BINNENLAND. Bij Kon. besluit is benoemd tot rechter in de Arr.-Bechtbank te Tiel mr. I. W. Losecaat Vermeer, thans rechter in de Arr.-Rechtbank te Winschoten. Bij Kon. besluit zijn benoemd met ingang van 1 Oct.: tot griffier bij het kantongerecht te Harderwijk jhr. mr. L. J. A. Schuurbéque Boeije, thans griffier bij het kantongerecht te Geldermalsen ; tot griffier bij het kantongerecht te Geldermalsen mr. B. ten Broecke Hoekstra, thans griffier bij het kantongerecht te Harderwijk. De Minister van Binneul. Zaken; Overwegende, dat volgens ingekomen ambtsbericht, de cholera, met verschijnselen van Aziatische cholera, voorkomt te Havre; Gelet op artt. 1 en 2 der wet van 28 Maart 1877 (Staatsblad no. 35); Heeft goedgevondon : alle plaatsen langs de Noordkust van Frankrijk, van de Belgische grens tot en met Brest, benevens alle Pransche plaatsen gelegen aan wateren op het Kanaal uitmondende, besmet te verklaren wegens Aziatische cholera. Ingevolge beslissing van de spoorwegbesturen der Noordbrabantsch-Duitsche spoorweg en Staatsspoorwegen zullen, wegens de cholera, van heden af geen doorgaande rijtuigen Vlissingen —Hamburg—Altona—Kiel en terug meer loopen in de treinen van Vlissingen te 6 u. 56 m. voorm. en 5 u. 4 m. nam., en in de treinen te Vlissingen aankomende te 11 u. 44 m. voorm. en 9 u. 40 m. nam. In beide richtingen zal derhalve te Goch moeten worden overgestapt. Naar men verneemt heeft de inspecteur van den Oldenburgischen spoorweg den Minister van Binnenlandsche Zaken in Duitschland in overweging gegeven, om in den eersten tijd geene Bussen (Joodsche landverhuizers) meer op hunne lijnen te vervoeren, een maatregel, die vooral ook voor ons land van groote beteekenis zou zijn. Op de »Urania", van Hamburg, te IJmuiden in quarantaine liggende, is gisterochtend de stoker overleden, vermoedelijk aan cholera. Het schip wordt voorloopig niet uit de quarantaine ontslagen. Een later bericht uit IJmuiden meldt: De inspecteur van den geneeskundigen dienst is aan boord van de ïürania" geweest en heeft sterfgeval geconstateerd van cholera asiatica. Het lijk wordt hier begraven aan duin. Overige equipage wordt in barakken gehuisvest. Het schip zal zooveel mogelijk gedesinfecteerd worden. De burgemeester van Nieuwe Schans is met het burgerlijk armbestuur bezig om aldaar de woningen te inspecteeren en, waar zulks noodig is, wordt nieuw bedstroo verstrekt, terwijl de bewoners overal tot reinheid worden aangespoord. Zij, die zulks niet kunnen betalen, ontvangen gratis carbolzuur om de woningen te zuiveren en kalk om te witten. Te Middelburg doet zich bij zeer vele militairen een vreemd verschijnsel voor. Vrijdag en Zaterdagnacht toch zakten er velen ineen van de hevige buikpijnen, die zoo erg was, dat zij volstrekt niet meer konden loopen en dafl ook den geheelen nacht manschappen per brancard of zieken wagentje naar het hospitaal gebracht werden. Op den dag deden zich nog meer gevallen voor; thans bedraagt het aantal zieken een kleine 150, welke eensdeels naar het hospitaal werden vervoerd en anderdeels naar de hulpkazerne, alwaar enkele zalen voor ziekenzalen zijn ingericht. De doctoren hebben het drinken van water ten hoogste verboden, zoodat van uit het cantine-fonds thee aan de manschappen wordt verstrekt. De dirigeerende officier van gezondheid le kl. (kolonel) is reeds aangekomen tot- het instellen van een onderzoek. De gisteravond verschenen Middelb. Crt. deelt mede, dat de ziektetoestand onder de militairen veel is verbeterd; het grootste gedeelte is weder hersteld. Men meldt uit den Haag: De sporttentoonstelling heeft een onverwacht en schier onherstelbaar verlies geleden door het afsterven na een kortstondige ongesteldheid van zijnen wakkeren voorzitter van het uitvoerend comité, mr. W. O. Th. van Oudheusden van Achttienhoven. Een reeks van nuttige instellingen zullen in hem een degelijk leider of ijverig medebestuurder missen, of herinneren zich met dankbaarheid zijne vroegere medewerking. Tot aan zijn dood vervulde hij nog de functiën van voorzitter der Haagpche afdeeling van de Maatschappij van Landbouw; van de Haagsche Maatschappij voor Kosthuizen; van de Hulpbank te 's Gravenhage en van de ZuidHoll. afd. van de Jachtvereeniging «Nimrod." De heer van Oudheusden, die op 48jarigen leeftijd aan zijn werkkring werd onttrokken, was versierd met de ridderorde van 't Legioen van Eer, hem geschonken als lid der hoofdcommissie voor de Nederlandsche landbouwafdeeling, welke op de Parijsche tentoonstelling van 1889 een zoo goede figuur maakte. Het bericht in het Geïllustreerd Politienieuws, als zou de heer Steenkamp het burgemeestersambt te Hulst aanvaarden, meent het Vad. gerust te kunnen tegenspreken, omdat de tegenwoordige burgemeester, de heer L. J. M. v. Waesberghe Janssens, volstrekt niet voornemens is ontslag uit zijn betrekking te vragen. Ged. Staten van Friesland hebben op verzoek vergunning gegeven de draaibrug te Warns, aan het scheepvaartkanaal Stavoren—Heeg, des Zondags gedurende de godsdienstoefeningen gesloten te houden, opdat de brugwachter gelegenheid hebbe de kerk te bezoeken. (Stand.) De remonte-commissie zal in het begin van de maand October het gedeelte van de provincie Friesland, ten noorden van de spoorweglijn Harlingen—Groningen, bezoeken, teneinde te trachten paarden voor