KERK EN SCHOOL. NED. HERV. KERK. Beroepen: te Dokkum ds. A. de Jong te Hoogebeintum; te Honswjjk ds. G. van Kempen tc Soesterberg; te Zegveld ds. P. Gemser te Oud Loosdreuht; te Rossum ds. L. W. Rienderhof te Oudshoorn. — Bedankt: voor Waterlandkerkje door dr. A. Scholte te Zomeren; voor Aalst door ds. F. Oberman te Leiden; voor Biggekerke door ds. W. K. P. Goeree te Kerkwerve. Meppel, 28 Jan. In de hedenavond gehouden vergadering van den kerkeraad der Ned. Ger. gemeente werd voor de tweede maal tot predikant beroepen ds. C. L. F. van Schelven te Oude en Nieuwe Wetering. Me W ijk, 28 Jan. De alhier gehouden collecte ten behoeve der armen bij de N. H. Kerk heeft opgebracht f 352.50. Wanneer men in aanmerking neemt, dat de Wjjk en IJhorst samen eene kerkulijke gemeente vormen en ieder afzonderlijk voor hunne armen collecteeren, dan is met milde hand gegeven. Uouveen, 28 Jan. De heer A. Jonker, pred. te Jutrjjp en Hommerts, heeft voor het beroep naar hier bedankt. SeUiiigeu, 27 Jan. Gister maakte onze leeraar, ds. J. U. H. Sjjpkens, na het einde der godsdienstoefening, aan de gemeente bekend, dat hjj plan heeit bij 'tprov. kerkbestuur van Groningen ontslag uit zijne betrekking aan te vragen, ingaande den eersten Augustus. Hij gaat dan uidt zjjne naaste betrekkingen wonen in de nabijheid van Bloemendaal, in de kerkelijke gemeente Sandpoort, burgerlijke gemeente Veisen. Deze mededeeling werd echter met lee Iwezen door de gemeente vernomen, 't geen wel een teeken is van goede verstandhouding tusschen leeraar en gemeente. --- RAADSVERGADERINGEN. Smiide , 28 Jan. Tegenwoordig alle leden, behalve de heeren Drenthen en Fernhout. Voorzitter de burgemeester. De notulen der vorige vergadering op 7 Jan. 1.1. worden voorgelezen en onveranderd goedgekeuid. 1. Ingekomen een schrijven van den heer M. Fernhout, waarbjj hjj kennis geeft wegens ongesteldheid deze vergadering niet te kunnen bijwonen. 2. Ingekomen een schrijven van burg. en weth. betreffende de verificatie der gemeentekas. 3. Ingekomen een schrijven van Ged. Staten, houdeacie goedkeuring tot af- en overschrijving van eenige posten op de begrooting. 4. Ingekomen een missive van Ged. Staten, waarbij zij goedkeuring verleenen tot het aangaan van een tijdelijke leening voor hoogstens 6 maanden tot een bedrag van f 5000, tegen eene rente van ten hoogste 4 pet. Alle deze missives worden voor kennisgeving aangenomen. De voorzitter doet bij het laatste punt mededeeling, dat de tjjd te kort was, om hierover eene openbare inschrijving uit te lokken. Voorloopig hebben de heer Sickens en spreker de leening gedekt en om de gemeente op geen hooger kosten te brengen, hebben zij de gelden renteloos voorgeschoten. De heer de Vries dankt den voorzitter en den heer Sickens voor hunne bereidwilligheid. 5. Ingekomen eene missive van Ged. Staten, waarbij zjj den Riad te kennen geven, dat in eene vorige vergadering wel het besluit omtrent het eervol ontslag der hulponderwijzers is ingetrokken, doch hun niet is gebleken op welke som hun tractement blijft vastgesteld. De voorzitter stelt voor op die missive te letten straks bij het behandelen der begrooting. 6. Ingekomen een missive van Ged. Staten, waarbij zij inlichtingen verzoeken, welke voorbereidende maatregelen of er in deze gemeente worden genomen met het oog op de in 1890 in werking tredende schoolwet van 1878. De voorzitter geeft in overweging ook deze missive straks nader te behandelen bij de begrooting. Conform wordt besloten. 7. Behandeling van de aanvulling der begrooting dienst 1889. De voorzitter brengt aan de orde de paragraaf der jaarwedden van de hulponderwijzers. Het zal de leden gebleken zijn uit de missive van Ged. Staten, dat dit college weder het oude cijfer der tractementen op de begrooting wenscht, namelijk f 4400. De heer Sickens is er voor weder het oude cijfer uit te trekken. De heer Wessemius deelt het gevoelen van den vorigen spreker niet; gaarne zou hij het tractement op f 450 zien vastgesteld, indien er met de wet in de hand eenige kans van slagen was. De voorzitter antwoordt den spreker, dat volgens de wet aan den Raad de vaststelling der jaarwedden is overgelaten, doch betwijfelt het zeer, dat eon besluit, waarbij de jaarwedden worden verlaagd, zal worden go dgekeurd. De heer de Vries, hoewel hij weet dat hij zich een blijvende haat der onderwijzers op den hals haalt, verklaart zich bij het gevoelen van den heer Siekens niet te mogen nederleggen; hij wenscht wel voor te stellun de jaarwedden op f 450 vast te stellen; op dit punt is bij niet van gevoelen te veranderen; het raakt een beginsel. De heer Fos sluit zich geheel bjj het gesprokene van den vorigen spieker aan. De voorzitter zegt, dat de heer de Vries heeft gesproken van liever te sterven op het slagveld dan zjjn beginsel te verloochenen, doch dit is in deze