Organisatie van Consumenten. Onder de vele groote problemen, die derv ioorlcg ons heeft nagelaten is dit stellig het belangrijkste, zoo het voor het oogenbhk al niet tiet meest op den voorgrond treedt. Vóór den oorlog heeft men de groote moelelijkheden van dit probleem niet voldoende onderkend. En ten slotte is dat volkomen begrijpelijk. Men meende met de verbruikscoöperatie een heel eind te komen. En men liet de verdere zorg aan den staat over, m de meening, dat i ten slotte de vanzelfsprekende organisatie van olie consumenten was. . , , Hebben de afgeloopen jaren iets geleerd, dan is het stellig dit, dat de coöperatie de moeielijkheid verplaatst, niet oplost, en bovendien ook dit, dat de georganiseerde gemeenschap, dat de staat of stad, te veel hooi op zijn vork heeft en niet het geschikte lichaam is om die geweldige taak ook nog voor zijn rekening te nemen. Nu is het zeker waar, dat niet iedereen dit met ons eens is. En zijn er, die dit nog steeds niet beamen. Doch of zij het beamen of niet, in elk geval staat dit wel vast, dat over de geheele wereld alle staatsbesturen zich zoo gauw dat maar eenigszins ging uit die functie hebben te< rugi getrokken of nog bezig zijn zich terug te trekken. Wij gelooven,, dat dit volmaakt terecht geschiedt uit wijze zelfbeperking. 'Doch zelfs wie dit niet gelooft, zal toch waarschijnlijk moeten toegeven, dat in het huidige stadium van ontwikkeling der democratie van den staat heel weinig te wachten is als beschermer van den consument. Immers in de vertegenwoordigende 'lichamen treden de belangen van bepaalde groepen hoe langer hoe meer op den voorgrond. De politiek en vooral de politieke taktiek dwingt tot het behartigen van de belangen van bepaalde groepen van kiezers. Het is al heel moeielijk tegenover die politieke eischen van bepaalde belangen het algemeen belang (betrokken bij het algemeen bestuur) voldoende in het oog te blijven houden. En hoeveel moeie lijker iwordt dat nog, indien men nu ook nog onder dit algemeen belang gaat brengen een direct ingrijpen van den staat ten behoeve van de consumenten. Men denke b.v. aan de moeielijkheden, die op dit punt het gevolg zijn van het collectief contract. Neem aan er is in bedrijf A. een collectief contract, dat de werkgevers bindt aan bepaalde Tninimumloonen, de werknemers aan de verplichting om te zorgen (door weigering om te werken bij niet-georganiseerden) dat de werk' gevers voor hun product een zekeren minimum, prijs krijgen. De staat bevordert dit collectieve contract, in het belang van beide groepen van producenten. Uit den aard der zaak worden in dit geval de consumenten het kind van de reke' ring. Nu zijn er veel doekjes voor het bloeden : consumenten-raden, vertegenwoordigers van de consumenten in de prijsvaststellende lichamen, enz. Doch meer dan doekjes voor het bloeden zijn dat niet in dit geval, dat de staat zich met de kwestie bemoeit. Immers uit den aard der zaak is de macht van de producenten in dergelijke gevallen ve^l grooter dan die van de consumenten,. Primo omdat de eersten {voor dit geval) opzettelijk georganiseerd zijn, de laatste niet. En dan omdat het belang van iederen producent bij dit contract groot is, voor iederen consument slechts heel gering, sterk verwaterd en verimengd met allerlei andere consumentenbelangen. Wij gelooven dus dat, althans in het huidige stadium van ontwikkeling der democratie, de 'belangen der gezamenlijke consumenten niet veilig zijn bij het staatsbestuur. En in elk geval constateeren wij — als boven gesteld — dat alle staatsbesturen bezig' zijn het direct ingrijpen van den staat ten bate der consumenten zooveel mogelijk te beperken. Willen de consumenten dus geholpen zijn, dan zullen zij zichzelf moeten helpen. En moeten