Najaarsvergadering der Prov. Staten van Drenthe van 1879. Zitting van 7 Nov. (Vervólg.) Aan de orde wordt gesteld: 7. Rapport nopens het voorstel van den Commissaris des Konings, om eenige kleine wijzigingen vast te stellen in het reglement van orde, wijzigingen die de ondervinding hem geleerd heeft noodig en wenschelijk te zijn. Ze zijn deze: 1°. Zijns inziens behooren in de notulen ook te worden vermeld de namen der leden, die voor of tegen hebben gestemd, opdat ten allen tijde blijke of men zich al of niet met een voorstel heeft vereenigd. Hij stelt voor art. 21 in dien zin te wijzigen, waardoor art. 50 geheel kan vervallen. 2°. Art. 29 bepaalt, dat bij den aanvang (dit is dus op den eersten dag) van elke vergadering de leden door loting in drie afdeelingen worden verdeeld, terwijl de voorzitter voor iedere afdeeling een lid van Ged. Staten aanwijst. Die aanwijzing kan niet plaats hebben als leden van Ged. Staten zijn afgetreden. Dit geval doet zich telkens (nog voor 2 jaren) periodiek voor. Daar het thans in lijnregten strijd is met het reglement van orde om de loting der afdeelingen op den volgenden dag te houden, stelt hij voor de woorlen bij den aanvang weg te nemen. Een tweede fout in het artikel is, dat ook voor buitengewone vergaderingen de loting der afdeelingen moet plaats hebben, want dikwijls is bij zulke vergaderingen geen werk voor de afdeelingen. Hij stelt daarom voor dit art. zoo te wijzigen, dat daarin de bepaling voorkomt, dat in elke buitengewone vergadering wordt beslist, of al dan niet tot loting van de afdeelingen zal worden overgegaan. 3°. Art. 39 geeft aan ieder lid het regt om onder de beraadslaging wijzigingen voor te stellen. Z. i. heeft de vergadering het regt, na de toelichting van den voorsteller, te weten of de wijziging ook door meerdere leden wordt wenschelijk geacht. Als geen drie leden de voorgestelde' wijziging ondersteunen, behoort zij, naar zijn gevoelen, ook geen onderwerp van beraadslaging uit te maken. Hij stelt derhalve voor in dit artikel eene bepaling in dien geest op te nemen. 4°. De vierde alinea van art 56 brengt den voorzitter in moeijelijkheden. Zij komt hem onbegrijpelijk voor, tenzij iets anders bedoeld wordt dan er staat. Nu schijnt er uit voort te vloeijen, dat, als een voorstel is afgestemd, er nog sprake kan zijn het weder te behandelen. Wordt er werkelijk iets anders mede bedoeld, dan zal de redactie verduidelijkt moeten worden. Zoo niet, dan gelooft hij is het beter die 4de alinea te laten wegvallen. Onderscheidene andere wijzigingen kwamen hem gewenscht voor, doch hij onthoudt zich er van deze voor te stellen, omdat hij ook zelve van meening is, dat het niet raadzaam is, te veel wijzigingen te maken in een reglement van orde, waaraan vergadering en voorzitter gewoon zijn. Met de voorgestelde wijziging van art. 21 vereenigden zich alle leden der le, 2e en 3e afdeeling, doch oordeelden het niet noodzakelijk art. 50 tengevolge dier wijziging te doen vervallen. Ten aanzien van artikels 29 en 39 waren alle leden in de drie afdeelingen voor de voorgestelde wijzigingen gestemd. Ten aanzien der wijziging van art. 56, door het doen wegvallen van de 4e alinea, waren in de eerste afdeeling alle leden van oordeel, dat die 4e alinea duidelijk is en niet kan worden gemist voor eene geregelde afdoening van zaken; in de derde afdeeling waren alle leden van meening, dat het niet wenschelijk is om die alinea te doen vervallen; in de tweede afdeeling waren alle leden voor het behoud dier alinea, doch achtte men verduidelijking wenschelijk door wijziging der redactie in dezer voege: »Wanneer door de gehoudene stemmingen een voorstel wordt verworpen of door staking van stemmen niet aangenomen is, maar niettemin het betrekkelijk onderwerp daardoor niet is