zaak niet toepasselijk. Men is zoo licht geneigd bij het vasthouden aan beginselen in stijfhoofdigheid te vervallen; spreker tenminste acht het enkel een quaestie van geld en geen quaestie van beginsel. Wjj hebben de bezuiniging beproefd, doch hoogere besturaa hebben de zaak anders ingezien en daarom acht spreker het 't verstandigst, het oude cijfer weder op de begrooting te brengen. De heer Wessemius wenscht nog eenmaal openhartig zjjn gevoelen te zeggen, zonder zich te bekommeren om het oordeel van de onderwijzers. Hij treedt hier op voor de belangen der gemeente en acht zich dan boven het veroordeel dier heeren verheven. De oude tractementen zjjn te hoog en daarom is spreker zeer voor vermindering. De heer de Vries antwoordt den voorzitter dat het geen stijfhoofdigheid is, dat hem zoo vast op dit punt doet staan, en bepleit nogmaals de billijkheid en het recht de jaarwedden op f 450 vast te stellen. Het voorstel om de jaarwedden der hulponderwijzers, in verband met de missive van Ged. Staten, weder vast te stellen op het oude cijfer, komt nu in stemming en wordt aangenomen met vjjf tegen vier stemmen. Tegen : Pot, Wessemius, Vos en de Vries. De voorzitter brengt na het gevallen besluit aan de orde: een post van ontvangst te vinden tot het weder in evenwicht brengen der begrooting. Deze zaak is ook in de vergadering van B. en W. behandeld, doch daar waren omtrent deze zaak de gevoelens eenigzins uiteen loopend en meende men het 't beste, dat de raad zich in deze zaak zelf moest uitspreken. De heer Kijmmell is van oordeel, dat het maar het meest afdoende is eene leening van f 3000 te sluiten, aflosbaar binnen niet al te lang tijdsverloop; f 600 meer is men noodig voor de jaarwedden der hulponderwijzers en het overige geld zou kunnen strekken tot ai doening der sommen, door het armwezen dienst 1887 en de eerste helft van 1888 verslonden. De voorzitter wijst er op, dat de begrooting 1889 zoo is besnoeid, dat daar wel geen overschot van zal te wacbten zijn; o. a. op de begrooting stond uitgetrokken eene som ad f 300 voor onderhoud van gebouwen en bezittingen der gemeente, terwjjl bij de gehouden aanbesteding is gebleken, dat daartoe pl. m. f 600 noodig is. Nu zou men dit onderhoud voor een gedeelte misschien wel een jaar kunnen verschuiven, doch de zuinigheid moet de wijsheid niet bedriegen. Een goed onderhouden der eigendommen is in het belang der gemeente. Spreker deinst ook terug om den hoofdelijken omslag te verhoogen om de som te vinden. Een omslag van f 7000 is reeds ondragelijk ; men ziet het aan de vele reclames; de omslag voor deze gemeente moest vooral niet meer dan tusschen de 5 & 6000 gulden mogen bedragen. Een en andermaal hoort men wel eens: de gemeente is niet zoo arm, maar ik durf beweren dat zij, die dit zeggen, den financieelen toestand der ingezetenen niet kennen. De heer Sickens kan zich zeer goed vereenigen met Ged. Staten, om den hoofdelijken omslag met het meerder bedrag der benoodigde gelden te verhoogen. Dat er zooveel reclames tegen den hoofdelijken omslag zjjn, is onze eigen schuld. In 1886 hebben wij de ingezetenen verwend, door den omslag te verminderen en nu klagen zjj allen. Wat men dus in 1886 heeft genoten moeten de ingezetenen dan in 1889 maar weder bjj passen. De heer de Vries acht het gevoelen van den vorigen spreker, om den hoofdeljjken omslag maar weder te verhoogen, onraadzaam, omdat hjj overtuigd is, dat zij reeds veel en veel te zwaar drukt; de druk is haast ondragelijk; hij sluit zich aan bij het gevoelen van don heer Kjjoimell. De heer Pot zou wel kunnen medegaan om de tekorten spoedig op te ruimen. Wjj moeten zuivere zaken hebben en niet altijd voor tekorten staan. De heer Sickens wenscht zich ook wel bij eene leenin^ neder te leggen, doch Ged. Staten staan dit niet toe. De voorzitter vraagt aan den vorigen spreker, die zoo bepaald verklaarde, dat Ged. Staten de leening toch niet zullen goedkeuren, of dit officieel is. Indien dit zoo is, dan kon ons dit misschien veel moeite besparen. De heer Sickens haast zich te verklaren, dat hjj niet één lid van Ged. Staten heeft gesproken ; die gedachte was zoo maar bjj hem opgekomen ; hjj bljjft er zeer voor alle tekorten, te zamen pl.m. f 3000, maar op den hoofdeljjken omslag van 1889 te brengen; die is nog niet te hoog, De heer de Vries wederlegt den vorigen «preker, en wijst hem er op, dat niet alle ingezetenen zoo bemiddeld zijn als de heer Sickens. Velen moeten zwoegen en tobben de zaken voor elkander te houden, doch de heer Sickens schijnt dat niet te weten, of niet te willen weten. De heer Sickens zou ook wel een voorstel willen doen om zijn tractement als wethouder met f 20 te verminderen, indien zjjn medecollega ook f 20 en de burgemeester f200 liet vallen. De voorzitter meent, dat ieder omtrent zich zelf vrij is een voorstel te