BINNENLAND. Bij Koninklijk bestuit van 16 September 1907 no. 109 ls, met ingang van lOot. 1907, benoemd tot commandant van het veldleger de adjudant ln buitengewonen dienst van H. M. de Koningin, de luitenant-gen. A. Kool, chef van den generalen staf, en zulks onder eervolle ontheffing uit zijne tegenwoordige functie. De Koninklijke familie zal tot omstroks het einde Ten de maand in de residentie verblijven en dus niet meer vóór het vertrek naar Dobbin, dat op 26 of 27 dezer gesteld ls, op het Loo terugkeeren. In den gemeenteraad van Utrecht is het voorstel-Kettlltz om van gemeentewege het bij de paardentram ontslagen personeel te steunen, verworpen. The Cenlury schrijft: „De teleurstelling, opgewekt door het aangenomen ontwerp voor het Haagsche Vredespaleis, is algemeen. Men beschouwt het als onvreedzaam en onsamenhangend van uiterlijk, een schitterende, overdreven en onpassende variatie op het Ylaamsche type. Het doet eer denken aan een artillerie salvo dan aan de rust van een groot monument. De indrnk gewekt door het gebouw van het Haagsche Hof moest zijn: eenvoudig, waardig, rustig, edel en ver verwijderd van uitsluitend lokale invloeden. .Wanneer de stijl, die als klassiek bekend is, of liever nog eene romeinsche of renaissanca var) atle erop, voor ééa gebouw ter wereld wenschelijk zou zijn, dan zou het ln dit geval in het bijzonder zoo wezen. Da indruk van het gebouw dat bestemd is voor het parlement dor naties behoort rein en van symbolisch karakter te zijn. Het moet zich am het oog voordoen als de overkoepelde tempel van een groot* gedachte, een groote zaak; het moest in waarheid de Tempel van den Yrede zijn. In werkelijkheid, ln afbeeldingen, ja zelfs als vignet van briefpapier, moet het een reinen, eenvoudigen, symbollschen Indruk maken, zooals het geval 1b met de St. Fleter te Rome, met de Invalledenkerk te Parijs en met het Kapl tooi te Washington. De Vredestempel te 's-Gravenhage zal in zcke^ ren zin het Kapltool der wereld zijn. Het mag niet zijn een flamboyante variatie van een Nederlandsch stadhuis. Eenvoud en grootschheld behooren de karaktertrekken te zijn van het gerechtshof. Niemand kan zeggen dat het uitverkoren ontwerp, hoewel niet zonder een zekere pracht, grootsohheld vereenigt met eenvoud. Het ls veeleer grandioos dan grootsch en het ls de antithese van eenvoud. De eigenschappen van grootschheld en eenvoud kunnen zeker bereikt worden door aansluiting bij de Renaissance variatie op dien bouwstijl, die in Griekenland tot rijpheid kwam, na aan oudere bronnen alles ont leend te hebben wat bruikbaar wan, en die eeuwen aaneen de bouwkunst Bterker beïnvloedde dan eenige stijl die door het menscheltjk vernuft was gevonden. Het uitverkoren ontwerp is het werk van een kundig en geroutineerd bouwmeester. Dat hij er niet in slaagde aan de rechtvaardige verwachtingen van het Intelligente publiek te voldoen, vindt ztjn oorzaak ln de fout, begaan bij het bepalen van den meest gepasten bouwstijl. Zijn ontwerp trok de aandaoht der juryleden hoofd zakelijk door zekere technische hoedanigheden, Maar breed opgevat en uitsluitend beoordeeld met de betrekking tot het beroep dat het op de verbeelding doet, kan het alleen beschouwd worden als een reusachtige tegenvaller en een kolossale fout." ( Bouww.) Aangemoedigd door de groote, de zeldzame belangstelling, waarin bet eerste Congres voor Kinderbescherming, ln 1904 te 's Gravenbage gehouden, zich mocht verheugen, zal de Natlocale Vrouwenraad van Nederland een tweede Congres voor Kinderbescherming ln da paaschweek van 1908 te 's Gravenhage doan houden. Het eerste oongres, dat een algemeen over zicht bedoelde te geven van hetgeen reeds op het gebied van kinderbescherming gedaan werd en van de ulteenloopende meeningen omtrent de vraagstukken, die daarmede verband houden, bracht helder aan het licht, dat het onderwerp „kinderbescherming" zóó veelomvattend is, dat het onmogelijk ln enkele dagen, ln zijn geheel, veelzijdig en grondig behandeld zou kunnen worden. Onder dien indruk, vervuld met llefda voor het kind, dat ln zijn hulpbehoevendheid aanspraak heeft op ons aller bescherming, besloot de nationale vrouwenraad op den eenmaal Inge Blagen weg voort te gaan en geregeld, om de 2 of 3 jaar, een Ccngres voor Kinderbescherming te organlseeren. Volgens eene voorlooplge schets van het congres zullen de besprekingen tot onderwerp hebben Bescherming van het kind, van vóór de geboorte tot en met het derde levensjaar. Zij zullen ln vier onderdeelen gesplist zijn, die achtereen vol gens zullen behandeld