TELEGRAMMEN. Madrid, 12 Nov. Madame Canovas is licht aan den schouder gewond tengevolge van een steen, welke in het rijtuig werd geworpen toen haar echtgenoot de stad binnenreed. Verschillende troepen doorliepen de straten, hielden manifestatiën voor de woningen van de hoofden der conservatieve partij en het bureau van de Epoca, waarvan de ruiten werden verbrijzeld. Daarop hadden er geen ongeregeldheden meer plaats. De Epoca bevat een lang verslag van de gehouden manifestatiën en zegt, dat er oproerige kreten zijn geuit. Londen, 12 Nov. De Times bevat een telegram uit Zanzibar, waarin wordt gemeld, dat de blokkade, bestemd om den slavenhandel te verhinderen, door den Sultan is goedgekeurd, maar dat zij, op verzoek van den Engelschen consulgeneraal, eenige dagen is uitgesteld. De Britsche consul heeft de Europeanen, in het binnenland vertoevende, gewaarschuwd, dat zij zijn blootgesteld aan gevaar en dat het noodzakelijk ia, de grootste voorzorgen te nemen. Amsterdam, 12 Nov. Tarwe per 2400 kilo: per Maart f 237; Nov. f 227. Kogge per 2100 kilo: Taganrog f 140; per Maart f 139, 138, 137, 138; Mei f 137, 138. Raapolie de 100 kilogram : vliegend f 33.—; per Mei f 32.1/4; najaar f 32.3/8. Ljjnolie per 100 kilogram : vliegend f21.—; voorjaar f 21.5 8; najaar f 20.5/8. Beurs mn Amsterdam. pot. Nuderland . Cert. Nat. Schuld 2'/ s dito dito dito 3 dito Obl. 1886 3*/» Hongarije . Ge'.dleening 1881 [talie. 1881 5 Oostenrijk . Obl. pap. Mei-Nov. 5 » dito zilv. Jan.-Juli 5 Portugal . Obl. 1853/78 ... 3 FIusl . Obl. H.& Co. 1798/1815 5 Cert. Ins. 6e Serie 1855 5 Obl. 18(14 a f1000 ... 5 » 1866a f1000 ... 5 1877 p.st, 20—100 5 2eOosterseheLeen. 5 1873 geconsolid. . 5 1875 p. st. 50—100 4 1 /» Goudleening 1880 4 Leening 1867/69 . 4 Goudleening 1883 6 Obl. Perpet. Schuld 4 Obl. Gepriviligeerde 5 dito Gecun. Serie D Obl. Leening 1876 5 ditoSpoorwegl.1876 5 Obl. Geconvert. . . 2 dito Londen 1865 5 Spanje. Turkije. Egypte, Mexico. Brazilië vorigs koers 76.5/8 90.1/2 101 84 911/2 67.3/4 67 7/8 62.7/8 102.5/8 87 102 101.15/16 101.1/8 59.3/4 99.7,8 93.1/16 82.1/4 87.1/4 108.5/8 6» 1/8 79.7/8 15.3/8 82.3/4 101 .1 /4 38.3/4 101.1/4 12 Nov. 76.1/2 90.3/8 100.7/8 83 91 67.11/16 67.3/4 63.1.8 102.1/2 86.1/2 102,1/8 102 101 59.3/4 99.7/8 82.3/8 87.1/8 108.1/2 79.3/8 15.1/4 82 COLUHBIA. dito . i'l, Ecuador . dito 1851 1 Peru . dito Leening 1870 6 dito 1872 5 Venezui la . dito 1881 4 Ned . Dorrep. Bank Vorstl. Obl. 6 N.-Afr. Handelsv, Aand. Kol. Bank Obl 5 dito N.Handelm. opresc. Ind. Handelsbank Aand. Duitschland . Rijksb. Aand. . Oostenrijk . O. H. Bank-Aand 5 Amerika . Aand. Maxw.L.Gr.C. dito Incomebonds . Holl. IJz. Spoorweg Aandeelen Ned . M. t. Expl. v. St.-Sp. Aand Oblig. 1887 3'/, Centr.-Spoorweg Aand. dito gestemp. Oblig. Ind. Spoorweg Aand. . Rijnspoorweg Aand. . . Hongarije . Theiss-Sp. Oblig. 5 Italië . Victor Emmanuel Obl. 3 Zuid-Italie Spoorw. Obl. 3 Polen Warsch.-Weenen Ad. Rusland Groot# Soo. M. Aand. 5 Hyp. Oblig 4 1 /» Baltische Spoorweg Brest-Grajewo Obl. 5 Charkow-Azow » 5 Jelez-Griasi t 5 Jelez-Orel b 5 Kursk-Charkow » 5 Leowo-Sewast, » 5 Morschank-Sysr. Ad. 5 Mask.