Kameroverzicht. (Van onzen parlementairen medewerker.) Onderwijszaken. De heele week is nog heen gegaan met de behandeling van het vijfde hoofdstuk der Staatsbegrooting. Het is ook wel een der meest omvattende hoofdstukken en er valt in de laatste jaren vooral veel over te klagen, omdat het hoofd van het departement eigenlijk geen tijd heeft, om zich met de zaken te bemoeien. Minister Cort v. d. Linden heeft in de oorlogsjaren als Minister-President zooveel te doen gehad, dat hij onwillekeurig zijn ondergeschikte taak zoo al niet moest verwaarloozen, dan toch hoofdzakelijk aan zijn ambtenaren meest overlaten. Gaarne aannemende, , dat die menschen hun plicht doen, is het toch ook een feit, dat van hen meestal weinig initiatief en nog minder voortstuwende-kracht uitgaat. Een en ander is te meer te betreuren, omdat een der voornaamste afdeelingen van het Departement omvat het Nederlandsche Onderwijs in al zijn geledingen, hooger-, middelbaar-, lager- en vakonderwijs. Zoo nu , iets in Nederland niet mag verwaarloosd worden, dan zeker wel het onderwijs. In deze jaren nog minder dan ooit te voren, omdat de intellectueele weerbaarmaking van Nederland zeker een van de voornaamste voorwaarden is voor zijn economische mededinging. Men neemt algemeen aan, dat het na i den oorlog nog moeilijker zal zijn als daarvoor, om een goed plaatsje in den economischen wedloop te bemachtigen en te behouden. Minister Cort is nu eenmaal echter niet de man, om het onderwijs op hooger plan te brengen. In het algemeen hebben liberale Ministers van Binnenl. Zaken nooit zooveel voor het onderwijs gevoeld en gedaan, wijlen Goeman Borgesius uitgezonderd. Zij hebben ook nooit voor hun onderwijs behoeven te strijden en nog minder te lijden, zooals de voorstanders van de chrige,lijke school. Hoe dit zij, er is in de laatste jaren een steeds krachtiger wordende drang tot uiting gekomen, om heel het onderwijs bij elkaar te vereentgen aan een nieuw te stichten departement met een eigen Minister. Dat zou dan ge tiende Minister worden en als de Levensmiddelen-voorziening er nu ook nog een krijgt, zooals verluidt, dan zijn er reeds elf. Binnenkort zal het dozijn vol zijn. Nu is er in het algemeen voor een verder doorgevoerde arbeidsverdeeling onder onze bewindslieden wel wat te zeggen. Steeds komt er meer en nieuw werk bij en men moet wel „een duizendkunstenaar" zijn, om met Mgr. Nolens te spreken, om van alle onderdeelen van de departementale werkzaamheid behoorlijk verstand te hebben. De heer. Nolens vond het zelfs al moeilijk genoeg om voor Minister van Onderwijs iemand te vinden, die van alle onderdeelen van deze groote veelomvattende zaak behoorlijk op de hoogte kan geacht worden. En dan dient men nog wei, zooals de gewoonte is, iedere vier jaar een nieuwen gegadigde te vinden. Enfin, het is te probeeren en in ieder geval niet zoo moeilijk zijn, als om de vier jaar een Minister van Binnenlandssche Zaken te vinden, die van het heele departement verstand heeft en daarenboven nog van het Onderwijs. Er is nog een andere oplossing bepleit, n.l. om in het leven te roepen een Raad van Onderwijs. Die kan echter toch nooit meer bevoegdheid krijgen dan een adviseerende. Ten slotte zal er toch altijd een Minister moeten zijn, om de beslissingen te nemen en om de besluiten uit te voeren. Misschien was de beste oplossing van de moeilijkheid: een nieuw departement met een afzonderlijk Minister bijgestaan door een adviseerenden Onderwijzersraad. Minister Cort v. d. Linden is van de wenschelijkheid van een en ander overtuigd en hij meende, dat reeds