worden. Eerste dag. Morgenzitting. I. Invloeden op het kind vóór de geboorte. Erfelijkheid, phyaiek en 'moreel (llohamelijk en zedelijk). Eerste dag. Middagzittlcg. II. Da moeder gedurende zwangerschap en lactatie (tijdperk van zoogen). Haar dagelljksch werk, leefwijze. Pby slsche (gemoeds) indrukken. Tweede dag. Morgenzitting. III. Voeding en verzorging van het klad. Natuurlijks en kunstmatige voeding, Gezondheidsleer; reinigen baden, meten en wegen, massage, kleeding, lig' ging, enz. Zuigelingen-klinieken; kleln-kinder bewaarplaatsen. Tweede dag. Middagzitting. IV. Verstandelijke en zedelijke^ opvoeding van het kind, nog vóór het kind zélf vatbaar ls voor zedelijke overwegingen. Ontwikkeling van de zintuigen en van karakterelgesschappan. Aan het congres zal een tentoonstelling verbonden zijn, die niet alleen gedurende de belde congresdagen, maar ook nog één dag daarna voor de leden van het congres gratis toegankelijk zal zijn. Deze zal een overzicht geven van wat er bezienswaardig is op het gebied van kinderbescherming, kinderverzorging, kleeding, vcading, speelgoed, enz. enz. betreffende dit eerste levenstijdperk. --- ASSEN, 20 September. Aan het algemeen overzicht overzicht over 1906 van de spaarbank te Assen opgericht in 1872 door het departement .Assen" der maatschappij .Tot Nut van 't Algemeen" ontleenen we: De spaarbak keert aan rente uit 3 pot. Het gezamenlijk bedrag der inlagen ls geweest f83570 53 tegen f 95915 49' ln 1905. Het gezamenlijk bedrag der terugbetalingen f 7591806 tegen f 65216.65" ln 1905. Het kapitaal aan de Inleggers verschuldigd met Inbegrip der bijgeschreven rente bedroeg aan het einde van het boekjaar (31 Decemfcar) f 26569849' tegen f 250874 62' ln 1905. De bezittingen der spaarbank aan het einde van het boekjaar vertegenwoordigden eene waarde van f 289634 10' tegen f 277340.01 in 1905. Hst waarborgfonds bedraagt f 23935.61 tegen 26465 38' In 1905. Aan rente is ontvangen f 1041667' tegen 9612 60 in 1905. Aantal deelhebbers op 31 Dec. was 708 tegen 678 ln 1905. Het gemiddelde kapitaal aan eiken inlegger verschuldigd was bij het einde van het boekjaar f 375.28. Het Hof te Leeuwarden heeft gisteren behandeld de vonnissen der Rechtbank alhier, waarbij Steven R. te Tlnaarloo wegens bedreiging van vrouw Koop aldaar was veroordeeld tot 1 maand gev.straf en Jacobus B, verpleegde te Veenhulzen, wegens diefstal van een hamer en zeis ten nadeele van den St"at der Nederlanden was veroordeeld tot 3 ma-inden gev.straf. In belde zaken elschte de adv.-generaal bevestiging. Van het reserve-personeel der landmacht zullen de navolgende onderofficieren als onderwijzer bij het voorbereidend militair onderricht optreden: te Assen W. L. Kuijters, F. de Hoo en A. de Groot; te Emmen J. Wlerlnga; te Laek J. Faber; te Stadskanaal K. Werkman; te Steenwijk L. Pousma. Bij W. E. J. Tjeenk Willink te Zwolle verscheen de vijfde, geheel herziene druk der wetten en verordeningen betreffende Nederl.-Indië, Suriname en CuraQio, uitgegeven onder toezicht van P. H. Jordtns. Bij besluit van den Raad der gemeente Groningen van den lsten April 1905, nr. 7, is aan den heer C. Hamelink, Ingenieur te Heerenvean, een renteloos voorschot uit de gemeentekas toegezegd van f30,000 voor den aanleg van een stoomtramweg van Drachten naar Groningen, onder meer met deze bepaling, dat het voorschot ril vervallen, wanneer de tram niet binnen vier jaren ca evengemelden dag in exploitatie is gebracht, alsook wanneer naar 's raads oordeel niet met bekwamen spoed aan het tot stand komen van den stoomtramweg wordt voortgewerkt. Nu het zich laat aanzien, dat, niettegenstaande met bekwamen spoed san het tot stand komen van den tramweg wordt gewerkt, de aanleg niet vóór het najaar van 1910 ter hand zal kunnen worden genomen, Btellen burg. en weth. van Groningen den raad voor, den evengenoemden termijn te verlengen met 2 jaar. Onze correspondent te Winschoten sohrljft ons: Er ls hier een commissie werkzaam, om onze weekmarkt wat op te fleuren, zij wil ook trach het publiek van Zuid-Groningen met name van Stadskanaal te trekken. Met het oog daarop tracht zij gedaan te krijgen vandaar een markttram te laten rijden van wege de stoomtrammaatschappij Oldambt-Pekela. Hedenmorgen was te 12 uur te Assen de barometerstand 772 m.M. 8 uur de thermometarstand 55 gr. F. 12 uar de thermometerstand 60 gr. F. gister 773 55 62 Coevorden, 19 Sept. Hedenavond om 8 uur trok een talrijke meeschenmassa. voorafgegaan door het Coevorder Muziekgezelschap, onder directie van den heer D. Oppedijk, naar de woning