MEER STEUN VOOR HOGER ONDERWIJS Instelling van economische faculteit in Groningen Subsidiëring van avondlycea, financiële steun voor studerenden uit door de oorlog in Indonesië getroffen gezinnen en voor inheemse jongelieden Zij, die voor een beurs studeren, zullen worden getest WIL Nederland niet op cultureel gebied achter geraken bij bet buitenland dan is het ge. biedend noodzakelijk aan onze instellingen van^ hoger onderwijs allerlei kostbare--voorzieningen te treffen, zo deelt minister Gielen mede in de thans verschenen Rijksbegroting voor Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen voor het jaar 1948. Daarom zyn voor deze afdeling, ondanks de zorgwekkende toestand van de Rijksfinanciën, belangrijk grotere bedragen dan in de voorafgaande jaren is geschied, aangevraagd. Een wetsontwerp, regelende de instelling van een centrale organisatie voor het zuiver wetenschappelijk onderzoek, zal in de loop van dit jaar worden ingediend en in afwachting daarvan wil de minister de bevordering van het zuiver wetenschappelijk onderzoek niet uitstellen. Voor dit doel is een bedrag van een millioen gulden uitgetrokken. In zjjn memorie van toelichting wijst de minister er op, dat in het buitenland reeds vóór de oorlog in het algemeen veel grotere bedragen voor het hoger onderwijs werden beschikbaar gesteld dan het geval was in ons land, waar de uitgaven voor dit doel steeds laag zijn gehouden en de instellingen sober zijn opgezet en ingericht. Vele overbelaste universitaire gebouwen moeten worden uitgebreid en de bouwvallige vernieuwd. Nieuwe instituten moeten worden opgericht. De wetenschappelijke staf en het technisch personeel moeten in overeenstemming met de behoeften, die de laatste jaren zozeer zijn toegenomen, worden uitgebreid. Ten dele worden deze voorzieningen ook nodig om gelegenheid te geven voor het onderwijs aan en het wetenschappelijk werk van de vele studenten, die een plaats aan onze universiteiten en hogescholen vragen. Op zichzelf ziet de minister deze aanwas van studenten, ondanks de grote moeilijkheden waarvoor hij hem stelt, met vreugde. Geheel in overeenstemming met de mening van de Volksvertegenwoordiging is de minister van oordeel, dat Nederland en Indonesië een groot aantal afgestudeerden behoeven. Maar ook in ander opzicht hebben de instellingen van hoger onderwils en wetenschappen een belangrijke opdracht te vervullen, nl. het wetenschappelijke werk ten dienste te stellen van het maatschappelijk leven in het algemeen, in de bestaande of op te bouwen Nederlandse industrieën in het bijzonder. De grote aanwas van studenten in de geneeskunde, overigens volkomen in overeenstemming met de behoeften, zal het in de komende jaren noodzakelijk maken op veel ruimere schaal de ziekenhuizen te Rotterdam en Den Haag en omgeving ten behoeve van de Rijksuniversiteiten van Leiden en Utrecht voor de artsopleiding in te schakelen. Hiermede zal gepaard moeten gaan een uitbreiding van de medische staf van die ziekenhuizen. Om in de gelegenheid te zijn in voorkomende gevallen een tegemoetkoming in de hogere kosten aan die ziekeninrichting te verlenen, vraagt de minister een verhoging van de desbetreffende post van ƒ 150.000. Voorts wil de minister tegemoet komen aan de in het Noorden van ons land gevoelde wenselijkheid, aan de universiteit te Groningen een economische faculteit in te stellen; het is de bedoeling dat deze faculteit haar studie-terrein vooral zal zoeken op het platteN land, alsmede op het daar gevestigde of er mede verband houdende bedrijfsleven, ook al omdat de bestaande economische opleidingen zich voornamelijk richten op ,,de sta4". De minister acht het een eis van sociale rechtvaardigheid, dat aan personen, die op dé gebruikelijke leeftijd door persoonlijke omstandigheden niet in de gelegenheid zijn onderwijs te volgen, dat toegang geeft tot een hogeschool of universiteit, de mogelijkheid wordt geboden zich hiervoor te bekwamen, zonder de buitensporig hoge kosten van privaatlessen. Daarom wil de minister een matig subsidie (uitgetrokken is een bedrag van ƒ 40.000) verlenen aan de zogenaamde avondlycea, waardoor het mogelijk zal zijn de exploitatie van deze scholen te doen geschieden met een schoolgeld, dat in overeenstemming is met de financiële positie van juist deze leerlingen. Het bedrag van ƒ 10.000, aangevraagd voor de commissie van advies en toezicht in zake rijksstudietoelagen is gestegen, omdat tegelijk met de aanzienlijke verhoging der voor rijksstudietoelagen beschikbaar te stellen geldén, de noodzakelijkheid bleek van een onderzoek omtrent aanleg en geschiktheid voor een bepaalde studie. Hiermede wordt voorkomen, dat- uitbreiding van het beurzenstelsel er toe zou leiden dat aan hen, die daartoe niet geschikt zijn, een beurs wordt verleend. Het is de bedoeling dat de commissie de daarvoor in aanmerking komende gevallen tijdens zittingen op verschillende plaatsen van het land door persoonlijk contact met de betrokkenen onderzoekt en indien noodzakelijk zich mede door het resultaat van een psychologisch onderzoek bij de beslissing laat lelden. Een bedrag van ƒ 400.000 is uitgetrokken voor jongelieden, wier vader in de overzeese gebiedsdelen het leven liet of na verlies van alle bezittingen repatrieerde. Gedurende vijf jaren zal financiële steun voor juist deze jongelieden noodzakelijk zijn. Ingevolge de toeze^einê oo de Malino COTferentie zegging op ae jviaiino-conierenue worden gelden aangevraagd om een studiemogelijkheid te scheppen voor inheemse jongelieden uit de overzeese gebiedsdelen. Als subsidie voor te houden congressen in Nederland en kosten voor