afgedaan, beslissen de Staten of het onderwerp, waartoe het voorstel betrekking had, in handen eener commissie zal worden gesteld, dan wel, of over dat onderwerp zonder nader verslag beslist zal worden." De commissie van rapporteurs stelt voor om te besluiten tot de wijzigingen van de artt. 21, 29 en 39 van 't reglement van orde, zooals die in het voorstel van den Commissaris des Konings worden aangegeven, en de 4e alinea van art. 56 te wijzigen, zooals in de tweede afdeeling werd wenschelijk geacht. Conform het voorstel der commissie van rapporteurs wordt besloten tot wijziging van de artikels 21, 29 en 39 van het reglement van orde. Over de wijziging, in art. 56 voorgesteld, verzoekt de heer Sluis stemming te doen plaats hebben, omdat hij niet met het voorstel tot wijziging van dit artikel kan medegaan. Naar zijn inzien moet een reglement, vooral een reglement van orde, niet worden gewijzigd als het niet volstrekt noodig is. Voor de commissie van rapporteurs schijnt dit artikel niet zeer duidelijk te zijn; in de afdeeling waartoe spreker behoorde vond men het allezins duidelijk; ook eene geheele andere afdeeling heeft blijkens het rapport dat gevoelen gedeeld. Dat het in de toepassing niet tot bezwaar leidt, is nog pas gister gebleken, toen dit, zonder dat zich eenige moeijslijkheid voordeed, geschied is. De voorzitter zegt, dat hij in deze kwestie niet van plan was het woord te voeren, omdat de commissie- van' rapporteurs, hoezeer het niet wenschelijk achtende de laatste alinea van art.-56 te doen vervallen, waaraan hij de voorkeur zou gegeven hebben, toch eene verduidelijking daarvan noodig oordeelt. Nu echter het voorstel der commissie bestrijding ondervindt, meent hij een enkel woord te moeten zeggen. De leden zullen wel hebben opgemerkt, dat in de reglementen van orde van andere provinciën deze bepaling in het geheel niet voorkomt. Hij houdt er wel niet van om in alles anderen na te volgen, maar wanneer men in een zaak alleen staat, zooals hier het geval is, dan vraagt men zich toch wel eens af, wat daarvan de reden kan zijn en of het hier dan wel goed is. In art. 76 van de provinciale wet wordt woordelijk hetzelfde gezegd als in art. 56 van ons reglement van orde, maar de laatste alinea van dat artikel komt niet in de prov. wet voor. Zij is, hoe vreemd cok, daaraan toegevoegd, doch men vindt zoo iets in geen andere provincie. Was het opnemen van zulk eene alinea nu noodig, dan is de vraag gewettigd : hoe maakt men het in dit geval in andere provinciën? Zouden daar nooit commissiën kunnen benoemd worden? Alleen in het reglement van orde van de Staten van Gelderland, dat bijna woordelijk overeenkomt met dat van de Staten van Drenthe, komt eene soortgelijke bepaling voor, maar ze is geheel anders geredigeerd en staat in een geheel ander, in een afzonderlijk artikel, waar van de verslagen van de commissie van rapporteurs gesproken wordt. Daar de commissie van rapporteurs echter eene verduidelijking der alinea voorstelt, vindt hij in het behoud dezer alinea minder bezwaar en legt bij zich bij het voorstel dier commissie neer. De heer «Sldenhuis firatamn constateert, dat de voorzitter zich vereenigt met het voorstel der commissie van rapporteurs en dat de heer Sluis niet tegen de voorgestelde wijziging op zich zelf is, maar eene wijziging overbodig acht, omdat hij meent, dat de alinea duidelijk genoeg is. In sprekers afdeeling meende men, dat de alinea niet zeer duidelijk is en ook in andere afdeelingen deelde men dat gevoelen; deze onduidelijkheid blijkt ook daaruit, dat de voorzitter deze alinea wilde intrekken. Spreker wil wel bekennen, dat hij tot nu toe niet heeft begrepen wat de alinea beteekende. Hij gelooft dus, dat als er geen ander bezwaar tegen wijziging is, dan dat de alinea reeds