van den heer Ph. Roos Den. Door den heer J. C. Homan, arts alhier, werd de heer Roos aldus toegesproken: De derde Dinsdag ln September, die door de traditie een .Ingrijpende beteekenls In ons dier baar vaderland heeft gekregen, ls in 't bijzonder dit jaar voor ons stedeke van ontzaglijk veel belang geweest. Groote hoop, en af en toe met moeite onderdrukte vrees, hadden zich van ons meester gemaakt tegen het naderen van dien dag, omdat de zekerheid dan zou worden verkregen, of ln de te waohten millloenenrede ook sprake zou zijn van een poi.t voor een eventueel op te rlohten H. B. School. En ziedaar, de vrees moest wijkan en maakte plaats voor groote blijdschap, toen gisteren de blijde mare de ronde deed, dat inderdaad het lang verwachte waarheid was geworden, nl. .een post op de begroovoor een te stichten H. B. School te Coevorden". Het is naar aanleiding "sarvan, geaohte heer Roos, dat we hier zijn gekomen. Immers, gaan wij de historie na van de wording van die zaak, die we hopen dat spoedig tot volle ontwikkeling zal geraken, dan staat daar doorheen met gulden letteren te lezen, naast de namen van Invloed rijke mannen ln den lande, die van u, dia zich van den beginne af er voor gflateresseerd heeft niet alleen, maar die er eigenlijk den eersten stoot aan heeft gegeven. Persoonlijk ben ik, en meerderen met mij, er getuige van geweest, dat u uwe gedaohten dienaangaande Ingang hebt willen doen vinden. Geen tijd en geen moeite hebt u ontzien, om tot slagen te geraken. Dat wij dat streven op prijs hebben gesteld, ls u telkens uit daarover gevoerde discusslën kunnen blijken. Nu echter meenen wij niet achterwege te mogen blijven, ln het volle besef van ocza blijdschap u daarvoor namens Coevorden's burgerij openlijk onzen dank te brengen, en u en ons zelf van harte geluk te wenschen met het tot nutoa bereikte. Moge de wecsch, dat uw Ideaal verwezenlijkt zal worden, spoedig worden vervuld, dan zal eenmaal dat nieuwe gebouw in het Van Heutzpark daar staan, als een blijvend monument voor een van Coevorden's meest verdienstelijke burgers." Da heer en mevrouw Roos, die dusdanig bewijs van hulde en waardeering niet hadden verwacht, waren zeer getroffen, door die spontane huldebetuiging, In eenige gevoelvolle woorden dankte de heer Roos voor de hem toegesproken Troordenen wees er op, dat het hem goed deed te vernemen, hoe Coevorden's burgerij verheugd was bij het vernemen van deze tijdltg. Die gebrachte huldebetuigingen heb ik niet verdiend, Immers als lid van den Gemeenteraad en als wethouder der gemeente ben Ik verplicht te doen, wat in 't belang der gemeente kan zijn. De heer en mevrouw Roos onthaalden de aan wezigen hierna op een glas wijn. Door vele heeren werd hierop nog het woord gevoerd. Door allen werd er nogmaals op gewezen, dat Coevorden veel aan den heer Roos verschuldigd ls; Immers hij, de heer Ph. Roos Dzn. ls de man, die wist te bewerken, dat op de sts'itsbegrooting werd uitgetrokken een post voor een te stichten hoogere burgerschool te Ccjvorden. De heer Roos dankte nogmaals voor de hem toegesproken woorden en wee i er met nadruk op, dat een woord van opreohten dank ln dezen toekomt aan onzen waardlgen afgevaardigde, den heer Roesslogh. Hoogeveen, 20 Sept. Bij onderhandschen verkoop is de beer J. ten Cate, naar men ons vertelt, eigenaar geworden van het huls aan de Groote Kerkstraat, in eigendom toebehoorend aan den heer A. Bolk en bewoond door bakker van Stegeren, voor de som van f 10,000. Wel een bewijs voor de groote elgendomswaarde. Hoogeveen, 20 Sept. Io de gisterenavond gehouden bestuursvergadering van de Vereeciglng .Ambachtsschool voor Hoogeveen en omstreken" s ln plaats van dei heer J. Winkel Jzn. (overleden) als vloe-voorzltter gekozen de heer W. Bruins Slot Pzn. ült de alphabetische voordraoht van de heeren C. Doets, leeraar ambachtsschool te Dordrecht, A. A. de Groot, Idem te Alkmaar, en G. H. Morhaus, Idem te Utrecht, is tot directeur van de ambachtsschool benoemd de heer C. Doats, wonende te Rotterdam. Smllde, 20 Sept. Werd voor eenige dagen melding gemaakt van zonderlinge toestanden en van het optreden van sommige kerkeraadeleden, geen kerkelijke gemeente zal vermoedelijk In zonderllnger.en ernstiger toestand verkeerec dan die der Ned. Hervormde van Htjkersmllde. Voor ruim een maand hebben alle ouderlingen en diakenen tegen 14 Sept 1.1. unaniem ontslag genomen en zijn deze vacatures nog onvervuld. Of ze weer bezet worden ? Hat classlcial bestuur van Assen zal voorlooplg wel moeten doen wat des kerkemds ls. Wie hier met alles