Noodzakelijke versobering bracht nieuwe bouwstijl Nieuwe Liturgische beleving inde Blerickse St. Hubertuskerk BLERICK, 13 Januari. Toen na de oorlog de algemene armoede en de wel zeer beperkende overheidsvoorschriften de kerkenbouw de grootst mogelijke versoberingen oplegden en de eerste noodkerken in Limburg verrezen, was de eerste reactie een gevoel van onrust en ontevredenheid. Onwennig betraden de gelovigen de armelijke en tot kille gestrengheid Versoberde schuurkerken en vroegen zich af, met de herinnering aan de pronk en intimiteit der vooroorlogse kerken, °f dit nog wel kerken te noemen waren. Ook voor de architecten was de overgang te plotseling om inde beperkte Ongelijkheden vaneen benepen budget en belemmerd door talrijke voorschriften tot een sober doch verantwoord nieuw type kerkte komen. De laatste jaren echter blijken deze gedwongen versobering en de daaruit groeiende bezinning op liturgische vormgeving van het kerkgebouw, zowel exterieur als interieur, een grote winst gebracht te hebben. Gedwongen af te wijken van het traditionele kerktype, waar de middelen niet meer voor aanwezig waren en niet meer in staat Veel aandacht te besteden aan versieringselementen, ging Oen zoeken naar een architectonische vormgeving, waarin deze nieuwe soberheid ook geestelijk haar betekenis en verantwoording zou krijgen. G emeenschapsgedachte rond het Offer ®at deze gedwongen confrontatie met nieuwe problemen tot .verheugende vernieuwing Wi heeft, moge blijken uit als bijv. in Herten van rchitect Valk, inde Fatima-Parochie in Weert van architect •yeegels en niet minder in Bler,ck van architect Baemaekers. 9°k de St. Hubertuskerk te Ble-r'ck demonstreert duidelijk, dat V/at eens als een handicap gey°eld werd, thans, mede onder tavloed ener nieuwe liturgische beleving, geleid heeft tot een Verheugend nieuw karakter, dat i na-oorlogse kerkarchitectuur “‘gemeen kenmerkt en tot een asis maakt voor een nieuwe Bouwstijl. STREVEN NAAR VERNIEUWING. oo?i°k Voordien, reeds vóór de a/‘°g. werd gezocht naar een kerkt 6n van het traditionele l0„s tyPe. maar zelfs de na-oor—. armoede vermocht niet meteen tot een verantwoorde nieuwe stijl te leiden. Daar voor deze vernieuwing toen vaak de centrale idee ontbrak, de verantwoording en het ideële uitgangspunt voor een wezenlijke vernieuwing, was er weinig kans op slagen. Vanaf het moment echter, dat de geloofsbeleving een vrij snelle evolutie doormaakte na de oorlog en niet slechts de architect om persoonlijke artistieke redenen of uit noodzaak van uiterlijke omstandigheden naar vernieuwing zocht, doch ook de gelovigen zelf in hun zich wijzigende opvattingen om een nieuw type kerkgebouw vroegen, had de bouwmeester nieuwe principes, van waaruit een architectonische vernieuwing logisch doorgevoerd kon worden. De twee belangrijkste elementen in deze ideële evolutie duidelijk te herkennen bijv. inde Boosten-kerk te Horst en inde St. Hubertuskerk te Blerick zijnde nieuwe liturgische beleving en de gemeenschapsgedachte rond het Offer. De nieuwe liturgische beleving bracht ons een geheel andere opvatting omtrent het parochiealtaar. Voorheen was dit Offertafel en Sacramentsaltaar beide en was