Economische samenwerking De landbouwers begonnen dus hun economische en sociale positie inde samenleving op te bouwen met economische samenwerkingen. Het eerst kwam het crediet aan de beurt, omdat de landbouw in het algemeen bedreven werd door kleinere ondernemers, die behoefte hadden aan geld om hun bedrijf te verbeteren en geen toegang tot de gewone credietbronnen. De banken interesseerden zich niet voor hen, gespecialiseerde banken bestonden er niet, wel liepen zij kans in handen van woekeraars terecht te komen. De enige afdoende oplossing van dit probleem was de onderlinge hulp door oprichting van boerenleenbanken, voor welke de boeren, zelf het werkkapitaal leverden. Hun juridische vorm is in Nederland meestal de coöperatie: in België die van de samenwerkende vennootschappen. Op die juridische vorm komt het echter helemaal niet aan, dat is een kwestie van opportuniteit en gevoel. Er zijn er ook, door I Dr. P. de Bruin S.J. I die een andere vorm hebben of zij zijn verbonden met banken, die naamloze vennootschappen zijn. De samenwerking ineen vorm, die zich inde gegeven omstandigheden kan handhaven, is de hoofdzaak. Want een centrale boerenleenbank moet door deskundige bankiers geleid worden en zaken kunnen doen als een bank. En de aangesloten banken worden weer, welke vorm zij ook hebben, gecontroleerd door de Centrale om het deskundig beheer te verzekeren. Zelfhulp door middel van deskundig geldbeheer voor de credietverlening dat is een typisch geval van economische' samenwerking van kleinere ondernemers. jVhi hebben wij in deze artikelen" ’ reeks al meermalen gepleit voor de economische samenwerkingen van kleinere zelfstandige ondernemers. De juridische vorm van vereniging, stichting, coöperatie of commanditaire dan wel naamloze vennootschap, doet hier weinig ter zake. Als het succes van dienst aan de producenten en dienst aan de samenleving maar bereikt wordt! Als de zelfstandigheid van de producenten maar zoveel mogelijk bewaard wordt! De coöperatieve pogingen van middenstandscrediet zijn, in tegenstelling met die voor het landbouwcrediet, mislukt. Dat is niet zo erg, als de Middenstandsbank, die het werk van de hanzebanken op meer commerciëlen* grondslag heeft overgenomen, maar doorgaat met de sociale. instelling van de credietverstrekking uitte breiden tót groter welvaart fran de middenstand, en goedkoper leverin? aan de consumenten maar bereikt wordt. De auteur, die zijn artikelenreeks in „Boer en Tuinder” stelde onder de titel; Heeft de coöperatie nog wel zin voor onze boeren en tuinders? moest wel tot misverstand aanleiding geven. Tegen coöperaties, die praktisch economische samenwerkinsen zijn met succes voor alle betrokkenen, met behoud van de zelfstandigheid van alle producenten, zover dat mogelijk is en met de bereidheid tot samenwerking met alle gelijkbelanghebbenden, hebben wij geen bezwaar. Wij zijn er integendeel warme voorstanders van. ]Ua het crediet kwam de afzet der producten aan de beurt. Ook hier is het weer niet het belangrijke, dat de boer en tuinder zelf in coöperatief of ander verband de afzet van hun producten zelf ter hand nemen, als wel, dat zij een goeden prijs voor hun producten krijgen en dat de prijs voor de consument in binnen- en buitenland zo weinig mogelijk bezwaard wordt door de overdrachtskosten. Daarvoor zijn ook allerlei economische samenwerkingen geschapen inde vorm van veilingverenigingen, coöperatieve veilingen, coöperaties voor de afzet van agrarische prodrfcten in het binnenland en voor de export. Dat boeren economisch samenwerken om te zorgen, dat hun producten in binnen- en buitenland afzet vinden en dat zij niet door de grossiers en exporteurs uitgebuit worden, ligt inde rede. Georganiseerde afzet, zoals die in de tegenwoordige tijd nodig is, Is gezamenlijke afzet. En het zou dom zijnde waren op een presenteerblaadje aan de exporteurs aan te bieden zonder garantie, dat deze feitelijk of gecontroleerd geen