duidelijk genoeg is, er zeer weinig bezwaar bestaat om haar te verduidelijken, want daardoor wordt uitgesloten, dat men de alinea verkeerd opvat. De heer Sluis zegt, er volstrekt niet op te staan, dat de alinea niet wordt gewijzigd; hij blijft echter meenen, dat dit onnoodig is, want de alinea is duidelijk genoeg en wordt in iedere vergadering zonder bezwaar toegepast. De voorzitter wenscht geene noodelooze veranderingen te brengen in het reglement van orde, maar wanneer als in dit geval eene alinea aan vele leden der vergadering niet even duidelijk is, zooals uit het rapport blijkt en hij den heer Gratama hoort zeggen : »ik heb lang niet geweten wat dit wel beduidde", dan kan er zijns inziens geen bezwaar bestaan om tot eene verduidelijking over te gaan. Overeenkomstig het voorstel der commissie van rapporteurs wordt besloten de laatste alinea van art. 56 te wijzigen, met 31 tegen 1 stem (tegen de heer Sluis). Aan Ged. Staten wordt opgedragen, de Kon. goedkeuring op de wijziging van het reglement van orde, zooals thans is besloten, te wagen. . 8. Rapport nopens het voorstel van Ged. Staten omtrent de wijziging van de tweede alin ;a van art. 1 van het reglement voor het veenschap »Molenwijk en aanhoorigheden." Ged. Staten stellen voor te besluiten, dat genoemde alinea worde gelezen als volgt: »Het is begrensd ten noord-oorten door den Witterweg, voor zoover die ligt in sectie G. der gem. S milde,* en verder door de gem. Assen, ten oosten" (enz. de oostelijke, zuidelijke en zuidwestelijke begrensing gelijk er nu staat, tot) »en eindelijk ten noordwesten door het voetpad, loopende bijlangs den weg langs de Hoofdvaart, voor een klein gedeelte gemeenteweg en overigens Rijksstraatweg." In geen der afdeelingen werd tegen de voorgestelde wijziging bezwaar geopperd. De commissie van rapporteurs stelt voor te besluiten conform de voordragt van Ged. Staten. . De heer Sïeïliiis». Tonckens zegt, dat dit onderwerp in de vorige'vergadering door den heer Dibbits is besproken. Deze heeft toen teregt de vraag gedaan of de ingelanden wel waren gehoord, en daarop is medegedeeld, dat dit wel het geval is. Hij gelooft, dat de bedoeling van den heer Dibbits alleen was, datde ingelanden moesten worden gehoord, opdat daaruit kon blijken, of 2/3 der ingelanden voor de gevraagde wijziging van art. 1 van het reglement van het veenschap waren. De ingelanden zijn in twee vergaderingen over deze zaak gehoord, maar uit de notulen dier vergaderingen blijkt, dat in de eerste zich zes tegen en vier vóór de wijziging verklaarden en in de tweede daarover de stemmen staakten. Art. 57 van het reglement van het veenschap bepaalt nu, dat bij staking van stemmen een voorstel wordt geacht niet te zijn aangenomen. Spreker eerbiedigt het gevoelen der meerderheid in deze vergadering, maar maakt bezwaar om voor deze voordragt te stemmen. De heer ÏMbbits zegt ook, zich na hetgeen hij van den heer Heil. Tonckens heeft gehoord te zullen verklaren tegen deze voordragt. De heer Sluis geeft te kennen, dat hij heeft medegewerkt tot indiening van deze voordragt, omdat daardoor werd voldaan aan teen opdragt van de Staten, maar hij kan zich daarmede niet vereenigen, omdat daardoor werken aan het veenschap zullen worden onttrokken, die er essentieel toe behooren. De heer van ïiier zal ook tegen de voordragt stemmen. Hij is, zooals hij in de vorige vergadering heeft verklaard, niet' tegen overbrenging van het onderhoud van het voetpad bij het gemeentebestuur, maar tegen die van den halven Witterweg. De heer flSoelteen zal er niet veel van zeggen, maar hij meent, dat die leden, die in de vorige vergadering voor de wijziging van art. 1 van het reglement hebben gestemd, ook nu voor deze voordragt zullen stemmen. De heer MesselinK heeft in de vorige vergadering