het leger aan tekoopen. Burg. en weth. der gemeente Scheemda wenschten met het oog op de vele ongelukken, veroorzaakt door aaneengekoppelde wagens, bepaald te zien, dat op ieder wagen een bewaker moest zijn, niet jonger dan 14 jaar, maar de Baad had daartegen bezwaren, meende, dat bepaald konde worden, dat de bestuurder langs den wagen liep en zond het voorstel aan burg. en weth. ter wijziging terug. In de gisteren gehouden vergadering van den Baad der gemeente Onstwedde was aan de orde de benoeming van een onderwijzer aan de le school te Stadskanaal. Sollicitanten de heeren Bos, van Dokkum en Heis. De voorzitter maakt de leden er attent op, dat, om op een zuiver standpunt te staan, de namen der sollicitanten door B. en W. voor deze keer alphabetisch op de oproepingsbrief es waren geplaatst. Voor men tot stemming overging, las de voorzitter eene missive van het hoofd der betrokken school, den heer Broersma. In een uitvoerig stuk protesteert de schrijver tegen eene eventueele benoeming van den heer P. van Dokkum. Niet betreffende zijn onderwij zerstalent, maar om zijn persoon en nog meer om verschillende oude veeten tegen den vader van den sollicitant, wenschte hij hem niet tot zijn hulppersoneel. De redenen waren vele en sommigen van dien aard, dat zij bijna alle leden deden glimlachen. De voorzitter meende hieraan geene inlichtingen te moeten toevoegen. Voor zoover hij er persoonlijk door den schrijver in betrokken was, wenschte hij te verklaren, geen advies of raadgevingen van den heer Broersma noodig te hebben. Ook een schrijven van den districts-schoolopziener werd gelezen, die, met alle achting voor den heer van Dokkum's bekwaamheden, de benoeming in dezen ontraadde, omdat de noodige eensgezindhei met het hoofd der school vermoedelijk zou ontbreken. Geen der leden verlangde het woord. Bij stemming ontving P. van Dokkum zijne benoeming met 8 stemmen, ingaande 1 Sept. a.s., terwijl 3 waren uitgebracht op D. Heis. --- ASSEN, 30 Aug. Naar wij vernemen is de grond van J t Zwiers en H. Nijstadt, noodig voor het leggen van een trottoir in de Oude-Groningerstraat en het verbreeden dier straat, thans verkregen, doordien bewoners van genoemde straat f 184 hebben bjjeengebracht voor aankoop daarvan. Voor den extra-trein naar den Haag zijn aan het station alhier 59 kaarten uitgegeven. Voor de heden ten gemeentehuize gehouden aanbesteding van 60.000 stuks baggerturf voor 't gemeentehuis waren 19 inschrijvingen van 12 personen. De hoogste prijs was f 4.25, de laagste f 3. Voor de 10 ft 12 dagwerken lange turf, ten behoeve van de lagere scholen en van 't gymnasium waven 10 inschrijvingen van 9 personen, hoogste prijs f 45, laagste f 33.50. Omtrent de gunning is nog niet beslist. De Staatse, bevat de statistiek der drankwet over het tijdvak van 1 Januari—31 December 1891. In onze provincie zijn 5 nieuwe vergnnningen verleend, terwijl er 9 zijn vervallen. Het aantal vergunningen en het totaal van de voor de vergunningen betaalde prijzen per gemeente laten wij hier volgen: Anlo 28 vergunningen, f 582.50 verguningsrecht, Assen 75, f 2135, Beilen 23, f 510, Borger 47, f 930, Coevorden 28. f 638 75, Dalen 14, f 298, Diever 22, f 455, Dwingelo 13, f 310, Eelde 14, f 295, Emmen 59, f1465, Gasselte 12, f 260, Gieten 20, f 402.50, Havelte 12, f 240, Hoogeveen 55, f 1342.50, Meppel 64, f 1747.50, Norg 21, f 393.75, Nijeveen 5, f 105, Odoorn 42, f 1010, Oosterhesselen 11, f 220, Peize 11, f 220, Eoden 25, f 520, Bolde 18, f 360, Ruinen 14, f 280, Bumerwold 11, f 220, Schoonebeek 7, f 140, Sleen 15, f 350, Smilde 29, f 670, Vledder 12, f 240, Vries 32, f 650, Westerbork 10, f 195, de Wijk 12, f 325, Zuidlaren 27, f 630, Zuidwolde 13, f 260, Zweeloo 12, f 215, totaal 814, f 18615.50. Hedenmiddag was te 12 uur te Assen ; do barometerstand 757 mM, 8 uur de thermometerstand 67 0 F. 12 uur de thermometerstand 74 0 F. Meppel, 29 Aug. In den handel in rundvee kwam de vorige week in onze omstreken geen verandering; de stemming was ver van geanimeerd en de omzet wederom gering. Vette varkens gingen vlug van de hand, magere varkens en biggen waren minder sterk gevraagd. Men besteedde voor: Koeien, vette f 150 ft f 230, » guste - 110 ft --150, d neurende, - 145 ft - 195, » melk, - 120 ft - 160, vaarzen, neurende, - 130 ft - 168, » guste, - 105 ft - 125, pinkv., neurende, - 95 ft - 125, » guste, - 75 ft - 105, jarige pinken, - 50 ft - 90, stieren - 40 ft - 75, vette varkens -0.46 k - 0.50 per kilo, magere dito - 22 ft - 50, biggen - 8 ft - 20. In de vorige week werden van hier verzonden: per speor 105 vette varkens, 120 biggen, 95 schapen; per Drentsche stoombootmaatschappij naar Amsterdam 3 koeien, 34 vette varkens, naar Zwolle 9 koeien, 7 pinken, 3 stieren en 8 vette varkens. Coevorden , 29 Aug. Hedenmorgen ontrukte de dood onze stad een harer beste burgers. Te midden zijner vrienden trof den heer J. Schutstal een hevige bero3rte, die binnen eenige uren een einde aan zijn leven maakte. Vooral de armen verliezen veel in hem: niet alleen wanneer, tot leniging van den nood, den meer gegoeden een lijst ter inteekening aangeboden werd, ging hij met een flinke som voor, maar meer nog werkte hij in stilte, goeddoende waar hij kwam. Moest er geld zijn, wanneer plaatselijke belangen het eischten, de heer S. liet zich nimmer onbetuigd. Ondernemingen, die in staat waren, den bloei onzer gemeente te bevorderen, vonden in hem steeds een belangstellend vriend, helpende zoowel met zijn rijke ervaring op allerlei gebied als met zijn geldelijke krachten. Ook in de raadszaal zal de tot het laatst toe nog flinke, eerbiedwaardige gestalte van den heer S. gemist worden. 