het veelal tegen de achterwand van het priesterkoor geplaatst. De zuiver liturgische opvatting van onze tijd splitste de tweecenheid van het altaar (Offertafel en Sacramentsaltaar) weer in twee onderscheidene altaren. Het eerste, de Offertafel, werd gezien als een barre, vrijwel naakte stenen tafel, waarop het Misoffer voltrokken wordt. Het tweede, het Sacramentsaltaar, werd de voortzetting en bekroning van het eerste en werd als zetel der Eucharistische Tegenwoordigheid achter de Offertafel geprojecteerd en in tegenstelling tot de Mensa zeer rijk en feestelijk versierd. Het gevolg was, dat in het nieuwe type kerk drie plans zijn te onderscheiden. DRIE PLANS. Het eerste plan, de plaats der gelovigen, is zeer wijd en open gebouwd, met vrij zicht en geheel gericht, ook in het rhythme der ruimten, op het altaar. gehouden, doch in alle eenvoud is het zeer triomfaal. Zeer mooi in deze kerk is ook de doopkapel, terzijde van het atrium. Liturgisch als doorgang naar de kerk gezien, werd zij naar buiten slechts afgesloten dooreen smeedijzeren hek, welks grille een boeiend effect vormt tegen de lichtheid dezer kapel. Men gaat vandaar een trede omlaag en staat dan bij het doopvont, dat een artistiek pronkstuk is Het doopvont werd ontworpen in samenwerking van de beeldhouwer pater Reg. Rats en de architect; een ronde, zware kuip van ealcaire, met boven op de rand vismotieven en er tegen aan vier reliefs inde ealcaire gekapt door pater Rats: voorstellingen van: Christus geneest de blinde, de Doop van Christus in de Jordaan, Mozes slaat het water uit de rots en Petrus doopt de eerste heiden. Het doopvont wordt bekroond dooreen groen geoxydeerde koperen deksel met boven erop een sierlijk vismotief, dat het kruis draagt. De reliefs zijn in hun Romaanse eenvoud, groot gezien en gestyleerd, doch tevens markant vertellend, typerend voor het werk van pater Rats. KOCK. Het tweede plan vormt de Offerplaats met als centraal punt de Offertafel. Dit plan wordt, ofschoon een duidelijke eenheid vormend, open gehouden naar de gelovigen toe en alleen de verhoging, waarop de Offerplaats gelegen is, duidt op een liturgisch gradatieverschil. Naar karakter worden deze Offerplaats en Mensa bepaald dooreen strenge waardigheid met vermijding van alle niet essentiële pronk. Het derde plan, weer iets hoger geprojecteerd, vormt het Sacramentsaltaar, feestelijk en rijk en duidelijk te kennen als de bekroning en het uitgangspunt van de gehele kerkruimte. De doopkapel tenslotte wordt in deze liturgische vernieuwing terzijde van het voorportaal (het atrium) der kerk geplaatst en vanuit deze doopkapel stijgt men dan op naar het kerkschip. SOBERHEID EN MONUMENTALITEIT. Inde nieuwe St. Hubertuskerk te Blerick kan men al deze elementen herkennen. Dit ontwerp sluit zich geheel aan bij de vernieuwing, die alom baanbreekt. De toepassing van deze elementen echter geschiedde op een prachtige en geheel persoonlijke wijze. Ofschoon streng en waardig gehouden, is er van de armelijkheid der eerste na-oorlogse kerken hier niets meer te bemerken. Het voorfront der kerk reeds, met de sierlijkheid van het rank omzuilde atrium en het zuiver geplaatste roset, vormt een