bij de samenstelling van een volgend kabinet hiermede zal moeten worden rekening gehouden. Voorloopig zullen we echter nog wat geduld moeten oefenen. Ook de bedienaren van het onderwijs. Die zijn van hoog tot laag langzamerhand gaan behooren tot „vergetenen in den lande," d .w. z. vergeten op het gebied van salaris-verbetering. Onderwijs geven, het volk opvoeden is een heerlijke taak, maar in vele opzichten uiterst ondankbaar. Niet het minst, als men let op de financiëele voordeelen, die deze werkkring oplevert of juister niet oplevert. Van den onderwijzer van het lager- en vakonderwijs af tot de hoogleeraren onzer universiteiten toe heerscht er tegenwoordig dan ook een groote maat aan ontevredenheid. Geen wonder, want hoewel de tijds en – levensomstandigheden van jaar tot jaar moeilijker werden, bleven zij op hetzelfde lage inkomen staan, een kleine duurtebijslag een fooi eigenlijk aan de lagere onderwijzers uitgezonderd. Letterlijk van alle kanten is de Minister nu weer bestormd, om toch eindelijk voor deze verdienstelijke menschen eens afdoende maatregelen te treffen. Minister Cort v. d. Linden zou dit in zijn hart wel willen, maar hij durft er het geld niet af te nemen. De bedragen loopen natuurlijk, gezien het groot getal ambtenaren, wien het hier geldt, al dadelijk in de millioenen. Volgens den Minister is het voornaamste landsbelang, dat het met onze financiën zoo goed mogelijk in orde blijft. Dit is zeker niet tegen te spreken, maar gevraagd mag worden, of het niet beter zou zijn op andere dingen te bezuinigen, ja te bekrimpen desnoods, dan juist op de traktementen der onderwijzersbedienaren. We weten het, hier in den Haag. hoe er soms met tonnen, ja met millioenen gesmeten wordt. En dan alleen de opvoeders van het volk en in het algemeen de dienaren van den Staat siparvan slachtoffers te laten worden, dat mag toch tigi zijn. Het zou een schande wezen voor heel Nederland. Om zich een zeker air te geven, heeft de Minister nu een kapstok gezocht en gevonden, waaraan hij alle lotsverbeteringen ophangt. Er is n.l. voor eenigen tijd een Staatscommissie in het leven geroepen, om een nieuw plan van algemeene salariëering te ontwerpen en daaromtrent voorstellen te doen. Op het rapport van deze commissie wil de Minister nu wachten. Het is te hopen, dat het dan niet »St. Juttemis" wordt. Dr. Nolens was zoo slim als ik dat woord gebruiken mag om aan den Minister te verzoeken alvast een voorloopig rapport te vragen van die Commissie voor de onderwijsmenschen. Minister Cort van der Linden was althans zoo vriendelijk, om van dit denkbeeld overweging toe te zeggen. In ander opzicht is het Departement echter weer wel royaal en de Kamer ook. Het is daar, waar het betreft overname door het Rijk van gemeentelijke hoogere burgerscholen en uitbreiding van dezelve. Daar zit echter een leelijk politiek bijsmaakje aan dikwijls. Het is nog altijd de oude concurrentiezucht van het openbaar tegenover het bijzonder onderwijs. Als de linkerzijde daarvan nu eindelijk niet eens los komt, wordt het op onderwijsgebied in ons land nooit heelemaal goed. 'S-GRAVENHAGE, 25 Jan. 