tegen de gevraagde wijziging gestemd, maar zal thans voor de voordragt van Ged. Staten stemmen, omdat deze een uitvloeisel is van een vroeger genomen besluit. Hij meent, dat daarop niet kan worden teruggekomen. De heer .7. Tonckens zegt, tegen 'deze voordragt te zullen stemmen. Hij was in de vergaderingen van ingelanden, door den heer Heil. Tonckens bedoeld, tegenwoordig en heeft zich toen ook tegen de wijziging verklaard ; zijn bezwaar was, dat daardoor de Witterweg niet meer zou kunnen gebezigd worden als waterkeering. De heer SSoelIten merkt op, dat de Witterweg niet als zoodanig mag gebezigd worden en dat hij dit ook niet kan, want er ligt een pomp in. De voorzitter meent, dat men niet in de behandeling van de zaak zelf moet terugkomen. Zijns inziens kan men moeijelijk tegen deze voordragt stemmen, op grond dat men tegen de wijziging van art. 1 van het reglement is, want daartoe is reeds besloten. Wordt besloten conform het voorstel der commissie van rapporteurs, met 27 tegen 5 stemmen (tegen: de heeren Heil. Tonckens, Dibbits, Sluis, van Lier en J. Tonckens). De zitting wordt hierna voor een uur geschorst. ( Wordt vervolgd.) --- KERK- EN SCHOOLNIEUWS. Bij de Ned. Herv. Kerk. Beroepen: te Hollandscheveld de cand. H. T. O. H. Ulfers; te Oosterland (Duiveland) de cand. L. G. Th. Creutzberg; te Hagestein ds. J. A. C. Nonhebei te Poortvliet; te Exmorra c. a. de cand. R. Jaarsma; te Steenwijk ds. W. A. van Griethuizen te Joure; te Schelluinen ds. L. van Maanen te Oud-Vossemeer; te Noordwijk aan Zee de cand. J. J. de Kat Angelino. — Bedankt: voor Charlois en Katendrecht en voor Mijnsheerenland door ds. G. Nijhuis te Bergschenhoek ; voor Rotterdam door ds. K. W. Yethake te Leeuwarden ; voor Koudekerk a.d. Rijn door dr. C. H. van Khijn te Leusden. Bij de Remonstrantsche gemeente. Aangenomen: naar Oude Wetering door ds. J. G. Hagen, Hervormd predikant te Mijdrecht. Het herzien reglement op het examen ter toelating tot de Evangeliebediening in de Nederl. Herv. kerk is bij de eindstemming van de leden der prov. kerkbesturen aangenomen met 46 tegen 20 stemmen. Het reglement voor de Classicale en Prov. Weduwenbeurzen met 53 tegen 15 stemmen. Het toevoegsel aan art. 38 Regl. Godsdienst-onderwijs met 52 tegen 16 stemmen, De verandering van art. 39 Eegl. Godsdienst-onderwijs (belijdenisvragen) met 39 tegen 29 stemmen Roswinkel, 17 Nov. Gister was het voor onze gemeente een ware feestdag. Onze geachte predikant de heer J. J. Stratingh vierde den dag waarop hjj voor vijftig jaren als candidaat voor het eerst het evangelie aan deze gemeente verkondigde, en sedert onafgebroken eene halve eeuw het heilige dienstwerk heeft voortgezet. Des namiddags om half twee ure verzamelden zich eene groote schare, zoo uit de gemeente als van elders, ten einde den grijzen jubilaris den innigsten handdruk te geven en op dezen dag te hooren welk een woord *4j zijne gemeente zoude verkondigen. Hij had tot tekst Efezen 3 vers 8. Deze rede werd nog helder en talentvol door den jubilaris uitgesproken. Gezongen werd Psalm 68 vers 10, Gezang 12 vers 1 en Gez. 96, Toen deze plegtigheid was afgeloopen trad als feest. redenaar op de heer Cramer van Baumgarten, predikant te Scharmer Harkstede, die den ouden grijzen jubilaris deed terugzien op hetgeen hij in 50 jaren in de gemeente had gezien en ondervonden zóó vreugde als droefheid. Indrukwekkend waren de woorden, die de begaafde redenaar zoo tot den jubilaris als tot de gemeente rigtte, terwijl op zijn verzoek door de gemeente staande werd gezongen Gez. 91 vers 3. Na afloop dezer plegtigheden werd bij monde van den onderwijzer H. Welp den jubilaris aangeboden en overhandigd een fraai zilveren theeservies, met dito sigarenstel, welk geschenk door de milde bijdragen der gemeenteleden was beschikbaar gesteld. Wij hopen dat het den jubilaris nog eene reeks van jaren moge zijn gegund ons zijn evangelie te verkondigen en dat aan den avond zijns levens hem een welverdienden rust moge te beurt vallen. Door den Raad der gemeente Zweelo is tot hulponderwijzer te Zweelo, op eene jaarwedde van f 575, benoemd de heer E. Koopmans te Gees. — Benoemd tot hulponderwijzer te Zuidbroek de heer E. Smit, thans te Ganzedijk. --- REGTSZAKEN. Geregtshof te Leeuwarden. leeuwarden, 17 Nov.