helpen, niet vooral door den producent het produceeren lastig te maken of hem concu rr entie te gaan aandoen, doch door te zorgen, dat de belangen van den consument voldoende tot haar recht komen en niet zonder meer per se opgeofferd worden aan andere belangen. Wij hebben vernomen* dat wij een proef in die richting te wachten hebben op een gebied, waar zij uiterst interessant en uiterst suggestief kan werken: op het gebied der groote vervoersmiddelen. Dat de consumenten juist op dit gebied het eerst het middel der organisatie aangrijpen, ligt voor de hand. Immers nergens is de consument zoo machteloos als de individueele reiziger tegenover de leiders der groote vervoersmiddelen. Hij is de enkeling tegenover (in den regel) reusachtige lichamen, die een monopolie hebben. Van concurrentie aandoen is geen sprake, de tarieven en de dienstregelingen worden vastgesteld voor hem en zonder hem, de werkgevers, de werknemers, de geldschieters, de aandeelhouders, zij zijn allen uitstekend georganiseerd. Alleen hij, de consument, die alles betaalt, heeft niets te zeggen. Ja — hij heeft zelfs in de praktijk niet de bescherming, die elke andere Nederlander in den regel toch wèl heeft: de bescherming door den rechter. D. i. t. z.: als de spoorweg zijn verbintenis niet nakomt, niet vervoert overeenkomstig de bepalingen van het contract, 's winters niet verwarmt, niet voor aansluitingen zorgt of als de spoorweg onredelijke betalingen eischt, zijn verbintenis niet vervult, dan heeft de reiziger natuurlijk theoretisch het recht den spoorweg' voor den rechter te dagen. Doch dat is niets dan theorie. Immers wie op een kaartje van ƒ2.50 zijn recht niet krijgt, zal niet licht een proces beginnen over een zoo luttel bedrag. Daarbij komt nog een belangrijk bezwaar. Wij hebben boven, al gezien hoe moeielijk het voor den staat is —• en moet zijn — om den consument te beschermen. Die moeielijkheid wordt in dit geval dubbel groot, omdat de staat direct bij de exploitatie (althans van het belangrijkste vervoermiddel: den spoorweg) betrokken is, waardoor de staat niet objectief tegenover het spoorwegbestuur kan staan en dus zeker nóg minder geschikt is (dan in den regel) om de belangen van den. consument te behartigen. Zoo ergens, dan is op dit gebied dus een organisatie van consumenten gewenscht. En vandaar dat wij gaarne de aandacht vestigen op de poging-en om een stevige en ruim-werkende organisatie van consumenten, van menschen dus die per spoor, per tram of per boot reizen, te vormen. Waren er aanvankelijk twee zoodanige organisaties in wording, een met haar hoofdkwartier te Groningen en een met een bestuur te Rotterdam, men is er nu reeds op weg er één sterke organisatie van te maken. En die organisatie stelt zich ten doel, allereerst met de leiders der vervoermiddelen, overleg te plegen, de stem deiconsumenten te doen hooren, hun invloed te doen gelden, bij de besturen der ondernemingen, maar dan ook — als het noodig "is — krachtig op te treden en zoo noodig zelfs alle maatregelen te nemen om de rechten, van den reiziger, al betreffen die dan ook kleine bedragen, te doen gelden. Men is dus op den goeden weg. Men gaat een proef nemen met organisatie van de consumenten op een terrein, dat daarvoor bizonder geschikt is. Men verklaart zich dadelijk bereid tot het verstgaand overleg, doch tracht intusschen zooveel mogelijk sterk te zijn en aller medewerking te krijgen. Zoo ooit, dan is hier dus alle aanleiding om dit initiatief met belangstelling te volgen en te steunen, voorzoover men qua reiziger zich daar. toe geroepen voelt. Want dat men, alleen dan veel zal bereiken, als zooveel mogelijk medewerken — wij hooren dat de contributie op een laag bedrag, zal worden gesteld — ligt in een geval