'lB. --- Uit de Provincie. H. Hart van Jezus, dat Uw Rijk kome! De godsvrucht tot Jezus H. Hart is liefde met daaruit voortkomend eerherstel. Zij is de groote devotie van onzen tijd, zoo zelfs dat Paus Pius IX deze woorden sprak: „Voor de Kerk en de Maatschappij is er geen hoop meer, dan in het H. Hart van Jezus". Men kan ze ook noemen de devotie van den hemel, omdat de liefde eeuwig is. Van de drie goddelijke deugden blijft in den hemel alleen de liefde over. De' liefde is de eeuwige deugd, die den tijd overwint en nooit gedoofd wordt, zij overleeft alle deugden en is de kroon van alle andere. De devotie tot het goddelijk Hart, geheel steunend op de liefde is de leerschool der jeugd, die in den hemel woont. Wie zou dan niet wenschen deze deugd de zijne te noemen? Wie zou niet wenschen deze godsvrucht' bij anderen te verspreiden, vooral daar Jezus zelf beloofd heeft, dat de namen van allen, die deze devotie helpen verspreiden, in zijn Hart geschreven staan en er nimmer uitgewischt worden. Met het doel deze hemelsche godsvrucht meer en meer te verspreiden, zal in het hart der mijnstreek, in de nieuwe parochie van Nieuwenhagerheide, eene kerk gebouwd worden, toegewijd aan Jezus' H. Hart. Lezers en lezeressen van dit blad aan Jezus Harte deze kerk te bouwen. Zijn Hart zal zich in edelmoedigheid niet laten overtreffen. Overvloedige zegen zal uw deel zijn. W. KALLEN, PASTOOR Nieuwenhagerheide. Nieuwe kerk van het H. Hart van Jezus te Nieuwenhagerheide. Den Weertenaren onze oprechte dank. Verleden Zondag mochten wij van de parochianen van Weert, Tungelroy en Swartbroek voor den bouw onzer kerk ontvangen 793 gld. Date Gods zegen neder over die goede parochianen; beloone hen het H. Hart van Jezus. Morgen zal gepreekt en gecollecteerd worden te Nederweert en Beek. Kieskring Limburg. R. K. Kiesvereenigingen zijn nog opgericht of gereorganiseerd in de volgende plaatsen: Buggenum, Doenrade, Meerssen, Noorbeek, Oostrum en Schinnen. Het aantal opgerichte afdeelingen bedraagt thans 150 met ruim 20.000 leden. Van de volgende gemeenten werd nog niets vernomen: Houthem, Mheer, Rijckholt Geuite, Eijgelshoven, Hulsberg, Klimmen, Schimmert, Übach o. Worms, Stevensweert, Hunsel, Ittervoort, Neeritter, Mook en Sevenum Vergaderingen der Provinciale Kringen hebben plaats Zondag 27 Jan. te Gulpen, nam. 2 uur, in het Patronaat; te Heerlen, nam. 21/2 uur, in het Gezellenhuis ; te Sittard, nam. 3 uur in hotel Toebosch ; te Roermond nam. 3 uur, in het Christoffelhuis ; te Weert, nam. 3 uur, in hotel Neeskens ; te Venlo, 's middags 12 uur, in hotel Suisse en te Well, nam. 3 uur, in lokaal wed. Klabbers. Voor onzen kring heeft de vergadering plaats te Heerlen; als spreker treedt aldaar op de WelEerw. Heer A. van de Venne, van Rolduc. De taak der kringbesturen, is volgens de ontwerpstatuten 10. het Bondsbestuuyter zijde te staan, 20. uitvoering te geven aan é besluiten der Kringvergaderingen en 30. de verkiezingen voor de Provinciale Staten voor te bereiden en te leiden. Geen carnaval. De luitenant-generaal, commandant van het veldleger, het militair gezag o.a. uitoefenende in de provinciën Limburg, Noord-Brabant en Gelderland ten zuiden van den boven-Rijn en de Waal, enz., heeft voor de in staat van beleg verklaarde gemeenten van zijn gezagsgebied, een verordening vastgesteld, krachtens welke de openbare viering van den Vastenavond ook dit jaar verboden zal zijn. Schieten met kamers. Aan Burgemeesters der gemeenten in de provincie Limburg, heeft de Commissaris der Koningin het volgende schrijven gericht: In vele gemeenten mijner provincie is het nog gebruikelijk bij feestelijke gelegenheden kamers af te schieten. In den regel geschiedt de bediening der kamers door ondeskundig personeel en daarbij komt, dat na eenigen tijd door allerlei invloeden het weerstandsvermogen der kamers zoodanig is afgenomen, dat zij voor het gebruik gevaarlijk zijn geworden. Ongelukken bij de bediening derzelve blijven dan ook niet uit. Ik heb de eer U daarom te verzoeken slechts bij hooge uitzondering