Voor de Vrouw. Terug naar de Huishouding. Niets veranderlijker dan de mensch ! Een twintig jaar geleden drong alles naar de emancipatie van de vrouw, naar acties, vergaderingen, vereenigingen voor de rechte 1 der vrouw, opening van allerlei beroepen voor de vrouw. En thans? Thans is voor velen de leus geworden : terug naar de huishouding! 'De dienstboden, aangegrepen doo, de emancipatiedrang, werden winkeljuffrouwen. Er ontstond een tekort aan dienstpersoneel ; de huishouding geraakte op den achtergrond, tot dan nu weer de wending is gekomen. (Huisvrouwen, die zich op het oogenblil' wenschen te voorzien van huishoudelijke hulp, vinden geen overdaad aan dienstboden, maar ze kunnen desgewenseht een leger van „juffrouwen'', engageeren. „Juffrouwen" die Eiansch, Duitsch en Engelsch spreken, die heel aardig meebabbelen over de Staatsinrichting van ons land, de drooglegging in Amerika of de jongste tenniswedstrijden in 'Engeland. Met nadruk zullen ze u verklaren van de „onvrouwelijke" ikantoopberoepcn niets te moeten hebben; ze willen terug naar de huishouding! Maar de ongelukkige argelooze huismoeder, die het beschaafde, net gekleede meisje met graagte huurt, loopt hei groote gevaar, dat in de eerstvolgende weken de huishoudelijke machine niet zoo gesmeerd loopt als anders. Er bestaat kans dat van haar kostelijk kristal een belangrijk deel gebroken wordt; dat een kamerplant een ontijdigen dood sterft; dat er soda in plaats van zout in de aardappelen komt; dat de fijne lingerie vlekkerig gewasschen wordt en het tafelzilver niet blinkt. Want: de „juffrouw", schoon vaak goed van wil, i s nog vaker volkomen onkundig wat de huishoudelijke finesses betreft; ze is in betrekking gegaan in het optimistisch geloof, dat „iedereen huishouden ikan". iLaat staan dus i-v «nand, die de ïï. B. S. of een andere middelbare school bezocht! Natuurlijk is dit, optimisme ten eenenmale misplaatst. Huishouden is ook een ,/vak", en een „vak" 'waarvoor doorzicht, organisatievermogen en aanpakken in de eerste plaats vereischten zijn. Wie meent dat ze, na afgeschrikt te zijn van een of ander „onvrouwelijk" beroep, beter kan belanden in de gezellige sfeer der huishouding, moet goed beseffen dat ook daarvoor kennis en doorzettingsvermogen broodnoodig zijn. Anders z.a] zij met al haar goeden wil om ook „-vuil werk" op te knappen, het toch nergens kunnen bolwerken. Het is in zekeren zin een verblijdend verschijnsel, dat vele jonge meisjes terug willen naai' de huishouding. 'Maar dan dienen zij ook goed beslagen ten ijs te komen. Anders zullen de huismoeders feestelijk bedanken voor de aangeboden hulp der „juffrouwen" en terugverlangen naar de dagen van Pieternelletje Degelijk c.s. ^ ^ * Beuaren van Melk. Wie in de huishouding goed thuis is. weer, dat het in warme dagen een heele strijd is om verschillende voedingsstoffen voor bederf te vrijwaren. En dan is er bijv. vooral de melk, waarmee men voorzichtig moet zijn. Aan te raden is terstond koken bij ontvangst en dan beneden in den kelder plaatsen. Daar melk aan spoedig bederf onderhevig is spreekt het wel vanzelf, dat men gezocht heeft naar middelen, die ons in staat stellen haar langeren tijd in voor den mensch bruiktoaren toestand te bewaren. Bijna hadden wij ons vergist en geschreven : in onveranderden toestand, doch dit is onmogelijk, daar de melk bij toepassing der verschillende conserveeringsmethoden veranderingen ondergaat.die met het oog op haar gebruik als zoodanig niet in haar voordeel zijn. Daar het „bederf' het gevolg is van de levenswerkzaamheid van in de melk aangelande lagere organismen, vooral bacteriën, berusten alle conserveeringsmethoden op het onwerkzaam maken (het tot rust doemen) en op het dooden der lagere organismen en eventueel ook op het dooden hunner sporen. Dit zijn de vormen, waarin de bacteriën (wij zullen nu verder in plaats van lagere organismen maar meer beperkt van bacteriën spreken) overgaan of die zij voortbrengen, als zij onder hun leven bedreigende omstandigheden komen te verkeeren ; de sporen-vorming is als het wars hun verdedigingsmiddel tegen ongunstige uitwendige invloeden, en het middel om onder deze omstandigheden de soort in stand te houden. Voor de bacteriën — zeer eenvoudig gebouwde microscopische kleine ééncellige plantjes -—• ongunstige