het zenden van vertegenwoordigers naar congressen in het buitenland is een bedrag van ƒ 40.000 uitgetrokken. De minister acht het van groot belang, dat meer dan voorheen internationale wetenschappelijke congressen in Nederland zullen worden gehouden. --- CONCERTEN IN DIT WEEKEINDE Concertgebouworkest Volksconcert onder leiding van Victor Olof HET volksconcert werd Zaterdagavond geleid door de Londense dirigent Victor Olof. een musicus uit de omgeving van Sir Thomas Beecfham. Hij stond althans Sir Thomas ter zijde als assistent-dirigent bij het „Royal Philharmonic Orohestra" in de Britse hoofdstad. Het is de vraag of het Victor Olof tijdens dit volksconcert gelukt is zijn bedoelingen bevredigend te realiseren. Hij is een nerveus-gespannen man, vol geestdrift voor de muziek en hij laat niets onbeproefd de orkestleden in deze vervoering te laten delen. Maar deze dirigent heeft een der belangrijkste hoofdstukken uit het wetboek van de kunst van het dirigeren overgeslagen: tempo houden. De ouverture „Euryanthe" van Weber stond op losse schroeven en zelfs het fugato liep hem uit de hand. Het is een zeer bedenkelijk geval, als de dirigent door het orkest wordt meegenomen. En Victor Olof kon, toen het eenmaal zover kwam, moeilijk anders doen dan zich in deze omstandigheid schikken. Dat was dan ook zijn redding. Ik heb het laatste deel van „Sheherazade" van Rimsky Korsakoff gehoord, dat één en al avontuur was. En het is slechts aan de hechte muzikaliteit en aan de grote routine van het orkest te danken, dat het werk nog tot een eclatant einde werd gebracht. Beter verging het Victor Olof in de ouverture van Delius „Irmelin". Ben kalme, vriendelijke muziek gaat deze dirigent beter van de hand. Frederick Riddle was solist in de Suite voor altviosl en orkest van Vaughan Williams. In dit aangename, maar onbelangrijke werkje van 1934 toonde Frederick Riddle, een zeer bekwaam instrumentalist te zijn, die over een warm-getimbreerde toon beschikt. Gastdirigent, solist en orkest werden lulde toegejuicht. Hongaars Strijkkwartet Beethoven-cyclus In vijf concerten zullen de „Hongaren" zestien kwartetten van Beethoven ten gehore brengen. De belangstelling voor een dergelijke Beethoven-cyclus bleek ook nu weer groot te zijn, Het eerste programma bestond uit de kwartetten opus 18 No. 1, opus 127 en opus 59 No. 1, waarvan ik slechts het laatste kon bijwonen. De musici hebben opnieuw bewezen, dat zij met vlekkeloze techniek en jn een subliem samenspel de stijl van Beethoven verstaan. Hun spel heeft altijd een forse kern en een eigen schoonheid. Het enige, dat aan deze voordracht nog kan worden toegevoegd is wat meer romantische bewogenheid, wat me9r zwier, dunkt mij. Bach-Vereniging Das musicalische Opter In de Bachzaal werd door de Bach-Vereniging het eerste concert gegeven van de reeks van vier, aan Bachs werken gewijd. Het betrof hier een integrale uitvoering van „Das musicalische Opfer" door leden van „Ars antiqua" en enige leden van het Concertgebouworkest. Herman Rutters leidde het werk in met een alleszins doorwrochte beschouwing, welke ongetwijfeld het meesterlijke contrapuntische stuk recht liet wedervaren, blijkens de aandacht waarmee de uiteenzetting werd gevolgd, stelde het talrijke publiek de rede op hoge prijs. De uitvoering was buitengewoon goed verzorgd. Elk detail kwam tot zijn recht en toch hielden de uitvoerders een vaste, monumentale stijl a.s basis. Goede smaak en een bewust vormgevoel, objectief en helder in de meest gelukkige zin van het woord beheersten deze indrukwekkende reproductie. Aan het slot van de middag werd de kunstenaars een ovat • gebracht. Waaruit de conclusie kan worden getrokken, dat zelfs de abstracte kunst van Bach, welke zo moeilijk toegankelijk is, ook nu een publiek in hoge mate kan boelen. P. T, Sonja Kovalefska in Kleine Zaal MIDDEN in de Kleine Zaal verrast een soort van schavot, dat dient om de verzakkende kap te steunen, totdat zij zal zijn gerepareerd, Het zc a ook kunnen dienen om de phalanx van zingende of pianospelende juffrouwen en meneren, die ons ook dit seizoen op deze plaats wel weer deelgenoot zullen maken van hun kunnen, eronder te laten optreden en de wrekende valbijl te laten neersuizen, als zij „versungen und vertan" hebben. Dit lot hoefde de soliste van Zondagmiddag niet te treffen, maar daarmee wil niet gezegd zijn, dat Sonja ten Kate—Kovalefska met vlag en wimpel aan haar fatum zou zijn ontkomen. Zij beschikt over een buitengewoon volumineus en in verschillende opzichten goed gecultiveerd altgeluid, maar haar ontbreekt het stuwende voordrachtsbegrip, dat de materie van de klank bezielt met de geest van de inspiratie, die de scheppers van de vele hier tot uitvoering gebrachte zangen dreef. Sonja Kovalefska zou misschien aanleg hebben voor de opera, als zij haar veruiterlijkte voordrachtsbedoelingen wist te verinnerlijken en haar vocale verrichtingen van deze innerlijke bezieling wist te doorstralen. Dat zij dit vermogen ontbeert, deed veel goede bedoelingen van deze middag ijdel blijven, al mocht zy met veel bloemen en geklap van het welwillend gestemd auditorium een uiterlijk succes oogsten. Röntgen-concert in BaChzaal WERKEN uit verschillend/ perloden van zyn scheppingsarbeid vormden het programma, waarmee Julius Röntgen ter gelegenheid van de vijftiende verjaring van zijn sterfdag door zijn nazaten werd geëerd. Herinneringen aan Julius Röntgen, dat betekent zoveel als herinneringen aan Brahms, Schumann of Grieg, naar gelang van de periode, waaruit men put. Brahms hoorde de goedgestemde vriendenkring, die de Bachzaal voor ruim de helft vulde, in