De eerste spoorweg in Limburg Om „het ijzige der passagie” te verminderen bouwde men een lange schutting Kerkrade paste niet zonder succes het Maastrichtse ,,aonhauwe Gus” toe! Alvorens wijde geschiedenis van het ontstaan en de aanleg van de eerste spoorweg in ons gewest zullen beschrijven, delen wij het een en ander mede over spoorwegen in ’t algemeen. Vanzelfsprekend zal dit zéér summier moeten zijn. Degene die wat meer wil weten over de spoorwegen in Nederland, kunnen wij het samenvattende, voortreffelijke werk van dr. J. H. Jonckers-Nieboer, Geschiedenis der Nederlandse Spoorwegen, aanbevelen. Wanneer men nü spreekt -van spoorwegen, dan denkt men niet anders dan dat de voortbeweging over . de. aangelegde rails altijd door middel van locomotieven geschiedde. Dit is niet zo. Op de lijn, welke op 27 September 1825 tussen Stockton en Darlington in Engeland geopend is, werd voor ’t eerst gebruik gemaakt van de door George Stephenson geconstrueerde 'ocomotief, doch het verkeer werd over deze lijn gedeeltelijk nog met door paarden getrokken diligences onderhouden. De lijn Manchester —Liverpool, geopend op 15 September 1830, was de eerste waarop alleen stoomkracht werd gebruikt. In on» land is in die tijd in dagbladen en vlugschriften veel geschreven over het algemeen nut van spoorwegen in ons kleine gebied. Vóór- en tegenstanders roerden eich geducht! Er waren fanatiekelingen, die beweerden, dat door de aanleg een ideale toekomst werd geschapen „waarin de nevelen van dwaling, vooroordeel en domheid zullen verdwijnen en een algemene wereldvrede de tweespalt tussen de volkeren zal vervangen.” Het is jammer voor deze idealist, dat hij niet een kijkje kan komen nemen in onze verwoeste gebieden,, om niet te spreken van de trieste ruïnes van wat eens het Duitse rijk was! De tegenstanders waren zo pessimist als Ze maar konden zijn. Ziehier wat door hen werd beweerd: „Schade zou worden toegebracht aan de ondernemers der postwagendienst, schippers, voerlieden, landbouwers, paardenfokkers, steenfabrikanten, aandeelhouders in straatwegen en zovele anderen, gevaar zou ontstaan voor de reizigers, die door de snelheid zouden stikken of door het geraas een hersenziekte zouden krijgen (O smal Hollandje!), wanneer zij niet het leven verloren door ontsporingen of ketel-ontploffingen; de huizen z.duden door vonken der locomotieven in brand vliegen, de paarden zouden . schrikken,” enz enz. Men kon 't ermee doen! Een postwagen-agent beweerde, dat de aanleg, va'1 de lijn Amsterdam-Haarlem „uitsluitend voor het zinnelijk genot pleitte ’ en geen voordeel zóu brengen. Anderen waren bang, dat de passerende vreemdelingen ons landje zouden doorvliegen en geen verteringen maken. Een opvatting. die nog opgeld doet bij sommigen en voor het huidig? snélle wegverkeer soms funeste gevolgen heeft. België was ons voor. Belgic was ons voor inde prakt-ijK. m 1831 werci een spoor-verbinciing Antwerpen-Maas-Rijn ontworpen. Volgens eender ontwerpen you deze lopen van Antwerpen naar Ghe 1 bij Stockcm de Maas overal eken. en dan over Sittard naar Julich en verder Men houde hierbij in het oog. dat Limburg toen door België was bezet De voorsprong, die Antwerpen op onze 'handelssteden zou krijgen, maakte Holland wakker. Een rivaliteit. die ook nu aan de Benelux nog heel wat fijne diplomatiek zal kosten. Reeds in 1831 kwam luitenantkolone) H. A. Bake, die in 1841 ook assisteerde bij ' het