op de hoogte ls, slaat met belangstelling een en ander gade, want het laatste woord in deze zaak zal nog wel niet gesproken zijn. Bellen, 20 Sept. Bij Koninklijk besluit van 27 Augustus j.1. no. 21, ls aan de gemeente Bellen een subsidie naar art 53 der Wet op het L. O. toegekend groot f 4000. Bnlnerveen, 16 Sept. Met ingang van 1 October a.s. is alhier gedetacheerd als rijksveldwachter J. Hameka, thans ln gelijke betrekking te Assen. Nienw-Bulnen, 18 Sept. Hoe nuttig het ls, dat alhier 's wlntersavonds de lantarens langs den weg branden begrijpt leder, die weet dat er meer dan 70 bruggen over de belde hoofddlepen liggen. Toch sohijnt het dat ze dezen winter geen dienst zullen doen. Aan de oproeping van den secretaris tot het benoemen van een oommissie van toezicht enz. heeft geen enkele gehoor gegeven. Zou er eerst weder een ongeluk moeten gebeuren, voor de lui voor zoo'n nuttige znk warm zijn ? Borger, 20 Sept. In de gisteren in het hotel Berents gehouden vergadering der gezondheidscommissie alhier werd o, m. mededeellng gedaan van een Ingekomen stuk van den heer dr. Oester baan, Inspecteur der volksgezondheid te Zwolle, houdende voorschriften voor gebruik van melk van vee lijdende aan mond- en klauwzeer. Verder werden behandeld versohlllende slechte woningen in de gemeenten Borger en Anloo, waarbij besloten werd te advlseeren tot onbewoonbaarverklaring van een woning te NleuwBulnen en tot verbetering van een andere woning aldaar. Tevens werd besloten te advlseeren tot verbetering eener woning, staande ln bet dorp Borger. Daar In de gemeente Odoorn een Instructie bestaat voor schoolrelnlging. werd basloten te lnformeeren naar de wijze dier regeling en naar da kosten. Hierna sluiting, Annen, 19 Sept. Heden ontving J. Dekens alhier berioht van zijne aanstelling als kommies der directe belastingen, standplaats Ommen. Eext, 19 Sept. De heeren Wollering en de Lange te Veendam hebben de landerijen van den heer J. H. Braams alhier gehuurd. Genoemde heeren willen beproeven of de grond hier door zeer Bterke kunstbemesting niet tot grootere opbrengst kan gedwongen worden. Natuurlijk zijn wij benieuwd naar den uitslag. Eext, 19 Sept. Op de gisterenavond gehouden landbouwvergadericg ten huize der wed. Homan waren 26 Heden aanwezig. De notulen werden [onveranderd goedgekeurd. Daarna was san de orde betaling van ontvangen kunstmest. Kaïaiet van 13.8•/» per baal f 196; slakkenmeel, uitslag onderzoek nog niet terug, voorlooplge prijs f 2,28. Was aan de orde de Ingekomen stukken : chilinoteeringen, de laagste f 13 28, den leden nog te hoog; een exempl. der aanbestedingscourant; aanbeveling van het Centraal Bureau voor najaarsbemesting van roggevelden, waarvoor naast stalmest per H. A. wordt aanbevolen: 300 - 500 kilo thomasmeel, 200 - 400 kilo kaïaiet en 50 -100 kilo chili. Van de Linge 's almanak worden geen besteld, evenmin van die van Tjeenk Willink. Werden besproken de aanbieding van 't Cantraal Bureau van patentkali en chloorkali; de lijnkoek van Botje; de circulaire van 't C. B. over zwavelzure ammo nlak. Als nieuwe leden werden aangenomen de bearen W. Wollering en de Lange te Veendam Nog volgde de aanwijzing eener lantaarncommls sle voor den volgenden winter. Zij bestaat uit de heeren O. J. Homan, L. Enting, T. Takens en H. J. Homan. Na Inning der boeten, volgde sluiting. Pelze, 19 Sapt. Voor den met October te dezer plaatse te openen lnndhouwcursaa, onder leiding van den heer H. Hofkamp, hoofd der Bchool te Roderwolde, hebben zich 18 leerlingen aangegeven, terwijl een getal van 12 reeds voldoende wordt geacht. Pelze, 19 Sept. De heer H. Br?ams, leerling van den heer P. H. Oosterman, vroeger te Peize, nu te Langeloo woonachtig, ontving heden bericht zijner aanstelling tot kommies bij 's Rijks directe belastingen standplaats Rozendaal. Pelze, 19 Sept. Met de drielingen, hier onlangs geboren, is het treurig afgeloopen. Reeds kort na de geboorte overleed een der drie, de vorige week bezweek no. 2 en hedenmorgen werd het laatste kind .verluid". Slnls 7, (Oedemsvsart) 19 Sept. Het bezoek der September-vergaderlng van de .Nieuwe Landbouw vereenigleg te Sluis 7", gehouden ln 't Hotel Hagedoorn, was maar matig. Er waren 23 leden aanwezig. Da agenda was trouwens ook niet zeer belangrijk. Opening en notulen. Ingekomen stukken: Van het C B. chlllnoteéring, Idem mededeellng aangaande reductie ohloor- en patentkall voor levering voorjaar,Idem aanbevelinf: van Tüomasmeel voor roggabemestlcg, antwoord van den zuivelconsulent Crossen over lezing: .Georganiseerde