-Smolensk. Ob. 5 Orel Vitebks » 5 Poti-Tiflis f 1000 » 5 Riaschk-Wiasma Ad. Z.W. Spoorw. R. » 5 imernci. Atl. & Pac. W. D. 4 Centr. Pacific Aand. Chic. N.W.Cert. » O. Ch. Gr. Trunk2eH. 5 Clev.Akr.&Col.C.v.A. Denv. Rio-Gr. Aand. St. Louis, Caïro Cert. dito le Hyp. Oblig. 4 Lcuisv. Nashv. Aand. Michig.-Central f Mtes.-Ivans.-Tex. » Miss.-Kans.-Tex, Ob. 7 N.Y.LakeErieWi Ad. N. Y. Ont. C. m. Com.jBw. St.Paul Minn. & Man, Un.-Pac. Hoofdl.Cert, Un.-Pac.Coll, Trust B. Wab. St L. &P., C. Ganada-South. » Canada-Pacific i> Nederl . Amsterdam Loten . 3 Rotterdam. .... 3 Hongar . Theiss Loten, . . . Oostenk . Staatsleening 1854 . 4 dito 1860 , 5 dito 1864 . Stad Weenen 1874 . Rusland . Staatsleening 1864 . 5 dito 1866 . 5 Spanje . Stad Madrid 1868 , 3 Turkije . Spoorwegleening... 3 Belgie . Stad Antwerpen 1874 3 33.1 /4 23.58 15.3 /4 14 54.1/4 53,3/4 107.1/2 99 117.7/8 59.3/4 142 122.3/4 18 28.1/2 147 119,3/4 99 25.1/4 80 136 96.1/4 83 60.3/4 60.7/8 104 3/8 117,5/8 97.3/4 57.3/4 96.1/2 98 95.5/8 100.7/8 101 90.1/2 29 100.1/2 99.1/8 100.3/4 29.1/8 65.3/4 79 36.3/16 140.1/2 85.1/2 34.1/16 18.3/8 8 .15/16 68.1/2 59 87 12.7/8 88.1/4 28.3/4 16 113.1/2 65.1/8 96.5/8 26.3/4 55 54.7/8 112.1/8 104.1/2 101.3/4 111.1/2 11 ê 144.7/8 118.1/2 165 148.1/4 44 11.3/4 89.1/4 16 14.1/8 53.5/8 53.3/4 107.1/8 99 59.7/8 122.1/4 28.1/2 99 25.1/4 96 83.1/4 61.1/4 60.7/8 117.1/4 98 57.5/8 98 101 91 29 99.1/4 100.7/8 65.1/2 35.3/4 140.1/2 85.1/4 34.7/16 18.1/8 8.15/16 58.3/4 12.5/8 28.1/2 15.5/8 64.7/16 96.5/8 54.1/4 111.7/8 102,1/2 116.3/8 44 11.1/2 88.3 /4 Amsterdam ,12 Nov. Petroleum loco f 9.65; Novemb. f 9.60; Dec. f 9.40; Jan./Maart f 9.20; consumtie f 10.75. Keulen > 12 Nov. Betrokken lucht. Kesilen , 12 Nov, Rijnhoogte : 2,57 M. gev. 20 centimeter. ïionden, 12 Nov. Aan de veemarkt waren aanvoer en prijzen als volgt: sh./p. sh./p. Runderen Schapen en Lammeren Kalveren Varkens 3400 7000 60 20 2/4 a 5/2 3/2 & 6/4 3/8 & 51 2/6 è 4/4 --- INGEZONDEN. Kamer van Koophandel en Fabrieken te Assen. Voor de verkiezing van een lid van de Kamer van Koophandel en Fabrieken wordt aanbevolen de heer J. W. Kuiler , een man aan wien de belangen van handel en nijverheid gerust kunnen worden toevertrouwd, en worden de kiezers uitgenoodigd a.s. Woensdag op hem hun stemmen uit te brengen door een koopman. Assen, 12 Nov. 1888. De aardappelcampagne in de VeenlColoniën. (Op verzoek overgenomen uit de Veend. Crt.) Wij veenkoloniale mannen zijn eigenlijk een weinig trotsch op de streek onzer inwoning. We meenen haast wel met onzen landbouw en onze fabrieken boven andere streken uit te blinken, in energie. Misschien merkt men dat ook wel in mijn geschrijf. Nu, een weinig rechtmatige trots wekt meerdere kracht en van zedemeesteren heb ik voor 't overige geen verstand. Maar, me dunkt — we moesten met dat trotsch zijn op de streek onzer inwoning nog een weinig wachten. We moesten eigenlijk ten minste zoo lang daarmee wachten, tot de tijd aanbreekt, dat we niet meer eiken herfst het water in onze kanalen bederven en de lucht in de nabijheid er van stinkende maken, al hetwelk ontstaat, doordat we voor bijna één millioen mestbe^tanddeelen, afkomstig van den aardappel, ongebruikt laten weg' vloeien. Meent ge, dat het niet waar is van dat éón millioen ?" 