verrassende combinatie van soberheid en monumentaliteit. Deze sfeer van essentiële waardigheid, alle overbodigheden vermijdend, doch echt sacraal en bewust Christocentrisch, kenmerkt lok het interieur. Het grondpatroon der kerk vormen basilica-elementen, doch vrij toegepast, daar de kerk voor een basilica te hoog is. In het kerkschip werd een prachtige openheid bereikt, in materiaal-keuze en toepassing ervan elementair, en geheel gericht op de Offerplaats. Dit centrale rhythme wordt nog benadrukt door de gestrenge, doch sierlijke zuilen van basaltbeton, die, zonder de openheid te schaden en zich naar karakter geheel aansluitend bij het interieur, een levendig accent vormen in deze lapidaire ernst. Achter de strakgehouden Offertafel verheft zich het Sacramentsaltaar tegen een achtergrond van rode draperie, feestelijk doch ingetogen. Het Sacramentsaltaar is weliswaar klein OPLOSSING KRUISWOORDRAADSEL VAN ZATERDAG Horizontaal: 1 Schavot; 6 Ca nasta; 12 Maat; 14 Lans; 15 Hr; 17 R.K.; 18 Sec.; 20 Pij; 21 Sh.; 22 Oord; 24 Sneep; 26 Spit; 28 Oei; 29 Rio; 30 Rem; 32 Alt; 33 RM; 34 Rare; 35 Arak; 37 0.i.; 38 Peter; 9 Mulat; 41 Truc; 42 Tien; 43 Thans; 47 Gesel; 50 Eb; 52 Trap; 53 Ever; 54 Do; 55 Nol; 57 Kar; 58 Ven; 59 Pon; 60 Toom; 62 Roman; 64 Bord; 65 Os; 66 A.P.; 68 Tot; 69 Ee; 70 p.e.; 71 Raad; 73 Geul; 75 Grendel; 76 lerland. Verticaal: 1 Schoorsteentong; 2 hm; 3 Aard; 4 Vak; 5 0.T.; 7 Al; 8 Nap; 9 Anijs.. 10 s.s.; 11 Achttienhonderd;- 13 Ree; 16 Roem; 18 Snoer; 19 Ceram; 21 Silo; 23 R.1.; 24 Sire; 25 Peru; 27 Pa; 29 Rat; 31 Mal; 34 Recht; 36 Kater; 38 Put; 40 Til; 44 Ark; 45 Naar; 46 Sprot; 47 Gevat; 48 Even; 49 Sen; 51 Boos; 54 Dorp; 56 L.Ö.; 59 Po; 61 Maan; 63 Mot; 64 Beul; 67 Pad; 69 Eer; 71 Re; 72 De; 73 Ge; 74 La. --- Advertentie f Advertentie) I h oit i pakje I ƒ A een* Uw A*ue r! t _ v»n , ail,t «igaret *chte Amerikaanse s,garettentabak. --- SINT HUBERTUSRAAM Toen pastoor Höppener, voor wie dit kerkgebouw de bekroning vormt van lang pionieren en overleggen, de gelegenheid kreeg in het grote roset gebrandschilderd glas te plaatsen, was het niet eenvoudig te bepalen aan wie deze opdracht te geven. Het raam moest licht zijn en feestelijk, in iconographie eenvoudig en begrijpelijk voor de gelovigen, doch tevens aansluitend bij het monumentale karakter dezer kerk. Pastoor Höppener wendde zich' uiteindelijk tot de Maastrichtse glazenier Frans Slijpen en zijn keuze was zeer gelukkig. Slijpen immers verstaat de kunst in grote, sterk gebouwde eenvoudige vormen een gebrandschilderd raam te verwezenlijken, dat modern is en toch verstaanbaar, boeiend van kleur en compositie en tegelijk verheven en waardig. Zijn Romaanse stijl-elementen sluiten goed aan bij de sfeer van dit kerkgebouw en de noodzaak lichte ramen te maken was hem geen probleem, waar hij steeds zijn ramen nagenoeg in het blanke glas bouwt. In dit grote roset beeldde hij St. Hubertus uit als bisschop, centraal in het raam geplaatst en geheel statisch in groot, verstild gebaar. In Zijn ene hand draagt hij de bisschopsstaf, inde andere hand, als patroon van de jacht, de jagershoorn. Links van hem, zuiver ornamentaal opgelost, zien we het hert, rechts van hem