veeverbetering", aanbiedingen van Starings Landbouwalmanak en De Langes Landbouwalmanak, uitslag kainlet-acal^ae, inlichtingen van den verkoopsr, aangaande den lndartijd door de Vereeniglng aaagekochtea stier, wat betreft zlin afstamming, aanbieding en aanbeveliag v. d. Westfalla kunstmeststrooier en Perf ct kunstmestbreker. Verder nog brieven of briefkaarten van de leveranoiers der onlangs aanbe stede kunstmeststoffen en voederartikelen. Alle lngek. stukken voor kennisgeving aangenomen Er werd één nieuw lid aangenomen. Op voorBte van het lid A. Bakker werd besloten een adres aan den Minister te richten, om Intrekking der maatregelen van Rijkswege genomen tegen de uitbreiding van mond- en klauwzeer. Aan 't eind der vergadering werd nog door een der ledan, op grond van ervaring ln 't O. van Drente, gewaarschuwd tegen een Duitsche firma, Inzake het opkoopen van CoBSumptle-aardappelen. Daarna sluiting. Havelte, 19 Sept. De heer E. F. de Boer, sedert 13 jaar directeur der stoomboterfabriek alhier, onlangs tot gelijke betrekking benoemd aan de stoomzuivelfabriek te Delnum (Fr.), zal 20 October a s. zijn nieuwe betrekking aanvaarden. Voor de met genoemden datum vacant komende betrekking hebben zich uit alle oorden des lands 58 sollicitanten aangegeven. Wapserveen, 18 Sept. Da heer C. Beun, assistent aan de boterfabrlek alhier en ln gelijke betrekking benoemd te Zavenaar, heeft wegens verhooging van salaris voor deze benoeming bedankt. SteenwUk. 19 Sept. F. ter Schure, knecht bij zijn neef, den kastelein ter Schure te Tuk» een man van ongeveer 65 jaar, die zich door t op hol geraken met paard en wagen zoo ernstig aan 't hoofd verwondde, waarover wij in no. 219 van dit blad 't een en ander mededeelden, ls aan de bekomen wonden reeds overleden. Appelscha, 19 Sept. Het slatwerk aan de vaait ls afgeloopen, voorzoover het niet met baggermachines plaatsheeft. Voor de scheep vaart ls het kanaal vrij wat verbeterd. Door schippers, verveners en arbeiders wordt verlangend naar de heropening uitgezien. Waar we hier nog langen tijd leelijk mee kunnen blijven zitten is wel de slataarde langs de vaart. Als de herfstregens komen bemoeilijkt het op sommige plaatsen niet weinig het verkeer. Appelscha, 19 Sept. De mazelen-epidemie breidt zich nog uit. Heden waren aan school I 168 van de 261 leerlingen absent. Tot heden zijn 7 kinderen tengevolge der ziekte overleden. Van overheidswege wordt nu niets tegen deze ziekte gedaan, hoe ernstig ze ook blijkt te zijn. --- Verslag van de vergadering der Centrale Liberale Kiesvereeniging „Drenthina" te Emmen. Heden werd in het hotel Boer alhier eene vergadering gehouden der Cantrale Liberale Klesvereeniglng .Drenthlna". Toegang tot deze vergadering hadden de leden van aangesloten kiesvereenigingen en clubs van jonge Liberalen. Da vergadering was niet best bezocht, daar ongeveer zestig personen aanwezig waren. Ia zijn openingsrede wees de voorzitter, de heer ds. J.M. Rienstra, er op, dat in den tegenwoordigen tijd leder belang dient te stellen ln den polltleken toestand van den Staat. Men moet weten hoe het land bestuurd wordt. De burgers vormen den Staat en niet omgekeerd. Er rust een groote {Verantwoordelijkheid op de burgers, daar het van groot belang ls, welke wetten aan het volk gfgaven worden. Een groot man heeft eens gezegd: .Een volk krijgt de wetten, die 't waard is" en daarmede stemde stemde hij volkomen in. Heden zou hier tasproken worden wat van belang kon zQn voor het politieke leven In het distrlot Emmen. Het bestuur van .Drenthlna" had gemeend, den afgevaardigde van dit distrlot nlt te joodigen deze vergadering met zijne tegenwoordigheid te vereeren, niet om een lezing te houden, dooh om een woord te spreken met het doel het politieke leven te bevorderen. Hartelijk riep hij allen een welkom toe, inzonderheid den heer dr. P. H. Roessingh. Hij hoopte, dat dit samenzijn bevorderlijk mocht zijn tot eene betere samenwerking ln 't politieke leven. Hij deelde aan de vergadering mede, dat in de voorafgegane bestuursvergadering van .Drenthlna" tengevolge van het bedanken van den heer Hammes tot secretaris was gekozen de heer N. J. Rijnsaardt te Odcornerveen, en dat uit de rekening en verantwoording van den penning meester gebleken was, dat er een batig saldo ln kas was van f 206.95. Hierna gaf de voorzitter het woord aan den heer dr. P. H. Roessingh. Deze sprak ongeveer het volgende: Het was hem aangenaam dat hij aan het verzoek van Drenthina kon voldoen, omtegenwoor dig te ztjn op deze algemeene vergadering. Bij hem zelf was toen