- In de heden gehouden civiele zitting van het Hof alhier werden de pleidooijen gevoerd in de bekende kwestie van Oosterend. Deze kwestie is daarom van zoo ingrijpend belang wijl er groote finantieele belangen aan verbonden zijn, waarmede op vele plaatsen ten platten lande in Friesland het bestaan of niet bestaan van een aantal inrigtingen staat of valt. Het is bekend, dat deze procedure niet op touw is gezet om tot eene beslissing te geraken tusschen de nu appellanten en geïntimeerden, maar dat de daaraan te geven beslissing de maatstaf zal zijn, hoe te handelen omtrent het beheer der kerkgoederen in een aantal gemeenten, waar dezelfde kwestie bestaat. Het Hof was zamengesteld uit de heeren: vice-president mr. W. B. S. Boeles, raadsheeren mr. J. I'\ Abrescli, mr. J. C. Bergsma, mr. E. Koning en mr. C. E. van Tricht ; proc.-generaal mr. P. Hofstede, subst. griffier mr. C. E. Oosting. De appellanten (kerkvoogden door floreenpligtigen gekozen) werden vertegenwoordigd door mr. Jolis. v. d. Veen, procureur, en mr. A. Bloembergen Ez., advocaat ; de geïntimeerden (kerkvoogden door leden der Ned. Herv. gem. te Oosterend gekozen) door mr. T. van Hettinga Tromp, procureur, en mr. U. II. lluber, advocaat. De pleidooijen duurden de gansche zitting en worden morgen voortgezet. Itaiitongeregt te Meppel. 18 Nov. Veroordeeld: P. v. d. V., arbeider, wonende in het Vledderveen, gem. Vledder, .'wegens enkele diefstal van helm, onder verzachtende omstandigheden gepleegd, tot gevangenisstraf van een dag en in de kosten. — W. N., kastelein te Meppel, wegens het in de gemeente Meppel houden van muziek en danspartijen, zonder schriftelijke vergunning van burgemeester en wethouders, tweemaal gepleegd, tot twee geldboeten, ieder van vijf gulden, subsidiair twee dagen gev. voor elke boete, en in de kosten. — W. A., kastelein te Meppel, wegens het binnen de gemeente Meppel houden van eene muziek en danspartij, zonder schriftelijke vergunning van burgemeester en wethouders, tot eene geldboete van vijf gulden, subsidiair twee dagen gev. en in de kosten. — A. J. en L. J., arbeiders, wonende in het Noordwolderveld, gem. Noordwolde, wegens enkelen diefstal van groen hout, onder verz. oms. gepleegd, ieder tot eenè gevangenisstraf van drie dagen en in de kosten, invorderbaar bij wege van aantasting van den persoon en op ieder der veroordeelden voor het geheel. — F. S., te Meppel, wegens het op een publieken weg in de provincie Drenthe aan zich zei ven overlaten van een paard, gespannen voor een schip, tot eene .geldboete van één gulden, subsidiair één dag gev. en in de kosten. — C. 0., winkelier te Ny'ensleek, gem. Vledder, wegens het op eene tot verkoop van waren bestemde plaats voorhanden hebben van een gewigt, niet voorzien van 't vereischte stempelwerk, onder verzachtende omstandigheden gepleegd, tot eene geldboete van drie gulden, subsidiair 1 dag gev., verbeurdverklaring van 't gewigt en in de kosten. --- INGEZONDEN STUKKEN. Mijnheer de redacteur! Doet het mij oendeels leed te moeten erkennen, dat ik niet goed was ingelicht toen ik meende te mogen betwijfelen of de aan parelziekte geleden hebbende koe van den heer P. van Velzel te Hoogeveen in de gemeente Meppel was ingevoerd, — andersdeels is het mij een genoegen, op gezag van personen die het