als dit natuurlijk wel zeer voor de hand. Alleen een financieel sterke organisatie zal hier iets kunnen bereiken. : --- MENGELINGEN. HET EERSTE BROEKJE. Wat stapt hij trots, de kleine man; Hg heeft zijn eerste broekje an En — met twee diepe zakken. Hg steekt zijn handen flink er in; Als ik hem aanzie, krijg ik zin, Hem even ferm te pakken. Maar hij wordt rood tot achter 't oor: „Daar ben ik veel te groot al voor! ïk laat me niet meer pakken!" Wat stapt hij trots, de kleine man: Hij heeft zijn eerste broekje an. En — met twee diepe zakken! (Uit: School en Huis). DE SCHEIDINGSRING. Een nieuwe mode is te Parijs door zaakkundige, psychologische juweliers ingevoerd, die overal ingang vindt en zeer toegejuicht wordt. Deze mode is een nieuwe soort ring, een symbolisch pronkstukje, waaraan nog niemand gedacht had, n.1. de scheidingsring. Het sieraad heeft in zijn vele variëteiten als grondmotief een pijl, den pijl, die eenmaal door Amor op de teleurgestelde echtgenooten afgeschoten werd, doch die nu gebroken is en waarvan de brokstukken den omtrek van den ring versieren. Scheidingen zijn tegenwoordig aan de orde van den dag en, evenals vroeger aan een trouwring, wordt nu de behoefte gevoeld aan een scheidingsring. Het denkbeeld is reeds geopperd, slechts één der beide echtelieden het recht te geven, na de scheiding den ring te dragen, en wel diengene, ten gunste van wien de scheiding is uitgesproken. Hij zou dan dus tevens eenigszins dienen als een „bewijs van goed gedrag." * « *. HOE VINDEN ZE ELKAAR?. Dat wil zeggen, de insecten. Het is bekend, dat van de ruim 1700 vlindersoorten, di© in ons land voorkomen, de overgroote meerderheid schemer- of nachtdieren zyn en slechts een klein gedeelte overdag vliegt. Zet u maar eens neer om op te schrijven hoeveel soorten vlinders u overdag hebt zien vliegen; u zult merken hoe klein dat getal is. Hoe vinden ze elkaar nu voor de instandhouding van de soort? Door: le. het gezicht, 2e. het gehoor, 3e. het reukorgaan. Het gezicht komt overdag het meeste te pas; ieder kent zijn soortgenooten. Toch bedriegt 't gezicht wel eens; soms zitten hommels harige vliegen na, die zij voor hommels aanzien, 's Avonds profiteeren de glimwormen van het licht, dat öf de wijfjes of de beide sexen afgeven. Intusschen is het merkwaardig, dat ook de larven al lichten, wat niet in verband met de voortplanting kan staan. De wijfjes van de glimwormen zijn ongevleugeld. Op warme donkere avonden, b.v. in Juli, kan men 't lichten op de zwarte aarde heel goed waarnemen. Het gehoor doet o.a. dienst bij houtkevers, sprinkhanen en krekels. De zoo beruchte houtwormen (kevers) maken 's nachts een tikkend geluid; 'tschijnt, dat de een de andere beantwoordt. Bijgeloovige menschen, die niet weten, waar dit tikken in huis vandaan komt, zien hierin de doodstijding van den een of anderen bekende: vandaar dat de kever ook wel „doodskloppertje" heet. Hoe sprinkhanen en krekels musiceeren, weet iedere buitenman. Zóó vinden ze elkaar. Het reukorgaan is 't sterkst en werkt vooral op groote afstanden. Dit staat vooral in verband met: le. de leefwijze (nacht- of avonddier) en 2e. de ongevleugeldheid en het geringe verplaatsingsvermogen der wijfjes. Een aardig voorbeeld hiervan is de witvlakvlinder. Het wijfje heeft slechts vleugelstompjes en kan dus niet vliegen. Als 't uit de cocon kruipt, blijft 't daarop zitten. De mannetjes met roestbruie vleugels, waarop een witte vlek, vliegen overdag woest rond. Al kun nen ze de wijfjes niet zien, die zitten in struiken en boomen, ze vinden ze wel, want deze verspreiden een sterke lucht. Vangt men en kele wijfjes en bergt men die op in een siga renkistje, dat men sluit, dan komen al spoedig vele mannetjes er op af. Zelfs al plaatst