Zuidelijk deel Emslandlinie in de ijskast GRONAU — De aanleg van het zuidelijk deel van de Emslandlinie (Al 13 van Emden pal langs de Nederlandse grens naar Siegburg) is op de lange baan geschoven. De Kölnische Rundschau weet te melden, dat dit deel autobaan pas rond het jaar tweeduizend wordt aangelegd en er mogelijk zelfs helemaal niet zal komen, ondanks het feit dat men met de planning al een heel eind was gevorderd. Dit alles dankzij de vele protesten en actiegroepen die zich tegen de aanleg van het zuidelijke gedeelte hebben gekant. Een kleine 25 actiecomités, Heimatvereine en partijorganisaties hebben bezwaar gemaakt tegen het gedeelte Oberhausen-Siegburg, er van uitgaande dat hier al genoeg autobanen liggen. Gezien de vele protesten tegen dit deel van de A 113 heeft de Handelskammer in Munster onlangs de regering in Bonn gevraagd in elk geval wel het noordelijk deel en dan met grotere spoed, aan te leggen. , --- Een „even aparte”polemiek over de kortste zin MÉrijfc iPii jffifc wmm EWAJfAPART Hoewel het al jaren tot onze formule behoort om niet meer over de grootste, dikste, mooiste, oudste (bijvoorbeeld boom) te schrijven omdat er bijna altijd wel grotere, dikkere, mooiere en oudere blijken te bestaan, hebben we ons eind vorige week toch weer in de nesten gewerkt door over de kortste zin, waarin het gehele alfabet voorkomt, te gaan schrijven. En dat was nog wel de eerste zin, die we na de vakantie schreven • Weet u het nog?: THE QUICK BROWN FOX JUMPS OVER THE LAZY DOG, met 35 letters de kortste zin — schreven we — om mee te controleren of je de 26 letters van het alfabet nog wel kent en of al die letters nog op de schrijfmachine aanwezig zijn. Wacht even, schreef toen meneer J. ten Brink uit Lonneker, er is een nog kortere en bovendien Nederlandse zin, die deze eigenschappen verenigt en die luidt: ZIJN DOM EXQUIS WIJFJE BRACHT VLUG KIP. (31 letters). In onze bewondering voor de heer Ten Brink en ongetwijfeld nog onder Invloed van de vakantie beloofden we vervolgens een fles geestrijk vocht aan degene, die een nóg kortere zin zou bedenken, want — dachten we — korter kan het welhaast niet. Nou dat hebben we geweten! Er kwam een stapeltje brieven binnen met reacties van mensen, die allen de hersens hebben gepijnigd met het bedenken van „de enige echte kortste” en het rzpultaat is nu, dat een ware maar rare polemiek is ontstaan over de vraag, wat de kortste zin mét het hele alfabet ter wereld is. Voorop gesteld, dat we onze belofte gestand doen van de fles met inhoud, zouden we ons thans tot de neerlandici onder onze lezers willen wenden met het verzoek als een soort juryleden te willen optreden bij de beoordeling van de juistheid van het antwoord en onze weetgierigheid te willen bevredigen. Daartoe publiceren we hieronder gedeelten uit brieven, waarin het taalkundige probleem naar ons gevoel het duidelijkst tot uiting komt. En wij vragen aan de taalgeleerden hun licht in deze duisternis te willen laten schijnen door ons (in een briefje) te laten weten, wat zij ervan denken. Doet u even mee voor deze ene keer? Hier ligt een taak voor u! Welnu, de heer D. A. Wegdam te Enschede schrijft: „De heer Ten Brink uit Lonneker herinnert zich blijkbaar van een vroeger radlo-programma de zin „zijn dom exquis wijfje bracht vlug kip”. Die radio-uitzending heb ik niet gehoord doch wel herinner ik mij dat het weekblad De Haagsche Post destijds, me dunkt zo omstreeks 1930, het vraagstuk van de kortste Nederlandse zin met alle 26 