het Pianotrio in f, uitgevoerd door de pianist Johannes, de violist Joachim en de cellist Edvard Röntgen; Schumann fn het „Liedeken van Jesusken ende St. Janneken", met lieflijk en zuiver sopraangeluid gezongen door Julia en begeleid door Johannes Röntgen; Grieg in de zwanenzang van de grijze meester: het Pianokwintet in G, verklankt door Julius, Joachim, Edvard en Johannes met Wim Boeken in de tweede-vioolpartij. Zo beleefde men op deze avond van bijkans huiselyk musiceren in vertrouwde kring als het ware de oude tijd - G. K. K. Opera-stemmen gevraagd 11ÏIE heeft ergens diep verborgen VV een sluimerend talent voor de opera? Voelt ge er iets voor een heldenbariton te worden, een lyrische sopraan, een tenor leger of een coloratuursopraan? Het Conservatorium te Rotterdam gaat een onderzoek instellen naar sluimerende talenten. Wie over buitengewone stemmiddelen beschikt, over voldoende aanleg en over enige techniek, kan zich bij dit instituut melden. Er zijn enige prijzen beschikbaar in de vorm van een kosteloze opleiding gedurende twee jaren. De beoordelingscommissie bestaat uit Suze Luger, Felix Hupka en John Daniskas. Maandag 29 September om zeven uur 's avonds begint de proef reeds. MINISTER MANSHOLT OVER VOEDSELPOSITIE VAN ONS LAND Hedenavond verklaring voor de radio Minister Mansholt zal hedenavond te 20.15 uur over beide zenders een rede uitspreken, welke tot onderwerp heeft „Onze voedselvoorziening in de naaste toekomst". Het ligt voor de hand, dat minister Mansholt de gevolgen van de internationale voedselsituatie en van de abnormale weersomstandigheden voor onze eigen productie in verband met de nationale voedselvoorziening zal behandelen. Aan de hand van een dezer dagen verkregen overzicht van de voedselpositie zijn beslissingen t.a.v. de rantsoenering van levensmiddelen genomen, waarover de minister een verklaring zal afleggen. EINDE PERSZUIVERING EIND 1948 In de memorie van toelichting op de Onderwijsbegroting voor het volgende jaar deelt minister Gielen mede, dtft redelijkerwijze mag worden verwacht, dat de werkzaamheden voor de perszuivering... ultimo 1948 zullen aflopen. Bij de opening van de StatenGeneraal op 23 Juli 1946 werd zeer positief medegedeeld, dat de zuivering van de pers nog voor het einde van dat jaar zou worden voltooid! --- AMATEURTONEEL In Internationaal congres bijeen (Van onze correspondent.) MET het doel de grondslag te leggen voor een internationale organisatie van amateur-toneelverenigingen, hebben de N.A.T.U. en de British Drama League een driedaags internationaal congres georganiseerd, dat te Rotterdam wordt gehouden. Nadat de heer G. Pippel namens de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen de genodigden en autoriteiten had verwelkomd, heeft de voorzitter van de N.A.T.U., mr. P. Cleveringa, gewezen op de noodzakelijkheid van een nauwer c'ontact tussen de nationale amateursorganisaties van een aantal landen. Hij hoopte, dat men er in zal slagen de basis te vinden voor een blijvende internationale samenwerking. Na de officiële toespraken kozen de aanwezigen met algemene stemmen de heer Geoffrey Whitworth van de British Drama League tot voorzitter van het congres. De burgemeester vm Rotterdam heeft de leden van het congres daarna in de Burgerzaal officieel ontvangen. Na deze officiële ontvangst werd de bijeenkomst heropend. Er werd een aantal subcommissies gevormd, wier leden besprekingen zullen voeren over de te stichten organisatie. Het resultaat dezer besprekingen zal op de laatste dag van het congres worden bekend gemaakt. Zij zullen onder andere ook de stichting van een internationale bibliotheek, een informatiebureau en een vertaalbureau raken. Voorts zal de mogelijkheid tot het uitwisselen van toneelstukken. gezelschappen en cursusleiders en het deelnemen aan buitenlandse scholingscursussen onder het oog worden gezien. Ook de auteursrechten zullen een punt der besprekingen uitmaken. --- TANYA door Donald Macardle ~~'— • % 31 ET is een ongelofelijk ■stomme streek hier in de bocht te parkeren," stemde de jongeman toe. „De knaap is aan Hl sr sprakelijk voor het hele geval. Ik - - - • .... o. ogen vertoonden humor en intelligentie, maar de diepe lijnen vannft1I»vlpl1tr*»la naardenk, dat we het beste de verzekering even opbellen," De verzekering! Tanya had nog geen moment aan de gevolgen van deze aanrijding gedacht. Nu dreigden er donkere onheilen. Geen wonder, dat Blake nijdig keek. Ze zouden hem ook stellig zijn lezing van de gang van zaken laten geven. De zaak moest worden re sust, dat was duidelijk. Ze keek de jongeman onderzoekend aan. Het was geen zwak gezicht, maar ook niet ijzersterk. De lichtgrijze neusvleugels naar -mondhoeken duldden op wat cynisme en bitterheid, mogelijk zelfs meedogenloosheid. 7 T ij leek een gecompliceerd exemplaar. „Is het heus wel de moeite waard?" vroeg ze „Uw wagen heeft geen ernstige beschadigingen en wij helemaal niet. De tapissière heeft geen schrammetje." „Ik maak er in ieder geval een oppervlakkig zo licht in de omvang van een schade vergissen. Het kan soms veel erger zijn, dan het aanvankelijk lijkt." Ze sloeg haar ogen neer, daarbij de hulp inroepende van haar lange gebogen wimpers. „Zou ik u mis„een gunst u ? Vooruit schien," begon ze, mogen vragen?" „Een gunst, zegt maar!" „Wilt u uw schade laten herstellen en mij dan de rekening sturen?" „Nee" klonk het zonder aarzelen. „Daar dénk ik niet over." Nu zette zij zo groot mogelijke ogen op. Ze dacht, of het misschien niet beter zou zijn nog een traantje te voorschijn te toveren, „Weet u", legde ze uit, „ik ben er niet bepaald op gesteld de