misbruik van hun macht maken. Er mogen dan nog klachten zijn. Hier en daar zou iets verbeterd kunnen worden. Maar dat zou toch door interne reorganisaties moeten geschieden; niet door het uitvinden van andere afzetvormen. En zover ik weet, werken op dit gebied de particuliere handel en de coöperatieve verenigingen broederlijk samen. f Al deze economische samenwerkingen op coöperatieve en andere juridische grondslag zijn zo met de i praktijk vergroeid, dat zij onmis-1 baar geworden zijn. De moeilijkheid begint pas als de coöperatieve vorm een gevaar wordt voor de economische samenwerking. --- De huurverhoging en de classificatie Bij, herhaling hebben wij erop gewezen, dat de indeling der Limburgse gemeenten inde classificatie volkomen is achterhaald door de sociaal – economische emancipatie van ons gewest., Daardoor is zij vooral met betrekking tot onze grootste gemeenten en tot de gemeenten inde industriële centra volkomen verouderd. Het merendeel der Limburgse gemeenten is te laag geclassificeerd, niet alleen ten opzichte van gelijksoortige gemeenten in het westen des lands, maar ook in onderling verband. Het ,is voor iedereen duidelijk, dat een indeling van gemeenten als Heerlen (buiten de kom), Sittard (buiten de stad en Stadbroek), Kerkrade, Geleen, Brunssum, Hoensbroek, en Tegelen bij gemeenten als Itteren en Geulle inde vierde klas onder de hui_ dige omstandigheden onrechtvaardig is. Niet dat de laatstgenoemde gemeenten lager geclassificeerd zouden moeten worden, maar wel dienen gemeenten als Kerkrade, Geleen, de genoemde gedeelten van Heerlen en Sittard, Brunssum en Hoensbroek omhoog te worden getrokken. Na al wat wij over dit probleem hebben geschreven, kunnen wij met deze kanttekening op de klasse-indeling volstaan. Wat tenslotte te denken van het onderbrengen van Venray inde... vijfde klasse? Intussen blijft het zaak, dat alle bevoegde instanties wij denken dan met name aan het provinciaal bestuur van ons gewest, aan de gemeentebesturen, aan de Kamers van koophandel en fabrieken, maar ook aan de Katholieke Arbeiders Beweging Limburg zich naarstig aan het werk zetten, om de regering op de hoogte te brengen van de eenzijdige benadeling, welke tal van te laag geclassificeerde Limburgse gemeenten ondervinden zullen van de as. huurverhoging, doordat deze gebonden werd aan een voor Limburg zo verouderde gemeenteklas-indeling. Ook de Limburgse katholieke kamerleden staan voor een taak, welke geên hunner wij weten het bij voorbaat af zullen wijzen. --- Advertentie (Advertentie"> Wat ben jij in je voordeel j veranderd.' Zo zie je er ] echt keurig uit, Joop! I IJa, dat komt doordat ik tegenwoor- i dig overhemden met 1 „Trubenijs” KI boorden \ draag. Die zitten even correct als stijve en net zo gemakkelijk als slappe boorden. Een „Trubentjs" boord is gemakkelijk te wassen en te strijken en behoeft niet gesteven te worden, omdat hij permanent half-stpf is. Let op het merk in elke boord. „ Ttoibemis ” WETTIG GEDEP f boorden Overherriden met „Trubenije** boorden worden door de vooraanstaande Nederlandse overhemden-fabrikanten gemaakt en zijn overal verkrijgbaar. --- Advertentie 'Advertentie --- Maar Schalkje ! Nu Tito weer veilig op een afstand zit, komen uit Londen de verhalen los. Op eender middagen van zijn bezoek aan de Engelse hoofdstad zou de Yoego-Slavische dictator de National Gallery bezichtigen. Tegen twee uur werd hij verwacht. De museum-directie stond reeds paraat toen een ouderwetse limousine het voorplein opzwenkte. Er werd vanuit de wagen een rode loper uitgerold en uit de auto'stapte een kleine man, gehuld ineen overjas, die op de grond sleepte, versierd met epauletten die tot op zijn ellebogen reikten en bekroond met een zwaar met goud bestikte militaire pet. Waar ze vandaan kwamen wist niemand zo gauw, maar ineens stond er een „juichende menigte” van studenten, van waaruit juist een namaak-bom zou worden gegooid, toen de politie optrad en de „Maarschalk” plus