letters van het alfabet er in aan de orde heeft gesteld en daarbij verwees naar de door de heer Ten Brink genoemde zin. Men wierp de vraag op om een nog kortere zin te maken. Het resultaat was de zin „gindsch zwak vormpje blijft exquis”. Een zin dus van slechts 29 letters. Ofschoon het mij bekend is, dat de schrijfmachine-monteurs nog steeds met de Engelse zin bleven werken, paste ik voor mijzelf altijd de 29-letterige Nederlandse zin toe, tenminste in die weinig voorkomende gevallen dat ik alle letters van mijn schrijfmachine eens controleren wilde. Doch er werd roet in het eten gegooid. We leefden destijds met de spelling De Vries en Te Winkel. Weliswaar kwamen er zo jiu en dan eens voorzichtige pogingen van bv. de ministers Terpstra en Marchant om een vereenvoudigde spelling in te voeren, doch de grote wijziging kwam eerst na de 2e Wereldoorlog, toen een min of meer bijgeschaafde spelling-Kollewijn officieel werd ingevoerd. En dat bracht met zich mee, dat de zin van 29 letters niet meer kon gelden. Immers, het woord „gindsch” werd van zijn ch ontdaan en veranderde in „ginds”. Na lang nadenken heb ik toen de zin als volgt gemaakt: „’t vormpje blijft nog zwak doch exquis”. Een zin dus van 30 letters, d.w.z. 1 letter minder dan de 31 letters, waarvan u uitgaat. Eerlijkheidshalve moet ik hier echter aan toevoegen, dat de zin „zijn dom exquis wijfje bracht vlug kip” volgens mij uit slechts 30 letters bestaat en niet 31 letters, zoals u schrijft. Bovendien begint mijn zin met een apostrof, waardoor weliswaar het aantal letters op 30 blijft staan, maar hetgeen toch een vermeerdering van 1 machineaanslag met zich brengt.” De heer E. Landhuis te Almelo (eerst voortbordurend op de EA gelse zin): „Jump quick brown fox over the lazy dogs!” Oh me oh my, oh me oh my, In your sentence failed the yI like better this phrase so orthodox To stay rlght away by our dear old fox. I hope to succeed through your missing link And I’m awaiting for your drink P.S. voor ’t vosje. „Zijn dom exquis wijfje bracht vlug kip” en dank zij de Y zit het heestj’op de wip. Toen ik over dat exquisive wijfje las was ik eerlijk in mijn sas. Ik dacht, „O.K. die drank ls voor mij de griekse y is zowaar er niet bij. Ik drink straks op jou en je nakomelingen. „Dat jullie nog lang voor ons mogen springen!” De heer W.A. ter Schegget te Delden: In uw rubriek „Even Apart” heb ik met enige verbazing gezien, dat u J. ten Brink’s korte zin hebt goedgekeurd. Daar komt immers de 25e letter van het alfabet niet in voor. De ij is een letterteken en zult u (alfabetisch-lexicografisch) in elk woordenboek na de i vinden. De zin telt dus in wezen al 32 letters, terwijl de Ij (i-grec) ontbdbekt. Beter was het geweest als er bijvoorbeeld geschreven was: „Z’n typ — ’n dom exquis wijf — bracht vlug kip” (31 letters) Toch leuk, dat u als redactie van even apart in zijn zin bent getuind. Dat ontlokt aan mij als Twent de uitspraak: „Wal grof exquis, ’n mop v. j.t.b., ’k zoch d’y” (Wel heel erg uitgelezen die mop van J. ten Brink, ik zoch de i-grec). Hé, dat is 28 letters Martin v.d. Valk te Enschede: „Ik heb een zin gemaakt van maar 29 letters, al klinkt het een beetje raar. De zin luidt: DOM IQ BRACHT YF ZIJN EX WULP VISGEK. Wulp is een steltloper en Yf een voornaam, zoals van Yf blokker (Barend Servet). En tenslotte de heer A. J. Collet te Enschede: „ZIJN DOM EXQUIS WIJFJE BRACHT VLUG KIP zijn altijd nog 32 letters, terwijl de Y er niet in verwerkt is. Opde moderne machines zit