vleesch van het dier gezien hebben, te mogen verzekeren, dat dit vleesch in ieder., opzigt uitmuntend was. Door ervaring geleerd, heeft men nogthans te Meppel liever geen toezending van elders geslagte runderen. Maar in het onderhavige geval is dit geheel iets anders; zelfs had men het vleesch te Hoogeveen, even goed als hier, zonder gevaar in comsumptie kunnen brengen. Waren alle afzenders zoo naauwgezet als de heer v. V. en zonden zij zulke puike waar als hij deed, dan kon het toezigt veilig afgeschaft worden. Dit is helaas het geval nog niet, zooals blijkt uit de talrijke en somtijds belangrijke aanhalingen van vleesch dat begraven^ moet worden. De Meppeler berigtgever. Hedenvoormiddag te 10 uur hield de heer Corten, redacteur der Wekelijksche Landbouwkroniek van Maastricht, ten huize van J. Eggens alhier eene landbouwlezing. De opkomst was ten gevolge van het ongelukkig gekozen uur zeer sobertjes, want onze landbouwers hebben het te druk en sommigen nog te weinig belangstelling om 't werk ter wille eener lezing te staken. Dien ten gevolge verzoek ik u, m. d r., om 't belang der zaak het gesprokene, 'k zal trachten het zoo goed mogelijk weer te geven, als ingezonden in uw blad te plaatsen. Zie hier wat de heer Corten zei: 'tls nu 3 jaren geleden, dat ik hier voor het eerst tot u sprak en daarom is 't mij niet mogelijk te weten, wat toen door mij gesproken is. 'tls ook even zeker, dat wegens het eigenaardige der veencultuur een vreemdeling niet zoo goed op de hoogte kan zijn met den toestand der veenkoloniën als een inboorling, want de litteratuur geeft daarover ook nog weinig of niets. Wel zijn er nu en dan mededeelingen gedaan, ook is er wel eens gewezen op wat de ervaring leert, maar een geheel is er niet. Dit is insgelijks zoo met ingedijkte polders. Men werd door schade wijs en heeft in den beginne meermalen misgetast. Het is waar de bemestingskwestie blijft altijd eene groote zaak. Stalmest is en moet de grondslag onzer bemesting blijven. Humus moet in den bodem zitten,, alsmede de bekende deelen der planten — potasch, stikstof, kali, phosphorzuur. Op oude gronden moet men stalmest bezigen, omdat ze humus vormt. Op 'tveen is dit niet zoo noodig, want'de humus is het zwarte restant, dat bruine poeder, 'twelk van plantaardige stoffen overblijft. Kunstmest vormt geen humus. Humus is niet noodig voor plantenvoedsel, maar het moet er zijn om den invloed op den bodem zelve geschikt te maken tot cultuur, om te verwarmen, los te maken en 't plantenvoedsel te bewaren. Hier heeft men daaraan geen gebrek, want veen is humusmakende stof, daarom kan stalmest hier meer gemist worden, 'tlswaar, stalmest bevat ook kali, stikstof, potasch, phosphor enz., maar dat zit in de kunstmest ook. In Noord-Brabant in de Peer maakt men gebruik van dameultuur. Daar is de veenlaag 1 M. a '1 M. 25 dik en dus niet dik genoegom verveend te worden. Nu laat men die veenlaag onaangeroerd zitten. Onder het veen ligt zand. Men maakt bedden van 20 a 30 el breedte, graaft daartusschen slooten, die van boven 4 van onderen 2 el breed zijn. Dit zand gooit men op de dammen, dijken, rabatten of bedden ter hoogte van 11/ 2 voet en dan wordt er uitsluitend in dat zand gebouwd. Men neemt zich echter zeer goed in acht, om niet aan de veenlaag te tornen. Die veenlaag is door de slooten ontwaterd, maar toch blijft het zand vochtig genoeg voor de cultuur. Het veen teert langzamerhand weg en levert dat wat stalmest doen moet en dien ten gevolge wordt ook de cultuur gedreven in kunstmest. Alleen van de wortels ontstaat eenige humus. Het geeft uitstekende resultaten en meermalen zag ik er heerlijke oogsten. Bieten verbouwt men er niet graag. Graan, aardappelen en tabak wassen er overheerlijk. Hoe het nu met het winstgevende is, weet ik