aandacht er op te vestigen, dat ik eigenlijk chauffeer zonder rijbewijs!" „O, is het dèt", antwoordde hij. Hij streek zich het donderbruine haar van zijn voorhoofd, maar z{jn blik liet haar gezichtje geen ogenHl.ilr lrvc TT Viiav blik los. „U zocht hier iets. Wie zocht u eigenlijk?" „De voorman." „Kan ik sotns iets voor u doen?" „Ik weet niet wie u is." „Laten we dan even kennis maken. Mijn naam is Jan Harding." Hij hoorde hier dus tot het gezin: dat had ze al gedacht. „Ik de andere kant van het dor P' Hij glimlachte. „Dan worden we huren. Mijn vader heeft nl. onlangs dit landgoed gekocht. Waarover wou u de voorman spreken?" Nu had ze haar antwoord klaar, dat ze daarnet bij zichzelf had geformuleerd. „Ik had gehoord, dat hier een country club werd geopend. Daarom kwam ik vragen waar ik nadere bijzonderheden te weten kon komen." „Dat gerucht", zei hij, „is zo gek n °g niet. De gastvrijheid van mijn ouwe lui zal er wel zo iets als een clubgebouw van maken!" verdacht hem van wat ironie, maar was er niet zeker van. ..Het spreekt vanzelf, dat ik er geen claim van maak," voegde er nu aan toe.. „Er is ook geen ongeluk gebeurd eigenlijk." „Heus, het was meer mijn schuld dan uwe, laat mij daarom de schade betalen." ..Als er geen ongeluk is gebeurd, is er ook geen schade," verzekerde Rij„Ik zit er werkelijk mee." J^ n ' 1 f®S! J?bH e ° ™,ïï,n nf W&S IlU aIl6Sb6h3,lVe V6rl6gf6n OI verlegen onhandig. Hij verslond haar gewoon met zijn ogen, langzaan? maar zeker, ongedwongen zonder gêne. „Dat mag niet, dat moet u me beloven," zei hij ten slotte. ,Het idee dat u zich daarover zorgen in het hoofd haalde, lijkt mij bepaald een kwelling. Dat lijkt me heel veel erger, dan het verlies van een paar auto's." Hij fcsi dit in alle ernst zonder een npoor van oen lach* 1= wS n&e ,e het had. Er was b0 hem helemaal geen sprake van een b 'felijk praatje, dat klonk duidelijk uit de toon van zijn stem. ,,U neemt iet allervriendelijkst op!" antwoordde zij hartelijk. (Wordt vervolgd.) --- Verlaging van Rijkssubsidie voor toneelgezelschappen Een halve ton meer gevraagd om groter tekort van Nederlandse Opera te dekken VOOR MONUMENTENZORG ƒ 1.5 MILLIOEN MEER GEVRAAGD DE benarde toestand van 's lands financiën is oorzaak zo lezen •vQ in de Rijksbegroting voor onderwijs, kunsten en wetenschappen voor 1948, dat minister Gielen zich gedwongen heeft gezien het bedrag voor subsidies voor toneelgezelschappen van ƒ 380.000 op ƒ 300.0Ó0 terug te brengen. Deze vermindering zaï in het algemeen slechts evenredig op de verschillende gezelschappen drukken. De minister verwacht, dat de subsidieverlaging, gezien de -exploitatie-uitkomsten, geen invloed zal behoeven te hebben op het culturele peil van de voorstellingen. Voorts vernemen wij uit deze begroting, dat het geraamde tekort van de Nederlandse Opera voor het volgende jaar weer groter zal zijn dan dat voor 1947 en daarom wordt nu een hoger subsidie-bedrag van ƒ 50.000 gevraagd. Zoals men weet dragen het Rijk en de gemeente Amsterdam, 'elk voor een gelijk bedrag in bet exploitatie-tekort bij. terwijl van enkele andere gemeenten en van de provincie Noord-Holland een bijdrage verwacht kan worden; het restant moet de Nederlandse Opera uit eigen middelen aanzuiveren. Indien het bedrag, dat op ae begroting is uitgetrokken voor subsidie aan orkesten, dat toelaat, ligt het in de bedoeling van minister Gielen ook aan een Brabants orkest een subsidie toe te kennen. Om het behoud van monumenten te kunnen bevorderen in de mate, waarin dit vóór de oorlog geschiedde en de gedurende de oorlog ontstane achterstand op dit gebied langzaam in te halen, wordt voor dit doel een subsidiebedrag van ƒ 2,5 millioen (ƒ 1,5 millioen meer) nodig geacht. Op grond van thans bekende gegevens wordt voor 1948 voor de Radio-omroep een bedrag van ƒ 11.857.400 aangevraagd (ƒ3.8 millioen meer); voor de kosten van de dienst van de Regeringscommissaris wordt ƒ 65.000 uitgetrokken. De minister verwacht, dat het totaal van deze bedragen geheel kan worden gedekt uit de opbrengst van de luisterbijdragen. --- REMY MARTIN IIngezonden mededeling.) Nog schaarsch maar wél een extra verrassing: --- ONDERWIJS SOCIAAL-POLITIEKE OPLEIDING Begint te Nijmegen reeds in October De R. K. Universiteit te Nijmegen zal. zo mogelijk in samenwerking met de Kath. Econ. Hogeschool te Tilburg, een cursus voor de studie der politieke, en sociale wetenschappen stichten, ook voor opleiding van journalisten; het plan voor deze laatste studierichting is het verst gevorderd. Zjj is gesplitst in een theologisch-wijsgerige, een geschiedkundig-staatsrechtelijke, een litterair-kunsthistorische en wellicht ook in een sociaal-economische en financleel-economische opleiding. In de drie eerstgenoemde richtingen beginnen de colleges te Nijmegen al in October. In afwachting van de benoeming Van een docent in de dagbladwetenschap, die tevens als tutor der cursisten voor de journalistiek zal optreden, zal prof. dr. R. R. Post. van Oldenbarneveltstraat 27 te Nijmegen, inlichtingen verstrekken. Na Kerstmis zal dan het door een afzonderlijke stichting in te richten instituut voor de vakopleiding der journalisten gereed zijn en zullen ook de colleges in de andere studierichtingen beginnen, te weten: een afdeling politieke wetenschappen, met algemene administratieve of diplomatieke opleiding, een id. sociale wetenschappen, met onder-afdelingen voor sociologie, sociografie, ethnologie, sociale psychologie en sociale paedagogle, en een Indologische, een Surinaamse en Curagaose opleiding. Steun aan kwekelingen In verband met het tekort aan onderwijzers zullen op beperkte