doen zijn tractement te verminderen, of de andere wethouder zal volgen weet hij niet. Spreker voor zich gaat niet mede, omdat het niet aan hem is, zjjn jaarwedde vast te stellen, maar dit tot de competentie behoort van Ged. Staten, en hij betwijfelt het zeer, of dat college er zijne goedkeuring aan zou schenken, want het zou kunnen zjjn, dat een eventueel opvolger uit die jaarwedde zijn hoofdbestaan moest vinden, en dan was het bedrag hoog noodig. Het verwondert hem wel eenigszins, dat het voorstel uitgaat van den heer Sickens, want vergist hij zich niet, dan werd bij de behandeling van eene vroegere begrooting den heer Sickens te vergeefs verzocht zijn jaarwedde als wethouder met zoodanig bedrag te verminderen als hij nu voorstelt, en hoewel de Raad toch besloot tot vermindering van de jaarwedden der wethouders, het kon geen goedkeuring van Ged. Staten verwerven. Daar het voorstel van den heer Sickens tot vermindering van zijn wethoudersjaar wedde met 20 gulden door geen der leden wordt ondersteund, komt het niet ia behandeling en trekt de voorsteller het voorstel maar in. Alsnu komt in stemming het voorstel van den heer Horaan Kijmmell, om bjj Ged. Staten machtiging te vragen tot het aangaan eene* leening ad 3000 gulden, aflosbaar binnen weinige jaren, tot dekking der posten in zake hulponderwijzersjaarwedden en tot dekking der groote uitgaven van het armwezen in het jaar 1887 en de eerste helft van het jaar 1888. Dit voorstel wordt aangenomen met 7 tegen 2 stemmen. Tegen: Sickens en Pot. Nu komt aan de orde de missive van Ged. Staten, vermeld onder no. 6, betreffende de maatregelen in zake voldoening aan de schoolwet van 1878. De voorzitter twijfelt niet of de leden hebben van dit schrijven met belangstelling kennis genomen, en wijst er op, dat naar de schoolwet van 1878, welke in 1890 in uitvoering moet zgn, er in deze gemeente nog 7 bulponderwijzers moeten worden aangesteld en dientengevolge even zooveel schoollocalen beschikbaar moeten worden gesteld, hetgeen tot zeer groote uitgaven zou leiden. Spreker wenscht het gevoelen van den Raad in deze te kennen, ten einde Ged. Staten daarop van antwoord te kunnen dienen. De heer Sickens zou wel eene leening van 2500 gulden willen sluiten, om de schoolgebouwen daarmede een weinig te vertimmeren. De heer Wessemius gelooft, dat, indien het volgens de wet in orde moet, dit sommetje niets baat. De heer Kijmmell voert aan, dat men dan meer dan 20.000 gulden zal noodig hebben. De heer de Vries wenscht niet nog meer leeningen te sluiten. Laat ons eerst maar eens wachten wat ons de herziening der schoolwet brengen zal. De heer Pot deelt geheel de meening van den vorigen spreker. De heer Sickens denkt, dat de schoolwet wel wat verzacht zal worden, doch hy wenscht, om zjjn goeden wil te toonen, toch eens een voorstel te doen en met de zaak een begin te maken, dan zien Ged. Staten onzen goeden wil in deze zaak. De votrzitter zegt, dat de heer Sickens een voorstel heeft gedaan om 2500 gulden ten behoeve van schoollocalen uit te geven en een dusdanige som bjj leening te vinden. Moet de wet evenwel naar de letter in 1890 worden uitgevoerd, dan is eene som van 2500 galden niets en hjj betwjjtelt of 20.000 gulden nog wel voldoende zullen zijn. Niet alleen deze gemeente, maar ook vele andere zien reikhalzend naar een verzachtende schoolwet uit; maaide vraag is: zal deze komen ? en om daarom op alle eventueele omstandigheden voorbereid te zjjn, wenscht spreker in overweging te geven den post: verbetering schoolgebouwen pro memorie en de post geldleening voor schoolgebouwen mede pro memorie op de begrooting 1889 uit te trekken. Ingeval dan de schoolwet niet herzien wordt en alzoo moet worden uitgevoerd, dan kunnen de woorden pro memorie later bij nader Raadsbesluit met cjjfers worden ingevuld. De heer Wessemius sluit zich hierbij geheel aan. De heer Sickens kan zich niet begrijpen dat tegen zjjn voorstel, om 2500 gulden te verbouwen en te leenen, zulk een bezwaar wordt gemaakt; hij vindt het toch zoo goed. De voorzitter voert daarop aan, dat, als de gebouwen in orde moeten volgens de wet, het cijfer van 2500 gulden in de verste verte niet voldoende is, en wordt de wet verzacht, dan is die uitgave misschien overbodig; daarom raadt hjj aan dezen post op de debet- en credit-zgde der begrooting pr» memorie uit te trekken Daartoe wordt' sonder hoofdelijke stemming basloten. Nadat nog goedkeuring was verleend tot aten overschrijving van eenige kleine posten op de begrooting en niemand meer het woord verlangt, wordt de openbare vergadering geschorst, om over te gaan in eene met gesloten deuren, tot behandeling van het suppletoir kohier van den hoofdelijken omslag dienst 1888. --- INGEZONDEN. Eene vraag. Zou de heer K. O. niet zoo vriendelijk willen zjjn in 't vervolg omgehouwen boomen gedurende