zijn vrienden inrekende. --- Top Naeff, ere-burgeres Ineen bijzondere zitting van de Dordtse gemeenteraad is Mevrouw A. van RMjn-Naeff de bekende schrijfster Top Naeff Dinsdagmiddag tot ereburgeres van deze stad benoemd. De plechtige raadszitting werd bijgewoond dooreen vertegenwoordiger van de Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, Mr. H. L. Scholvinck, de commissaris van de Koningin inde provincie Zuid-Holland, Mr. L. A. Kes-Per en dooreen aantal bekende letterkundigen. Na zijn toespraak overhandigt de burgemeester van Dordrecht, Mr. J. A. H. J. van der Dussen, Mevrouw A. van Rhijn-Naeff de oorkonde en de gouden eremedaille van de stad. --- HAZE-LATIEN VAN DER OUWE STASSE Ofwaal de beuker en de ongerwiezer hant geloage öf in Monkelt leëft e gans anger soat haze. De haze oet de beuker lope vuur gidder vutske eweg: „Hun gehoor is zó scherp, dat ’t ritselen vaneen vallend herfstblad hen opjaagt uit hun léger.” Haste nog weuëd! Haze mót me boave op de prie treëne, angesj blieve ze ligge woa ze ligge. Ich woar nog nit lang in Monkelt. Inde uëvesjte wei moës ich flatte sjpreie. ’t Woar Ihne voele nommedig in Mei, de zon broanet lekker en der wink riezelet gemuntlich inde blaar. Ich verdelet de wei in veer gelieke sj tukker sjettet op ’t ongevére de flatte die doa loge, berékenet vuur gidder vieëdel twintig menute, sjloog wie Inne wille op de flatte in, sjmieret ze in lekkere vettige kring oederé, sjtook mit inne jodel de gaffel igen eëd en loot mich lankeweg in ’t gras valle. „Doa kumt e wèr.’ zeët ing berosde sjtim. Ich sjrek op oet der unger. Der ouwe stasse sjteet néve mich. „Weë?” zaan ich. Hé wiest mit de piep en ich zien inne haas van oave de wei aafkomme gesjpatsére, rech op ós a. „Dem sjlon ich in ge nak” zaan ich. „Dat lukt dich nit zeët der Stasse – trouwens hé leëft nog mar drei daag. Vriedig sjtröp ich em, e Zondig likt e inde pan.” Ich geleuf ich keek get onnuëzel. Der ouwe vertelt wer. ’s Nommedigs urn drei oer geet e durch dat loak en hé wees woa der haas durch de hek woar gegange. ’s Mörges um zes oer kunt he doa durch en he wees noa ing anger hek. Doa sjtröp ich em e Vriedig. „Kins te dé haas Stasse?” „Al viëtien daag! Ich wil jonge van effi trekke, kieke wat ’t weëd. He kumt gidder daag beide knieng va mich, die lope los inde hoeswei.” „Wat deed e doa?” He griëmelt. „Wat deed inne remmel wint e bei ing moor kunt. Mar ze zint lestig groet te trekke, de jonge.” Ich han es Zondigs haas gegeëte beider Stasse en mit de jong kniengshaze of hazeknieng woar nieks a te vange die gonge durch hl hin. Joa der Stasse wos veuël va haze, mar dat woar nog nieks beider Moëbesj Pitter. Dem trof ich ins op de sjtoppelklieë, woa he de keuj gesjpanne how. „Pas ins op de keuj, Nikela, ich gon inne haas vange.” „Has te zoat bei dich, Pitter?” Hé keek mich ins a en wool goa. weet waai dat e doa likt. Dat is ing gaaf jong. Groësvadder houw ’t och en der vadder van diene baas. Angesj wus ich ginne.” „Woavuur lupt dat deer dan nit e weg wint e dich ziet komme?” „Ich fixeer em, Nikela en drieën ummer kotter op em a. Ich hoad èm mit de oge vas en sjlon em neer mit der knuppel.” Geleuft dir nun de beuker nog? of de sjoëlmeestere die alling inne haas zient winst he inde pan likt? En doa die kier mit der Frens en der Hamesj Mat! Vir woare an ’t kottevatere (met de Cultivator ’t stoppelveld bewerken). Doa kunt des Mat a, sjreëg op ’t peëd gezeëte. „Gees te mit Frens, langs de kroëte van der Nelisse likt inne haas.” geet nit gauw lope Mit peëd is he ége, vuur der Mat is he nit bang, dé zit mit der ruk noa em tou. He hult em waal inde gate. Mich ziet e nit, ich hoad mich hinger ’t peëd. Wint vir bei em zint how ich, dat is al.” Dat is al! sjtadslu. Got mit e paar man noa kantoertied mit e geliend peëd noa ge veld. De inne zet ziet drop, der angere hüjt. Dat is al!! Zaat mich besjeed wint dir ev inde pan hat. Mar ’t lukt nit ummer dat hazevange. Dat vertellet mich ’t Konstens Niekske. De woar ins an ’t bindere mit der Nöl, ziene uitste. Der nöl how de lieng, der Niek der sjtek um ’t kore op de metser te duje. Doa springt inne haas oet ’t kore uever de metser, op de deuker. „Hu nondedjoe, rupt der Niek. Ze zeuke al aaf, mant zient ginne haas. Wie ze wer an ’t vare woare kiekt der Niek ins um en ziet ing buëd weghoepse. „Hu nondedjoe” rupt der Niek wer, vluugt van der biender op de buëd a. He woar te laat, der haas how zich graad losgevreutelt. „Mots te begriepe zeët der Niek he is durch de deuker opgegange, duch de waltse, durch der kneuper en is mit de teug oet de masjieng geworpe en hiemelsakkerlament hé leëft nog.” Ich kan vuur alles wat ich hei gespriëve han mit mieng zieël en zieëligheed insjtoa, alling vuur ’t letste nit, want der Konstens Niek had in Monkelt der naam van „Luëge Vrekkeling.” Mar dir ziet, dir wit nog nieks van haze aaf en inde beuker sjteet kwatsj. En wint dir de beuker mieë geleuft wie mich, dagot dis mar e hoaf joar boere in Monkelt. WIEL CLAUS. --- „Oet mieng Ongerduuktied” „Woa likt e da?” „Op ’t sjtuk van de Croëne.” Dat woar e zoë wiel, ich heu nog ging kow gezieë. Der Pitter wandelet mit inne lange sjtek op ’t sjtuk van der Croëne a es wint he noa gen kirk gond. Wie hé e paar honget meter gelope how, begos he in inne krink te lope, trok sjpirale um der haas bis dat hé inne meter van em aaf woar en houwet. Hé kunt truuk, der haas onger der jas geknupt. „Pitter mich sjeet ’t versjtank sjtil. Wie kans te dé haas van hei oet zie ligge?” „Ich ziën em nit Nikkela, ich door Wiel Claus „Hoad der Max vas” zeët der Frens tége mich en ich hooi der honk beider hoasbank. Der Mat geet vuurop op et peëd, der Frens der hinger mit in gaffel. Noa e paar menute huur ich inne sjrei wie van e klé kink. Ze komme truuk. „Weë is an de rei, Frens?” „Doe Mat.” ,Bis bedankt Frens, bis in anger kiër.” „Lot em dich sjmake, Mat.” „Frens zaan ich hei in Monkelt sjpilt dir mit der duivel.” Doe hat e gelache. ,Kiek ins hei, Nikela. Inne haas --- Advertentie f 4 flloC ' UITZONDERLIJKE MILDHEID 9 I VOORKOMT ELK IRRITEREND EFFECT. f --- De les der vliegtuig-conflieten: Meer nuchterheid verlangd (door onze luohtvaartmedewerker) Vier incidenten in zeer'korte .tijd, alle geschied inde luchtstrook boven de grenzen tussen de oosterse en westerse wereldmachten, hebben de waarnemer tot nadenken gestemd. Er is veel opwinding geweest in de wereld en er werd een ongewoon heftige diplomatieke taal gesproken, zowel in Londen als in Washington: woorden als „this is murder”, uit de mond vaneen Britse ministers, zouden een kwart eeuw geleden een oorlogsstemming gewekt hebben in Europa, Doch, ook het neerschieten van ongewapende vliegtuigen hadden in 'die tijd een oorlog kunnen ontketenen. Tegewoord'ig loopt dat zo’n vaart niet meer en verliest men de politieke koelbloedigheid niet, welke een „koude oorlog” vereist. BALDADIGHEID Overigens, een nauwkeurige bestudering van de feiten leert, dat: 10. de twee Tsjechen inderdaad een niet toelaatbare baldadigheid in het grensgebied gepleegd hebben, toen zij de Amerikanen'’ attaqueerden, die vaneen zuidduitse vliegveld was opgestegèn om de per radar gesignaleerde indringers te verjagen. Deze Tsjechen behoren uaar ons westers begrip disciplinair gestraft te worden, vergezeld van verontschuldigingen van Praag aan Washington en restitutie, voor het verloren vliegtuig. 2e. De Bussen, die de Britse Viking neerschoten, vingen de Brit inderdaad boven de russische zone op naar Londen thans ook toegeeft achtervolgden hem, toen hij zijn navigatiefout trachtte te herstellen en troffen de Viking juist op het grensgebied. Dergelijk onverbiddelijk scherp attaqueren blijft ons vreemd, doch het is een feit, dat de Brit op „verkeerd ge- bied” zgt. 30. Het Britse verkeersvliegtuig, dat op weg naar Berlijn even op de rand van de corridor kwam, ontmoette enkele waarschuwigsschoten, doch werd niet aangevallen, nadat het zijn koers veranderde. 