2 Augustus 1881 gekozen tot lid van den raad, werd hij reeds 25 Mei 1882, na 't overlijden den heer H. Reman, benoemd tot wethouder, welke betrekking hij tot heden met ijver vervulde. Hij werd den 2 Juli 1812 geboren. R i. p. Hoogeveen, 30 Aug. Wij hadden gelegenheid ten huize van den heer J. B. Lêvie alhier den jSprenkelaar" (Pulverisateur) te zien werken, een toestel, dienende om door besproeiing van het aardappelland met Bordeauxsche pap (bouillie Bordelaise) de aardappelziekte tegen te gaan. Blijkens verschillende verslagen van proefnemingen heeft bet als zoodanig uitstekende resultaten opgeleverd, doch behalve voor dit doel is de toestel ook bij uitnemendheid geschikt voor tuinbesproeiing, beter dan de gewone gieters. 't Is een eenvoudig en doelmatig werktuig, dat 15 liter kan bevatten, geheel van rood koper vervaardigd. In den vorm van- en als een soldatenransel op den rug gedragen, wordt het zeer gemakkelijk behandeld en al loopende en draaiende doet men voortdurend aan den sproeidop in een wijden kring fijne waterstralen ontsnappen. Voorts is deze toestel met eene kleine verandering wellicht, beter dan eenig ander bluschmiddel, bij machte in sommige gevallen begin van brand te stuiten. Op de aanstaande landbouwtentoonstelling zal deze »Sprenkelaar" eene plaats vinden; men verzuime niet hem daar te bezichtigen. Inmiddels is de heer Levie, bij wien de toestel ft f 22.50 te verkrijgen is, gaarne bereid omtrent constructie en werking nader in te lichten. Vries, 29 Aug. J.l. Zondagmorgen geraakte een der koeien van dea landbouwer W. Stenveld te Tinaarloo uit het land en kwam op de spoorweglijn terecht, juist toen de sneltrein in aantocht was. De pogingen om het dier weer in 'tland terug te drijven gelukten niet. Het kwam met de locomotief in aanraking en was onmiddellijk dood. Diever, 29 Aug. In een der laatste nummers van de Veldpost werd vermeld, dat de tabaksoogst te Wateren totaal mislukt was. We kunnen dit beslist tegenspreken. De eerste pluk was zelfs uitstekend en nu nog staat ze zeer goed op het veld. Diever, 29 Aug. In Wapse is men voornemens, in het begin der maand September een volksfeest te organiseer en. Muziek en eenige volksspelen zullen op het programma geplaatst worden. Oasselte, 29 Aug. Bij een kort, maar hevig onweder, dat gisteren ten zuiden van ons dorp voorbijtrok en waaruit zich een paar hevige donderslagen ontlastten, is een Friesch schaap in de weide van H. Jipping door den bliksem getroffen en gedood. Mede zijn een paar boomen getroffen, waarvan een zoo hevig, dat de spl'nters ver in het land weggeslingerd werden. Schoonloo, 29 Aug. Dat de heideschapen dit jaar niet hoog aan prijs zijn, moge hieruit blijken, dat de bekende schapenkoopers Paulsen alhier een groo'j aantal ooischapen hebben gekocht voor de lage sommen van f 2.75 tot f3 per stuk. Appelacha, 30 Aug. Door het bestuur der ijsclub »de Friesche Grens" is de vereischte toestemming van heeren Ged. Staten ontvangen, om gebruik te mogen maken van het provinciale water tot het inrichten van een ijsbaan. Met het inpolderen van het stuk land heeft men reeds een aanvang gemaakt. Appelscha, 30 Aug. Gisteravond trad ten huize van K. A. Zwart op de socialist J. H. Geel. De zaal was vrij goed gevuld, waaronder men een 30tal personen telde, die anders nooit ter vergadering komen, maar nu waarschijnlijk uit nieuwsgierigheid gedreven de bijeenkomst bijwoonden. Met zwakke stem sprak Geel zijne rede uit, zeker ten gevolge van zijn langdurig verblijf in de gevangenis. Van de gelegenheid tot debat werd geen gebruik gemaakt. Na afloop der openbare ging men over tot het houden eener huishoudelijke vergadering tot het kiezen van een secretaris, tot welke betrekking Sander van der Duin gekozen werd. --- Raadsvergaderingen. Smilde, 29 Aug. Tegenwoordig alle leden. Voorzitter de burgemeester. De notulen der vorige vergadering, dato 27 Juli, worden gelezen en onveianderd goedgekeurd. 1. Ingekomen stukken: a. een missive van Ged. Staten, waarin zij mededeelen, dat zij de beslissing op het raadsbesluit betreffende het eervol ontslag, aan mej. Schippers verleend, tot nader hebben verdaagd ; b. een besluit van bovengenoemd college, goedkeurende eenige af- en overschrijvingen op de gemeente-begrooting dienst 1892 ; c. eene mededeeling van burg. en weth. betreffende de gemeentelijke klok, waaruit blijkt, dat de leverancier van gemeld uurwerk, de heer Uhlman te Zwolle, eene nieuwe klok aan de gemeente wil leveren voor f 200, in ruil voor het oude uurwerk, terwijl de heer Olland te Utrecht heeft aangeboden een zoodanige klok voor f 163 te willen leveren. Het college van burg. en weth. wacht nog nadere inlichtingen af en hoopt in de volgende vergadering ter dezer zake een voorstel te doen. 2. Vaststelling van de betalingstermijn voor de aangeslagenen op het eerste suppletoire kohier van den hoofdei, omslag dienst 1892, De voorzitter stelt, namens burg. en weth., voor de betalingstermijnen te stellen op 1 Oct. tot 29 December. Conform besloten. 