den nacht niet dwars over den weg te laten liggen ? Er zouden met deze donkere nachten groote ongelukken uit kunnen ontstaan. Smilde, 29 Jan. '89. X. --- RIVER- en WATERHOOGTEN. £rnh«a, 28 Jan. Vm. 8 uur. 7.73 M. f A.P. of 0.82 M. boven nul. Gev. 0.00 M. Deventer, 28 Jan. Vm. 8 uur. 2.13 M. f A.P. of 1.54 M. boven nul. Gew. 0.01 M. Kampen, 28 Jan. Vm. 8 uur. 0.16 M. f AP. o! 0.73 M. boven nul. Gev. 0,11 M. --- HANDELSBERICHTEN. Cironingen, 29 Jan. Noteering per hectoliter en per kilo: Tarwe Kleefsche 76 kilo f 0.00 a f 0.00, Dikkop 74 kilo f 5.75 a f 5.85. Rogge: Taganrog 70 kilo f 4.45 a f 4.50, N. inl. 72 kilo f 4.40 a f 4.55. Boekweit: Nieuwe 66 kilo f 4.65 a f 4.75, N. 70 kilo f 5.05 a f 5.15. Garst: Winter 60 kilo f 3.60 a f 4.10. Haver: dikke 48 kilo f 2.75 a f 2.95, N. Probst. 44 kilo f 2.30 a f 2.45, witte voer 42 kilo f 2.20 a f 2.30, N. Zw. 42 kilo f 2.10 a f 2.20, zwarte Pres. 46 kilo f 2.65 a f 2.80. Paardeboonen f 4.50 a f 6.00. Koolzaad: 01 dammer f 7.50 a f 10.25. Boter f 1.15 a f 1.20. Eieren f0.80 a f0.90. Hooger een, 29 Jan. Rogge f 4 50 a f 5.00. boek weit f 5.00 a f 5.25, haver f 0.00 a f 0.0. Aanvoer: 9 mud rogge, 16 mud boekweit en 0 mud haver. Boter: per kilogr. f 0.90 a f 0.95, per 1/8 vat f 0 00 a f 00.00, aanvoer 5! kilagr. Eieren per 100 stuks f 0.00 a f 0.00. Aardappelen per hectoliter f 0 00 a f 0.00, aanv. 00 mud. Aangevoerd waren : 18 oude kippen van 50 tot 70 ct., 12 jonge hennen van 70 tot 125 ct., 0 jonge hanen van 00 tot 00 cent, 6 oude hanen van 40 tot 60 ct,, alles per stuk. Keilen, 28 Jan. Rogge f 0.— afO, boekweit f0.— a f 0. —, aardappelen f O.— a f 0—. alles per hectol. Boter per 1 8 vat f 24.— a f 30. —, per kilo f 1.00 a f 1.10. Kampen, 23 Jan. Boter: aangevoerd 140 vaten van 20 kilo en 75 vaten van 10 kilo, benevens ruim 250 stukken van 1 / a kilo, te zamen ruim 3675 kilo; dezelve gold per kilo f 1.30 a f 1.40, per 20kilof2?.0Ó at 31.50, per 10 kilo f 13.00 a f 15.50. Steenwijk, 28 Jan. Boter. Aangevoerd 0 '/, vaten l 00.00 a t 00.00, 34 >/g vaten t 26.00 a f 29.00, 34 'ha vaten f 13.00 a f 14.50, 500 kilogram f 1.16 a f 1.26. Amiterdmn, 28 Jan. Vee. Ter markt van heden waren aangevoerd: 570 runderen. De prijzen waren: le kwal. 68 ets., 2e 5» ets. en 3e 48 ets. per kgr. Melk- en kal ikoeien f120 a f 220. 3 gras-kalveren f 00 a f 00, 50 nuchteref 6 a f 11. 8 schapen en lammeren f 00 a f 00. 325 varkens van 40 a 45 ets. per kgr. Berlijn, 28 Jan. Slotk. Rogge per April Mei 154.70, Mei/Juni 154.70 per 1000 kilogr. Raapolie per April/ Mei 58.90, Mei/Juni 58.20 per 100 kilogramm. Tarwe per April/Mei 197.50, Moi/Juni 198 00. Keulen, 28 Jan. Tarwe i vreemde 22.00, per Maart 20.50, Mei 20.70. Rogge, vreemde, dadeüjk 17.00, per Maart 15.70, Mei 15.75 Raapolie per 100 kg.: in loco 63.50, Mei 59.90, Oct. 54.70. --- STATEN-GENERAAL. EERSTE KAMER. Zitting van Maandag 28 Januari. Aan de orde is de voortzetting der beraadslagingen over de Staatsbegrooting 1880, en wel over Hoofdstuk VI (Marine). De heer StorK meent, dat de voorstandera der afschaffing van de Rijks werven voorloopig tevreden kunnen zgn, want de Regeering doet een kleinen stap in hun richting ; het personeel is belangrijk verminderd. Hij laat dit punt dus nu rusten. Spreker erkent de wenscheljjkheid van versterking van onze marine. De Minister vraagt twee groote schepen aan, die 4 millioen zullen ko3ten; spreker nu heeft er bezwaar tegen, dat die schepen worden gebouwd in ons land. Onze particuliere werven maken goede schepen voor de passagiers- en mailbooten, maar oorlogsschepen moeten aan andere eischen voldoen en daarvoor moet men in Engeland of Schotland ter markt komen. Voor onze industrie is 't iets nieuws; men zal dus copieeren, maar men copieert dan ook de fouten, die de buitenlandsche werven hebben gemaakt en bij elk nieuw schip, door de ondervinding geleerd, verbeteren. Spreker staat in zjjn opinie niet alléén, ook in de andere Kamer was men van dat gevoelen en de kapitein ter zee Guyot deelde het ook. De Minister heeft de verantwoordelijkheid intusschen aanvaard. Doch spreker wil die niet mededragen en daarom acht hij zich verplicht tegen dit hoofdstuk te stemmen. De heer Viruly meent, dat de heer Dumaer van Twist gelijk had, toen hij zeide dat 't lot van Indië bij een oorlog niet in Indië maar hier te lande achter de Utrechtsche linie zal worden beslist. Waartoe dus een groot schip voor Indië te bouwen tegen een buitenlandschen vijand ? Waarom niet liever eenige kleine schepen aangevraagd voor de verdediging tegen een binnenlandschen vijand I Spr. vindt geen vrijheid met 's Min. voorstel mede te gaan. De heer Fransen van de Putte heeft verschillende redenen om bjjzonder welwillend tegenover dezen Min. te zijn. Vooreerst om 's Min. optreden in een moeiljjk tijdsgewricht, om spr. sympathie voor de marine, om den