echter nog een extra toets voor ij, die dan in één aanslag kan worden aangeslagen ij. In de controle zin moet die toch verwerkt worden. Wij krijgen dan de zin ZYN DOM EXQUIS WIJFJE BRACHT VLUG KIP en dit zijn dan 30 aanslagen. Kan ik het glas voor de jenever al klaar zetten?” Welaan, wat uw laatste vraag betreft, meneer Collet, moeten we dus even afwachten wat de vandaag benoemde jury er van vindt. Komt u maar! --- Een overweging bij de wegenaanleg Nu de krant van vandaag weer bol staat van het nieuws over de wegenaanleg in Twente is het misschien toch wel nuttig om onderstaande op rijm gestelde ontboezeming van de heer Th. J. M. Roeloefsen uit Hengelo ter overweging mee te geven: Veur ’n joar of wat is’t begun’n toen hebt de heer’n pkm’n emaakt trok ’n tientje op ne kaarte en toen wie ’t wussen was’t te laat. Nen boer den van zien erf vot mwt zien lèvenswérk doar achterlöt he krig d’r dan wa ’n betje gèld veur mar de oaverheid weet nich wat e dut. In Markel hebt ze ’n stuske spaart doar hebt ze’m dan umhenne leg deur ’n raand van Twickel bint ze hengoan weg is’i wild, doar is de weg. In Eul bint ze ok begun’n ’t geet in tweën, ’t is heel gewoon 4 ze goat heel kot langs de möll hen doar geet ’t leste laandschapschoon. Met weemood kiek ik naar ’t Hof in Bookel doar ligt de beum a van de been mar ’t zal wa neudig wèèn veur ’t zak’nlèven want dee leu hebt ’n hert van steen. En zo geet oons Twèntse laandsohap joar veur joar meer achteroet wat wes is dat kriej nooit weerumme ’t is non weeg’n, fabriek’n, steen’n en roet. En als we het toch over het weer hebben willen we u niet onthouden de reactie van een kennis, die een dag of twaalf met vakanite vfa.s geweest en aan wie we vroegen, hoe hij het had gehad. „Prima”, antwoordde de kennis, „ik heb maar twee regenbuien gehad. Een van vijf dagen en een van zeven dagen”. VEILIGHEID BU HEI ONWEER --- E 8 via de Poppe, al dingt Gronau nog mee Minister Westerterp op kamervragen: (Van een onzer redacteuren) DEN HAAG — Minister Westerterp (verkeer en waterstaat) belooft in antwoord on vragen van het Arnhemse PPR-Tweede-Kamerlid Jansen dat voor zover hij concrete uitspraken heeft gedaan over wegverbindingen in Twente, deze niet inhouden dat aan de inspraak van de gemeenten en van de verschillende groeperingen uit de burgerij te kort zal worden gedaan. De minister schrijft dit, reagerend op vragen over de tracering van de rijkswegen 15, 35 en E-8 door Twente. De bewindsman verwijst naar bet vervolgonderzoek op de verkeers- en vervoersstudie Twente van het adviesbureau Goudappel en Coffeng. Deze studie is, aldus deelt de minister mee, inmiddels gereed gekomen. De studie zal worden gevoegd bij de nota over de vaststelling van het tracé van rijksweg 15. In die nota wordt ook de mogelijkheid behandeld de rijksweg35 (zuidelijke handweg) door te trekken tot de Duitse grens en daar aan te sluiten op een geprojecteerde enkelbaans autoweg in Duitsland. „Een dezer dagen zal ik over deze nota advies vragen aan de raad van de waterstaat. In het kader van de procedure van de tracévaststelling wordt deze nota ter visie gelegd”, belooft minister Westerterp. Overleg Opnieuw wijst de minister er op dat in het overleg met de Duitse instanties er tot nu toe steeds van is uitgegaan dat de E8 in Nederland zal worden geleid via rijksweg 15 en bij De Poppe de grens zal passeren. Daarbij is er echter op gewezen dat bij het vooroverleg over het tracé van de rijksweg 15 de wenselijkheid naar voren is gekomen om ook