toestemming te verleenen voor het afschieten van kamers binnen den afstand van 50 M. uit de wegen of voetpaden. Zooals U bekend, verbiedt art. 56 van het provinciaal wegenreglement het afschieten van vuurwapenen, waaronder kamers begrepen zijn, binnen een afstand van 50 M. uit die wegen of voetpaden zonder vergunning van den burgemeester. Wordt eene vergunning verleend, dan behoort Gij U te vergewissen, dat de kamers vóór het gebruik door een deskundig persoon zijn onderzocht en voorts dat de lading en ontsteking geschiedt door of onder toezicht van deskundig personeel. Roode Kruis-trein. Donderdag en Vrijdag passeerden te Simpelveld een Duitsche Roode Kruis-trein, om uitgewisselde Duitsche gewonden uit Engeland komend te halen. leder dezer treinen bestond uit een 40-tal wagens, voor ziekentransport ingericht en met een rood kruis op een wit veld beschilderd; een 40 á 50 personen, als treinbeambten, dokters, verpleegsters en ziekendragers begeleidden den trein. De wagens waren ingericht voor zwaar en licht gewonden, voor krankzinnigen, als operatie- of verbandwagen, en een twee-r tal voor verwarming van den heelen trein. In den, trein bevond zich ook een kapelwagon. Universiteits-examen. Aan de Technische Hoogeschool te Delft is geslaagd voor het candidaats-examen voor mijn-ingenieur dhr M. P. E. H. Thijwissen uit Venlo. Oudersavond Zondagavond worden in de parochies Nieuwenhagen en Nieuwenhagerheide twee oudersa vonden gegeven uitgaande van de Limb. Ouderwijzers-drankbestrijdersclub. Sprekers: Dr. Cals van Schaesberg, hoofdonderwijzer Diederen van Heerlen Dr. Verhagen, van Rolduc. P Gebrek aan steenkolen. Naar verluidt zal de Koninklijke Nederlandsche Papierfabriek te Maastricht wegens gebrek aan steenkolen moeten stop gezet worden. Hoog water. Met even zoo groote snelheid, als waarmede het water is gewassen, met even zoo groote snelheid valt het weder, met het gevolg, dat de meeste toegangswegen tot Maastricht thans weer begaanbaar zijn. De omliggende weilanden zijn nog wel overstroomd, doch hier en daar komt het gras reeds te voorschijn, zoodat binnen eenige dagen alles wel weer vrij zal wezen. Geen aardappelen. BOCHOLTZ. In deze gemeente zijn reeds gedurende verschillende dagen geen aardappelen meer te verkrijgen. Voorjaar? EYS-WITTEM. Wegens het zeldzaam mooie voorjaarsweer kon men gisterenmiddag in deze streken reeds de leeuwerik, zich van akker tot struik verheffend, zijn lentelied hooren aanheffen. Diefstallen. HEERLEN. Ten nadeele van L. L. alhier zijn Donderdag 2 onderbroeken en een borstrok ontvreemd. J. J. uit Spekhoizerheide deed aangifte bij de politie dat hem was ontstolen : een rijwiel, een sleutelhorloge, een nieuw cheviot-costuum, een rugzak en een donkergrijze mantel. Aanhouding. Bij v. d. H. in de Stationstraat werd Donderdagavond een huiszoeking gedaan, waarbij een partij smokkelwaar, bestaande uit spek, chocolade en toiletzeep te voorschijn kwam. Zekere M. H., Duitsch deserteur, is aangehouden. Onderscheiding. Aan dhr. Geurts, hoofdcornmies bij 's Rijksbelastingen is bij M. R. eene vervroegde verhooging van salaris toegekend, zulks wegens buitengewone verdiensten in zake beteugeling der uitvoerfraude. Verbetering hoog noodig. Het politiebureau is nog dagelijks bevolkt met deserteurs, lieden van verdachte zeden en degenen, die nog met moeder Justitia te maken hebben. Het verwondert den buitenstaander, dat het politiecorps zich in het vunzige, onsmakelijke vertrek nog wil ophouden. Wanneer ergens, dan is hier dringend, zeer dringend verandering noodig. Zouden de mannelijke