toestand van '3 Min. gezondheid. Toch moet spr. opkomen tegen 's Min. wijze van voorziening in de behoeften aan weermiddelen in 't Zuidelijk kwartier, voor onze zeegaten. De Min. wil een rammonitor aanbouwen en daarna al de andere schepen verbeteren; doch op de wjj ze waarop hjj dit, met het oog op onze financieele krachten, zeer begrijpelijk doet, zal het 36 jaren duren voor die taak is volbracht. Dat is een onmogelijke taak inderdaad. Is het doenlijk dat wij, terwjjl we ons laatste geld en bloed zullen en willen geven voor onze verdediging te land, ook nog trachten 't te water ook te doen? Is 't niet beter onze zeegaten en vaarten ongenaakbaar te maken door versperringen, door 't wegnemen van betonning en bebsk^ning ? Spr. vraagt dat slechts met 't oog op onze financieele krachten. En nu 't pantserschip. Spr. wil zich in 't algemeen niet tegen den bouw van zulk een schip verzetten. Maar zjjn de eischen, aan dat schip gesteld, bereikbaar ? Hjj betwijfelt het. Zjjn wij hier te lande ook zeker van het goed maken van zulk een schip ? Kunnen wjj daarop vertrouwen ? Zou 't in elk geval geen overweging verdienen om de plannen in 't buitenland te laten nazien? De Min. heeft zeer correct en constitutionneel de verantwoordelijkheid aanvaard, maar de Kamer moet weten waarop haar vertrouwen berust. En als men bedenkt wat er is geschied en de polemiek in de dagbladen heeft gevolgd, dan aarzelt spr. om zijn vertrouwen in deze uit te spreken. Wat de onderlinge verhouding betreft van de maritieme middelen in Indië, dringt spr. op een regeling aan van die verhouding, opdat bljjke wat de taak zal zjjn van de gouvernements-marine, van 't auxiliair eskader en van de militaire Ind. marine. Vroeger wilda men kleine schepen voor Indië maken ; thans noemt de Min. een schip van 2 millioen 't kleinste type dat dienen kan. Is dit te begrijpen? Spr. wil over veel heenstappen, maar hij verlangt meer opheldering, alvorens zijn stem aau deze begrooting te kunnen geven. De Minister van Marine moet met den heer Stoik van gevoelen blijven verschillen. De Min. heeft ten volle vertrouwen in de binnenl. industrie. Hij wijst op 't voorbeeld van Italië, waar ook het geheele nieuwe materieel binnenslands is aangebouwd. Reeds nu worden in den regel de machines voor de Rijksschepen op de particuliere werven gemaakt. Die werven hebben reeds grootere schepen gebouwd dan hier gevraagd worden. Men moet de particuliere werven in de gelegenheid stellen zich voor 't bouwen van oorlogsschepen in te richten. De eischen voor oorlogsschepen en passagiersbooten mogen verschillen, de laatsten die steeds varen, waarbjj van de machines veel meer wordt gevorderd, moeten nog sterker zjjn; en de bijzondere eischen voor de oorlogschepen zijn geen nieuwigheden ; die onderdeelen zijn volkomen bekend al is 't geheel hier nooit gemaakt. De Min. vededigt de gestelde eischen, die op wetenschappelijke regelen berusten en waaraan zeer wel is te voldoen. De Min. heeft 't volle vertrouwen, dat de projectie goed is. Bjj wien zou de Min. in Engeland te land komen om de projecten te laten nazien ? Ieder deskundige zou er een eigen opinie over hebben, 's Min. voorganger vroeg plannen in 't buitenland en kreeg zeer verschillende projecten ; geen enkel voldeed geheel, maar het laatste kwam althans het naastbij aan hetgeen verlangd werd, doch de voldoende pantseering ontbrak daarbij. Ons land heeft drie eeuwen aan de spits van den .scheepsbouw gestaan ; de Min. acht 't onnoodig thans naar het buitenland te gaan. De berekening van 30 jaren noodig voor in 't orde brengen van ons materieel is onjuist, De Min. heeft geen program opgemaakt voor de toekomst. Hij heeft voor 't oogenblik gevraagd wat noodig is. Maar er zal, ook na 36 jaren, steeds verbetering noodig zijn in het bestaande. Het beginsel, dat Indië niet zou behoeven te worden verdedigd tegen een buitenlandschen vijand, kan de Min. niet beamen. De instelling van 't auxilair eskader is dan ook meer uitsluitend voor dit doel geschied en sedert 20 jaren is dat gedeelte der marine voor dat doel bestemd geworden, De Min. is het met den heer v. d. Putte niet eens, dat de bouw van een groot schip voor Indië in strijd is met 't tot hiertoe gevolgd stelsel, maar ondanks dit verschil, gaat de Min. met den spr. mede in den wensch naar een juiste regeling der verhouding van de marine in Indië. Daaromtrent is een overleg aanhangig, ook in verband met de financieele regeling. De heer Sterk ondersteunt het denkbeeld van den heer v. d. Putte, om in elk geval de plannen voor de aangevraagde schepen in Engeland te doen nazien. Het debat wordt gesloten en 't wetsontwerp aangenomen met 30 stemmen tegen 7, die van de heeren v. d. Dreggen, Breuning, Stork. Viruly, de Vos van Steenwijk, Welt en van Swinderen. Hoofdstuk V (Binnenlandsche Zaken.) De heer Alberda