de mogelijkheid van tracering van de E8 via rijksweg 35 in de overwegingen te betrekken. In ambtelijk overleg worden de voor-1 en nadelen van dit alternatief voor de E8 nagegaan. De aanvankelijke ministeriële voorkeur is gebaseerd op de resultaten van het DuitsNederlands ambtelijk overleg. In het plan voor de ontwikkeling van rijkswegen in Duitsland is de aansluiting op de rijksweg 35 bij Gronau, de zogenaamde B-54 n tussen de grens en Emslandlinie, in de eerste „dringlichkeitsstufe" opgenomen. De Emslandlinie zelf is, evenals de E8 route van De Poppe naar Rheine, in de tweede „dringlichkeitsstufe” opgenomen. In. studie De bewindsman wijst erop dat hoewel de E8 route via De Poppe is opgenomen in de tweede fase, de voorbereidingen voor de aanleg van het wegdek van De Poppe tot Rheine zover is gevorderd dat in 1977 met de bouw kan worden begonnen. Of inderdaad in dat jaar wordt begonnen hangt, aldus minister Westerterp, mede af van de afstemming op de plannen van de rijksweg 15 in Nederland. De voorbereiding voor de aansluiting op rijksweg 35 bij Gronau is minder ver gevorderd. Het tracé van de B-54 n is gedeeltelijk nog in studie en het wegvak tussen de grens, de Emslandlinie, zal vermoedelijk in de eerste jaren na 1980 gereed komen. Het daarop aansluitende tracé van de Emslandlinie is gedeeltelijk ook nog in onderzoek. Een spoedige tracévaststelling verwacht de minister niet, omdat hij moeilijkheden in het te doorsnijden gebied verwacht. MINISTER WESTERTERP --- Witteveen breidt uit in Twente ALKMAAR — Witteveen’s Modemagazijnen heeft gisteren meegedeeld, dat de mogelijkheden naar meer vestigingen worden onder, zocht in Leeuwarden, Apeldoorn, Rijswijk, Dordrecht, Hilversum, Heerlen en Hengelo. Als vuistregel geldt, dat in de jaren zeventig gemiddeld een filiaal per jaar wordt geopend. Voor het najaar van 1975 staat een nieuw filiaal in Enschede op het programma. Het filiaal in Enschede krijgt een grondoppervlakte van 550 vierkante meter. De uitbreidingspolitiek is mogelijk dank zij de uitstekende resultaten over de afgelopen periode, niettegenstaande het feit, dat de totale Nederlandse mode- en textielbranche zware klappen kreeg, aldus de raad van bestuur. Het aandelenkapitaal van Witteveen bedraagt 150.000 gulden. Tien procent hiervan is in handen van de Nederlandse Participatiemaatschappij. Men blijft zich specialiseren op dameskleding. Een fusie met anders geaarden in de branche (heren- of kinderkleding) ligt niet in de bedoeling. Witteveen is en wordt regelmatig benaderd door onder meer Engelse gegadigden voor samenwerking, maar de directie is niet van plan hierop in te gaan. Vorig jaar werd met 550 personeelsleden een omzet behaald van 60 miljoen gulden, vier maal zoveel als in 1963. In deze tienjarige periode steeg de winst vóör vennootschapsbelasting van 350.000 gulden tot 3,5 miljoen. --- GRAFELIJK ECHTPAAR 60 JAAR GETRO UWD GOOR — Gravin Isabella Aniolnette Maria Clementine Bentinck (84) en graaf Wilhelm Theodoor Fredrich zu Solms (80) zijn vandaag 60 jaar getrouwd. In de sfeervolle kapel Weldam vlakbij het kasteel werd vanmorgen een herdenkingsdienst gehouden waarin hulpprediker Braune voorging. Personeel, pachters en familieleden waren daarbij aanwezig. In het prachtige kasteel Weldam onder de rook van Goor maar in de gemeente Markélo ontving het beminnelijke diamanten echtpaar daarna relaties, familieleden en bekenden op een korte en informele receptie. Onder hen waren onder meer de burgemeesters van Markelo