schaal toelagen aan kwekelingen worden verstrekt, in het bijzonder aan hen, die in de omgeving van hun woonplaats geen kweekschool kunnen bezoeken en zich aanzienlijke uitgaven voor pensionkosten moeten getroosten, deelt minister Gielen mede in de memorie van toelichting op de Onderwijsbegroting voor 1948. RIJKS-LANDBOUWWINTERSCHOOL LEEUWARDEN De Rijkslandbouwwinterschool te Leeuwarden zal van 16-18 October haar gouden feest vieren, o.m. met een feestavond, waarin de directeur der school ,ir. J. Middelveldt, een historisch overzicht zal geven. De school is in een paar lokalen van het gymnasium aan de Arendatuin in 1897 met 15 leerlingen begonnen en heeft sindsdien ongeveer 1600 leerlingen voor hun vak opgeleid. ACADEMISCHE EXAMENS Amsterdam, (V.U.) Cand. theologie de heren G. Kuypers en J. Berger. Groningen. Doet. dierkunde mej. M. C. Heikens. --- OLLE KAPOEN EN PRINS POESPAS 44. — „Ik heb het touw nog!" bedacht Olie Kapoen. „Dat zal ik om de deurknop binden en als jij het dan vasthoudt, dan knoop ik het om de boom vast!" „Dat is een goed idee!" zei Prins Poespas. „Ik hoor die dwerg al aankomen! Ik hoor hem schreeuwen! Vlug!" Olie Kapoen ging heel handig en vlug te werk en toen de dwerg aan de knop van zijn deur trok, zat die zo vast als een huls. Zij hoorden hem razen en tieren, terwijl hij tegen de deur bonsde. „Het is gelukt!" zei Prins Poespas blij. „wy hebben de gouden vogel en die lelijke dwerg zit gevangen! Die kan niks meer doen! Wat ^een bor> Ik had nooit gedacht, dat we die vogel zo vlug zouden hebben! Laten we nu maar gauw naar die tovenaar gaan!" --- Oorlogsslachtoffers bijeen Vlamingen bieden een vaandel aan (Van onze correspondent.) Utrecht, 22 Sept. HONDERDEN militaire oorlogsslachtoffers waren Zaterdagmiddag in Tivoli te Utrecht bijeen gekomen onder leiding van de heer W. v. d. Heuvel. Deze mannen, die hun gezondheid in d^nst van het vaderland hadden ' geofferd waren hier bijeen, niet om een beloning te vragen voor bewezen diensten, maar om financieel herstel voor lichamelijke beschadiging. Vele autoriteiten als de minister van Oorlog mr. A. H. J. Fiévez, baron Van Voorst tot Voorst, oudcommandant van het veldleger, oud-minister Meynen, woonden dit congres bij, dat wel 'zeer werd opgeluisterd door de aanwezigheid van H.K.H. Prinses Juliana. Ook waren er Belgische strijdmakkers, die op de aan hun zuidelijke temperament eigen hartstochtelijke wijze getuigenis aflegden van hun genegenheid voor hun Nedenandse bondgenoten. Het Utrechts Stelijk Orchest onder leiding van Willem van Otterloo verzorgde op voortreffelijke wijze de muzikale omlijsting en bracht de juiste sfeer op deze hooggestemde vergadering. Het hoogtepunt van hfet congres vormde ongetwijfeld het moment, waarop de heer Henri Klockaerts namens de Vlaamse medestrijders de Bond van Ned. Mil. Oorlogsslachtoffers een zijden vaandel aanbood waarop de torens van de steden Rotterdam, Middelburg, Utrecht en Arnhem stonden afgebeeld. Het was de heer V. d. Heuvel, voorzitter van de Bond, die een beeld gaf van de ontwikkeling van de Bond tijdens het jaar 1946/'47, waarin vele belangrijke resultaten door de Bond werden bereikt. De verstandhouding tussen de ministeries ep de Bond onderging, volgens de heer V. d. Heuvel, in het afgelopen jaar een verandering in gunstige zin. Alleen betreurde de voorzitter het, dat \>ij het opstellen van de Pensioenwet-wijzigingen niet vooraf overleg was gepleegd met het bestuur van de Bond, De nieuwe Pensioenwet, die thans een feit is geworden brengt grote veranderingen voor de oorlogsslachtoffers. Ook de weduwen- en wezenpensioenen zijn zeer verbeterd. De werkende invaliden vallen echter nog ónder de wet van 1922, die de pensioenen onverkort uitbetaalde naast inkomsten uit bedrijf of arbeid. Het argument van de overheid dat werkende invaliden geen schade lijden, is aanvechtbaar. Immers, met spel en sport zijn ze wel degelijk gehandicapt. Daarom dringt de Bond aan op spoedige herziening van deze wet, want er is grote ontstemming over deze zaak onder de militaire oorlogsslachtoffers. Verder zag de Bond gaarne, dat de uitbetaling van de pensioenen aan de rechthebbenden, met wat meer spoed geschiedde. Sommige leden hebben nog pensioenen tegoed van 1 Januari 1946 af. De omscholing en de plaatsing van de invaliden is reeds voor een groot deel opgelost. Het is gebleken, dat enige maanden geleden 147 invaliden werkloos waren van wie 39 niet tot werken in staat. Tot slot verklaarde de heer V. d. Heuvel, dat de Bond zal bleven strijden voor belastingvrij pensioen. Nadat de heren De Loz voorzitter van het Belgische Nationale Verbond van verminkte en invalide soldaten, en de heer Gerard Schoofs, federaal ondervoorzitter van de Nationale Strjjdersbond in België enige opwekkende woorden hadden gesproken tot hun Nederlandse makkers, betrad de minister van Oorlog, mr. A. H. J. L. Fiévez, dè katheder. De minister zeide in een korte, maar kernachtige toespraak, dat de' Bond van Ned. Mil. Oorlogsslachtoffers de algehele achting en waardering van de regering genoot. Mocht misschien niet op alle punten tussen de regering en de Bond overeenstemming zijn bereikt, de militaire oorlogsslachtoffers kunnen er van verzekerd zijn, dat de regering alles in het werk zal stellen om tot een vruchtbare samenwerking te komen. Het congres werd besloten met het spelen van het Wilhelmus en de Brabansonne, --- Ook Nijmegen herdenkt de bevrijding Bevrijdingsvuur uit Bayeux vlamt thans bij heroverde Waalbrug (Van onze correspondent.) Nijmegen, 20 Sept. HALFSTOK wapperden de vlaggen Zaterdag voor de middag te Nijmegen. Voor de derde