vas» ESkenetein betuigt zijn ingenomenheid en dank voor hetgeen de Minister heeft gezegd over de Industrie- en Zeevaartscholen. Hij betreurt echter de opheffing van eenige kweekscholen, in verband met de eischen van opleiding van onderwijzeressen. Daardoor ontstaat, ten opzichte van de onder wjjzers, rechtsongelijkheid tegenover de onderwijzeressen Waarom bij de opheffing van een kweekschool voor onderwijzers, die niet bestemd voor onder wijzeressen ? Of waarom anders aan de gemeentelijke kweekscholen voor meisjes niet subsidie gegeven, gelijk aan die voor onderwijzers ? Spreker komt er ook tegen op, dat de Minister niet ontkent, dat vele gemeentebesturen met opzicht tot het getal onderwijzers de wet niet naleven, maar niets daartegen doet. Hjj die geroepen is de w. t te handhaven, mag zulk eene uitdrukking niet bezigen. Spreker acht ook de uitlegging der wet, dat kinderen reeds met 12 jaren de school mogen verlaten, onjuist. Dat is geen «voldoend" onderwijs gelijk de wet vordert. Spreker verdedigt nogmaals zija beginsel van rechtsgelijkheid, door de ondersteuning alleen van 't openbaar onderwijs, waardoor de vrijheid van 't geweten alleen wordt gehandhaafd. Subsidie van de bijzondere school uit de openbare kas is autorisatie van den Staat van hetgeen niet voor allen aannemelijk is. Eindelijk betreurt spreker de opheffing van 't subsidie voor de Leidsche kweekschool van bewaarschoelhouderessen; zulk een inrichting past in de organisatie onzer scholen en de onttrekking van steun acht spreker niet billijk, niet goed. Ten slotte doet spreker uitkomen, dat het gebeurde te Montfoort hetzelfde is als dat te Smilde, waarin de Minister zulk een juist en onpartijdig besluit heeft uitgelokt. Het is z. i. onbillijk oen alle onderwijzers (niet de laatst aangestelden) te ontslaan bij 't dalen van het getal leerlingen. De heer Melvill van lijnden treedt in eenige beschouwingen over de regeling van het kiesrecht, opdat de Regeering er op kunne letten vóór de indiening van 't toegevoegd ontwerp. | |Hij wijst op 't verschil van opvatting over de vraag of de lodger, wiens naam niet op de kiezerslijst is gebracht, schatting vragende, nog door den Raad of door de Rechtbank op de lijst kan worden gebracht. Dit punt is dooide gemeenteraden geheel verschillend beslist. Door 't schrappen of wijzigen van art. 5 van het Kon. besluit van het Stbl. van 1887 no. 211 is hierin voorloopig te gemoette komen. Hij meent echter, dat het beter is, deze of dergelijke punten in 't vervolg maar bij de wet zelve te regelen. Art. 27 der kieswet dient voorts z. i. te worden gewijzigd. Hij acht de stempels der onderkiesdistricten op de kiesbilletten overbodig; het stempel van het hooldkiesdistrict is voldoende. Art. 47 is ook niet voldoende. Hoe kan men constateeren, of degenen, die zich aanmelden om te stemmen, werkelijk de personen zijn, die tot kiezen bevoegd, bij 't billet opgeroepen zijn. De verdeeling der gemeenten in onderafdeelingen voor het verkiezen maakt, dat de leden der stembureaus niet kunnen stemmen, omdat iedereen dit moet doen in de aldeeling, waarin woont. Men make voor de stemopnemers eene uitzondering. Telling van de stembriefjes is voorgeschreven voor elk der stembureaux. Maar dit is zonder eenig nut. Alleen bij 't einde van het geheele depouillement kan blijken, welken invloed het getal stemmen heeft gehad. Bespoediging van de aflezing der namen is in de groote gemeenten zeer gewenscht; de voorlezing pan 't billet, de raadpleging er van door den oudsten stemopnemsr en de opteekening door de overigen is bij periodieke verkiezingen van raadsleden zeer omslachtig. Te Amsterdam, waar de stemming over 60.000 namen kan loopen, is het onmogelijk, de opening der briefjes in één dag te doen afloopen. In andere landen gaat 't veel vlugger. Hedenmorgen wist men hier reeds den uitslag eener stemming te Parijs. Spr. verlangt echter behoud vau de controle der kiezers. Daarom komt hij er tegen op, dat voorzitters van stembureaux, kiezers, die hun billet hadden ingeleverd, bevalen, de zaal te verlaten. Ten aanzien van de Prov. Staten is ook eene wijziging der kiesdistricten toegezegd ; de Min, is is zal op heeft de wanverhouding erkend, maar niet beloofd, eene nieuwe regeling voor de verkiezingen van Mei e. k. tot stand te brengen. De Min. lette daarbij niet enkel op de indeeling der districten, maar ook op de verhouding vim 't getal kiezers. Waar men geen proportioneele v8rtegenwooidiging heeft, is 't stelsel van enkelvoudige districten 't meest verkieslijke uit een politiek oogpunt, waarop ook bij de Prov. Staten moet worden gelet. Bij de bestaande tabel is dit niet 't geval; toch is deze niet gegrond op de lokale belangen ; de indeeling is een zuiver administratieve maatregel. Welnu, men lette daarbij dan ook op 't getal kiezers, in verband tot het getal