levensomstandigheden zijn: de aanwezigheid in hun omgeving van bepaalde stoffen, en zeer lage of een minder of meer hooge temperatuur van hun milieu Een onzer landgenccten, C. Koning te Bussum, heeft indertijd beweerd, dat melk gedurende de eerste uren nadat zij den uier verlaten heeft, bacteriëndoodende eigenschappen bezit en wel te langer o.a. naarmate zij op zindelijker wijze verkregen is. Voor het conserveeren der melk zou dit slechts in zooverre beteekenis kunnen hebben, dat het te gemakkelijker zou zijn, naarmate men het conserveeringsproces spoediger na het melken toepast, hetgeen men uit den aard der zaak toch al dient te doen. Dat het aantal bacteriën in de melk zou dalen, korten tijd nadat gemolken is, wordt door anderen toegeschreven aan het feit, dat de verschillende bacterie-soorten in de melk een strijd om het bestaan voeren, waarin in den regel de melkzuur-bacteriën de overwinning behalen. Het. aantal „slachtoffers" zou dan, gedurende een korten tijd, grooter zijn dan het aantal overwinnaars. Die toestand is in ieder geval een tijdelijke, welken men de bac.tericide phase heeft genoemd. Wij behoeven hier geen partij te kiezen ,daar het de melkzuurbacteriën zijn, die in db allereerste plaats de melk doen veranderen ; en vooral tegen deze gaat dan ook de strijd, als men melk ter bewaring behandelt. Er zijn genoeg scheikundige stoffen, die in melk alle leven van lagere organismen vernietigen en onmogelijk maken ; maar deze maken tevens de melk voor mensch en dier onbruikbaar. Misschien zou men een uitzondering voor de rietsuiker {bietsuiker) moeten maken, daar deze bij het conserveeren ook gebruikt wordt. Andere middelen, waarmede men de micro-organismen te lijf gaat, zijn lage en hooge temperaturen, alsmede het onttrekken van bijna al het water aan de melk. Als men de melk spoedig na het melken snel afkoelt, blijft zij langer „goed" dan wanneer men dit nalaat. Maar wil men daar succes mede hebben, dan moet men ze niet alleen koud maken s doch ook koud houden. Dit middel is dan alleen toe te passen in het bedrijf, waar de melk gewonnen of tot het tijdstip der verwerking tot boter of(en) kaas bewaard wordt en in woningen, waarin men over een ijskast beschikt. 'Ook in zuivelbedrijven maakt men \an de opzettelijke afkoeling gebruik. Door de binnen het onmiddellijk bereik liggende afkoeling worden de bacteriën niet gedood, maar werkeloos gemaakt, 'Dit is ook voldoende, daar het de door hen voortgebrachte producten zijn, dit de melkbestanddeelen veranderen. Met betrekking tot de pathogene bacteriën — dat zijn die, welke bij mensch of (en) dier gevaarlijke ziekten veroorzaken — heeft de afkoeling weinig waarde, daar het deze bacteriën zelf zijn, die bij hun optreden binnen het lichaam de ziekten in het leven roepen. Het afkoel"" heeft alleen beteekenis met het oog op ongewenschte veranderingen van de melkbestanddeelen. Op het afkoelen dient in ieder geval verhitting te volgen. Als men zü onmiddellijk na het melken kon verhitten zou het afkoelen ovei'bodig zijn. De meest voorkomende 'verandering in niet-afgekoelde en niet-verhitte melk is het zuur worden : een deel van de melksuiker wordt door melkzuurbacteriën omgezet in melkzuur. De aanwezigheid hiervan is op zichzelf meestal niet schadelijk, in enkele gevallen zelfs gewenscht; maar men vergete niet, dat ondei den invloed van het melkzuur de caseïne stremt, dat wil zeggen uit den colloïdaien toestand iri den vasten toestand overgaat. De melk wordt dan „dik" ; later ziet men in het vat met zure melk boven een gelei-achtig bezinksel een heldere, groengele vloeistof staan. Later treden nog andere veranderingen in de melk op, waarover wij, ten einde niet te uitvoerig te worden, hier het stilzwijgen moeten bewaren. Eén van de manieren, waarop men door verhitting de melk conserveert, is het koken. Bit middel ligt, practisch gesproken, binnen ieders bereik. Pathogene bacteriën worden er, menschelijkerwijze gesproken, dooi' gedood en het zuur worden wordt er door vertraagd. IDoor herhaald koken met niet te lange tusscheniuimten, gedurende welke men de gekookte melk op een koele piaats bewaart, kan men ze zelfs vrij lang goed houden. Dit lieeft. echter voor het dagelijksch leven weinig practische waarde, omdat men overal minstens éénmaal per dag „versche" melk