MR. H. RIJPSTRA ALMELO’S NIEUWE BURGEMEESTER Een modern \ i gemeentebestuurder (Van een onzer redacteuren) ^LMELO. — Tot burgemeester van Almelo is met ingang van 16 april benoemd de heer mr. H. Rijpma, thans burgemeester van Terneuzen in Zeeuws Vlaanderen, voordien burgemeester van de Drentse gemeente Smilde. De nieuwe burgemeester van Almelo is 46 jaar en is lid van de Christelijk Historische Unie. Het gezin van de nieuwe burgemeester bestaat uit vier personen. Het echtpaar Rijpstra heeft namelijk twee dochters, waarvan de oudste in Utrecht rechten studeert en de jongste leerling is van het chr. gymnasium. In Zeeuws Vlaanderen heeft mr. Rijpstra zich een uitstekende reputatie verworven. Hij staat bekend als een modern gemeentebestuurder. De ontwikkeling van de kerngemeente Terneuzen in een verbluffend tempo heeft mr. Rijpstra de faam van „manager van Terneuzen” bezorgd. Hij: 13 jaar burgemeester Zij: tandarts van soldaten 'J'IJDENS een bijzonder prettig bezoek, dat wij de nieuwe burgemeester van Almelo brachten, en waarbij de gulle gastvrijheid van Zeeuws Vlaanderen — maar niet minder die van het Achterhoekse land, waar mr. Rijpstra werd geboren — ons omspoelde, hebben we vooral gepraat over Terneuzen en de grootse ontwikkelingen, welke daar sedert de bouw van een schouwburg te financieren. Al lang woont het gezin Rijpstra niet meer „ver bij het Zwaantje”. Grote complexen woningen zijn tussen het oude Terneuzen en het Zwaantje verrezen. En nog steeds gaat deze bouw door, want voor duizenden gezinnen moeten er huizen komen. Niet alleen voor hen, wier huizen door de kanaalverbreding onder het bij Terneuzen behorende Sluiskil (met onder meer de fabrieken van de Nederlandse Stikstof Mij) moesten verdwijnen, maar ook voor de nieuwe werkkrachten van de zich snel ontwikkelende bedrijven. En niet vergeten mogen worden de leiders en het kader van deze ondernemingen. Voor hen bestaan mogelijkheden bungalows te bouwen. Met de grond verkregen uit de kanaalverbreding kon een groot terrein opgespoten worden, waar het Bouwfonds Nederlandsche Gemeenten 880 huizen zal bouwen, met uitzicht op de Schelde. GROTE BOEREN Als mr. Rijpstra deze ontwikkeling schildert en terloops ook melding maakt van de bouw van een open zwembad, een r.k. bejaardenhuis, vele wegen en nieuwe scholen — het één brengt het andere mee — is het prettig uit zijn mond te horen: ik heb nog nooit behoeven te onteigenen. Dat stemt deze harde werker, de „manager van Terneuzen” tot grote voldoening, want niets is hem onaangenamer dan wrijving. „Maar”, zegt hij er meteen bij, „ik heb hier dan ook niet te doen met een veelheid van eigenaren bij de grote grondaankopen”. De eigenaren zijn „grands seigneurs”, grote boeren, die een goede prijs voor hun vruchtbare land krijgen. Het is jammer, dat ze hun grond kwijt raken, maar er is een mogelijkheid, dat ze verder boeren in de Flevopolder”. een aantal jaren aan de gang zijn. Natuurlijk, mr. Rijpstra wilde ons met plezier enige persoonlijke bijzonderheden noemen, maar het was duidelijk, dat hij, hoewel alle data vlot worden opgesomd, zijn loopbaan op zichzelf niet zo belangrijk vindt. Hij is geboren in Zelhem, op 11 mei 1919, als zoon van de burgemeester van Zelhem, wiens nagedachtenis — hij werd slachtoffer van de bezetters — nog steeds door de Zelhemmers in hoge ere wordt gehouden. De naam Rijpstra doet Friese afkomst vermoeden, doch vooral van moeders kant zijn Saksische invloeden groot geweest Burgemeester Rijpstra — hij zegt het niet met zoveel woorden, maar het is zonder meer duidelijk — voelt zioh nog steeds sterk aangetrokken tot het oosten van het land. Als jongen bezocht hij na de lagere school het christelijk gymnasium te Zutphen, om daarna rechter te gaan studeren aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. In december 1939 werd hij in militaire dienst geroepen; hij kwam op de school voor reserve-officieren van de bereden artillerie te Ede. Toen de eerste oorlogsmaanden achter de rug waren keerde de student Rijpstra terug naar Amsterdam. In december 1941 deed hij zijn kandidaatsexamen. Een jaar later dook hij als zovele studenten onder. Hij bleef enkele jaren in de Gelderse Achterhoek. In juni 1945 hervatte hij de studie en 15 maart 1946 legde hij het doctoraal examen Nederlands recht met goed gevolg af. ALS KIND AL Reeds als kind wilde mr. Rijpstra de voetsporen van zijn vader drukken en burgemeester worden. Maar dat word je niet zo maar, het is een vak, waarvoor je ervaring moet opdoen. De weg naar het burgemeesterschap leidde allereerst naar het departement van buitenlandse zaken, economische afdeling. Mr. Rijpstra werd waamemendhoofd, bureau Duitsland. In oktober 1951 werd hij referendaris, speciaal assistent van de secretarisgeneraal. Op 1 oktober 1952 werd mr Rijpstra benoemd tot burgemeester van Smilde. Hij heeft daar heel wat geleerd, kreeg het burgemeesterschap onder de knie en toen hij op 16 mei 1960 benoemd werd tot eerste burger van Terneuzen, kreeg men daar een burgemeester, die naar later ten volle bleek, een „geschoold vakman” kon heten. KNOOK „En nu moet u mijn vrouw maar ecns vragen naar haar loopbaan”, üdus burgemeester Rijpstra met sen hartelijk gebaar in haar richting. „Dat i; interessant”. Mevrouw 3 Rijpstra-Knook — in de verte fanilie van de in Almelo bekende fauilie Knook — lacht wat om de ilotseling op haar gerichte belangtelling. „’t Is niet zo erg”, zegt ze schertsend, „en ik weet al die data beslist niet uit mijn hoofd zoals mijn man. Ik ben in 1920 geboren in Haarlem”, vertelt ze dan, „als dochter van een hoofdingenieur van de Nederlandse Spoorwegen. Ik heb in Amsterdam gewoond en nadien, nadat het hoofdkantoor van de spoorwegen was overgeplaatst, in Zeist en Utrecht. In Utrecht studeerde ik tandheelkunde. In februari 1943 deed ik het laatste examen”. Na enkele jaren waarnemend tandarts te zijn geweest, vestigde ze zich in Wassenaar als tandarts (in 1946). Daar hoorde een huis bij en wat was eenvoudiger, dan dat dit betrokken werd door de jonge ambtenaar van buitenlandse zaken en zijn vrouw, de tandarts. Dat bleef zo. tot mr. Rijpstra werd benoemd tot burgemeester van Smilde. Het was om diverse redenen, dat mevrouw Rijpstra, als vrouw van de burgemeester, in Smilde geen tandartspraktijk opzette. Maar haar bekwaamheden konden uitstekend benut worden bij defensie en zo zagen de Smildenaren de vrouw van de burgemeester regelmatig naar Assen gaan, om daar aandacht te schenken aan de gebitten der militairen. En toen mr. Rijpstra burgemeester werd van Terneuzen. deed men weer een beroep op haar om te helpen en wel ii de legerplaats Ossendrecht. DOCHTERS Tot het gezin van mr. Rijpstra aehoren twee dochters, Anneke en Regine. De 18-jarige Anneke studeert rechten in Utrecht, de 13-jarige Regine zit in de tweede klasse van het gymnasium in Terneuzen. Het feit, dat haar vader straks burgemeester van Almelo zal zijn, maakt voor Anneke weinig verschil, maar voor Regine zal de overgang van de ene school naar da andere — ze heeft in Terneuzen ie meeste jaren op school gegaan — rog wel even wennen zijn. FUNCTIES Burgemeester Rijpstra is vicevoorzitter van de Nederlands hervormde stichting voor zenuw- en geesteszieken. Deze stichting heeft diverse verpleeginrichtingen, onder meer te Assen, Amersfoort en Leidsendam. Verder heeft mr. Rijpstra zitting in het hoofdbestuur van de Vereniging voor chr. volksonderwijs en is hij voorzitter van het Vormingscentrum Hedenesse. Over dit centrum, dat sedert enige