verkozenen, opdat elke stem zoo veel mogelijk gelijke waarde en invloed erlange. Of de Min. voornemens is voor de Gemeenteraden ook splitsing in enkele districten voor te stellen, is niet gebleken; geschiedt dit niet, dan big ven de door spr. geschetste bezwaren bestaan voor de gemeentelijke verkiezingen. Een ander punt: het Rijks universiteitsgebouw te Utrecht. Spr. is niet voldaan, maai toch dankbaar, dat de Min. zich niet heeft geplaatst op 't standpunt van zijn voorganger. Tegenover de liberaliteit der gemeente, moet de Staat z. i. niet eischend optreden ; de Staat vrage alleen of 't aangebodene voldoende is voor de behoefte. Hij hoopt, dat bij een volgend lustrum de Min. zal kunnen binnentreden in 't nieuwe gebouw. De heer van Swinderen heeft een vraag en een verzoek te doen, in verband met het onderwijs. De vraag: onder een der posten voor onderwijs komt voor een adviseur voor de zaak der zuivelbereiding. Hoe staat het daarmee ? Het verzoek: of de Min. de zaak van 't subsidie voor de kweekschool voor bewaarschoolhoudeiessen te Leiden nader overwegen zal en desgevorderd zal terugkomen op zijn besluit, te meer omdat het geen beginsel voor den Min. geldt, door wiens stem in de andere Kamer 't subsidie werd toegestaan. De school beeft recht op steun van den Staat, niet in wettigen, maar in moreelen zin. De heer Viruly komt terug op zijn bedenkingen, reeds bij nota ontwikkeld, over de bekrompen inrichting, de te groote zuinigheid in het Acad. Ziekenhuis te Leiden. De heer de Bruijn laat, in 't vooruitzicht van de toegezegde wet, thans het enderwijs en de deswege opgeworpen stellingen buiten bespreking. Do heer Veising Meinesz zal zich ook van onder wijsbeschouwingen onthouden, tot de nieuwe wet aan de orde komt, mits de Reg. niet die wet vooruitloope en niet ingrype in de bestaande wettelijke organisatiën. Spr. doet verder uitkomen, dat de gemeen ten geen voldoende macht hebben, om den invoer van ziek vee en vleesch beletten; de keuring, bij verordeningen voor te schrijven is niet voldoende om 't kwaad voor de openbare gezondheid te keeren. De heer van Naninen wijst vervolgens op een tegenspraak in de Mem. van Antwoord, De Min. zegt dat geen verslapping van 't staats toezicht op de vaccinatie in de bedoeling ligt, maar wel opheffing van den vaccinedwang, Het laatste sluit 't eerste intusschen reeds van zelf in zich. De heer E'rins vraagt of de Min. persoonlijk sympathiseert met 't denkbeeld der vereeniging van Nieuwer-Amstel met Amsterdam, wat spr zeer in 't belang acht van handel en nijverheid in de hoofdstad. Na replieken van de heeren van Lijnden en Vening Meinesa, beantwoordt de •Minister van Binnenlandsche SEalcen de verschillende sprekers. Ook de Min. laat in 't algemeen de onderwijsvraag rusten. Slechts enkele vragen dienen dus beantwoord. De behoefte aan een Rijkskweekschool voor onderwijzeressen is niet gebleken ; anders ware die school er zeker sedert '78 gekomen die de wet hadden uit te voeren kunnen immers niet worden verdacht van de neiging om 't onderwijs te schaden. De be hoefte aan onderwijzeressen is niet zoo groet er werd voldoende in voorzien zonder kweekschool. Kritiek op de particuliere kweekscholen wil de Min. niet uitoefenen; maar hij merkt op, dat de meeste daar opgeleide onderwijzeressen niet komen ten bate van de zoogen. kweek school. De Min. was als lid der Kamer sterk tegen 't voortbestaan der subsidiën en men kon dus niet verwachten, dat hij ze als Min. zou handhaven. Toch heeft hij de scholen niet plotseling voor het gemis geplaatst en voor later, als het subsidieeren bij de wet is gere geld, weder in 't vooruitzicht gesteld. Het particulier karakter van de bewaarschoolhouderessenkweekschool te Leiden is allengs verloren gegaan; ze steunt geheel op de Staatssubsidie, thans moeten de particulieren inhalen wat zij tot hiertoe hebben verzuimd. Het béstuur der school is ook zeer tijdig ge waarschuwd en voor acht maanden van dit jaar is het subsidie nog verleend. Dat nog niet voldaan is aan 't voorschrift nopens het getal onderwijskrachten in de scholen is waar; doch er was dikwerf geldelijke onmacht. De toestand is echter allengs verbeterd ; er zijn scholen waar 't volle getal aanwezig is. De Min. ontkent, dat de eisch van «voldoend" onderwijs is gesteld met 't oog op den leeftijd der kinderen. Bij de schoolwet is men uitgegaan van 't beginsel, dat de kinderen van 6—12 jaren de school zouden bezoeken; doch men heeft de gemeentebesturen vrijgelaten. Sommige besturen maken daarvan misbruik, doch de Reg. kan daartegen niets doen. De gevallen van Smilde en Montfoort komen niet op hetzelfde neer. Yele opmerkingen van den heer v. Lynden zijn reeds opgenomen in het door den Min. ontworpen voorstel. De quaestie der stempels zal de Min. nader overwegen ; maatregelen ter verzekering van de identiteit