en vrouwelijke boosdoeners niet elk afzonderlijk, in 2 provisorisch te bouwen houten keeten kunnen worden geherbergd? Verduistering. Door den brigadier der rijksveldwacht Ter Haar werd voorloopig aangehouden zekere V., deurwaarder der plaatselijke belastingen, verdacht van verduistering van levensmiddelenbons. V. is weer op vrije voeten gesteld. Verdeeldheid. HOENSBROEK. In de vergadering der K. K. Zondag gehouden, is het heftig toegegaan. Dhr. Sanders verwijt oneerlijkheid b'l stemming voor bestuurslid en doet dit op niet malsche wijze, hetgeen hem een reprimande bezorgt van dhr. Wintgens. DI-ir. Beckers heeft niets verkeerds gehoord in het beweren van dhr. Sanders en zou gaarne vernemen, waarin dit bestaat. Ook hij kan bewijzen, dat 60 stembiljetten door èèn hand zijn ingevuld vóór de vergadering en dat deze briefjes hier niet gebruikt zijn. Dhr. Vincken merkt onder gelach op, dat thans weer meerdere leden met een vooraf ingevuld briefje ter vergadering zijn. De Voorzitter stelt de verkiezing van vier afgevaardigden voor den Prov. Kring aan de orde. Een onderteekende candidatenlijst is ingeleverd voor dhrn. Cloots Hassing, Verboeket en Jan Boshouwers. Deze heeren worden bij meerderheid van stemmen gekozen. Tegen de juistheid der stemmen wordt geprotesteerd door meerdere leden, die eveneens notities maakten. Aan de officieele cijfers wordt getwijfeld. Door den voorzitter werden verder eenige mededee, lingen gedaan, o. a. dat de bestuurs functies verdeeld zijn als volgt: Voorzitter: Voncken ; onder voorzitter Nieuwhof; eerste secr. Hassing; tweede secr. Cloots ; penningmeester Peters. R.K. Kiesvereeniging. SIMPELVELD. Naar men ons meldt, zal op de a.s. Zondag te houden algemeene vergadering tot reorganisatie der bestaande Kiesvereeniging alhier, een bekende spreker over de »Evenredige Vertegenwoordiging" het woord komen voeren. Niemand verzuime deze hoogst gewichtige vergadering bij te wonen ! Pensioen. VAALS. Aan dhr. P. A. Franzen gemeentesecretaris is een pensioen verleend van f 900. Industrie. VOERENDAAL. Weer hebben verschillende kalkbranderijen en steengroeven onder deze gemeente haar bezigheden hervat; naar men verneemt zal de a. S. campagne volop werk aan zeer vele arbeiders uit deze streek verschaffen. --- Advertentie Reclame. H. FUNNEKOTTER. Ateliers voor Kerkelijke Kunst Nieuwe Naven 109, ROTTERDAM. Telef. 236. Telegr. adres FUNNEKOTTER. Liturgische gewaden Alba Plagata. TETRAVELA ten dienste van Hooge Feesten en Rouwversiering. Vaandels, Banieren en Vlaggen. voor Vereenigingen en Broederschappen. Teekeningen op aanvragen gratis en franco. --- Nieuws uit Kerkrade. Klein Veeverzekering »St. Antonius". De Klein-Veeverzekering te Chèvremont hield Zondag 20 dezer hare algemeene jaarlijksche vergadering, die tamelijk goed bezocht was, in het locaal Ramakers. De voorzitter opende de vergadering met den gebrui_ kelijken groet; secretaris en penningmeester brachten hun verslag uit, welke onveranderd goedgekeur3 werden. Er bleek, dat de verzekering met 20 lede is toegenomen. Met algemeene stemmen werd besloten den bode . per zegel uit te betalen, dus niet meel,- zooals vroeger, per lid en per maand. Er zijn in hei afgeloopen jaar acht ongevallen voorgekomen : 6 var.. kens, 1 geit en 1 schaap. Er was in kas 20 Januari 1917 f 11.071/2. Inkomsten 2 Januari 1918 ' f 21843 Totaal f 229.501/2. De uitgaven bedroegen in igi.7 f 135.15, zoodat nog in kas zich bevond f 94.351/2. R. K. Kiesvereeniging. VERKIEZING TWEEDE KAMER. Tot en met Zondag 3 Februari bestaat gelegenheid tot het opgeven van voorloopige