jaren van een oecumenische stichting is, vertelt mr. Rijpstra enthousiast. Een reeks van gezindten werkt in de stichting samen. Juist daarom is mr. Rijpstra met het voorzitterschap zeer gelukkig. Hier kan prachtig werk worden gedaan en het wordt gedaan. Dat is ook het geval in ’t Ned. Rode Kruis, waarvan mr. Rijpstra voorzitter is, terwijl hij voorts stimulerend werk deed als voorzitter van het protestants en r.k. vormingswerk voor fabrieksmeisjes — al weer een vorm van samenwerking — alsmede van de beschutte werkplaats te Terneuzen, een instelling, welke onder meer met de Philipsvestiging in Terneuzen nauw samenwerkt. Het kanaal naar Gent wordt een vaarwater als het Noordzeekanaal. - J Mr. H. Rijpstra, de nieuwe burgemeester van Almelo met zijn gezin in de woonkamer van hun huis in Terneuzen. Op de leuning van de bank, waarop de heer en mevrouw Rijpstra hebben plaats genomen, zit Anneke, die in Utrecht studeert, achter de bank de gymnasiaste Regine. I „Manager van Terneuzen ” i --- Terneuzen heeft veel gelijkenis met Almelo Grootse, Amerikaanse groei (Van een onzer redacteuren) TERNEUZEN. — Het Zwaantje heet de omgeving, waar het huis van de familie Rijpstra staat. Toen burgemeester Rijpstra in 1960 naar Terneuzen kwam, wilde niemand er wonen, want het was een heel eind van het centrum van het stadje. Het huis, Axelsestraat 243, was voor een vrij lage prijs te koop en het burgemeestersgezin ging er wonen. In vijf, zes jaar is Terneuzen als het ware naar en zelfs ver voorbij het Zwaantje gehold. De ontwikkeling is verbluffend, groots, Amerikaans. Als we daar met burgemeester Rijpstra over praten — en dat van zijn zijde met grote geestdrift — stelt mr. Rijpstra bescheiden voorop, dat de geweldige ontwikkeling, welke Terneuzen de laatste jaren toont, vooral niet op zijn naam, althans niet geheel, moet worden geschreven. Met grote waardering maakt hij gewag van jonge ambitieuze hoofdambtenaren, die volledig begrip tonen voor een modem gemeentebeleid en die er evenmin als burgemeester Rijpstra tegenop zien, vele avonduren te benutten om zaken te doen. Als mr. Rijpstra vertelt van zijn werk in Terneuzen, komt de moderne bestuurder helemaal uit de verf. Dan blijkt deze bijzonder sympathieke man, groot en fors en vriendelijk, een echte manager, die er niet over peinst in allerlei details af te dalen, maar voor alles oog heeft voor de grote lijnen, voor ontwikkeling van de industrie, de leefbaarheid van een gemeente voor samenspel met provincie en rijk. De autonomie van een gemeente krijgt meer inhoud door hetgeen je er van maakt, aldus mr. Rijpstra, dan door aan de strikt juridische betekenis vast te houden. Ja, er iets van maken! Hoewel uiteraard allerlei ontwikkelingen in Zeeuws Vlaanderen al aan de gang waren, stond mr. Rijpstra in 1960 toch voor de opgaaf, „er iets van te maken”. Als we zeggen dat er meer dan iets, zelfs iets groots van gemaakt is en nog steeds gemaakt wordt, dan herinneren we nog even aan de uitlating van mr. Rijpstra: beslist niet alleen door mij. ZEEHAVEN In de ogen van de meeste Nederlanders is Terneuzen aan de Westerschelde een betrekkelijk kleine gemeente met een inwonertal, dat naar de 20.000 loopt. Het is het begin van het kanaal naar Gent en het is bekend, dat duizenden en duizenden schepen per jaar via de sluizen bij Terneuzen opvaren naar België. Binnenschepen, coasters en ook zeeschepen. Goed, er zijn een kantongerecht, kantoren van het loodswezen, een Kamer van Koophandel, rijk en provincie hebben er bureaus, er zijn wat industrieën. Dit beeld van Terneuzen is hoogst onvolledig, want de plaats en haar omgeving bevinden zich momenteel in een golf van intense industrialisatie, waardoor het zielental per jaar evenveel stijgt als in Almelo, de