dadelijk het plan gevormd om ook een woord te spreken tot de leden. Hij had toen het bestuur verzocht de leden der aangesloten kiesvereenigingen en de clubs van Jonge Lberalen daarvan mededeellng te doen. De opmerking was gemaakt, dat de tijd van deze vergadering minder geschikt gekozen was. Hij erkende dit. Bij de tegenwoordige drukke werk zaaaa heden van de landbouwers kon men niet van ben eischen, deze vergadering te bezoeken; 't ls evenwel met 't oog op de andere gemeenten ook moeieltik 's avonds hier eene vergadering van Drenthina te beleggen. Hij was de aanwezigen echter dankbaar voor hunne komst. Ia den komenden winter zou er misschien nog wel eens gelegenheid zijn, eene spreekbeurt te vervullea, om zoo ook anderen ie de gelegenheid te stellen hem te hooren. Hij had het noodig en goed geoordeeld om thans een enkel woord te zeggen over den politiekan toestand van ons land. Da verkiezingen van leden voor de Prov. Staten ln Zuid Holland zeggen ons, dat het vrijzinnig beginsel ln ons land bedreigd wordt. Dit mocht wel eens nader bezien worden. Wilde manden tegen woordigen toestand goed kennen, dan diende men eenige jaren terug te gaan. 1901 ls een ongelukkig jaar voor ons land ge weeBt, toen het Ministerie Borgesius—Plerson door de verkiezingen genoodzaakt was hare taak neer te leggen. Dit Ministerie had veel gedaan. Tot stand waren gekomen de wet op de persoonlijke dienstplicht, de leerplichtwet, de woningwet, de gezondheidswet, de ongevallenwet. Bij de verkiezingen was het Nederlandsche volk steeds toegeroepen: Vóór of tegen Christus. Toen de uitslag bekend was zei dr. Kuyper: .dat Gods naam in Nederland had gezegevierd". Waaraan was dit te danken ? De Katholieken en acti-revolutionairen maakten niet gezamenlijk de meerderheid uit. Dit scheen wel zoo, dooh de overwinning was behaald door behulp van de kleurlooze middenstof. Sommigen noemen die personen liberalen. Hij zou ze dien naam niet willen geven. Dikwijls zijn het menschen zonder politieke beginselen. Da uitvoering van die vele wetten kost veel geld. Velen zijn van meening, dat er niet veel tot stand behoeft gebracht te worden, omdat dit geld kost en hun beurs er dan wellicht ook iets lichter door wordt. Zij gaven den doorslag aan de Carlstelijke partijen, niet omdat ze er toe behooren of dat ze het eens waren met hunne beginselen, maar uit vrees dat er nog meer wetten van 't Ministerie Borgesius zouden komen. 't Ministerie 1901—1905 herinneren we ons allen. Van de beloften, om de soolale wetgeving voort te zetten, kwam niets; wel werd de schatkist geopend voor het bijzonder onderwijs. Allen, die niet tot hun partij behoorden, wer den paganisten genoemd, als buiten Christus Btaande. Dit bracht groote beroerlcg ln ons land, In 1905 viel het.Minlstarle-Kuyper. Is er toen ook te hard gejuloht, te luid gejubeld? 't Was weer die kleurlooze middenstof, die In 1905 den doorslag gaf. De vrijzinnige partij stond toen voor eene groote moalelijkheld. De verschillende vrijzinnige groepen waren wel niet verdeeld, dooh niet eensgezind. Op de sociaal demokraten kon niet gerekend worden. Zij rekenden zich niet tot de regeerlngspartij. De Unl-liberalen en vrijzinnig demooraten waren het toen eens geworden en moesten de Regeering vormen, 't Was een goed program 1 Op den voorgrond stond, de militaire lasten te verminderen; op finantieel gebied hervormingen aan te brengen en gelden te vinden voor ouderdoms- en Invaliditeitsverzekering. De flnantleele plannen hadden ten doel, naar draagkraoht belasting in te voeren waarbij bedrljfs- en vermogensbelasting Ineen smelten, zonder den druk te leggen op de sohouders van den kleinen man. Wilde men ouderdoms- en invaliditeitsverzekering, dan moest er geld zijn. Wijziging te brengen in 't kiesrecht zou moelelijk gaan, daar wel niet de vereischte voorstanders te vinden zouden zijn. 't Ministerie ging aan 't werk, doch al spoedig bleek, dat de tegenpartij scherp tegenover haar Btond. De reohterzijde legde het er op toe de Regeering te bemoaleltjken. Nadat het arbeidscontract, dat reeds door drie vroegere Regeeringen was blijven liggen, afgewerkt was, werden de moeilijkheden erger. Bekend ls de tegenstand tegen Minister Staal. Zelden had hij zoo'n heftige discussie ln de Kamer waargenomen als toen. In de Eerste Kamer stuitte de Minister op nog grooteren tegenstand. Nam de Tweede Kamer de begrooting aan, de Earste Kamer verwierp haar. De Regeering beschouwde dit als een directe aanval op haar en bood haar ontslag aan. Wat zou er nu gebeuren ? De partij in de Eerste