men het sigarenkistje voor een gesloten raam. Het reukorgaan van de mannetjes moet dus wel sterk ontwikkeld zijn. Deze proef kan men in Augustus, wanneer 't bruine vlindertje lustig rondvliegt, gemak kelijk nemen. Een. andere proef is de volgende. In een laboratorium werd tusschen 10 uur 's avonds en 6 uur 's morgens een vrouwelijke nachtpauwoog geplaatst. In dien tijd lcwamen er 126 mannetjes op af, die allen werden ingerekend. Merkwaardig is 't, hoe verschillenle avonden nachtvlinders op bepaalde uren vliegen; vermoedelijk worden ze dan gedirigeerd door de lichtsterkte of zwakte, wat hier 't zelfde is. Zoo vliegt b.v. de lindewijlstaartvlinder tus schen 9 en 9% uur (zonnetijd) ; de populierenpijlstaart komt een uur later op de vlakte of in de ruimte, net zooals men het noemen wil. Zoo loopt alles netjes in 't gareel. FISCUS. Nu we zooveel tegenwoordig met den fiscus te maken hebben ,is 'twel aardig te weten wat Fiscus beteekent, Fiscus is eigenlijk een uit biezenhof teenen gevlochten mand (verwant met fascis d.i. bos of bundel). Het schijnt dat de Romeinen geldmanden gebruikten in plaats van geldkisten. Althans wy vinden fisci ook gebezigd tot verzending van geld, even goed als ter bewaring er van. Vandaar beteekent fiscus ook wel schatkist van den staat d.i. aerarium. Onder de keizers ki'eeg fiscus de beteekenis van private kas des keizers, waarin ten laatste het aerarium zich oploste. Eindelijk nam het woord ook de beteekenis aan van de verpersoonlijking der belastingheffing. * » ACHTURIGE WERKDAG. Dit is niet gelijk velen meenen een bedenksel uit onzen tijd ; maar het is een zaak, die al uit de 17e eeuw dagteekent. In de „Didactica Magna" van Commenius (1592—1671) dat in 1632 werd voltooid, wordt op de splitsing van het etmaal in drie gelijke deelen aangedrongen : 8 uren voor den voort brengenden arbeid, 8 uren voor de voeding, de kunst en de ontspanning en 8 uren voor den slaap. Denis Vairesse verdedigde in zijn „Histoire des Sevarantbes, peuples de la Terre Austdale" (1671) eveneens de gelijkmatige verdeeling van het etmaal. In de „Civitas Soli" (1640) wordt dit denkbeeld ook behandeld ; deze vereeniging (Grond of Bodemstaat) was de voorlooper van onze „Landnationalisatie". ZIJN GAS. Een niet al te snugger student ontving privaatlessen ten huize van zijn leeraar in de natuurkunde. Deze behandelde de verschillende soorten van gassen. O.a. noemde hij op waterstofgas, lichtgas, rioolgas. — Noemt u nu nog eens een soort gas, vroeg hij den student. Deze moest het antwoord schuldig blijven. — Wel mijn gas, zeide de leeraar. — O, ja, zei de student met een blij gezicht van begrijpen, terwijl hij naar 's leeraars brandende gaskroon opkeek, uw gas. AAN 'T BEVEL VOLDAAN. — De heer van Delden, mevr. van Delden, mej. van Delden, mej. van Delden, mej. van Delden, mej. van Delden, kondigde de bediende aan de deur aan, toen de heer en mevrouw van Delden met hun vier dochters de zaal binnentraden. De gastheer, zenuwachtig over de langdradige manier van aandienen, fluisterde in het voorbijgaan den bediende nijdig in 't oor : — In 'tyervolg wat korter, begrepen ? — Begrepen, mijnheer. Even later ging de deur weer open en de familie Schoppen aandienende, schalde de stem door de zaal: „Schoppenzes !" * ♦ «*r * > h ; BAARDEN EN GEWETENS. Rechter (zonder baard) : — Ik denk dat je gewetensleven zwart is als je baard ! Beschuldigde (met baard) : — Als iE naar den baard moest oordeelen, zou ik zeggen, dat u in 't geheel geen geweten hebt, edelachtbare ! > ' V h ARBEIDSVERDEELING. „Wat was je in je laatste betrekking ?" vroeg de koopman. ^ „Ik was doener, mijnheer". „De doener! Wat is dat ?" „Wel ziet u mijnheer, wanneer mijn patroon iets gedaan wilde hebben, vroeg hij het aan den