zweeft een engel, die hem de stola reikt. Het raam, in zijn centrale opbouw een gesloten geheel vormend en naar kleur in grijsblauw, groen en rood zeer feestelijk, is indrukwekkend van waardigheid, doch volks genoeg van verbeelding om direct aan te spreken. --- Advertentie Het helpt! (Advertentie) Geef Uw keel Het beste. Gebruik dagelijks Wybertjes ter voorkoming van heesheid, hoest en keelpijn . . WYBERT --- Sovjet-nota was zwakke propaganda In Londense diplomatieke kringen noemt men de Sovjet-Russische beschuldiging ongerijmd, dat de voorgestelde West-Europese Unie in strijd is met de jn 1925 gesloten overeenkomst van Geneve, waarbij het gebruik van wapens van bacteriologische en scheikundige aard ineen oorlog wordt verboden. Men beschouwt de jongste Sovjetnota als de zwakste der Russische pogingen van de laatste tijd, om bekrachtiging door Frankrijk van de overeenkomsten van Parijs tegen te gaan. En ’t Engelse ministerie van buitenlandse zaken ’t Britse minist. van buitenl. zaken haalde bij wijze van commentaar die tekst aan vaneen telegram van maarschalk Stalin gedurende de tweede wereldoorlog aan premier Churchill, waarin Stalin dankte voor de verzekering dat Engeland tegen Duitsland gebruik zou maken van gifgas, als Duitsland het tegen Rusland zou gebruiken. Inde accoorden van Parijs wordt het gebruik van gifgas niet vermeld. Ook staat er niet in, dat Duitsland zelfs maar zou worden toegestaan om het te fabriceren. Ook in Franse diplomatieke kringen werd de Russische nota als propaganda van de hand gewezen. —O— De oudste inwoner van beide Limburgen moederke Hartert is Donderdagavond te Belgisch Eisden inde ouderdom van 105 jaar overleden. Ze was op een na de oudste vrouw van België. --- aethes flitsen DINSDAG 18 JANUARI Hilversum I 402 M. 7.00 Nws. 7.10 Gram. 7.15 Gym. 7.30 Gram. 7.50 Dagopening 8.00 Nws. 8.15 Gram. 9.30 Voor de vrouw 9.35 Waterst. 9.40 Morgenwijding 10.00 Gram. 10.50 V.d. kleuters 11.00 R.V.U.: „De psychologische oorzaken van ongevallen op de weg”, door Dr. J. Schouten 11.30 Gram. 11.45 Kookpraatje 12.00 Pianorecital 12.30 Land- en tuinb.meded. 12.33 V.h. platteland 12.40 Twee piano's 13.00 Nws. 13.15 Meded. of gram. 13.20 Musette-ork. 13.55 Koersen 14.00 Radio Philharm. ork. 14.40 Schoolradio 15.00 Sopr. en piano 15.30 V.d. vrouw 16.00 Gram. 16.30 V.d. jeugd 17.20 „De dierenwereld en wij”, caus. 17.30 Jazzmuz. 18.00 Nws. 18.15 Pianospel 18.30 R.V.U.: „Oudheidkunde van Nederland”, door Dr. P. Glazema. Eerste lezing: „De Romeinse tempels te Eist” 19.00 V.d. kind. 19.05 Paris vous parle 19.10 Harmonie-ork. 19.40 Meded. Of gram. 19.45 Toneelbeschouwing 20.00 Nws. 20.05 Journ. 20.15 Gevar. progr. 22.20 De Antwoordman 22.35 Orgelconc. 22.55 Ik geloof dat.... 23.00 Nws. 23.15 New York calling 23.20—24.00 Filmprogr. Hilversum II 298 M. 7.00 Nws. 7.10 Gram. 7.45 Morgengebed en lit. kal. 8.00 Nws., weerber. en kath. nws. 8.20 Gram. 9.00 V.d. huisvrouw 9.40 „Lichtbaken”, caus. 10.00 V.d. kind. 10.15 Gram. 11.00 Voor de vrouw 11.30 Schoolradio 11.50 „Als de ziele luistert”, causerie 12.00 Angelus 12.03 Metropole ork. 12.30 Land- en tuinb.meded. 12.33 Gram. 12.55 Zonnewijzer 13.00 Nws. en kath. nws. 13.20 Kamerork. en soliste 14.00 Gevarieerd progr. 