candidaten voor de Tweede Kamer, waarvoor de verkiezingen dit jaar volgens het stelsel der Evenredige Vertegenwoordigin zullen plaats hebben. g Wijl de afdeelingen met meer dan 200 leden een candidaat kunnen stellen op een vol ledental Van 200, heeft de afdeeling Kerkrade het recht 2 candidaten op te geven. te stellen candidaat bevatten en toepggegezosetvaeleadenen-. n, handelendestelt als candidaten in voor: concept-statuten, Jhr. Mr. Ch. Ruys de Beerenbrouck, te Maastricht lid van de Tweede Kamer der Staten-Generani " ... e„, Henri Hermans te Maastricht, redakteur van »liet' Katholieke' Volk". De leden kunnen tot en met 3 Februari van bun recht gebruik maken om eveneens candidaten – a nz di aanj i Zijn a etc ine en ndl i je snt Secretarisnaam, moet doorv oj oo rsl.e t vtear sess en s nnl, Owiil oeeodr nze ponligPdeg ne_ te ....-se egaestelde u behalve de door het Bestuur geven, enoldi nndidl2ateunur in nadPe anderen opgbeevhean,lend,anwozardl eon als wtveaoeDnkr dee den candidatenr a t\vheo rsr dt reana t er nog anderen wijzen lokaliteiten gelegenheid gegeven worden gesteld, dan wor_ uur o aoannd a g candidaten als can_ te 10 Februari, tusschen 9 e gestelde candidaten er een te stemmen. Den Uit tedpe twee dwelke e n de e rmaefedset ee 1 i ns stemmen 'ar lamnenne t Bondsbest den Bestuur didaten der Kiesvereeniging rade aan het Bondsbestuur opgegeven. kerk VERKIEZING GEMEENTERAAD. De leden uit district II hebben tot gelegenheid een candidaat van den jen met 3 Februari vervulling van de vacature Kocketrilenteraad, ter geven. Deze candidatenlijst moet geteekenrdn, oP te minstens 10 leden uit district II en eveneens ijn door den worden bij den secretaris Jos. Vaessen. ingezon-Wordt er méér dan 1 candidaat opgegeven, d eveneens op 10 Februari gelegenheid gegeven Wordenza dan zal er een uit de gegeven candidaten te kiezen eni noodig op 17 Februari de herstemming Plaats hebben.zoo Wordt slechts 1 candidaat opgegeven, dan zal als candidaat der kiesvereeniging worden _e rodeze meerd. Komt er geen candidatenlijst in, dagn ?. a , cia-1 het Bestuur een candidaat stellen. ' Smokkelen. Onder Spekholzerheide, nabij Drievogels, Werden Donderdag ochtend aangehouden een 9 tal personen die ongeveer 450 K.G. boter poogden uit te voeren. Op de boter werd beslag gelegd, en de smokkelaars werden in arrest gesteld. Een vraag: boe kwamen ze aan de boter? --- Kunst. De Pastoor van Neuvillette. iti De Tonhalle beleefde Donderdag een echten kunstavond De eerste misschien in zijn soort; vvan t . mij niet, dat voor dezen ons Kerkrade ik herinner der steden en stedekes, die bij rondtrekkendeden kring gezelschappen in aanmerking komen, werd t 0 'Doneel- Eindelijk 1 Pgenomen. td ,e Dat had de Tonhalle twee dagen geleden ri• droomd 1 Vooral niet, dat het Vincent Berghe let gezijn „Pastoor van Neuvillette" zou zijn! gge !net Kerkrade heeft getoond kunst weten te waar eeeren want een voorbereiding van nauwelijks w was voldoende om honderden uit alle rangen b•ci. agen termans samen te brengen. ISys_ Laten we nog eens banaal zijn met te verzeke„ dat alle aanwezigen genotvolle uren beleefden eri-;7ln, de afwezigen (een vijftigtal had nog best mee L. dat genieten) grootelijks ongelijk hadden. .sunen Alles werkte dan ook mee: de zoele lentein,h, toen we er heen wandelden, de gezellige Tonh ereelti'ge – a maar dan het stuk, en bovenal het Stu llek. Het stuk. Er is veel aangrijpends in, een prett. schommeling van lieve tooneeltjes, koddige taf en tragisch gebeuren. De lezers kennen den inho En wat is het actueel in en door dezen