kassier, de kassier vroeg het aan den boekhouder, de boekhouder vroeg het den klerk en de klerk vroeg het mij". "En wat gebeurde er dan ?" „Wel mijnheer, daar er niemand meer was, waar ik het aan kon vragen, moest ik het doen". , * * * GOEDE BEKENDEN. „Kellner, je hebt ong toch niet vergeten ?" vraagt een heer, die met Vijn vrouwtje op het! bestelde zit te wachten. „Zeker niet mijnheer. U is toch die boida gebakken scholletjes?" RENTEZEGELS. Katchen kwam in Holland dienen, Blonde Gretchen kwam óók mee, En ze vonden het in Holland Himmlich reizend, alle twee. Boter, melk en kaas en eier, Hééle schoenen, dikwijls a u s, > Zondagsavonds naar de danszaal, Markenzendingen nach Haus. Hun mevrouw dokte driemaand'lyka (Daar ze arbeid-geefster was) x Per persoon drie gulden veertig Voor het visum op hun pas. Dat had ze er graag voor over, ' Plus natuurlijk een goed loon, Verder: wek'lijks rente-zegels, ' ( Vijftig centen per persoon. En zoo plakte Ma maar verder ^ Net als zooveel and're Ma's, •"* Maakte 'n ouderdoms-pensioentje Voor de twee Germania's. Na vijf rente-zegel-jaren Was het al een flink bedrag, > Dat, verborgen in 's Lands Schatkist, Op die twee te wachten lag. Katchen ging t'rug naar de Heimath, Gretchen ging weer met haar mee, Deutschland, Deutschland iiber Alles .»» Beiden hadden Heimathweh. • t Ml ... ••• ••• ••• ••• ••• ••• UI «tl M| Van de saamgeplakte centeir Had mevrouw volstrekt geen spijt, Daarvan kocht de Raad van Arbeid Een nieuw Deventersch tapijt. CLINGE DOORNBOS in de Te& --- Friesche Kiekjes. IX. De Bond van Coöperatieve Zuivelfabrieken in onze provincie, heeft haar 25-jarig bestaan op feestel. wijze herdacht in de provinciale hoofdstad. Er waren heel wat feestgangers naar Leeuwarden getogen, om aan de Jubilaresse hunne gelukwenschen aan te bieden, o.m- de oud -Minister Posthuma, Leeuwarder van geboorte en, vergis ik mij niet, de eerste secretaris van den Bond. Deze bond heeft voor de zuivelindustrie in onze provincie heel wat gedaan in die reeks van jaren, dat is niet te loochenen en moet velen tot dankbaarheid' stemmen. Echter, 't is mij toch nog nooit recht duidelijk geweest, hoe men in onze provincie ïcan spreken van Coöperatieve Zuivelfabrieken, omdat het coöperatieve beginsel daaraan m.i. ontbreekt. Het doel der zich noemende Coöperatieve Zuivelfabrieken, in Friesland, misschien is 't elders ook zoo, is de geproduceerde producten zoo duur mogelijk te verkoopen. Hoe meer winst, hoe liever. Daarom koopt men de benoodigdheden dan ook liefst zoo goedkoop mogelijk in, neemt de goedkoopste werkkrachten, om uit! te sparen op de exploitatiekosten. M.a.w. de geheele opzet is zuiver speculatief naar mijn oordeel, alleen met dit ver schil, dat de boeren -melkleveranciers de ge maakte winst deelen. Of de winst groot of klein is, de meBcvaarder van de fabriek krijgt geen cent loon meer, de karrijder evenmin, het andere personeel in de fabriek mag bij royale winst eens een douceurtje krijgen, maar is da nu het kara&ter, de toepassing van heli beginsel. Coöperatie? Ik heb dit altijd zóó opgevat, dat iedereen, bij de coöperatie betrokken, bij everïtueele winst daarvan oo'it zijn aandeel zal ontvangen, waarvoor vooraf een regeling kan gemaakt worden- Ik heb wel eens hooren beweren, dat een coöperatie zelfs geen winst mag maken, wat wellicht in principe juist is, maar wat de uitvoering betreft zeer zeker groote bezwaren met zioh brengt. Maar laat ik met dit coöperatie-praatje eindigen. Met of zonder coöperatie gaat het tegenwoordig in Friesland den veeboeren niet naar den vleeze, dat is zeker. Het concours-hippique, dat de Vereenig. voor Vreemdelingenverkeer te '.Leeuwarden elk jaar op een Vrijdag (Marktdag) in Augustus aldaar organiseert, op zeer