Kamer, die de oorlogsbegrootlng had afgestemd, was gedekt, daar de Earste Kamer niet geroepen wordt een Ministerie te vormen en de Tweede Kamer had de begrooting aangenomen. Aan de tegenpartij werd de gelegenheid geboden de Regeering over te nemen. Zij wilde dit doen onder voorwaarde, dat de liberale partij erkende, dat ze onmogelijk konden regeeren. Dit kon niet geschieden. Na 2 maanden van werkeloosheid kwam het Ministerie op verzoek der Koningin op 't ontslag terug. Er kwam een nieuwe Minister van Oorlog. Het Ministerie zou ln 't zelfde wetspoor doorgaan. Dat was mannenwerk. De Regeering gaf niet toe. De rechterzijde wilde liever niet de Regeering op zloh nemen, daar de Statenverkiezingen voor de deur stonden en men niet wist hoe die zouden afloopen. Een oogenbllk wilde hij stilstaan bij de Statenverkiezing, vooral bij die Ia Zuid-Holland. Dit gewest vaardigt 10 van de 50 leden voor de Eerste Kamer af. In 1902 waren de Staten van Zuid-Holland omgezat. Nu zou getracht worden de vrijzinnige zetels te heroveren. De vrijzinnigen ln Zuid-Holland vereenigdenzlch om de Staten om te zetten om dan over 10 plaatsen ln de Eerste Kamer te kunnen besohlkken. In die dagen zagen de Katholieken de kans schoon om de coalitie van vroeger ln eere te herstellen. Dezer dagen werd dit opgehelderd op 't Congres voor de Sociale Aotle, waar de heer Aalbers zei: .Io geen land van Europa ls de Katholieke partij er zoo gelukkig aan toe als in Nederland en dat dankt ze aan de geloovige Protestanten". Daaraan moest men zich houden, om verdere vruchten te kunnen plukken. Ia den verkiezingstijd ging het evenals In 1901. Christus of Baliam, geloof of ongeloof, revolutie of evangelie, vóór of tegen Christus, Alles werd gedaan om antithese, die ons volk zoo verdeeld had, opnieuw te doen herleven. Kuyper werd ln die dagen niet genoemd, dooh nij had de draden ln handen. Hij trachtte allen aan zloh te verbinden tot zelfs Staalman toe. Za waren eensgezind. In Lalden sprak een katholiek op eene vergadering der kiesvereenlging met innige liefde van Willem van Oranje, de vader des vaderlands. Allen trokken op tegen wat liberaal heette en de liberalen verloren radlkaal. In de Standaard kon men toen lezen: .Het ls een wonder ln onze oogen, wij begrijpen 't niet." 't Was weer de . middenstof, die nu met anderen balanceerde. Aan hen is het te wijten, dat we nu een vaster zittende In-conservatleve Earste Kamer bezitten. De toekomst zalleeren, wat er gebeuren zal als straks de Minister van Oorlog zijne plannen voor 't blijvende gedeelte zal blootleggen. Allicht zal hij dezelfde moeilijkheden ondervinden als Staal. Al gaat de Tweede Kamer mee, de Earste Kamer zal wel zorgen, dat er niets van dien aard geschiedt. De finanoleele voorstellen zullen op onverzoenlijk verzet stuiten bij eenlgen ln de Tweede Kamer en bij de overgroote meerderheid in de Earsts Kamer. De Rageerlng zal niets kunnen doen. De landbouwverzekering zal wel uit blijven; missohlen dat er nog iets van de vlsscherijwet komt; voor de wet op de werkeloosheid vreeBt hij. Van alles zal er weinig terecht komen, tenzij de Regeering haar program laat liggen, de hoofdzaken niet verder aanroert; de wetten stil laten rusten, die reeds in het voorlooplg program zijn opgenomen. Doch dit zal de Regeering niet doen. Za zal liever sneuvelen met eere, dan laven ln zwakheid. Het vrijzinnig beginsel werd ook bedreigd van de zijde der sooiaal demooratie. Zij zeiden de regeering ln 1905 direct de wacht aan; van haar had de regeering niets te waohten. Zij staaa scherp tegenover de vrijzinnigen. Op 't laatst gehouden congres te Stuttgart werd nog door een soclaal-demooratisch afgevaardigde gezegd : .alle bourgeois partijen zijn uit den booza". Door hen werd het volk in twee kampen verdeeld: kapitalisten en proletariërs. Arbeid en kapitaal zijn eikaars natuurlijke vijanden. De klassenstrijd wordt steeds door hen aangevuurd. Ean bittere toon ls er ook gevoerd op de klesreohtmeetlng van de sociaal-demooraten. 't Is een moeilijke toestand. De vraag is of eene regeering van de tegenpartij, wanneer die aan 't roer kwam, veel tot stand zou brengen. 