15.00 Schoolradio 15.30 „Ben je zestig?” 16.00 V.d. zieken 16.30 Ziekenlof 17.00 V. de jeugd 17.15 Felicitaties v.d. jeugd 17.40 Beursber. 17.45 Regeringsuitz.: Nederland en de wereld: Drs. B. van Eldik: „Vijf jaar economische ontwikkeling in Indonesië” 18.00 V.d. jeugd. 18.20 Sportpraatje 18.30 Lichte muz. 19.00 Nws. 19.10 Lichte muziek 19.30 Avondgebed en lit. kal. 19.45 Gram. 20.40 Actueel 20.55 De gewone man 21.00 „Uit het Boek der Boeken” 21.15 Operaconc. 22.00 Viool en piano 22.25 „Ken een haan ’n ei liggen” 22.40 Gram. 23.00 Nws. 23.15 Bariton en piano 23.40—24.00 Gram. Televisie-programma 20.15 Jour. en weerber. 20.35 Demonstratie op oude muziekinstrumenten met toelichting 21.03 „Grijze vossen doden niet”, spel 22.05—22.15 Dagsluiting. LIMBURGSE ZENDER Dinsdag 18 Januari 18.00 Nws. 18.10 ,Wat me zeel en zag” ’n boonte verzameling v. Limbörgse Spreekwaörd en Gezegkdes, bejeingebrach en verklaord door Harie Loontjens 18 15 „Limburgse solisten”. Willy Schobben, trompet; Reneé Derks, piano; Joseph Haydn: Concert voor trompet en piano; Raym. Moulaert: Concertino v-, trompet; Joh. Seb. Bach: Drie Preludes. (Eigen opnamen van het Kamermuziek-concert in het Gemeente Museum te Roermond op Woensdag 10 Nov. 1954, onder auspiciën van de „Stichting Roermondse Muziekkring”.) 19.00 Sluiting. --- VITAMINEN Hoe het ontstond Morgen, Dinsdag 18 Jan., begint de zgn. internationale Bidweek met het feest van St. Petrus Stoel te Rome (d.w.z. zijn opperherderlijk gezag) en welke eindigt met het feest van Sint Paulus bekering, a.s. week Dinsdag. Hoe is deze internationale Bidweek Ontstaan? ’n Zekere F. Wattson, geestelijke der Anglicaanse (Engelse) Staatskerk, diepbewogen door de verscheurdheid van het christendom, begon in 1908 een wereldactie van gebed voor godsdienstige eenheid: „opdat allen één zijn”, zoals de Zaligmaker in Zijn beroemde afscheidsrede op Witte Donderdagavond had gezegd. Paus Pius X gaf die actie in 1907 zijn goedkeuring en aanbeveling mee, zodat ook sindsdien een beroep werd gedaan om gebed op alle katholieken. In Amerika verspreidde zich die Bidweek snel onder katholieken en niet-katholieken. Het wereldcongres van protestanten en Oosterse kerken nam haar in 1921 over, en sinds 1822 verbreidde zich dit echt apostolisch werk, deze katholieke actie van gebed, ook in Europa; en er zal welhaast geen (parochie)kerk meer zijn waar niet alleen na elke H. Mis het voorgeschreven gebed wordt gebeden maar waar ook niet op een of andere extra-manier wordt geijverd voor die eenheid. Bijv. dooreen Mis iedere morgen voor de speciale intentie van die dag; avondoefeningen met speciaal gebed, bijv. het Rozenhoedje en natuurlijk door de bijzondere aansporing, dat de katholieken elke morgen het H. Misoffer voor de intentie van de dag zullen meebidden en communiceren. Natuurlijk, de katholieke Kerk en de katholieken behoeven er niet voor te gaan bidden, dat er daardoor een soort van nieuwe éénheids-Kerk zou moeten komen, waarin alle, op de wereld bestaande verschillende kerkgenootschappen (en dat zijn er veel, heel wat) zich als het ware zouden oplossen in één geheel nieuwe