grootsche wijze, is et e dag, die algemeen beschouwd wordt, als de dri&ste van het jaar, wat het bezoek betreft uit de rijen van den boerenstand. Vart alle kanten trekt men dan op naar het Hippische feest, jong en oud en de blo mme tij os werdten dan buiten gezet, waarvan de café-restaurants profiteerden. Zoo'n dag een 60 a 70 dineetjes extra, waarbij ook nog een fleschje geknapt werd, was geen zeldzaamheid, daarop werd al gerekend. Dit jaar weer zag veel bezoek aan het Hippique Concours, mar na afloop bleven weinig buitenlui dineeren, ze gingen 1 direct huis-toe. Restaurateurs, die op een 50-tal eters gerekend hadden, zagen er nog geen 10 verschijnen; anderen kregen nog klanten voor een broodje met fcaas, doch „de-royaliteit is er uit", zooals een der caféhouders het uitdrukte. Ik heb laatst eens een spreker op een Land'bouwvergadering hooren zeggen: „dat een boer van nature zuinig is," wat ik niet kan'uitmaken. Zeker is het, dat de boer de koorden van zijn beurs nauwer toehaalt, als hij gevoelt dat de exploitatie van zijn bedrijf minder goede uitkomsten oplevert. Als hij dat nu enkel doet ten opzichte van luxe uitgaven, laten we d'it woord maar nu eens gebruifcen voor zijne uitstapjes — dan is dat te apprecieeren niet alleen, maar is een voorbeeld ter navolging voor velen uit de jongere generatie van d«n huidigeu werkmansstand. Maar dat de boer nu gaat bezuinigen óók door te bedanken voor het lidmaatschap zijner vakorganisatie, enkel om de contributie uit te sparen, dat is weer overdreven en kortzichtig. Die jaarlijksehe contributie is zeker een bescheiden sommetje, dal zeer rendabel voor de betrokkene is belegd, al beurt hij de rente niet in den vorm van een blanken, gulden of rijksdaalder van den penningmeester der organisatieHij ontvangt een tantième in een anderen vorm maar daarom niet minder in waarde. FRISO. --- UIT DE PERS. HET TEKORT BIJ DE NEDERLANDSCHE SPOORWEGEN. In het jongste nummer van Econ. Stat. Ber. schrijft jhr. J. A. van Kretschmar van Veen over het tekort bij de Nederlandsche spoorwegen. Na uitvoerige bespreking van de Iconkwestie, zegt schr., dat behalve door vermindering van uitgaven, verbetering ook kan komen door vermeerdering van ont vangsten. Hiertoe is in de eerste plaats noodig verbetering van den economischen toestand in 't land, waaraan de spoorwegen weer kunnen medewerken door maatregelen om het verkeer te ontwikkelen en hun bedrijfsrekening sluitend te maken. De gewone cirkelgang. In normale tijden is het krachtigste middel tot verkeersontwikkeling steeds gevonden in lage tarieven. Zoowel voor het reizigers- als voor het goederenvervoer behoorde Nederland vóór den oorlog tot de landen met de laagste tarieven; toch was er een zeel* behoorlijk evenwicht in de spoorwegfinanciën. De toeneming der exploitatiekosten noodzaakte tot tariefsverhooging ; trapsgewijze, tot ze thans rond 100 pet. hooger zijn, ongerekend de intrekking van bijzondere zeer lage tarieven' en ongerekend het vervallen van concurrentie-tarieven, die, waar plaatsen door twee lijnen te bereiken waren; naar de kosten werden' berekend. Verder zegt schr., dat in ieder geval bestrijding van het tariefbeginsel nu klinkt als sarcasme! Wanneer het bedrijf in één jaar een verlies oplevert van f 83-000.000 dan moet het gemiddelde vervoer beneden kostprijs hebben plaats gehad; de spoorwegen hebben hun product — het vervoer — met verlies moeten verkoopen; zij konden den prijs niet nog hooger stellen, omdat de vraag naar het artikel verminderde. Zoolang in Nederland groote winsten werden gemaakt, vooral volop loonend werk was, het reizen in het buitenland werd belemmerd en de concurreerende vervoermiddelen bij duurder gebruiksmateriaal en hoogere loonen eveneens hun tarieven moesten