maal werd de bevrijding van de Keizer Karelstad herdacht en weer gingen de gedachten terug naar de bange, maar toch ook grote dagen van 17 tot 20 September 1944, toen de Amerikaanse luchtlandingstroepen, later gesteund door de tankspits van het Britse Tweede Leger, verwoede gevechten leverden in de straten van de fel-brandende stad en ten slotte, in koene stormloop de verkeersbrug over de Waal veroverden en de Duitse overheersers voorgoed verdreven. Op het Amerikaanse kerkhof aan de Molenhoek en op het Britse kerkhof in het Jonkerbos verzamel,den zich de adoptanten van de graven en later marcheerden militaire formaties aan, stelden autoriteiten en genodigden zich op en werden korte protestantse en katholieke erediensten gehouden. Muziekkorpsen brachten passende muziek ten gehore, de burgemeesters van Nijmegen en Heumen legden kransen, geweersalvo's knetterden, The Last Post weerklonk, waarna, onder het spelen van de volksliederen, de vlaggen gehesen werden. En dat gegeschiedde toen in gans de stad. Op indrukwekkende wijze was huldè gebracht aan hen, die hun leven gaven in de strijd voor vrijheid »n voor rechtEen onafzienbare menigte had zich des middags opgesteld op het Keizer Lodewijkplein, nabij de Waalbrug. De verovering van de brug werd symbolisch voorgesteld, waarbij militaire formaties medewerking verleenden. Een bataljon was daartoe. zoals in 1944 de Amerikaanse stormtroepen, beneden de stad over de Waal gezet en rukte op naar het noordelijke bruggehoofd. Intussen rukten uit verscheidene richtingen motorcarriers, zoals in 1944 de geallieerde tanks en gevechtswagens naar de Nijmeegse zijde van de brug. Een esquadrille Mitchell-bommenwerpers donderde laag over 4 e historische plaats en daarna maakten de troepen front naar het monument. De estafetteloper met het vuur van Bayeux arriveerde en overhandigde het aan de burgemeester, die de vlam hiermede in het bevrjjdingsmonument deed ontbranden. Deze vlam zal blijven branden tot 5 Mei van het volgende jaar, waarna het vuur door estafettelopers naar Amsterdam zal worden gedragen. De burgemeester, mr. Ch. Hustinx, hield em korte toespraak, waarin hij de betekenis van de jaarlijks terugkerende plechtigheid uiteenzette en er van getuigde, hoe de banden van bondgenootschap en vriendschap, in de oorlog ontstSa», hierdoor levendig worden gehouden. En toen, terwijl de muziek de volksliederen speelde, gingen statig de vlaggen omhoog. Een afvaardiging van het Amerikaanse leger hees de beroemde divisie-vlag van de 82nd Airborne-division, een Engelse militaire delegatie de Britse vlag en Nederlandse militairen de vaderlandse driekleur Wederom scheerden de vliegtuigen, een saluutbrengend, over de duizendkoppige menigte en ten slotte defileerden de troepen langs de vlaggen en het mo* nument. De waardige, diep-indrukwekkende herdenking werd des avonds besloten met de uitvoering van ,,Requiem" van Verdi in het Concertgebouw „De Vereeniging" door koor, orkest en solisten onder Co van Beinum. Het was een waarlijk stijlvolle uitvoering, waarin de diepe ernst van deze herdenking treffend tot uiting kwam. --- POPPENTHEATER IN DEN HAAG HET Haagse Poppentheater heeft Zaterdagavond zijn tweede seizoen voortreffelijk ingezet met de vertoning van Feike Boschma'a „De Wunk". Ge zult dit woord noch in een verklarend woordenboek noch in een encyclopaedie vinden. Het is dan ook ontsproten aan het vindingrijke en artistieke brein van de schepper van dit marionettenspel, dat een moraliserend karakter draagt, maar niettemin onderhoudend en vol verrassingen is. \ „De Wunk" is niet anders dan een gefantaseerd gedrocht, een verbinding van een reptiel en iets dat op de kop van een kameel of iets dergelijks gelijkt en eigenlijk in dit spel maar een ondergeschikte rol speelt. De satyre staat in deze fantasie, in dit sprookje voor grote mensen op 't eerste plan en daarin is Feike Boschma groot, zowel in de uitdrukking van de verschillende poppen als in de tekst, waarmee hij het dode materiaal tot warm leven weet ta brengen. Het spel boeide van begin tot einde en ontving bij het publiek dat het knusse zaaltje geheel vulde, terecht hartelijk onthaal. Aan „De Wunk" ging een kort sprookje van Godfried Bomans „Het aanzoek" vooraf. Dit trof meer door de uitstekend vervaardigde kikkers, die met grote natuurlijkheid door het denkbeeldige water bewogen en door grappige vondsten in de „regie" dan in originaliteit van de tekst. --- HULDIGING VAN S. H. DE ROOS H (Van onze correspondent) ET is een «eer hartelijke huldiging geworden, die een groot aantal vrienden, medewerkers en bewonderaars Zaterdagmiddag de 70-jarige Nederlandse meester der lettertekenkunst S. H. de Roos te Haarlem hebben gebracht. De voorzitter van het huldigingscomité jhr. dr. M. R. Rademacher Schorer, sprak de verheuging van allen uit over het feit, dat de kun>stenaar De Roos nu eens kan worden gezegd hoezeer men zijn werk bewondert en hoe groot de vriendschap en genegenheid zijn, die men hem toedraagt. De heer Schorer noemde De Roos een pionier, die de drukkunst uit haar verval heeft gehaald en er als eerste toe heeft bilgedrageti alles wat het boek betrof beter te maken. Op de nu in het Frans Halsmuseum Ingerichte tentoonstelling ziet men werk van De Roos als lettersnijder, boekverzorger en ook op een terrein, dat niet direct te maken heeft met het grafische bedrijf, zijn schilderijen, tekeningen, litho's. Spr. bood daarop de kunstenaar namens het comité een geschenk onder couvert aan Een reeks boekgeschenken volgde. Mr. Vroom sprak namens de minister van O., K. en W., die in het buitenland verblijft en deelde