'k Zal 't u zoo dadelijk voorrekenen. In goede jaren worden er, door de gezamenlijke fabrieken der Veenkoloniën ongeveer 4.000.000 H. L. aardappelen verwerkt en bij die bewerking houdt men, als ze goed gedaan wordt, niets anders over, dan wat de aardappelplant uit lucht en water fabriceerde ; al wat de aardappel aan dure bestanddeelen uit den grond haalde, laat men wegvloeien, en geeft hiervoor niets anders dan stank endoode visch. Schadeljjk voor de gezondheid is dat niet, dat zijn maar praatjes; 'twater wordt niet gebruikt en de stank geeft wel hinder, maar doet geen kwaad. We zouden dat anders wel al in groote mate hebben ondervonden. Niemand zal ooit gehoord hebben, dat het in de Veenkoloniën ongezonder is te wonen dan ergens anders. Integendeel. Zoo 't alleen de stank was, zou 'k er niet van spreken, men is er aan gewoon en getroost zich dien, wel heel bepaald wetende, dat zonder den aardappel en de fabrieken, waarin deze verwerkt wordt, de Veenkoloniën zeer spoedig financieel geheel teniet zouden gaan. Maar de waarde, de zeer groote waarde, die dat wegvloeiende stinkende water heeft, daardoor wordt de zaak zoo treurig. Zooals uit het scheikundig onderzoek blijkt, bevatten 1000 KG. aardappelen 5.7 KG. kali of potasch, 3.4 KG. stikstof en 1.2 KG. phosphorzuur. De andere bestanddeelen zullen we, als minder duur, vooreerst maar buiten rekening laten. Misschien komen den lezer die hoeveelheden van de duurste mestbestanddeelen niet groot voor maar — «veel kleintjes maken één groote." Want, na eene kleine becijfering, waarbij men 't gewicht van 1 HL. aardappelen op 60 KG. rekent, en dat weegt het heel wel, ziet men, dat 4.000.000 HL. aardappelen dan bevatten: I.368.000 KG. kali. 816.000 KG. stikstof. 288.000 KG. phosphorzuur. Dus vloeit er jaarlijks van de aardappelfabrieken ongebruikt weg: 1.368.000 KG. kali è 20 ets. per KG. f273.600. 816.000 KG. stikstof è 75 ets. per KG. f 612.000. 288.000 KG. phosph. zuur a 25 ets. per KG f 72.000. Totaal voor f 957.600. Alles nog veel te laag berekend. Rekent 't maar na en vraagt 't maar na. Is dat nu niet bijna een millioen ? Mocht soms iemand meenen, dat ik de waarde der stikstof te hoog heb opgegeven, dan moet ik hem zeggen, dat men voor die stof in chilisalpeter wel een daalder betaalt. Wat ook na te rekenen is. Witèr is het, dat het nog al moeilijk zou zijn, al die wegvloeiende stoffen voor den landbouw te behouden. Maar zou 'tniet haast plicht zijn, proeven te nemen, of er niet althans iets van dat groote kapitaal op te vangen is? Is er wel iets ter wereld pro rato zoo duur als mest, en is er wel iets pro rato zoo onmisbaar voor 'twelzijn van allen? Er is voorgeslagen om al het afvalwater te koken. Als dat kon, zou men al de eiwitstoffen die dan stolden, door filtreering kunnen afscheiden en behouden. En die eiwitstoffen zouden, bij hunne stolling veel, hoewel lang niet alles, van de kostbare, in 't water opgeloste zouten insluiten. Maar met koking zal 't niet gaar, want wie bij de meelfabricatie op