oorlog, u,d; speelt het in '7O. De franc-tireurskwestie, het mt;." risme, de gruwelen van den krijg, de huiszoekin,esdhet optreden van den vijand in het bezette land,' til' legerdiscipline, het chauvinisme, de groeiende ha„e hoe hebben we er uren lang met vrienden en inti":' genooten over zitten boomen. Heel het stuk don"- voelen we de tragiek van den huidigen wereldbranár De spanning stijgt voortdurend in een gelukkige climax en boeiende verwikkelingen voeren, te viun helaas 1 naar de catastrophe. Het biedt ook een vet... rassende verscheidenheid en rijkdom van karakters wier herinnering wij lang bij ons zullen dragen. De herder van Neuvillette b. v. is het type van den goeden, heiligen dorpspastoor; een echt rnenscheiiike figuur „niet zoo'n kluizenaar, als men wellicht zou meenen", de zaken in den wijnkelder bezorgt hij zelf. hij kent zijn Bot deaux, en weet hem te waardeeren, van zijn gezellige kamer scheidt hij zoo noode,Hj is een edelmoedige, die leeft voor zijn parochianen' een heldhaftige, die sterft om het geluk van anderen te redden, een man met een hart dat dreigt te breken, als hij afscheid neemt van zijn trouwe huishoudster. Hij is een dichter, die de zoete klanken van zijn to.. renklok beluistert en met heimwee voor 't laatst de eer Fte zonnestralen groet als deze zijn pastoreele woning komen kleuren. Hij is een minnaar der natuur die zich verlustigt in Heidelberg, dat daar ligt, zot; klein en lief aan zijn voeten; een denker ook is die pastoor van een gehucht hoort hem philosopheeren over het egoïsme van den oorlog, over het geloof, zoo dikwijls „een etiquette" over vaderlandsliefde niet zelden een „banier om veel onedels te bedekken,, maar bovenal een priester, die met Paulus de liefde bezingt, die zegenend langs zijn beulen schrijdt en met een blik op het Kruis en een gelaten groet ik kom" kalm en onverschrokken den dood ingaat. En Marianne! Vroolijk en zorgeloos, bezorgd alleen voor haren heer, beweegt ze zich door dit stuk, zooals zij argeloos met haren korf zich dringt tusschen de punthelmen in het dorp; één oogenblik sluipen angst en argwaan in haar hart, maar dan vlamt ook leeuwenmoed in haar oog: laat de Pruisen eens raken aan haren pastoor! zij zal ze....! De Maire is de man van de revanche, de Gambetta van Neuvillette; in zijn harte schrijnt de wonde door het verlies van zijn zoon geslagen, en haat, grimmige haat, die groeit met het uur, doet hem zin_ op een wraak, die niet sparen zal, al wat Pruis lenen waaraan hij opoffert, star en wreed, de zonen t5 weduweil het geluk zijner dochter en het leven Je' den Pastoor. Actueele figuur, hij vooral! I onder de krijgstypen treedt allereerst de nobele ~nr van Von Gdrlitz naar voren: militair uit plichtlkef, streng handhaver van de tucht, verfoeit hij den ,e'dng en zijn gevolgen ; al zijn zenuwen moet hij Y),'nrien met ijzeren geweld om het doodvonnis aan pastoor te voltrekken. Hij is mensch gebleven %Jet zijn soldatenrok in tegenstelling met Stein, den l"on van steen, soldaat, alleen soldaat, en Pruis, haal wat Franzoos is, ook den Pastoor; het vereek om gratie, ingediend door den edelen Von keurt hij af, of liever, hij begrijpt het niet; (ondenlijsten deeren hem niet, mits die der Franschen onger zijn. Frohwald eindelijk vertegenwoordigt de soldaten rap den „frisscher, frbhlicher Krieg" zooals wij ze geend hebben . . . drie jaar geleden. long en onbezonnen dartelt als „petite ingénue" orgemeesters dochter en pastoors lievelingskind falérie in de groeiende lente van haar eerste liefde osschen deze sombere figuren door. De oorlog woedt