en Goor met echtgenotes. --- Valhelm, i ^ Zo nu en dan duiken in de pers berichten op, als zou men binnenkort op de bromfiets een soort helm moeten dragen. De Nederlandse al-betuttelaar begeeft zich hiermee wel heel erg op ons privé-terrein. Zoiets moet ieder voor zich uitmaken. Wanneer we dit accepteren, staat de weg open voor het voorschrijven van bijvoorbeeld schoenen met stalen neuzen, zonnebrillen en anti-reuma-onderkleding. En wat dies meer zij. We hebben echt geen behoefte aan nog meer wetjes en voorschriften. Er zijn er al veel te veel. Et bezit zelf een zacht-zoemend, rustig brommertje, zonder versnellingen. Het ding loopt zó hard, dat tientallen fietsers mij inhalen. Ik zie dan ook echt geen reden om mij te versieren met zo’n kosmonauten-hoofddeksel, dat misschien tijdens het berijden van een 750 cc Yamaha stoer staat, maar op een Solexje de lachlust opwekt. Daarbij veroorzaken die helmen soms hoofdpijn en belemmeren ze door de onvermijdelijke oorkleppen de volledige gehoor-sterkte. Vervolgens worden de eenvoudige man weer tientallen guldens uit de zak geklopt, want bepaald goedkoop zijn die helmen allerminst. En komt er inderdaad een zware klap, dan blijft met zo’n helm misschien wel de schedel heel, maar de schedel-basis wordt toch gekraakt, want die is tegen werkelijk ruw geweld niet te beschermen. Alles bij elkaar genomen vraag ik mij af of de voorsohriften-makers nu inderdaad zo lief en bezorgd voor ons zijn, of dat er een kwijnende bedrijfstak aan werk (en winst) geholpen moet worden. Een ieder oordele voor zich en handels daarnaar. Almelo J. Lucassen iDeze rubnek blijft buiten verantwoordelijkheid nn de uitgeetkter. Kopij dient te worden gericht aan da redactie en voorzien ven volledige neem en adres van de' Inzender. Ingezonden «tukken kunnen worden bekort of de inhoud kan beknopt worden weergegeven. De kopij wordt, al dan niet geplaatst, niet terug - gegeven. .«Opneming kan zonder opgave van zeden'worden geweigerd. --- Politie hield vier Italianen aan voor diefstal van jasjes HENGELO — Na een achtervolging door de binnenstad heeft de politie op de Enschedesestraat gistermiddag even na twee uur vier Italianen aangehouden, die er van worden verdacht suede jasjes te hebben gestolen bij C en A, Een van de jasjes werd In de auto van het viertal gevonden. De andere jasjes kwamen later boven water. De vier Italianen, die Sneek als verblijfplaats hebben, zijn de 24jarige S. D., de 28-jarlge S. B., de 24-jarige P. S., en de 23-jarige P. P. De politie kreeg omstreeks twee uur gistermiddag melding van het grootwinkelbedrijf, dat er een aantal suedejasjes waren gestolen sn dat de daders er vandoor waren gegaan. Direct daarop werd de achtervolging ingezet. Tijdens hun vlucht stapten de Italianen in hun auto, maar zij konden op de Enschedesestraat worden aangehouden. Tijdens hun vlucht ontdeden zij zich in het Prins Bemhardplantsoen van twee jasjes, die later werden teruggevonden. Het laatste, het vierde jasje werd gevonden door een Hengeloër, die het aan het bureau bracht. Het viertal dat op het bureau wordt vastgehouden ontkent iets met de diefstal te maken te hebben. --- Inbraak in woning HENGELO — Tijdens de afwezigheid van de bewoners werden uit een woning aan de Enschedesestraat een stoeltjesklok, een koperen balans, een kaarsenstandaard en een aantal tinnen borden gestolen. Men was binnengekomen door een deur te forceren. De diefstal werd aangegeven door de bewoonster, de 27-jarige mevrouw C. C. M. ---