niet, maar dit weet ik wel, dat de heer Rimpou van Kunrou duizende hectares m :er in cultuur bragt op soortgelijke wijze, ofschoon het eene kostbare operatie is. Het vereischt veel handenarbeid. Misschien bestond hier ook eene gelegenheid tot proefneming — bij Boxtel kunt gij 'tin oogenschouw nemen. De humus is daar niet vermengd met zand, maar ligt er onder. In Limburg bestaat de grond uit mergel, dat kalkhoudend is. Dit is uitmuntend om in den stal te strooijen. • Hier hebt ge daarentegen straatvuil en terpaarde. De mechanische werking daarvan geeft veel voordeel voor de veengronden. Bereiding van goede composthoopen is ook wenschelijk en eindelijk voorziet de kunstmest in het ontbrekende. Vroeger was er in den kunstmesthandel veel knoeijerij. Thans is zulks dóór de controle niet meer mogelijk. Men guarandeert en zoo men niet volgens guarantie levert wordt het spoedig ruchtbaar en den verkooper hangt men aan de groote klok. Door de concurrentie is men genoodzaakt goede waar te leveren. Men verdeelt de kunstmest in 4 hoofdbestanddeelen, als: stikstof, potasch, phosphorzuur en kalk. Er komt als kunstmest niets in den handel of van al die 4 is er wat in. Ze komt te pas, daar waar de grond niet bezit wat zij ^Inhoudt. In ier zit veel stikstof. 't Is die bijtende geur, die we ontdekken. Immers in de urine zit ammoniak. Ook zit ze in paardenmest, als de paarden nl. haver krijgen. In de schapenstal is het zoo menigvuldig, dat het voor mij nog steeds eene vraag is, hoe een scheper het er in kan uithouden. Deze stikstof is niet die onaangename lucht, die men er ontdekt, dit is zwavelwaterstof, die er ook in zit. En nu werkt de kunstmest juist om de stikstof zoo uitmuntend. Nemen we b.v. chilisalpeter, dat niets anders is dan soda met stikstof, waarvan er 21 procent in aanwezig is. De soda is niets anders dan de gewone soda natron, die wij in onze huishouding gebruiken. Men moet zich in het gebruik van chilisalpeter niet vergissen. Alleen kan ze niet als meststof dienen. Ze is eehter goed voor overbemesting van rogge b.v. in 't voorjaar, omdat ze de plant prikkelt tot sterkeren groei. Men moet het echter niet te laat zaaijen. Is de grond te veel bezwangerd met water, dan helpt het ook niet. Hoe vroeger 'tkan gezaaid worden hoe beter. Na 8 dagen levert het reeds een beter uitzigt, het wordt donkerder van kleur, heeft betere groei, verschaft nieuwe puntjes aan de wortelvezels, 't vormt nieuwe bladpunten. De planten hebben door dit alles nieuwe monden tot voedselneming gekregen. In zwakke gronden, arme landen geeft het weinig. Wel veroorzaakt het eene welige groei, maar die duurt niet lang, ze loopt dood. De plant stoelt wel beter uit, maar de middelen om grooter te worden ontbreken. Te veel groei voor den winter geeft wel eens ontevredenheid en men heeft gelijk. Die ongerustheid zit in 't weinige vertrouwen, dat men op het land heeft. Dan kan chilisalpeter ook niet helpen, want dan moet men er voedsel bij geven. Als men dan 115 K.G. chilisalpeter en 115 K.G. supherphosphaat of guano gebruikt, prikkelt de chili om leven te brengen, terwijl het andere den groei fourneert. De chili vertraagt het rijpworden als 't laat gezaaid wordt. Dit mag nu op hooge gronden goed zijn, op lage is dit niet het geval, dan is 'tal normaal. Zwavelzure ammoniak werkt even als chili, maar ze kost te veel. Guano is ook stikstofhoudend. Thans bevat ze nog 8, maar vroeger 10, ja zelfs 1'2 procent, phosphorzuur, dat niet in chili zit, wel in guano. Al het overige is dan ook ballast, want de een tiende procen^ potasch, die in guano zit, wordt geheel buiten rekening gelaten. De prijs der guano wordt dan ook alleen berekend naar de jjrocenten stikstof en phosphorzuur, die het inhoudt. Gasselternijveen, 8 Nov. , , ,, ' J (Wordt vervolgd.) ---