mede, dat H.M. de Koningin de jarige kunstenaar heeft bevorderd tot officier in de orde van Oranje Nassau. Vervolgens kwam een aantal sprekers de jarige hun hulde brengen onder aanbieding van geschenken. De heer Koenders als directeur van de* Lettergieterij „Amsterdam", die een bibliophiele uitgaaf aanbood van enige reproducties van De Roos' werk, gebonden door Jan Wansink; de heer Eschauzier namens de ver. ,,Druk- en Boekkunst"; de heer Leeflang namens de stichting „De Roos"; de heer Oly, uit Brussel, voor de Lettergieterij „Planttjn". Hij bood als geschenk aan, de mogelijkheid een vacantie in België door te brengen. Hierna spraken nog de heer Wim Brusse voor het Verbond van Kunstfederaties en de heer Winterink namens de redactie van „Tété", die zich in het orgaan met een open brief' tot de kunstenaar richt. Na afloop van dit officiële gefleelte van de huldiging begaf men zich naar de grote tentoonstellingszaal van het Frans Halsmuseum, waar men De Roos te midden van zijn werk nog eens kon gelukwensen. --- JEUGDCONCERTEN Nederlandse Radio-Unie organiseert ongeveer veertig jeugdconcerten op Woensdagmiddag. t E gezamenlijke omroepverenigingen (Nederlandse Ra&io Unie) hebben voor het aanstaande seizoen ongeveer veertig jeugdconcerten in de programma's opgenomen. Deze worden gegeven in verschillende plaatsen van het land, o.a. Sneek, Enschede, Zaandam, Amersfoort, Roermond, Middelburg. De leerlingen van de middelbare scholen in deze steden hebD ben toe ? an S tot de concerten, die j e( j ere Woensdagmiddag van kwart over twee tot drie uur worden uitgezonden. Verschillende inleiders en kunstenaars zullen aan deze jeugdconcerten medewerken. Het eerste concert heeft plaats op 1 Octoger te Sneek ln de zaal voor Christelijke Belangen. De organisatie is in handen van de V.A.R.A. — In de plaats van de heer Jaap van Opstal, die naar Z.-Afrika is vertrokken, is tot leraar voor klarinet aan het Kon. Conservatorium te Den Haag de heer Jolle Huckriede, solo-klarinettist bij het Residentie-Orkest, benoemd. --- TRANSPORTRIJWIELEN MET BANDEN Het Centraal Distributiekantoor deelt mede, dat voortaan transport - rijwielen compleet met banden zullen worden afgeleverd. Transport rüwielen met banden kunnen bij de distributiediensten worden aangevraagd onder overlegging van een bereidverklaring van een fabrikant of grossier, waaruit blijkt, dat deze in staat is door bemiddeling van een met name te noemen kleinhandelaar, een tratisportrilwiel met banden te leveren. Uiteraard moet de aanvrager voldoen aan de normen, welke voor de verstrekking van een transportrijwiel zijn gesteld. --- Laguardia overleden Laguardia overleden Een typisch Amerikaanse politicus De oud-burg-iüeester van New York en voormalige leider van de U.N.R.R.A., Fiorello Laguardia, is na een kortstondige ziekte te New Vork overleden. — Te Schoonoord in Drente heeft een werkcomité tot de oprichting van een Volkshogeschool besloten; het zal aansluiting bij de Bond van Volkshuizen zoeken. --- ZIJ VOCHTEN TOT DE LAATSTE KOGEL (Van onze correspondent.) Arnhem, 9 Sept. Met een korte plechtigheid is in. de gevel van het gebouw van het Centraal, Bureau der Ned. Textielconventie aan de Utrechtsestraat te Arnhem een ste&i onthuld ter ere van de Airbornes. die in de Septemiberstryd van 1944 in dit gebouw zo dapper hebben gestreden tegen een Duitse overmacht. Zij waren met hun dertigen, deze Airbornes, nestelden zich in dit gebouw en hebben tot de laatste kogel gestreden, voordat zy het onderspit dolven tegen de Duitse tanks. De voorzitter van de NTC, de heer H. E. ter Kuile, en de burgemeester van Arnhem, de heer Matser, voerden het woord. O.m. woonden deze plechtigheid bii de eerste secretaris der Britse am'bassade, mr. Peck, majoor Hartridge, die de Britse militaire attaché vertegenwoordigde en enige officieren van de eerste Airborne divisie. --- Het graf van de onbekende soldaat Bij de Haagsche comedie" In het voorwoord tot het programma voor „Het graf van de onbekende soldaat" verontschuldigt Cruys Voorbergh (de regisseur) zich min of meer, dat men dit stuk van Paul Raynal, geschreven kort na de vorige oorlog, weer ten tonele voert. We menen echter, dat we ,,de Haagsche comedie" niet dankbaar genoeg kunnen zijn voor deze daad en het geopperde bezwaar van „alweer een oorlogsstuk" kunnen we gerust terugwijzen, want het diep menselijke overheerst volkomen en alle ellende, die een oorlog veroorzaakt, vormt sleohts de achtergrond. Paul'Raynal laat de Franse soldaat (Paul Steenbergen) cynische dingen zeggen, die wij Nederlanders thans heel wat beter kunnen begrijpen nu we de oorlog aan den lijve hebben ondervonden, dan voordien. Het stuk heeft ons dan ook bijzonder sterk geboeid, hetgeen overigens niet alleen de verdienste van de schrijver is, maar zeer zeker eveneens van Caro van Eyck en Theo Frenkel, die met Steenbergen ons een heel gave vertoning te zien hebben gegeven. Het helaas weinig talrijke publiek in de Koninklijke Schouwburg te s-Gravenhage was 'zo gefascineerd, dat het slechts schuchter tot applaus kon komen, ma,ar nadat de gordijnen zich voor de laatste maal hadden gesloten, brak een ovatie los, die de bevrijding bracht van een beklemming, die t>ns in de laatste jaren niet vreemd is geweest, beklemming vanwege het leed, dat oorlog veroorzaakt, niet alleen materieel maar vooral ook geestelijk en moreel. --- HET DABO-GESCHIL IS OPGELOST Naar het A.N.P. verneemt, is het geschil tussen de directie en het per. soneel van de DABO (N.V. Drentse Autobus-Onderneming) betreffende het opnemen in de eerste loomklasse en otver de verdeling der fooien, thans