3. Voorloopige vaststelling van de gemeenterekening over 1891. De voorzitter verzoekt de commissie te dier zake te rapporteeren. De heer Hoogerbrugge brengt daaromtrent rapport uit en adviseert namens de commissie de gemeente-rekening dienst 1891, in ontvangst op f 30.930.93 5 en in uitgaaf op f 29.637.45, goed te keuren. In stemming gebracht werd de rekening met algemeene stemmen goedgekeurd. De heeren wethouders hielden zich buiten stemming. 4. Wijziging en aanvulling van de gemeentebegrooting over 1892. De voorzitter stelt namens burg. en weth. voor, van het batig saldo van 1891 f 382,66 te bestemmen tot herstelling van de woning van den afdraaier van de Jonkersbrug en f 35 over te brengen op den post brandwe/en. Dat voorstel werd met algemeene stemmen aangenomen. 5. Opmaken van eene voordracht voor de benoeming van twee leden van het college van zetters wegens periodiek aftreden van de heeren Homan Kijmmell en Wessemius. De voorzitter benoemt tot stemopnemers de heeren Fernhout en Veenhoven. Bij eerste stemming werd de heer Homan Kijmmell no. 1 op de voordracht geplaatst met 10 stemmen, terwijl een stem in blanco was. Bij tweede stemming werd de heer Hoogerbrugge no. 2 op de voordracht met 6 stemmen, terwijl de hh. Wessemius 3, Fernhout 1 stem bekwam en een stem in blanco werd uitgebracht. De derde stemming had geen resultaat, daar de heeren Wessemius en Fernhout elk 3, de heer Tonckens 2, de heer de Vries 1 enl stem in blanco werd uitgebracht. Bij vierde stemming bekwamen de hh. Fernhout 6, Tonckens 2, Wessemius 1 stem en 1 stem werd in blanco uitgebracht, zoodat de heer Fernhout als no. 3 op de voordracht werd geplaatst. Bij vijfde stemming bekwamen de heeren de Vries 6, Tonckens 2, Wessemius 1 stem, terwijl 2 stemmen in blanco werden uitgebracht, zoodat de heer de Vries als no. 4 op de voordracht werd gesteld. 6. Aanbieding van de gemeente-begrooting over 1893. De voorzitter stelt die begrooting in handen eener commissie, bestaande uit de heeren de Wal, Tan Veen en Drenthen. De voorzitter deelt mede, dat nog is ingekomen een adres van K. Punter, waarin deze zijn genoegen te kennen geeft, dat de zaak der ijshaling in den Baad is ter sprake gekomen. Hij hoopt, dat het niet weer zal geschieden, en dat de Baad daarvoor zal zorgen, want hij acht dat zeer gevaarlijk. De voorzitter stelt voor, dat adres voor kennisgeving aan te nemen. De heer de Vries zegt, dat het straks zal blijken wat waarheid is. De heer Veenhoven beweert, dat wat misschien de commissie als waar heeft ontdekt, volstrekt nog niet bewezen is dat het juist is. De voorzitter zegt, dat het rapport in die zaak niet op de agenda voorkomt, doch aangezien hij vernomen heeft, dat het rapport der commissie gereed is, stelt hij voor tot behandeling daarvan over te gaan. De heer Veenhoven zegt, dat hij reeds zoo aan verrassingen gewoon raakt, dat het er niet toe doet, er deze nog aan toe te voegen. De voorzitter brengt in het midden, dat deze zaak hem niet aangaat, daar het vroeger is gebeurd. De heer Hoogerbrugge begrjjpt niet, dat de geachte spreker, de heer Veenhoven, van verrassingen spreekt. Deze zaak is in de vorige vergadering aan een commissie opgedragen, en welk bezwaar is er hu tegen haar te behandelen ? Hoewel ze niet op de agenda voorkomt, heeft de voorzitter aan de vergadering, welke voltallig is, in overweging gegeven haar te behandelen en geen der leden heeft zich er tot nu toe tegen verklaard. Het voorstel van den voorzitter, om het rapport te behandelen, wordt aangenomen met algemeene stemmen. De heer de Vries, rapporteur der commissie, brengt het volgende rapport uit: De commissie, door den Baad dezer gemeente benoemd tot nauwkeurig onderzoek in de zaak van het halen van ijs uit de Drentsche Hoofdvaart, naar aanleiding der interpellatie van den heer J. Veenhoven in de raadszitting van 29 Januari 1.1. is met hare taak gereed, en meent in navolgende mededeel ingen den Baad volledig en nauwkeurig te kunnen inlichten. De commissie, bestaande uit de heeren Drenthen en de Vries (de heer Fernhout was wegens ziekte verhinderd) hadden 11 Augustus 9 getuigen opgeroepen, waarvan 8 voor de commissie zijn verschenen tot het geven van inlichtingen. De le getuige, de heer J. Hoogerbrugge, verklaarde in het laatst van December 1.1. aan Johs. Brands en eenige andere arbeiders tegen een overeengekomen som en naar eigen goedvinden van waar zij het ijs zouden weghalen, te hebben aanbesteed het ijshuis der stoomzuivelfabriek te vullen. Gedurende een paar dagen hebben zij ijs gehaald uit het aan de Molenwijk uitkomend wijkje van wijlen den heer M. A. Hoogerbrugge, doch werden door den dooi verhinderd het verder benoodigde van daar weg te halen. Op een aan den heer ingenieur van 's Bijks Waterstaat te Assen d.d. 28 Dec. gezonden telegram werd toegestaan het noodige ijs uit de Drentsche Hoofdvaart te betrekken. Dien namiddag gedurende een paar uren en bij sterk dooi weder hebben zij het aldaar uit een gleufje weggehaald, doch dat gleufje des avonds met planken en ladders afgezet en afgebakend. Den volgenden dag, toen de vaart bijna geheel los was, hebben zij met een bok ijs gevischt, doch wegens verderen dooi dien arbeid moeten staken, zijnde het ijshuis toen slechts ten halve gevuld. Den 23 