ontwerpen van plannen voor de lijn Maastricht-Aken. met een plan voor een spoorweg Amsterdam-Keulen. Het zou echter nog tot 1837 duren, alvorens men in het bedachtzame Nederland de eerste schrede op het spoorwegpad zette. Er werd toen concessie verleend voor de lijn Amstïrdam-Haarlem, die als eerste spoorlijn in ons landje op 19 September 1839 werd geopend. Wat een voorzorgsmaatregelen in die tijd. genomen moesten worden, moge blijken uit het bouwen van een 200 meter lange en vijf meter hoge schutting tussen spoor- en straatweg op een bepaald punt der lijn, om „het ijzige van de passagie” voor mensen en paarden te verminderen! , . Reeds spoedig zou Limburg ; volgen m*t, plannen, waarvan de verwezenlijking nog vrij lang op zich zou laten wachten. Op 3 Februari 1841 richtte een commissie van kooplieden, n.l. de: heren Seidlitz, Schrammen, Clermpntj en Regout een adres tot de Commis- j saris des Konings. waarin zij wezen op de belangrijkheid vaneen verbinding tussen Maastricht en Aken, in verband met de opening van de lijn Aken-Keulen. Van eerstgenoemde lijn verwachtte men ve;l voordeel voor handel en industrie. Het vervoer van koloniale waren uit Nederland naar | West-Duitsland geschiedde voor een i Ceel over de weg Maastricht-Aken, j deze en de kolen uit het Akense revier zouden per spoor zoveel sneller en goedkoper vervoerd kunnen worden.' evenals de textiel uit Aken en de levensmiddelen, die het Rijk van Aken uit Zuid-Limburg betrok. Dit request .had tot gevolg, dat de hoofdiqèenieur der provincie de opdracht kreeg om een ontwerp te maken voor een „ijzeren spoorweg” van Maast.' vht ovei Vaal" naar Aken. met ’i zijtak naar Kerkrade. De gemeente-, raad van Vaals richtte in 1844 een ’.er'oek tot de minister van binnen-1 landt- zaken, cm de richting van de nieuwe lijn langs en door Vaals te n-inen'. waarop echter afwijzend wr x: beschikt. Blijkbaar was toen iccds de richting Vaals losgelaten. De strijd om ’t Maastrichtse station In 1846 kreeg de Aken-Maastrichtse spoorwegmaatschappij concessie voor de aanleg vaneen lijn langs ’t huidinc traject, met een zijtak naar an Remunj milt sjprung veuroet. Mer et sjpaor sjneej Remunj auch'im drie sjtökker: sjtad. veldj en kepèl. Laote veer ,hao.pe, det noe aiuCh gaauw ein verbmjing .össe de dieile van ós gooj sjtad toet sjtanaj kumip en det aiuch die geis'el’ikke „breer” verdlwiemt.” --- Sittard : Opgetogen !! Zittend, mie sebtedje, waat maak st? toch met. dat noe den electrische geit lioupe. Rie neit te hel. en vergiet neet te stoppe 1 Ziltterd mznseht ’t spaor vandaag van hart? gelök en houpt dat zie de luuj weier gezónaj trok brink in oos gouw schtad Zitterd. --- Geleen : Glück Auf ! In Greiaen zeen die nolle omgediraeid. aest sahtobde de jchmeltrein in Gelaen en noe zal de elektrische d)at in Dutterao doom. Toch geit Gelaen d'r neilt op achteroet, vamt de trein zal toch noch dèkser schtoppe es veurhaer. Alle Gelaen ders en de koel-luiuij van de Maurits brènge ’n harte lijk Glück Auf oet op de direksie van ’t sohpoor. --- Heerlen : Zoeé dankbaar ! Och ’t auwe Coriovallum Hit dich welkom iazsre-pead Dat van noe aaf nest mit kopie. Mar durch sjtroom ged.-i ëv» wead. Ozze uuëverweg is touw noe. lezere-pead w'at löpste gauw. Heële woar dich ins zoeë dankbaar Wen ’t noe. enne tunnel hauw. Ga-uwer brings doe os bei-ee. joa Veilig en vuurdelig och. lezere-pead de botste wunsje, Op dienge iezere leëvenstoclv ---