Kerk, waar die onderscheidene kerkgenootschappen dan broederlijk en zusterlijk een onderdak zouden kunnen vinden. Wanneer de Katholieke Kerk dan ook niet deelneemt aan de bestaande Wereldraad der Kerken, welke eveneens een nieuwe eenheid nastreeft, dan is dat, omdat zij voor zich ten diepste overtuigd is, de éne ware Kerk (als te zijn, en dat aansluiting bij die ene ware Kerk de enige oplossing kan bieden. Door deel te nemen aan die Wereldraad, zou ze alleen daardoor reeds indirect toegeven, dat dus zij óók niet de ene ware Kerk was. Haar onwrikbaar standpunt van afzijdigheid tenopzichte van de Wereldraad is op zich reeds een luide getuigenis van en bewijs, niet alleen voor het feit, dat Christus maar ene ware Kerk kan hebben en hééft gesticht maar ook een luide getuigenis van en een bewijs voor het feit, dat die ene ware Kerk de Katholieke Kerk is. Uit liefde voor de waarheid, uit respect voor zich zelf móét de Katholieke Kerk dat schijnbaar trotse standpunt wel innemen. Maar dat verhindert volstrekt niet, integendeel dat we voor die eenheid (waarvoor Christus zélf trouwens gebeden heeft) bidden en offeren. Als ge nu iedere dag die gebedsintenties goed bekijkt, dant kunt ge ook daar uit telkens weer het zo juist verklaarde exclusieve standpunt der ene H. Moederkerk terugkennen al zal ze ook niet schromen te bidden voor hen, die inde Katholieke Kerk zélf, als slechte katholieken, dat gebed ter bekering hard nodig hebben. Hoewel dit soort bekering een ander is, dan de zgn. „bekering” van de niet-katholieken tot de katholieke Godsdienst, hetgeen we dan ook beter: „overging” noemen. Zeker, ’t is objectief gesproken, een soort van bekering: overgaan van iets minder goeds naar iets beters, ja naar het beste hetgeen daarom niet altijd zeggen wil, dat iedereen, die overgaat, persoonlijk slecht zou zijn geweest vóór die overgang! --- Smidje Verbelen en de goudschat 139, Smidje Verholen kreeg een geriefelijke logeerkamer toegewezen en zo kon het gebeuren dat hij naar bed ging en ineen wipje in slaap viel. Dat was werkelijk de eerste rustige en gezónde slaap, die hij na maanden genoot. Hij sliep, en sliep en sliep en werd pas wakker toen de brave Jodocus hem kwam wekken. „Met uw welnemen, mijnheer, de dag is bijna voorbij , zei Jodocus. „Ik heb hier om te beginnen een kopje thee voor u. Mijn meesters verzoeken u vervolgens u gereed te maken voor het diner. Zij hebben zelf ook genoten vaneen verkwikkend slaapje, doch zij zijn reeds vroeger inde middag opgestaan om enkele maatregelen te treffen, die als aangename verrassing voor u bedoeld zijn. Dit moest ik u namens hen mededelen ” Verbaasd stond smidje Verholen op. Hij kleedde zich snel aan en vroeg zich af wat voor aangename verrassing de adellijke heren wel voor hem in petto zouden hebben. Hij zou het antwoord op die vraag evenwel gauw weten, want eenmaal buiten werd hij opgewacht dooreen taxi, waarin Egoneel en Rudolf al gezeten waren. Lachend keek de oude edelman de smid aan. „Wij bieden je een gratis reisje naar je eigen land aan, Verholen”, zei hij. „De plaats in het nachtvliegtuig is al besproken, maar voor je vertrek gaan we eerst nog met jou en enkele kennissen