Januari hebben die arbeiders de werkzaamheden van het vullen hervat, door weder uit het aan de Molenwijk uitkomend wijkje van wijlen den heer M. A. Hoogerbrugge ijs te halen, doch wegens den weder invallenden dooi was het ijs aldaar (omdat het enkel sneeuwijs was) zoo broos en slecht, dat met dat ijs de vulling van het ijshuis niet kon doorgaan. De arbeiders zjjn alstoen Maandag 25 Jan. 1.1., na bekomen machtiging van den heer ingenieur van 's Bijks Waterstaat, d.d. 24 Jan., weder begonnen ijs te halen uit de Drentsche Hoofdvaart door aan de N.W. zijde eene gleuf te kappen van pl.m. 1 '/ 4 meter breedte; dien dag kreeg de gleuf eene lengte van pl.m. 25 meter en des namiddags, vóór dat de arbeiders naar huis gingen, is die gleuf afgezet door 3 planken, 2 sleden, een 5tal oude korven, 1 paal en een lOtal ijsschotsen. Den volgenden dag, dus den 26 Januari, heeft men de ijshaling voortgezet, door de gleuf met pl.m. 25 meter te verlengen, maar niette verbreeden, tot dat tegen den middag het ijshuis geheel was gevuld. Getuige ontmoette om ongeveer één uur des namiddags de beide politieagenten Hoogenberg en van der Leij en den rijksveldwachter Sm t en vroeg toen aai van der Liij of deze des namiddags eens wilde komen zien of de gleuf voldoende was afgezet om ongelukken te voorkomen, hoewel er reeds toen bijna niemand meer zich op het ijs bevond. Getuige heeft ook zelf ten ongeveer half vier ure opgenomen hoe die gleuf was afgebakend en bevonden dat deze was afgezet met 3 planken, 5 oude korven, 1 ladder, een lOtal lange zware eiken boomtakken en een 12t<ü ijsschotsen. Zoodanige afschutting was z. i. ruim voldoende, vooral als men in aanmerking neemt dat daar ter plaatse zich des avonds eene brandende lantaarn bevindt, -welke het licht over de volle breedte der vaart doet schijnen. Getuige noemt de bewering, dat aan beide zijden der vaart is gekapt, en er eene hangende brug is gevormd, onwaar en leugenachtig, en ten bewijze dat er met de noodige omzichtigheid is gehandeld en er niet verzuimd is voorzorgsmaatregelen te nemen, diene het feit, dat veldwachter van der Leij des namiddags de afbakening heeft geinspecteerd en goed heeft bevonden. De 2de getuige, veldwachter van der Leij, verklaarde van den overleden burgemeester des namiddags, toen hij van Boven-Smilde terug kwam, speciale last en opdracht te hebben ontvangen om toch vooral toe te zien dat de gleuj goed werd afgezet en afgebakend, opdat er geen ongelukken zouden kunnen plaatsvinden. Toen de ijshaling was afgeloopen heeft getuige zich ter plaatse begeven en nadat nog op zijn last een tweetal eiken telgen waren aangebracht was de gleuf door planken aan weerseinden, palen, stokken, korven, ijsschotsen enz., vol- komen afgezet, en er volstrekt geen gevaar meer. Ook niemand bevond zicli dien dag meer op schaatsen, daar het; ijs totaal onberijdbaar was. Getuige verklaarde dat er alleen aan de zandwegzijde e?n ijsgleuf was, en er op deze zijde volstrekt geen opening was gemaakt; wel werden de schotsen naar deze zijde geschoven om daar fijn geslagen en in de manden gedaan te worden. In den laten namiddag van dien dag heeft de burgemeester zelf nog de afbakening geïnspecteerd en ook zijn goedkeuring tegen getuige er over uitgesproken. Op de vraag der commissie, of des avonds de lantaarn voor de fabriek brandende was, verklaarde getuige daar niet aan te twijfelen, daar hij het anders, omdat hij er schuin tegenover woont, wel had moeten opmerken, dat zij niet brandde. Ook den volgenden morgen is de overleden burgemeester met Hoogenberg en getuige nog weder ter plaatse geweest, waar alles zich nog in denzelfden goeden toestand bevond als den vorigen avond. De 3e getuige, veldwachter Hoogenberg, verklaarde dien dag een paar maal langs die plaats te zijn gekomen doch getuigde dat er alleen aan de zandwegzijde een gleuf was, waar men het ijs uit betrok, de blokken ijs werden dan naar de straat wegzijde gebracht om daar te worden stuk geslagen. Tegen den - avond is hij nog op last van wijlen den burgemeester gaan zien of alles goed was afgesloten en bevond toen, dat de gleuf met planken en met stukken ijs, palen, oude manden, goed was afgezet tegen gevaar. Voor de einden waren zelfs eenige planken geslagen waarvan het eene einde op den wal rustte. Ook den anderen morgen is hij met wijlen den burgemeester en met collega van der Leij ter plaatse geweest en ook toen was alles nog in volmaakte orde. De 4e getuige, de arbeider Joban Brands, verklaarde het vullen van het jjshuis van den heer J. Hoogerbrugge te hebben aangenomen, onder voorwaarde, dat hij zelf zien moest waar hij goed en helder ijs kon bekomen. Hij verkreeg van den overleden burgem. toestemming ijs te halen uit een aan ZEd. toebehoorend wijkje achter de fabriek, waarmede ze toen het halve ijshuis hebben gevuld. Door den sterk invallenden dooi konden zij daar geen ijs meer bekomen en zouden het ijshalen hebben moeten staken, doch de heer Hoogerbrugge was zoo welwillend als toen aan den heer ingenieur het verzoek te doen, om ijs uit de Hoofdvaart te mogen halen. Dat verzoek werd bereidwillig toegestaan en daarom zijn zij Maandag 25 Januari begonnen het nog benoodigde ijs uit de Hoofdvaart te halen door aan de N.