elk H. L. aardappelen 5 H. L. water verbruikt, doet het al zeer zuinig, en toch zouden er in dit geval 20,000,000 H. L. water moeten gekookt worden, 't Gaat niet. Men is aan de fabriek »de Nijverheid" te Stadskanaal tewerk geweest, om de eiwitstoffen, ten minste voor een gedeelte, neer te slaan. Men filtreerde ze echter niet en daardoor dreef 't meeste er van toch weg. Dat neerslaan ging anders heel goed, ook kwam 't niet duur, maar — nu, al die zaken zijn nog slechts in haar eerste stadium ; de groote waarde er van wordt volstekt niet algemeen begrepen. Er is voorgeslagen, om de eiwitstoffen eerst nee - te slaan en dan later op eene vernuftige manie't water er uit te hevelen, zooals in Duitschland, en met goed gevolg bij andere watervuilinakende fabrieken in practijk is gebracht. Daarbjj werd voorgeslagen, dat de betrokken gemeenten de kosten zouden dragen van dit zuizeringsproces. Er is niet van gekomen. Er is voorgeslagen, om het afvalwater, door middel van zeer goedkoope goten of op andere wijze, over 't land te laten loopen, bij manier van wilde bevloeiing. De grond zou dan het vuile water filtreeren en, dit doende, de meststoffen behouden, 't Is niet geprobeerd. De fabriek »de Nijverheid" te Stadskanaal mag haar afvalwater niet in 't openbare kanaal laten loopen, ze heeft geene concessie daarvoor, omdat ze anders, dit weldoende, eene reeds bestaande fabriek van den heer W. A. Scholten het nog te gebruiken water zou bederven. Dus moet de fabriek »de Nijverheid" haar water zelf bergen. Dat gebeurde eerst in een reservoir, groot 3 H. A., waarom dijken van pl. m. 5 voet hoogte. Dit reservoir was in tweeën gescheiden door een tusschendijk, waardoor 't mogelijk werd, de eene heli. te bebouwen, omdat in den zomer, bij geringer waterverbruik, dit wel in 't halve reservoir kon worden geborgen. In 1884 had ik de eer, daarbij eene wilde bevloeiing aanprijzende, in dit blad den landbouw in dat halve reservoir te beschrijven. De grond daar had van het goede te veel, veel te veel. Loof en blad, in nimmer geziene, bijna reusachtige afmetingen, anders gaf 't er niet. Later kocht de fabriek »de Nijverheid", die inmiddels was uitgebreid en meer aardappels dan vroeger verwerkte, eene naast hare gronden liggende boerenplaats, ter grootte van 10'/.^ H. A., omdijkte ook die, bergde er in den herfst haar afvalwater en bebouwde haar in den zomer. Omtrent dezen bouw vroeg ik voor eenigen tijd inlichtingen bjj den heer Vernimmen, directeur van fabricatie dier fabriek. jyVriendeljjk en bereidwillig werd mij daaromtrent verschaft wat volgt. De heer V. berichtte mjj, dat men op dien laatst aangekochten grond o. a. gras verbouwde, waar bijna geen afmaaien aan was. Dadelijk stond 't er weer en was onovertroffen voedzaam. Ook aardappelen en haver verbouwde men er met uitstekend gevolg, mits men maar zorgde, dat de grond niet al te lang gelegenheid had, zich van de plantenvoedende stoffen uit het afvalwater vol te zuigen. Verder berichtte mjj de heer V., dat men in dezen herfst zou beproeven, eene uitgestrektheid gronds, groot 115 H. A., met het afvalwater te bemesten. Deze grond behoort aan