dineren in het restaurant van het vlieg. veld. En dan heb ik hier nog een pakje voor je, dat je pas mag ; openmaken, als je thuis bent”. Ontroerd dankte de smid voor deze blijken van vriendschap en geloof maar, dat het drietal ineen i geanimeerd gesprek gewikkeld was, toen zq het restaurant van het : vliegveld binnentraden. Daar zaten de kleine commissaris en de ; bankdirecteur, mr. Silberlöwen von Goldstein. al te wachten. „Haha, , daar is hij!” lachte de kleine commissaris. „Zozo, de smid gaat ons : dus weer verlaten. Ja ja, ik kan me begrijpen, dat hij na zoveel > avonturen wel weer eens naar zijn eigen land verlangt”. „Commisr saris, hou op!” lachte de smid pijnlijk. „U knijpt mijn hand haast , fijn. Hoe komt u toch zo sterk?” --- Keesje een novelle van PIERRE franssen 2Ü —. ■ gon antwoordde niet en Hannes behad ipio Stl® ofn Zlck heen te kijken. Niemand aan d7Lrv'e? gehoord. Gelukkig! Want °Peens had hij.een hekel.... Hij moest geluk 7n®7ken aan cke v°etballer, die per onkree? dot , zware opdonder tegen zijn maag haar de n • do.or een innerlijke verbloeding niet Nat,, f-, gmg' Zó erS was het met Kees hiks 0p UUr!jjk met! Maar h« had 't er toch gewas§«f»m ul0°P Haverkamp door het struikhad 7,7/’ ,h7 eenzaam bospaadje over. Hij Waar '77?® bereikt. Treeske was gewroken. Overwinnaar G^e Zlck alles behalve als een wi,es zijn handen af waarzo maa/® .g®keten had. Die littekens kreeg je gafmkaoaLn'e‘wcg->7 Kees dit gevalletje aan> konden die littekens kwade getuigen voor hem zijn. Nee, goeie vrienden werden ze nooit meer! De Zondag was verpest. Hij zou maar zien dat hij inde stad kwam en daar zijn vertier zoeken. DERDE HOOFDSTUK. Hannes Haverkamp was al een heel eind op weg naar de stad, toen Keesje de ogen opsloeg en verwonderd om zich heen keek. Langzaam herinnerde hij zich het gebeurde Waar was Hannes? Verdwenen! Was zeker bang dat dit geval een lelijke nasleep kon krijgen. Nu, wat dat betreft, kon Haverkamp gerust zijn. Hij Kees zou niet over het ploertig optreden van Hannes gaan kletsen. Hij was nu eenmaal Treeske’s vader. En vooral Treeske mocht hier niets van weten. Ze zou zich maar overstuur maken. Ze was zo’n lief, zachtzinnig kind. Geen wonder dat die ouwe zo verrekt veel van zijn Trees hield. En razend werd omdat een kwajongen haar „spelenderwijze” bijna vermoordde! Als je er goed over nadacht, zou Haverkamp die gemene trap bijna kunnen vergeven. Als Treeske al zijn vrouw was geweest en een ander zou haar bijna gewurgd hebben, zou hij waarachtig ook zijn verstand verliezen! .... Zo probeerde Keesje Hannes’ gedrag een lichter tintje te geven, hoewel hij nog terdege voelde ; waar de trap was aangekomen. Hij probeerde zich op te richten. Dat lukte nu, zij het met ï moeite. Gelukkig, hij kon weer staan en lopen • ging ook wel. Eerst slofte en hinkte hij nog. Maar onder het lopen ging het langzaam beter. Toen hij bij de woonwagen was, sukkelde hij moe het trapje op. Moeder hoorde het gestommel, opende het deurtje en keek bezorgd toen ze Keesje zo , vreemd zag lopen. De jongen probeerde wel vrolijk te doen maar Nel merkte toch dat hij pijn had. „Wat is er Kees? Ben je gevallen?” Keesje beet op zijn lippen. „Ik werd duizelig, moeder en viel overeen steen. Er mankeert me niks hoor. Alleen mijn buik doet wat pijn”. In geen geval wilde hij ’ Treeske’s vader verraden. Hij begon trouwens alweer op te knappen. Het had heel wat erger kunnen zijn! „Ga wat op bed liggen”, ried moeder. „En ik geloof niet dat je gevallen bent, jongen.”