haar heen, maar gaat aan haar voorbij, want in or hart woont de liefde alleen, heerscht ééri vergen slechts: hem te redden, dien zij bemint met den hartstocht harer jeugd. Waar deze rollen nu aan waardige handen waren oevertrouwd, kon opvoering slechts leiden tot een ,abetwist en schitterend succes. ' Pat was Donderdag avond het geval. Vincent Berghegge en zijn gezellen hebben hunne eputatie blijvend in Kerkrade gevestigd. Het spel was menschelijkerwijze gesproken volnaakt; indien we beperkingen wilden maken, ze ouden slechts enkele spelers treffen en alleen een oidelijker articuleeren of een langzamere dictie gelden. Bij Berghegge zou ik niet één gebaar, niet één %pressie, niet één intonatie weten aan te wijzen, die liet gegrepen schenen uit de ziel van den eventigjarigen pastoor. Alles was zoo natuurlijk, alles oo eenvoudig Het leek zoo gemakkelijk! Dat was ,unst ! Ik heb hem gezien als Sad'', als Peter, als Maker, laar nooit heeft hij mij te pakken gekregen zooals londerdag. Ik hoor nog die gebroken stem . . . Tot et einde toe, toen hij met wankelenden tred als een lam slachtbank ging, (0, die blik op het kruis!) heeft ij aan zijn spel een rust en een wijding weten te even, die den meester kenmerken. Houd moed, Berghegge! Steeds voorwaarts op uw aan! Wij weten, dat edele beweegredenen uw streven )ezielen, dat gij de kunst dienaresse wilt doen zijn oi het goede en schoone ; „wij volgen uwen tocht oet wenschen en gebeen". Of uw toekomst ligt in de »open lucht" wagen wij liet te beslissen! Mevrouw Berghegge moet minstens eenige jaren het luishouden van een pastoor hebben bestierd om zoo latuurgetrouw te spelen. Ik weet niet of er pastoorsleiden onder de toeschouwers waren, anders zullen ij moeten getuigen (ik veronderstel, dat het goede eiden zijn) dat zij zoo omgaan met hun heer. Bij ieder optreden groeide onze sympathie, wij bereurden alleen haar niet dikwijler te zien. Lou Kooyman wist in zijn spel te leggen de kracht den gloed, die de zware vertolking der maire-rol an den speler eischt; ik denk hier van zelf aan Mej. fink en de hartstochtelijke tooneelen tusschen vader a dochter; wat waren ze beiden in hun rol; het was chitterend samenspel en wat een temperament zat er de tengere gestalte van de laatste. Cor Smits was een prachtfiguur en een krachtfiguur! ne kapitein! Hij gaf wat alleen een geroutineerde aceur kan. Met het noemen dezer namen meen ik te kunnen rolstaan ; het verzwijgen der overige moge niet ten ogunste der spelenden worden uitgelegd. Zeer teekenend was het cynisme, dat Ledo (Stein) gist te leggen in het eenvoudige gebaar, waarmee hij a n het slot na het vallen der doodende schoten zijn igarette opstak. In de Tonhalle bleef dit achterwege naar zoo zag ik het in de aula te Rolduc, waar laags te voren een zelfde opvoering voor heeren eeraren en leerlingen had plaats gehad. Onnoodig te zeggen, dat vooral dáár was een iankbaar gehoor. Knetterend applaus, „manibus peiibusque" beloonde aan het einde van elk bedrijf ie acteurs. Dankbaar en voldaan waren grooten en jeinen. De Pastoor van Neuvillette is er nog het paderwerp van aller gesprekken. Sommigen tobben en beetje over het leugentje van den pastoor ! knderen wagen zich aan allerlei veronderstellingen : vat Marianne wel zal doen, als zij bij haar terugkeer n de pastorie de noodlottige tijding verneemt, hoe ralérie en Marcel op hun bruiloftsdag te moede zullen ijn, enz. enz. ; maar een wensch koesteren allen, die pok wel de wensch van Kerkrade en omgeving zal : dat het tooneelgezelschap Berghegge nog dik;iglS moge terugkomen. R. ---