-W. zijde een gleuf van 6 a 7 voet breedte te maken. Den avond van den eersten dag hebben zij de opening voldoende tegen gevaar met planken, stukken ijs, palen, korven en sleden afgezet. Den anderen morgen hebben zij hun arbeid voortgezet door de gleuf te verlengen, totdat het ijshuis vol was. Zij hebben toen aan de beide einden een paal geslagen, en daaraan een lange plank bevestigd, terwijl de zijden voldoende met brokken ijs, palen, bongels, oude manden, ter hoogte van 1 1 / 1 voet werden afgebakend. Veldwachter van der Leij was des namiddags de afbaking komen inspecteeren en, na op zijn bevel er nog een paar palen te hebben bijgebracht, verklaarde hij de afbaking voor goed. Die twee dagen zag men geen schaatsrjjder op het jjs, daar het al veel te sterk gedooid had om nog te kunnen rijden. Getuige verklaarde nog, dat hij en zjjn zoon bericht hadden ontvangen om eens bjj Veenhoven te komen om de ijszaak, doch hij had aan mijnheer Veenhoven geen boodschap. De 5e getuige A. Brands verklaarde ook, dat er alleen aan eene zijde ijs is gehaald en de opening voldoende tegen gevaar was afgebakend. Toen zij met het werk bezig waren is notaris Veenhoven er nog langs gegaan en deze had gezegd: »dat maakt gij ook mooi"; anders is er toen niet met hem gesproken. De 6e getuige G. Brands getuigde ook, dat er maar één opening in het ijs is gemaakt en wel aan de zandwegzjjde, doch de opening met allerhande zaken als palen, ijs, bongels en planken was afgeschoten tegen gevaar; de palen en planken werden langs de gleuf op de stukken ijs gelegd en wel ter hoogte van pl. m. 25 centimeter. De 7e getuige A. Smit, rijksveldwachter, verklaarde dat de ijsopening naar zijn oordeel voldoende was afgezet voor menschen, die volkomen bij hun zinnen en niet dronken waren; vóór de einden waren planken en op de zijden allerlei dingen als ijs, palen, manden, enz., aangebracht. Getuige had maar één gleuf gezien en wel aan de zandwegzijde, en constateerde dat hg des avonds voorbij de plaats is gegaan en de lantaarn voor de fabriek alstoen brandende was. De 8ste getuige, Eoelof van der Veen, verklaarde geen zaagsnee aan de andere zijde te hebben gezien, alleen de opening aan den zandwegskant. Hij is dien nacht beangst geweest en wel om reden dat zijn zoon, welke dien morgen naar Appelscha was gegaan om graafwerk te bekomen, des namiddags aldaar reeds een stuk in de kraag had en hij vreesde dat hem nu een ongeluk zou overkomen, indien hij eens in de opening liep. Deze getuige had zelf des middags nog een touw voor de opening helpen spannen en een paal aangebracht, doch op de vraag of hij de jjsschotsen en verdere af baking niet had gezien verklaarde hij daar niet op te hebben gelet. Op een vraag of dan de lantaarn 's avonds niet aan was, verklaarde deze getuige zulks niet te weten. Op de bemerking van een lid der commissie, dat notaris Veenhoven geschreven had dat hij zoolang in de koude heeft gestaan naar zijn zoon te wachten en het daarom vreemd voorkwam dat hij, welke vlak tegen de lantaarn over woont, dat niet weet, bleef van der Veen het antwoord schuldig en verklaarde dat hij notaris Veenhoven nooit eerder over deze zaak gesproken had, dan voor eenige dagen, toen deze hem met Jan Feijen Voor deze zaak ten zjjnent ontboden bad. Getuige verklaarde dat het sterk dooi weder en het ijs niet begaanbaar was. Nog een opgeroepen getuige is niet verschenen, daar deze waarschijnlijk van huis te werken was. Na de verklaring van den laatsten getuige wenscht de commissie nog den interpellant te hooren, doch vond deze afwezig. De commissie is van oordeel, dat door de gehoorde getuigen voldoende licht over deze zaak is verspreid en kwam eenparig tot de conclusie: 1. Dat blijkens de afgelegde getuigenissen de overleden voorzitter van den Eaad wegens zijn betoonde zorgzaamheid in deze zaak die behandeling in de raadszitting van 29 Januari niet had verdiend. 2. Dat er èn van de zijde van het bestuur der stoomzuivelfabriek èn van de zijde der aannemers voldoende zorg is gedragen eenig gevaar te voorkomen. 3. Dat de bedreiging van den interpellant, om te zullen zorgen dat zulks niet meer zal voorkomen, naar de meening der commissie is eene overschatting van eigen invloed, daar de toestemming tot het betrekken van ijs uit de Drentsche Hoofdvaart niet bij den interpellant, maar bij 's Rijks waterstaat berust. 4. Dat de door den interpellant in de vorige vergadering gesproken woorden : »Dat indien er nimmer meer toestemmig werd gegeven tot het halen van ijs, dan het doel zijner interpellatie was bereikt", het den schijn heeft of niet alleen het gevaar, maar een andere reden in het spel is, want wien en wat zal het anders hinderen om bij goede afbakening der opening, zooals bij de fabriek is geschiedt, ijs uit de hoofdvaart te betrekken? 5. Dat de bewering van den interpellant, dat Koelof v. d. Veen hem zijn angsten heeft medegedeeld, volgens verklaring van gemelden van der Veen niet waar is, daar deze beweert den heer Veenhoven niet eerder te hebben gesproken dan voor eenige dagen, toen hjj bij den heer Veenhoven is ontboden geworden. Wel kan de commissie bevroeden dat Boelof van der Veen dien nacht angsten heeft uitgestaan, doch men mag die vrees volstrekt niet alleen aan de ijsgleuf bij de fabriek wijten, want welk vader zou niet bevreesd zijn voor zijn te huis te verwachten zoon, welke in staat van dronkenschap verkeert en, voor hij tehuis is, schepen waarom heen het ijs is opengehakt, en bij tientallen van bjjten, welke niet zijn afgeschut, moet passeeren? 