1901—1905 ls daarvoor zeer langzaam. In de laatste verkiezing is het conservatieve gedeelte zeer versterkt, zoodat er dan ten conservatief ministerie moest komen. Da vrijzinnige regeering kan haar vleugels niet uitslaan; door ds omstandigheden genoodzaakt kan ze niets uitvoeren. Wat ls de oorzaak daarvan ? Ia polltieken zin leven we In een zeer valsche, onware toestand. Ettelijke jaren geleden werden de verkiezingen geleid onder de leuze: .Vóór of tegen Caristus". Die leuze is een leugen. Zoolang men die blijft aanheffen en verkiezingen onder die leus blijven gevoerd, zullen we dien zonderlingen toestand blijven houden. Ia beginsel staan katholieken en eo anti revolutionairen lijareoht tegen elkaar over. Da leus is er om 't volk te trekken om macht te krljgan. Tegen die leuze moeten de vrijzinnigen zloh verzetten. Er is noodig eene verdeeling in twee partijen; aau de eene zijde de vooruitstrevendedemocratischgezinde en aan de andere zijde de conservatie vu partij. De vooruitstrevenden van verschillende partijen zullen zich moeten aansluiten en de conservatieven ook. De kerkelijke partijen werken hierin niet mee, want dan zou de coalitie uiteen vallen, 't Ij dus te vreezen dat er in de eerste jaren geen gezonde toestand komt. Hij sou wel willen uitroepen: .Wie be- vrlidt onze politiek van die tegenstelling, van dit oDwaarzIjn". Er moet een tweede Thorbecke *°Voor' de toekomst gaf hij de hoop niet op. Heel ons staatsrecht Is gegrondvest op de vrijzinnige beginselen. Er is wel zwaarder strijd eestreden dan thans. Wie bracht de vrijheid op godsdienstig gebied. De vrljilnnlga partij. Nederland, een land van oudsher een toevluchtsoord voor vervolgden, kan niet anders, dan vrljilonlg lijn. Van de vrijzinnige beginselen verwachten we de waarborgen voor verdere ontwikkeling en hervormingen. De vrijzinnigen moeten niet angstig z)i n T00r staatsbemoeiingen. Blijven de vrijzinnigen trouw aan hunne beginselen dan zullen ze blijven leven en kracht hebben. Ér valt heel wat te doen, er zijn toestanden die dringend verbeterd moeten worden. De vrijzinnigen zijn pas begonnen en telkens werden die werkzaamheden weer afgebroken. De Regeering wordt nu bemoeilijkt. Zal ze moeten gitreden ? 't Zal hem niet berouwen; 't zou misschien Iets nader tot het doel kunnen brengen. Er wordt gezegd, dat in Drenthe de vrijzinnige beginselen vasten wortel hebben. Hij is er trotsch op, als hij dat hoort. Doch er is ook aanleiding tot zelfonderzoek? De tegenpartij gaat ook hard vooruit. Er moet niet geklaagd kunnen worden over lauwheid. Men moet niet bang zijn voor hervormingen, lader moet een open oog hebben voor de teekenen der tijden, indien we niet wakker zijn en blijven, vooral in vrijzinnige districten, beloopt men den kans het district verdeeld te zien in twee partijen, de olerioale en socialistische. Ieder zij propagandist en kent zijn plaats ook; elk zij waakzaam. Opbouwen en verdedigen. Kwam het tot ontbinding, dan mag aan Drenthe de schuld niet liggen, dat de vrijzinnige beginselen verzwakken. Dat de vrijzinnige beginselen krachtig mogen leven en krachtig mogen werken. Met de grootste aandacht werd de geaohte spreker gevolgd. Een langdurig applaus volgde. De voorzitter gaf aan de vergadering in overweging de belangen van het dlstrtot Emmen nog te bespreken. Hij legt aan de vergadering de vraag voor: Hoedanig zijn nu de toestanden in ons district en kunnen er ook vingerwijzingen gegeven worden om in 't een en ander verbetering aan te brengen? Verder bracht hij de jonge olubs der jonge liberalen nog ter sprake. Nuttig oordeelde hij het, dat in die clubs lezingen werden gehouden, lectuur werd versohaft enz. Wenschelijk aoht hij het, dat personen van 18-30 jaar zich bij de jonge liberalen aansluiten. Ook zou het hem en 't bestuur van .Drenthlna" aangenaam zijn als de clubs zich nauwer aansloten bij „Drenthlna". De organisatie kan nog versterkt «orden. Er Is nog weinig gedaan om de eenheid te bevorderen. Ook hoopte hij, dat tot 't verkrijgen van meerdere eenheid de klesvereenigingeo, die nog niet bij .Drenthlna" waren eangesloten, daartoe overgingen. Hij wekte allen op tot samenwerking. Er moest overleg gepleegd worden. Nu werkten «Drenthina," kiesvereeniglngen en de jonge liberalen leder afzonderlijk. Dat was de bedoeling niet. Eenheid moest er komen. Door versohtllende heeren werden nog vragen gesteld of wecken gegeven in 't belang van .Drenthlna" en de olubs van jonge liberalen. De vrtgen werden door den heer Roesslngh beantwoord. Aan 't eind der vergadering braoht de voorzitter een woord van dank aan den heer Hammes voor alles wat hij in 't belang van „Dreothlna" als secretaris had verricht. Met een woord van recht hartelijken dank aan den heer Roesslngh voor zijn historisch overzicht over het politiek leven der laatste jaren, sloot de voorzitter de vergadering, daarbij den wensch uitsprekende, dat de heer Roesslngh nog een reeks van jaren het district Emmen moge vertegenwoordigen. ---