den heer Kniphorst, een der aandeelhouders, en is gelegen op een klein half uur afstand van de fabriek. Men heeft dien grond omdjjkt. Om 't afvalwater daarheen te krijgen, heeft men met groote moeilijkheden te kampen.g Vele grondduikers moeten worden gelegd, om onder bestaande vaarten door te komen. Soms moet men afdammen en ook nog een omweg maken, ter wille van een paar tegenkantende, in de route van 't afvoerkanaal bezitting hebbende landeigenaren. Maar men houdt vol, en misschien reeds tegenwoordig is de bevloeiing van de 115 H. A. aan den gang. Eene daarheen gebrachte locomobile brengt tot dat doel eene groote centrifugaalpomp in beweging. Men overschat niet licht de zeer groote waarde van deze daad; want eerst nu zal de deugdeljj kheid van het afvalwater als meststof recht blijken. Zegen er mee 1! Aan de landbouwers, bjj langs wier land de afvoersloot vloeit, is het recht geschonken, dit daaruit over hunne gronden te malen of te pomp'-.n. Maken deze daarvan gebruik, dan kunnen nog plm. 353 HA. worden bevloeid. Zoo moet het eerst komen I Bij lang niet alle fabrieken kan men op dezelfde wijze als bjj »de Nijverheid" te Stadskanaal te werk gaan. Dit gezegde zal zeker velen zeer vreemd klinken. Men zal denken, dat er toch overal in de nabijheid der aardappelfabrieken wel land zal zijn, dat behoefte heeft aan mest. Zeker is er dat, maar — en daarin zit het hem — Zeer vele fabrieken trekken hun schoon verbruikswater uit gronden, die ze eventueel zouden kunnen bevloeien. Wil men bij zulke fabrieken de meststoffen uit het water behouden, dan zal men er die uit moeten afscheiden. Wanneer eenmaal de waarde van de meststoffen uit het afvalwater algemeen bekend zal zijn, wanneer er eenige vraag naar komt, dan zullen, dunkt mg, die fabrieken er wel toe overgaan, om hare eiwitstoffen neer te slaan en daaruit dan het water af te scheiden door den zooeven genoemden Duitschen hevelfilter. Een vernuftig uitgedachte inrichting is dat, die van den Duitschen hevelfilter. De neergeslagen eiwitstoffen, voorzeker vele ingesloten zouten bevattende, worden volkomen afgescheiden en het water komt helder uit het vrjje heveleind te voorschijn. Vooronderstellende, dat men eens bij machte was, om het volmaakt te doen, dan zou men uit ieder HL. aardappelen wel voor twee dubbeltjes meststoffen kunnen afscheiden. Dat wil zeggen, naar de tegenwoordige mestprjjzen, die echter meer dan dubbel te hoog zjjn. Maar al was 't dan voor minder geld, ook dat zou nog wel rentabel blijken. Er staat geschreven: ^Verzamelt de overgebleven brokskens, opdat er niets verloren ga. En ook: »Wie iets goeds weet te doen en het niet doet, dien is het zonde." K. de Vrieze. Wildervanksterdallen. --- KERK EN SCHOOL. NED. HERV. KERK. Beroepen: te Arnhem ds. J. Vermeer te Zwolle ; te Waterlandskerkje ds. A J. van Riet te OudeNiedorp; te Noordeloos ds. J. W. F. Gobius du Sart te Nieuw- en St. Joostland. — Bedankt: voor Rouveen door ds. F. Kijftenbelt te Hoevelaken; voor Oosterzee en Echten door ds. Gr. Spijkerboer te Krimpen aan den IJsel; voor Sommelsdijk door ds. H. Westrik te OudVosmeer; voor Amsterdam (Hoogduitsch) door