6. Dat het betoog van den interpellant, als zou de zoon van van der Veen op schaatsen zijn uitgereden toen er nog niets was gebeurd, niet op waarheid is gegrond, daar de jjshaling reeds den vorigen dag was begonnen. 7. Dat de bewering van den interpellant, als zouden er aan beide zijden der Drentsche Hoofdvaart gleuven zijn gemaakt, welke bewering in de vorige raadsvergadering nog is herhaald, pertinent onwaar is. 8. Dat de beschuldiging van den interpellant, als zoude er van wege de met de ijshaling betrokken personen niet voldoende voorzorgsmaat regelen zijn genomen, moet worden beschouwd als zjjnde geheel in strijd met de waarheid, daar uit het gehouden getuigenverhoor op ondubbelzinnige wijze het tegendeel der beschuldiging is gebleken. De commissie schroomt niet eenparig te verklaren, dat de beweringen, waarop de interpellatie rust, onwaar en leugenachtig zjjn gebleken, reden waarom de commissie den Baad voorstelt het medelid Veenhoven te verzoeken, bij zijn in het vervolg te houden interpellatiën de feiten niet te verdraaien en de beweringen meer op waarheid te doen berusten. De commmissie voornoemd : Voorzitter, Lid, Bapporteur, J. Drenthen. M. Fernhout. Jan W. de Vries. Smilde, Augustus 1892. De voorzitter zegt, dat de Baad nu volledig over deze zaak is ingelicht. De heer Veenhoven heeft uit het rapport gemerkt, dat men hem beschuldigt leugens te hebben gesproken. Het bevreemdt hem, dat men nu in de hondsdagen weder met deze zaak is te berde gekomen. Spreker blijft er bij, dat er gevaar was en vindt het abnormaal, dat de heer de Vries in de commissie zitting heeft genomen, omdat deze direct verklaard heeft, dat hij leugenachtige beweringen heeft gedaan. Spreker heeft ook verschillende getuigen gehoord en legt Iran verklaringen over, luidende als volgt: De ondergeteekende, Eoelof van der Veen, arbeider, wonende te Smilde, verklaart dat vlak voor zjjne woning in de hoofdvaart aan de zandwegzijde eene breede geul is gehakt, waaruit ijs ten behoeve van de boterfabriek is gehaald. Zulks geschiedde op den 26en Januari 1892, des voormiddags. Zijn zoon, Eoelf van der Veen, was des morgens op schaatsen uitgereden vóór dat men aan die geul begonnen was en keerde eerst tegen één uur des nachts op schaatsen terug, zonder dus iets van het gat te we een. In onrust en angst heeft hij met de zijnei den avond doorgebracht, buiten staan luisteren of hij hem hoorde aankomen om te kunnen waarschuwen. Hij verklaart, dat zijn zoon, niet gewaarschuwd zijnde, naar alle waarschijnlijkheid reddeloos was verdronken. De daad van het hakken der geul was volgens zjjne ondervinding zoo lichtvaardig en gevaarlijk mogelijk en werd in niets * tegemoetgekomen door afschutting van eenige beteekenis. Uit voorzorg heeft hij zelf een touw over de vaart gespannen en is daarna met zijn schoonzoon, Jan Mulder, zjjn zoon tot de Jonkersbrug tegemoetgeloopen en hem daar opgewacht. Smilde, 1 Augustus 1892. E. v. d. Veen. De ondergeteekende, Jan Postma, landbouwer te Smilde, verklaart als ooggetuige, dat de arbeiders, daartoe aangewezen, op den 26en Januari 1892 vóór de boterfabriek te Smilde aan de straatwegzij de begonnen zijn met het hakken van het ijs en dat hij van hen het voornemen vernam om de geul eerst aan de straatwegzijde te hakken, dat die geul daar niet is tot stand gekomen, maar later gehakt is aan de zandwegzjjde; dat die gevaarlijke geul op den 26en Januari 1892 zeer onvoldoende is afgeschut en die afschutting op den 27en iets beter, maar nog onvoldoende is geschiedt met eenige losse, liggende palen. Smilde, 1 Augustus 1892. J. Postma. De ondergeteekende, Pieter Feijen, wonende tegenover de boterfabriek te Smilde, verklaart als ooggetuige, dat op den 26en Januari 1892 door daartoe aangewezen arbeiders vóór de boterfabriek te Smilde ju de hoofdvaart en vlak voor zjjne woning eene gevaarlijke geul, lang volgens zijne berekening ongeveer 100 meter, is gehakt, waaruit het ijs ten behoeve van de fabriek is gehaald ; dat die geul zeer onvoldoende is afgeschut, en er èn voor de tegenover wonende burgers èn voor de passeerende schaatsenrijders onmiddellijk last en gevaar is veroorzaakt; dat hij als arbeider zelfs zou hebben geweigerd des gevraagd aan dat werk mede te doen. Smilde, 1 Augustus 1892. P. H. Feiten. De ondergeteekende, Jan Fejjen, wonende te Smilde naast de boterfabriek, verklaart als ooggetuige het bovenstaande te bevestigen als volkomen waar. Hij heeft geweigerd aan het werk deel te nemen. , Smilde, 1 Augustus 1892. J. Feijzn. De ondergeteekende, Harm Dekker te Smilde, verklaart op den 26sten Jan. 1892 werkzaam te *zjjn geweest aan de geul vóór de boterfabriek aan de zandwegzijde te Smilde gehakt over een lengte van ongeveer 100 meters, waaruit het ijs ten behoeve der boterfabriek is gehaald ; hij verklaart niet te weten dat er aan de straatwegzij de gehakt is, maar verklaart bepaald, dat het ijs aan die zijde door het werk zwak werd en zoo vol water liep, dat de arbeiders er nauwelijks meer konden zijn en niet meer vertrouwd waren op het ijs, dat de handelwijze levensgevaar veroorzaakte en dat het gehakte gat op aanzegging van den heer Jacob Hoogerbrugge, nom