woningbouw veel omvangrijker is en heel de ontwikkeling in hoog tempo regelrecht gaat in de richting van een grote industriële plaats binnen de Benelux. Het kanaal naar Gent wordt een vaarwater als het Noordzeekanaal. Acht en een halve meter diep en zo breed, dat grote tankers er gebruik van kunnen maken. Het ligt in de bedoeling, dat Terneuzen een sluis krijgt, welke tankers van 50.000 ton kan schutten. Terneuzen wordt daardoor van een kleine haven aan de Westerschelde tot een zeehaven van grote betekenis. Hoewel de verbreding van het kanaal sn alles wat daarmee annex is een aangelegenheid van rijkswaterstaat is, heeft het gemeentebestuur van Terneuzen er onmiddellijk mee te maken en het is zonder meer duidelijk, dat dit meebrengt, dat mr. Rijpstra zeer veel onderweg is van Terneuzen naar Den Haag of Middelburg, van Den Haag en Middelburg weer naar huis. Hij moet dan telkens gebruik maken van het veer-Perkpolder. Is dit door mist of anderszins uitgevallen, dan leidt de route over Antwerpen. Natuurlijk is ook het overleg met het gemeentebestuur van Gent veelvuldig. In dit verband moet echter worden opgemerkt, dat al is Terneuzen dan invalshaven van Gent, de plaats zelf ook een zeehaven ontwikkelt. DOW CHEMICAL Maar er is meer dan de verbreding van het kanaal. De industrie in Terneuzen — er zijn nog mensen te krijgen in Zeeuws Vlaanderen omdat de landbouw werkkrachten uitstoot — ontwikkelt zich gigantisch. Philips is naar Terneuzen gekomen en nog andere bedrijven hebben zich er gevestigd, maar de enorme stoot tot een verbluffende ontwikkeling kwam van de Dow Chemical Nederland. Het is een dubbeltje op zijn kant geweest, of deze enorme chemische industrie van Amerikaanse origine zich in Nederland zou vestigen, maar het is er dan toch van gekomen en als plaats van vestiging werd Terneuzen gekozen. En he ging niet om een paar hectare gronc ook niet om enige tientallen hectare, maar om een veelvoud daarvan, want de Dow Chemical zal in de loop der jaren een reeks fabrieken bouwen. Twee zijn er al klaar. Bij avond zien deze fabrieken in de Nieuwe Neuzenpolder eruit als fantastische kerstbomen. De bedrijven kregen aan de Westerschelde de beschikking over een eigen steiger, waar grote zeeschepen kunnen lossen. Burgemeester Rijpstra toont ons, tijdens een rondrit door Terneuzen, met oprechte trots de grote fabriekscomplexen en wijst dan naar buiten over de akkers van de polder. Zover u kunt zien, zo zegi hij, heeft de gemeente de gronden gekocht, een paar honderd hectare, om Dow Chemical uitbreidingsmogelijkheden te bieden. Terneuzen is aangewezen als kerngemeente. Dat schiep mogelijkheden. Plannen zijn in voorbereiding om een aantal gemeenten in Zeeuws Vlaanderen te bundelen, zodat er in totaal nog vijf of zes overbldjven. Een van deze gemeenten zal Terneuzen zijn, dan met al ettelijke tienduizenden inwoners. Terneuzen zal dan nog meer dan thans een centrumgemeente zijn, het middelpunt van een verzorgingsgebied, zoals ook Almelo is. MERKWAARDIG En het is merkwaardig hoeveel punten van gelijkenis zich voordoen. Evenals Almelo is Terneuzen bezig aan een nieuw raadhuis, dat „op de kop” van de gemeente, dicht bij de overal zichtbare watertoren bij de Soheldedijk, gebouwd zal worden. Onder komt het werkgedeelte, terwijl het representatieve deel van het stadhuis hoger komt, waardoor men over de dijk op de brede Schelde kan kijken. Evenals Almelo denkt Terneuzen aan de bouw van een schouwburg, dicht bij het raadhuis, een schouwburg, die vlot anderhalf miljoen gulden zal kosten. De enorme grondtransacties, waarbij het fonds stadsvoorziening grote baten toevallen, maken het mogelijk „Gemeente behoort leefbaar te zijn’ Een kijkje in Terneuzen, waarbij de schepen het beeld beheersen. ---