ds. J. J. Langen te Nordhorn ; voor Koudekerke door ds. W. Gerritsen te Wierden; voor Krommenie door dr. H. A. van der Meulen te Haastrecht; voor Berkenwoude door ds. B. Jelgersma te Heenvliet ; voor Sprang door ds. Sleeswijk Visser te Rjjsoord. Tot de evangeliebediening in de Ned. Herv. Kerk zijn toegelaten de heeren N. L. den Burger en G. Mans velt, cand. aan de Rijks Universiteit te Utrecht en de heer C. de Hoogh, cand. te Spannum. — De heer D. Bruins Slot heeft de benoeming tot kerkvoogd der Ned. Herv. gem. te Hoogeveen aangenomen. — Bij het kerkbestuur te Havelte bestaat het plan om een paar kachels aan te schaffen tot verwarming van het kerkgebouw bij de godsdienstoefeningen. ÏJelde, 8 Nov. Door de periodieke aftreding van drie notabelen, had hier gisteren de stemming plaats. Honderdtachtig stemgerechtigden maakten van hun recht gebruik. Bij het openen der bus bleek, dat de h.h. J. W. Hofman, B. Bakker, J. Hartlief, A. Wolf, J. Steunebrink en R. Schierbeek respectievelijk 83, 64, 57, 56, 54 en 57 stemmen hadden bekomen, zoodat tusschen deze zes personen eene herstemming moet plaats hebben. Voordracht voor onderwijzer te Nijehaske: R. Volbeda te St. Johannesga, A. Smit te Jubbega, Muller te Leeuwarden, J. Bakker te Heerenveen, L. Jaagsma te Heerenveen en J. Djjkstra te Joure. Het getal sollicitanten bedroeg 37. --- RECHTSZAKEN. Kantongerecht te Meppel. 10 Nov. Veroordeeld: E. J. te de Wijk, ter zake het zich met een wildstrik in het veld bevinden buiten openbare wegen en voetpaden, beneden den leeftijd van 16 jaren, met oordeel des onderscheids, in de Wijk, in eene boete van f 2, subs hecht. 2 dagen, met verbeurdverklaring en last tot vernieling van den strik. E. T., arbeider te Havelte, ter zake het zich zonder de vereischte jachtakte met geladen schietgeweer in het veld bevinden, in Havelte, in eene boete van f 4, subs. hechtenis 4 dagen, met verbeurdverklaring van het in beslag genomen geweer. J. B., arbeider te Havelte, ter zake strooperij, in eene boete van f 5, subs hecht, van 5 dagen. G. S. en J. S. te de Wijk, ter zake het te zamen en in vereeniging verwekten van ramoer of burengerucht, waardoor de nachtrust kan worden verstoord, ieder in eene boete van f 2, subs hecht, van 2 dagen voor ieder. H. S. in de Oosterboer (Meppel), ter zake het zich bevinden in kennelijke staat van dronkenschap op den openbaren weg, in eene boete van f 1, subs hechtenis 1 dag. B. G. te Meppel, ter zake: het in Ruinerwold als geleider van als trekdieren gebezigde honden blijven zitten op een door dieren getrokken voertuig, tijdens hij zich daarmede bevond op den publieken weg tusschen de woning van L. v. d. Woude, wijk B no. 221 en den tolboom in wijk B nummer 152. A. K. te Meppel, ter zake het in de gemeente Njjeveen, als geleider van een door honden getrokken wordend voertuig, zich daarop plaatsen en niet daarnaast gaan, in eene boete f3, subs. hechtenis van twee dagen. Allen in de kosten, invorderbaar ook bij lijfsdwang, met bepaling, dat de langste duur dier lijfsdwang zal zijn: voor de 1ste, 2de en 3de vijf, de 4de, 5de en 6de twee, de 7de en 8ste drie dragen. ---