4e. In het oneindige niemandsland in het hoge en barre noorden tussen Alaska en Siberië hebben een Rus en een Amerikaan op elkaar geschoten. In dit geval zal de Rus wel een navigatiefout gemaakt hebben en gemeend de Amerikaan buiten zijn grenzen aan te treffen. WAS HET OPZET? Hier hebben we dus de vier gevallen geanalyseerd. Nu komt de vraag: toeval of opzet, waarom het feitelijk gaat. Wij willen aan toeval geloven, omdat de opzet niet gebleken is. Laten wij in westerse taal zeggen: „het wettig en, overtuigend bewijs is niet geleverd”. Een tweede is, dat het natuurlijk een nutteloze dwaasheid is en blijft om maar lustig in dat niemandsland te gaan schieten, doch wie weet, in welke sfeer van haat en wantrouwen de vliegers achter het ijzeren gordijn worden opgevoed kan zich voorstellen, dat deze jonge knapen een losse vinger hebben aan de trekker van hun machinegeweren en boordkanonnen. Wij moeten daarmee nu eenmaal rekening houden en daardoor is het een wijze maatregel, dat de westerse vliegtuigen (althans in de Britse zóne) voortaan op 16 kilometer van de grens zullen blijven. Als de anderen niet verstandig zijn laten wij het dan zijn. We kunnen ook terugschieten, doch daarvoor zijn onze vliegtuigen ...te langzaam! Zodra de Sabres uit Amerika arriveren en niet eerder dan op dat ogenblik zal er een evenwicht in het grensgebied kunnen ontstaan. Doch inmiddels is er weinig reden tot grote politieke opwinding. Het hoofd koel houden en een extra dosis nuchterheid zijnde recepten voor het moede Europese lichaam. --- Advertentie Advertentie cocos ABELS WIJKER BRUGSTRAAT 62 SPILSTRAAT I—3 BRUSSELSESTRAA7 .4 MAASTRICHT --- Verplichte bestrijding aspergevlieg De plantenziektenkundige Dienst herinnert de aspergetelers inde gemeenten Arcen en Velden, Beesel, Belfeld, Bergen, Broekhuizen, Gruibbenvorst, Haelen, Meerlo, Meliok en Herken bosch, Neer, Roggel, Sevenum, Swalmen, Tegelen, Veuio en Venray aan een verplichte 'bestrijding van de gevreesde aspergevlieg. Alle verwaarloosde percelen, alsmede percelen waarop zich aspergeplanten bevinden die inde toekomst niet meer zullen worden gestoken, moeten vóór 1 April op zodanige wijze worden omgeploegd of op andere wijze behandeld, dat de aspergeplanten worden gedood. Door het opruimen van de besmettingshaar den kan de verbreiding van de aspergevlieg in belangrijke mate worden tegengegaan. • --- Rechtbank Roermond 4 Maanden voor brandstichting Met het doel de verzekeringspenningen te bemachtigen kraaide op 16 Febr. jl. in Afferden de rooie haan, waarvoor de Officier van Justitie tegen de 23-jarige fabr. arbeider Th. S. te Afferden en de 58-jarige J. M. te Geleen ieder vier maanden gev. straf eiste. M. had enkele jaren geleden in Afferden een huisje gekocht, dat inmiddels veel had geleden door waterschade. Als gepensioneerd mijnwerker had hij behoefte aan een gerieflijker woning. waartoe hem echter de financiën ontbraken. Met zijn neef S. besprak hij dit geval, waarbij tenslotte de idee om de keet in brand te steken, vaste vormen aannam. S. zou daartoe de stoute schoenen aantrekken tegen een beloning van f 500 van de uitkering der verzekeringspenningen. Het plan werd besproken en M. legde al vast een hoeveelheid stro gereed op zolder. S. kreeg geld om petroleum te kopen en daarmee zou het gebeuren. Om de schijn van onschuld te wekken moest S. het plan uitvoeren als M. in Geleen verbleef en aldus geschiedde op Zondag 15 Febr. jl. De vlammen deden hun best, doch verder dan een zolderbrang kwam het niet door tijdig ingrijpen. Beide verdachten bekenden rouwmoedig en de Officier, achtte beide even schuldig, Het was begonnen om de verzekeningsuitkering te bemachtigen en S. ging het om zijn in het vooruitzicht gesteld loon. Mr. Müiler vroeg een gedeeltelijke voorwaardelijke straf voor M. die vele jaren ondergronds mijnwerker is geweest en lijdende is aan silicose, terwijl Mr. S. Smeets een voorwaardelijke straf voorston