. 1 „Vraag er maar niets meer over”, zei Keesje met een pijnlijk glimlachje. „Het is de moeite . niet! Als iemand iets vraagt, zeg je maar dat ik . gevallen ben.” Moeder zuchtte eens maar zweeg verder. Toen ze zag dat Keesje werkelijk op bed ging liggen, begreep ze dat hij zich zieker voelde, dan hij wilde toegeven. Truke en de andere kinderen : keken zwijgend en bedremmeld toe. Moeder deed de kleinen de Zondagse kleren aan en trok met het stel naar de kerk. Keesje keek ze na. Moeder! Wat een goeie stakker, dacht hij. Steeds leer ik haar beter kennen. Alle zorg en leed heeft ze al die jaren alleen moeten verkroppen en sjouwde zich kapot voor haar bloedjes! En hoe blij was ze toen ik terugkwam Even moest hij iets uit zijn ogen wrijven. Niemand zag het immers! Dan bleef hij door het venster turen naar de hei, met haar beekje, bosjes en struiken. Alles vrolijk door de zon beschenen. Uit ieder plekje dook voor hem de herinnering op aan zijn kwajongensstreken. Maar hij wilde alleen aan het grappige denken. Dat monterde hem op. De pijn inde buik werd ook minder. Hij ging een slok water drinken. „Prosit!” hoorde hij opeens -zijn vader roepen, die nog een na-dutje had gedaan en nu kwam aanschuifelen. Hij had goeie zin! Tabak én borrel! En ook Keesje’s thuiskomst beviel hem. Hij ging zch aankleden voor de denst van elf uur, omdat er om twaalf uur geen was! Nolles voelde zch wat onzeker onder de vorsende blik van zijn zoon. Hij meende er iets van verwijt in te zien. Keesje wist nu het goede ogenblik gekomen. „Vader, ben je content over mij?” Hij bleef de oudere man strak aankijken. „Of ik content «ben? Ik had het nooit van je gedacht”, stotterde de vader. Keesje ging nu recht op zijn doel af: „Wil jij me dan ook een plezier doen?” „Zeg het maar eens, jong!” Kees merkte dat hij vader steeds meer onder zijn invloed kreeg. „Je weet, vader, wat een zorg moeder altijd gehad heeft. En dat ze zich heeft afgebeuld voor de kinderen. Ik heb gedacht: dat moet nu uit zijn! Morgen zoek jij werk, vader. Ik ben nooit zo tevrejen geweest, dan nu ik vast werk heb. Slampamper u nu ook niet meer. Maar zorg voor moeder en de kinderen”. Nolles schrok van wat hij daar te horen kreeg. Vroeger zei hij altijd: „Laat de paarden maar werken, die hebben ijzers onder de poten”. Nu wist hij niks te zeggen. Besefte eindelijk iets van zijn ellendige luiheid, zijn blindheid voor de armoe van* het gezin. De gewoonte van niets doen zat in hem vastgeroest. Als Keesje wat maanden geleden zoiets tegen hem gezegd had, had hij hem een oplawaai gegeven. Maar nu, in dat fijn pak, heel het veranderd uiterlijk en optreden, had Kees een zeker overwicht op hem gekregen. Hij kon niets anders uitbrengen dan: „Ik zal ’rs over slapen, jong. Maar het zal mei meevallen als ik weer werken moet Afijn, ik trek nu maar ’ns eerst naar de kerk (Wordt vervolgd) ---