verhoogen, kon de verhooging der tarieven zich in de ontvangsten afspiegelen. In den loop van 1921 en vooral in 1922 is gebleken, dat de grens is bereikt, en dat van verdere verhooging geen heil is te verwachten. Behalve aan de vermindering van welvaart is dit te wijten aan het goedkooper werken van de concurrentie, die dadelijk van lagere loonen en gemakkelijker arbeidsvoorwaarden kan gebruik maken. --- BINNENLAND. COLIJN EN HET VRIJE HOOGER ONDERWIJS. Een medewerker van het „Handelsblad" schrijft: Op de jaarvergadering der „Vereeniging voof Hooger Onderwijs op Gereformeerden Grondslag" (de vereeniging die de Vrije Universiteit onderhoud) onlangs te Leeuwarden gehouden, hield de heer H. Colijn, de nieuwe leider der anti-revolutionnairen, een buitengewoon belang™ rijke rede aangaande „de toekomst van het Vrije Hooger Onderwijs in Nederland". Men weet, dat vele Gereformeerden vervuld gaan van de hoop, de Vrije Universiteit uit te kunnen bouwen tot een complete Gereformeerde Universiteit en dat de Roomschen plannen in overweging hebben om (misschien te Nijmegen) een dito Roomsche te bouwen. De heer Colijn nu verklaarde zich van deze plannen een overtuigd tegenstander omdat de finantieele draagkracht zoowel van het land als van de gereformeerden zelf niet bij machte is om het noodige kapitaal te fourneeren. Dit evenwel niet alleen zijn voornaamste bedenking tegen een Gereformeerde Universiteit is een nationale en cultureele bedenking, namelijk dat men nu reeds zulk een moeite hebben om de leerstoelen aan de bestaande universiteiten eenigszins naar behooren te bezetten. Deze moeilijkheid zou, voor 't geval er twea volledige universiteiten bijkwamen (een Roomsche en een Gereformeerde) en de mogelijkheid ï ees, dat er op den duur zelfs nog meer werden geconcipiëerd — op „zeer ernstige wijze verscherpt worden, 't Peil van het H. O. in Nederland zou cp bedenkelijke wijze achteruitgaan. Op deze financieele maar nog meer nationale en cultureele gronden concludeert de heer Colijn, dat er dus niet moet worden aangestuurd op 't bouwen van eigen volledige universiteiten. Maar in welke richting moet dan de oplossing gezocht. 't Spreekt vanzelf, dat de heer Colijn in plaats van 't door hem principieel en practisch ver* worpene iets anders heeft voor te stellen. Dit andere ontleent de heer Colijn aan wat hij zag bij de Eng.elsche Universiteiten. De professoren aan deze colleges zijn geen hoogleeraren der Oxfordsche Universiteit; ze zijn professoren aan de colleges, waartoe zij behooren.; en deze colleges zelf stellen hen aart en bezoldigen hen. De natuurwetenschappelijke vakken en de me» dicijnen echter worden door de colleges niet, of althans nagenoeg niet onder wezen. Dat onderwijs gaat uit van wat men dan eigenlijk de Universiteit noemt en staat alle colleges gezamenlijk ten dienste. De bijzondere colleges en deze algemeene corporatie staan met elkaar in één nauw federatief Universitair verband, dat nochtans allen bijzonderen colleges hun eigen zelfstandigheid volkomen laat. De toepassing van dit „Engelsche systeeny r op Hollandsche toestanden denkt de heer Colijn zich aldus : lo. dat alle materieele hulpmiddelen voof het natuurkundig en, medisch onderwijs, bij de wet worden saamgebracht in een afzonderlijke staatsinstelling ten behoeve van het academisch: onderwijs (d.i. dus : bouw en exploitatie van laboratoria en ziekenhuizen, aanschaffing en on< derhoud van kostbare instrumenten en apparaten, enz.); 2o. dat het Rijk de kosten dezer materieel* hulpmiddelen geheel voor zijn rekening, neme; 3o. dat het Rijk deze „Staatsinstellingen ten behoeve van het academisch onderwijs ten dienste stelle van de leerlingen van elke „Universiteit of „college", ter plaatse gevestigd. ---