opgelost. Heden zijn de bussen normaal uitgereden. BOERDERIJBRAND TE KATS Door blikseminslag is dezer dagen brand ontstaan in de grote schuur van de landbouwer M. van Arenthals. Hoewel de brandweercorpsen van alle Noord-Bevelandse dorpen aanwezig waren, konden zij wegens watergebrek niets tegen het vuur uitrichten. De schuur brandde geheel uit, waarbij een grote hoeveelheid graan, h?et merendeel van de inventa. ris, en twee dieren, verloren gingen. DISTRIBUTIE DEN HAAG Dinsdag 23 Sept. Den Haag — Schoenenbonnen: (cijfer 6 en kinderen) : 8.45-12.30 u. Smaalders t/m Steegman; .12.30-16 u. Steegs t/m Tettero; Rijwielbanden: (aanvraagform. inleveren^) Klerk t/m Meelis; Brandstoffen voor kamerbewoners: (afhalen kaarten volgens straatnaam) : letter S, ook de Singels 1 UITGAAN IN DEN HAAG Dinsdag 23 Sept. — Kon. Sch.: Aimer, 8 u.; Geb. v. K. en W.: Snip en Snap-revue, 8 u.; Scala: Moderne tijd, 8 u. Diligentia: Tien kleine negertjes, 8 u. Planetarium: Kometen en meteoren, 3.45 en 8 u. --- Friese boeren achten melkprijs te laag (Van onze correspondent) - Leeuwarden 22 Sept. Op verzoek van drie en twintig aangesloten fabrieken is de Bpnd van Coöp. Zuivelfabrieken in Friesland in buitengewone ledenvergadering bijeen geweest, ter behandeling van de te lage medkprijs en de regeling van de leveringen van aanvullingsmelk. Ten aanzien van de te lage melkprijs ontspon zich een zeer levendige gedachtenwisseling. Daarbij kwam naar voren, dat men in het voorjaar accoord heeft willen gaan met een verlaging van de melkprijs met één ceht, vergeleken met vorig jaar, overtuigd, dat een prijsdaling over de gehele linie een nationaal belang zou zijn. Het bleek evenwel, dat de prijzen in de andere sectoren zich algemeen in opwaartse lijn bewegen, zodat de productiekosten van de veehouder niet, zoals de verwachting was, gedaald, maar integendeel gestegen zijn. Dientengevolge is de melkprijs ontoereikend. Wat betreft de levering van aanvullingsmelk stelde de Bond zich op het volgende standpunt, dat de hoeveelheden melk, die thans als aanvullingsmelk moeten worden geleverd, zó groot zijn en dat dientengevolge zó weinig melk overblijft voor de bereiding van boter en kaas, dat de voorziening van deze producten op toereikende schaal in de komende winter niet meer mogelijk is, tenzy' de aanvullingsmelkleveringen sterk worden gereduceerd; dat de dagelijkse regeling der aanvullingsmelkleveringen zodanig onregelmatig is, en dat zo dikwijls afbestellingen en bijbestellingen op korte termijn voorkomen, dat dit de boter- en kaasfabrieken veel geld kost en bovendien veel hinder en ergernis veroorzaakt; dat de politiek, die door het B.Z. wordt gevolgd, zodanig dient te zijn, dat in het voorjaar, wa fineer -er een groot wei-overschot is, waardoor millioenen kg. wei volkomen worden verspild, zoveel mogelijk gecondenseerde melk en melkpoeder worden bereid, waardot-r tevens wordt bereikt, dat de kaasfabrieken in het overige gedeelte van het jaar minder sterk gebukt gaan onder de gevolgen der grote aanvullingsmelkleveringen; dat het feit, dat bi) de vaststelitng van de hoeveelheid melk, waarvan een vast percentage als aanvullingsmelk moet worden geleverd, steeds de melk, die voor de bereiding van gecondenseerde melk wordt gebruikt, wordt afgetrokken, behalve voor de fabrieken, die door de Coöp. Condensfabriek „Friesland' condens laten bereiden, grote ergernis veroorzaakt en onaanvaardbaar wordt geacht. --- Wat de Friese landbouwtentoonstelling laat zien (Van onze correspondent.) Leeuwarden, 21 Sept. Bij het maken van een wandeling over het terrein van een tentoonstelling-in-wording vraagt men zich steeds af, of op het daartoe vastgestelde uur wel alles gereed zal zijn. Als regel blijkt dan, dat, wanneer het openingsuur heeft geslagen, de zaken ln de puntjes in orde zijn. Dit zal ook gelden voor de Friese Landbouwtentoonstelling 1947. Toen wij Zaterdagmiddag in de gelegenheid waren enige indrukken op te doen, troffen wij dan ook nog een druk geloop en getimmer. In kort bestek een beschrijving te geven van alles wat deze groots opgezette tentoonstelling laat zien, is ondoenlijk; 'in niet minder dan 23 tenten zijn al de onderdelen van het Friese agrarische leven, handel en industrie geworden tot een geheel, dat een machtige indruk geeft, van wat de provincie Friesland heden ten dage-heeft weten te bereiken. Stands zijn ingericht voor de akker- en wetdebouw, de zuivel, de veevoeder, meststoffen en slachtproducten; het Friese Rundvee-Stamboek heeft een collectie van 160 van de beste melkkoeien bijeengebracht, terwijl ook een aantal uitgezochte paarden van Fries en Bovenlands ras te bezichtigen is. Voorts zijn er nog de stands voor stalinrichting," melkwinning en hygiëne, het pluimvee en het Land- en Tuinbouwonderwijs en de voorlichting, organisatiewezen en statistiek, terwijl natuurlijk ook handel en industrie zijn vertegenwoordigd. De betekenis van deze tentoonstelling voor Friesland is moeilijk te overschatten. H.M. de Koningin, die ondanks gebrek aan tijd, toch niet wil nalaten deze manifestatie van Friesland met haar bezoek te veréren en de komst van minister Mansholt onderstrepen die betekenis voldoende. De rantsoenbönnen van de sejie E zijn na. 27 September niet meer geldig. Na die datum zijn * voor voedingsmiddelen, tabak en zeepartikelen uitsluitend de rantsoenbonn.-"' v"'i dp serie G f-eldié' — Dr. Konrlng. eens Beuaftragte van de Reichskommlssar in Groningen, is door de Engelse autoriteiten te Wenen aangehouden en te Hamburg gedetineerd. Mr i onderzoekt op het ogenblik de mogelijkheid om dr. Kom-ing uitgeleverd te krijgen. ---