zoo'n beetje af te schutten", zeer onvoldoende is afgeschut met eenige liggende paaltjes, eenige stukken ijs, wat struiken en eene oude mand, die er voor werden aangegeven. Smilde, 9 Aug. 1892. Harm Dekker. De ondergeteekende Jan Luinge, arbeider, wonende te Smilde, verkip art als ooggetuige, dat de arbeiders, daartoe aangewezen, op den 26sten Jan. 1892 voor de boterfabriek aan de zandwegzijde te Smilde vlak voor zijne woning eene geul van aanzienlijke en voor de daarvoor wonende burgers en voorbijgaande schaatsenrijders zeer gevaarlijke afmetingen hebben gehakt en daaruit het ijs hebben gehaald ten behoeve van gemelde fabriek; dat volgens zijn oordeel door die handeling direct levensgevaar is veroorzaakt, daar de geul zeer slecht met liggende paaltjes en een liggende plank dwars over de vaart, eenige oude manden en strniken was afgeschut en dat hij gezien heeft dat men aan de straatwegzijde begonnen is te kappen met het kennelijk doel om eerst daar de geul te leggen. Smilde, 3 Aug. 1892. Jan Luinge. De ondergeteekende Aaldert Doek, arbeider, wonende te Smilde, verklaart op den 26sten Jan. 1892 werkzaam te zijn geweest aan de geul vóór de boterfabriek te Smilde gehakt aan de zandwegzijde over eene lengte van ongeveer 100 meter, waaruit het ijs ten behoeve van de boterfabriek is gehaald; hij verklaart dat er sprake van was om eerst aan de straat wegzijde die geul te hakken, weet echter niet dat daar is gehakt of gezaagd, wel dat het ijs ook aan die zijde stuk ging en zwak werd door het slepen van de blokken ijs; hjj verklaart voorts, dat de geul aan de zandwegzijde levensgevaarlijk was en dat die geul zeer onvoldoende is afgeschut op aanzegging van den heer J. Hoogerbrugge som een beetje af te schutten", waartoe eenige liggende paaltjes, struiken en eene oude mand werden aangegeven. Smilde, 6 Aug. 1892. Aaldert Doek. Edele Achtbare Heei-en! De ijskwestie verwekt veel argwaan, maar het schijnt, of er geen einde aan de zaak komt. Mjj is daarom verzocht om er mijne oprechte meening en ondervinding over uit te spreken. Op den 26 Januari 1892, des morgens, omstreeks negen uren, verklaar ik ondergeteekende, Sejje Veenstra, onbezoldigd Eg ks veld wachter, dat ik de bevelen van de heeren Rjjksopzichters, welke mij worden opgedragen, verplicht ben op te volgen, en daar ons reglement ons voorschrijft, dat er niets mag geschieden zonder vergunning of permissie aan de Rjjkseigendommen, zoo zag ik, dat op bovengenoemden datum eenige personen bezig waren, eerst a*a de straatwegzijde, maar zeker bedacht, later aan de zandwegzjjde, daar het ijs sterk genoeg was om daar over heen te vervoeren, zoodat er op de zandwegzjjde een vak van plusminus twaalf vierkante meters was uitgehaald, waarop ik, beambte, de arbeiders heb verboden om dat te doen, niet anders, dan met vergunning van den heer Ingenieur; daarop ging Johannes Brands zelf nrar J. Hoogerbrugge, en zeide tegen hem, dat zjj geen ijs mochten halen uit de vaart. — Wie zegt dat? — Dat zegt Veenstra de wegwerker», — Wat zou die, ik gelast u om door te werken, waarop ik beambte zeide: Dat wou ik wel eens zien, wie of baas was, ik of hij. Daarop ging J. Hoogerbrugge met een kwaad hoofd naar zijn vader, burgemeester indertijd, of die permissie wou geven om dat te doen, maar dat bate ook niet, zoodat toen door J. Hoogerbrugge de persoon Gerbe Brands met een briefje op schaatsen is gestuurd naar den heer S. S. Hofstra, havenmeester te Assen, welke hem persoonlijk tegemoet kwam en hem zeide, dat hij daarvoor het recht niet had om permissie te geven; toen kwam genoemde heer Hofstra bij de fabriek en vroeg J. Hoogerbrugge hem, dat 'twerk is gestaakt door Veenstra, of hjj permissie wou geven om door te werken. Dat mag ik niet doen, en toen verklaarde mjjnheer mij beambte persoonlijk, dat hjj het dan in 't geheel niet zou dan; daarop ben ik met mijnheer Hofstra gegaan naar de Veenhoop en mij verzocht te zorgen, dat er geen ijs uit de vaart wordt gehaald, zonder vergunning of permissie van den heer Ingenieur, waarop ik beambte mij des middags direct naar de fabriek heb begeven, om te zien of zij ook weer aan 'twerk gingen, zonder vergunning; toen zag ik, dat er niemand aan 't werk was, maar een oogenblik later kwam J. Hoogerbrugge, met zijn vader, bij de fabriek, 's middags omstreeks twee uren, en zeide zijn vader: ik, als burgemeester, gelast jelui om ijs uit de vaart te halen, waarop ik hem toevoegde: ja, als u permissie hebt van den heer Ingenieur, maar ik kreeg geen antwoord; zoodat ik toen gehoord heb, dat er een telegram of permissie was gekomen van den heer Ingenieur en heb mjj toen hierin laten berusten. Waarop ik later bericht heb gekregen van den heer S. S. Hoogterp, dat als het weer gebeurt, dat ik dan dadelijk moest berichten, hetwelk ik toen per telegram heb gedaan, en toen daags te voren vergunning wa3 verleend, maar wat de veiligheid betreft, dat liet veel te wenschen over, want het was maar afgeroosterd met eenige palen en kleine stukken hout, als er iemand tegen aan rjjdt, zou hij voorover stuiten en in de diepte terecht komen, want men blijft maar niet zoo liggen, a^s men valt op 't jjs, zoodat dat geheel onvoldoende was, want dan zou er een hekwerk om geplaatst moeten zjjn en dat was niet geschied. 't Welk doende, S. S. Veenstra. (Slot volgt.) ---