der personen die komen stemmen, acht de Min. niet wel mogelijk. Dat de telling der stembiljetten kan worden gemist, gelooft de Min. niet met 't oog op de noodige controle. Regeling der kiesdistricten voor de Prov. Staten naar 't getal kiezers, acht de Min. niet geraden, omdat dit stelsel ook voor de StatenGeneraal en de Gemeenteraden niet geldt. Het getal inwoners moet de basis bljjven. te Verwijdering van kiezers uit de zaal, dadelijk na de inlevering van hun biljetten, acht de Min. in strijd met den geest der wet, die alleen heeft willen belstten kiezersvergaderingen in de zaal, om invloed uit te oefenen. Het posteeren van iemand om aanteekening te houden van de kiezers die opkomen, acht de Minister geoorloofd. De Min. wil het kiesrecht nader regelen ter voldoening aan art. 81 der Grondwet, maar daaraan moet een he ziening der wet op de personeele belasting voorafgaan. Dat daarom vooraf geen verandering zou mogen worden gebracht in de bepalingen der addit. artt. der Grondwet, wil de Min. allerminst beweren, Integendeel. Ten aanzien van 't Academiegebouw in Utrecht, is de Min. in overleg met het gemeentebestuur, Het geldt hier wel een liberaliteit van gemeente, maar die den Staat toch op den duur kosten zal veroorzaken. De zaak van den adviseur voor zuivelbereiding is, tengevolge van de plannen van oprich ting eener zuivelsehool te Bolsward, nog niet door den Min. ter hand genomen. Het Ziekenhuis te Leiden heeft den Min, reeds veel moeilijkheden gegeven. De Min heeft verhooging van 't subsidie toegestaan maar aangedrongen op beperking van het getal zieken in de vacantie; dit is niet geschied. En de Min. heeft nu op meerder zuinigheid aangedrongen, niet ten schade van de patienten maar door verstandig overleg. Omtrent den invoer van ziek vee en vleesch blijft de Min. van meening, dat alleen streng toezicht bij de keuring 't kwaad kan keeren Dit moet van gemeentewege geschieden. Staats keuring is ondoenlijk. Eindelijk mekt de Min. op, dat de gedwongen vaccinatie hier te lande niet bestaat. De Reg. zal niet verzwakken in haar toezicht op de vaccinatie en de daarbij gebezigde stof. Ten slotte — de grensregeling van N.-Amstel, Het is een der moeilijkste vraagstukken ; de zaak rust niet; ze wordt overwogen. De discussie wordt gesloten en 't wetsontwerp zonder stemming aangenomen. Hoofdstuk VIIB (Financiën). De heer van STaainen kan het goedkeuren dat de Min. geen algemeene belasting-herziening najaagt en liever het bestaande wil trachten te verbeteren. Vooral de herziening onzer tarie ven van invoerrechten acht spr. zeer gewenscht omdat vele artikelen zeer laag zijn belast en zonder schade voor de consumtie een eenigszins hooger recht kunnen betalen. Verder dringt de spr. (voor zooveel hoorbaar) n®g aan op het ter hand nemen van de rege ling van 't gemeenteljjk belastingstelsel met het oog vooral op de ongelijkheid van den toestand die voor de grootere en kleinere gemeenten is geboren uit de fixatie van het 4/5 van het personeel, uit de toeneming der onderwijsuit gaven en door andere omstandigheden. De heer de ESruIJn brengt bezwaar in 't midden tegen de wijze waarop de huurwaarde voor de personeele belasting is herschat, o ook in den Haag. Het is onoordeelkundig geschied en heeft een ongunstigen indruk ge maakt op hen die een billijker en evenrediger belastingverdeeling wenschen. Ook de vorm waarin de «sommatie" tot herschatting is geschied, acht spr. verkeerd nadeel ig voor de populariteit der belasting. De heer Breuuing dringt nader op bespoediging van maatregelen aan om de financiën der gemeenten te verbeteren. Vooral met 't oog op den toestand van de Friesche bèstaat in deze urgentie. De Minister van Financiën erkent de mogelijkheid, om misschien eenige artikelen van ons tarief te verhoogen. Ter zake van de gemeentelijke financiën zal de Min. de ontvangen wenken ter harte nemen Opcenten op 't patent — hem door den heer v. Naamen aanbevolen — acht de Min. niet aan te bevelen. Het proportioneel recht van huurovereenkomsten acht de Min., om de belangen der schatkist, niet wel voor afschaffing aan te bevelen. Een vast recht zou een groote ver mindering geven. De herschatting van de huurwaarde, speciaal ook in Den Haag, is sedert lang van verschillende zijden gevraagd om de zeer groote onge lijkmatigheid. Er zijn vele perceelen tengevolge van de herschatting verlaagd en gelijk gebleven (39 verlaagd en 147 gelijk gebleven). Men heeft dus niet onbepaald naar algemeene verhooging gestreefd. De maatregel is algemeen geweest voor alle plaatsen waar ongelijkmatig heid bleek te bestaan. Te zijner tijd zal de Min. op een aangenamer terminologie in de wet bedacht zijn. De discussie wordt gesloten en 't wetsontwerp zonder stemming aangenomen, evenals Hoofdst. XI (Onvoorziene uitgaven). Heden te 11 uren voortzetting. en gemeenten ---