kan bekomen ; het heeft alleen waarde als men te veel gekookte melk heeft, die men nog wil bewaren om zo na korten tijd te consumeeren. De andere manieren, waarop men de melk voor korteren of langeren tijd verduurzaamt, zijn het pasteuriseeren, het steriliseeren en het drogen der melk (het maken van melkpoeder). Het pasteuriseeren geschiedt zoowel aan de lucht als onder afsluiting van deze; het steriliseeren steeds onder afsluiting van de dampkringslucht. Met het pasteuriseeren aan de lucht heeft men ten doel den room, waaruit boter gemaakt zal worden, voor de gewenschte zuring voor te bereiden of den consument melk of room te leveren die, practisch gesproken, geen ziektekiemen bevat en, als men ze niet te lang bewaart, ook vóór het gebruik niet gekookt behoeft te worden. In flesschen of bussen gepasteuriseerde melk kan men langer bewaren, zelfs zéér lang, als ze gecondenseerd en er veel water aan toegevoegd is, en goed gesteriliseerde melk gedurende bijn« onbepaalden tijd. --- Menschenwaarde. Vraag aan den eenen mensch, wat de andere waard is, en ge zult uit het antwoord kunnen opmaken wat de spreker zelf is. Vraag hem zijn oordeel over een boek, een schilderij, een maatschappelijk vraagstuk, en weder dringt ge dieper door in zijn zieleleven, al zijn we nog lang niet zoover te mogen zeggen, dat we hem hennen. Te weten wat een mensch waard is, is een heele kunst, en hoevelen zouden er zijn die deze verstaan ! Onze maatstaf is n.1. gewoonlijk uiterlijk, heeft betrekking op uiterlijke omstandigheden, 's menschen vaardigheid om voordeelig uit te komen, en zoo meer. Bekend is een Japansche verklaring, dat dit land van den Mikado heel wat gepresteerd had op 't gebied van menschelijke beschaving, maar nog steeds gold als een barbaarsch, heidensch land. Eerst toen zij ettelijke duizenden Bussen hadden doen bijten in het zand, werden de Japanners in de rij der „beschaafde" volkeren opgenomen. Iemand mislukt in den maatschappelijkcn wedloop, maar heeft plotseling een gelukje, slaagt hier en daar — en is op eens een fatsoenlijk burger geworden. Verhoogt het 's menschen waarde, als hij een titel draagt ? als hij rijk geworden is? als hij een hoog idee van zich zelf aan zijn omgeving weet op te dringen ? — Is een mensch van grooter beteekenis, omdat hij ... tot een bepaalde kerk behoort, of misschien tot de heerschende kerk ? De vragen te stellen is hier meteen ze te beantwoorden : ieder voelt, dat de waarde van een mensch afhangt van 't geen hij is. En dan is er weer verschil wat een mensch is als vakman, wat hij waard is in zijn beroep, maar vooral als mensch, al? christen. En nu weet ieder, die zich zeiven kent, hoe moeilijk het is een ander te beoordeelen. Wie haastig oordeelt, veroordeelt zichzelven. Wie onbarmhartig vonnist, teekent zich met dat woord. En wie ziet rechtvaardig? Wij zouden beter doen met te zeggen : dat er maar Eén is die goed ziet. Die ziet het hart aan. Die kent ons door en door, onze kracht en onzen adel, onzen honger naar gerechtigheid, maar ook onze zwakheid, onze donkere driften, onze zonde. Wat is dan een mensch waard ? Wij zouden het kunnen zeggen als wij hem van binnen hebben kunnen zien bij grooten voorspoed, — en bij felle slagen, 't Zijn sterke beenen, die de weelde kunnen dragen, en wie christen blijft, ook als het meeloopt, wie dan tóch hart heeft voor anderen, — hebt eerbied vor dezulken. Maar als 't leven ons neerslaat? Als wij de rampen hebben te doorstaan — het harde van 't leven hebben te proeven, dan dan ! Zouden wij 't goede uit Hooger Iland ontvangen en het kwade niet? Hij gaf, Hij nam, Zijn Naam zij geloofd. Zoo teekent de klassieke menschenkenner van 't Oude Testament den mensch van sterke vroomheid, van adel van karakter. Wat is een mensch waard ? Die is het meest waard, die deze slagen tot voordeel, tot zegen kan verwerken voor zich en voor anderen, die na misschien eene wijle verdoofd te zijn, het hoofd weer opricht, en ,ervan maakt wat hij kan". Daartoe is een Godskennis noodig, zooals misschien niet velen bezitten. Omgekeerd echter kan ook de Godskennis gevormd worden door zulke ervaringen. Want wie 't hoofd weer opricht, wie de kracht weer voelt om de neerlaag in een zege om te zetten, die voelt welk een kracht uit den Hooge zijn deel werd. --- WOUDA's WOUDA's BSanke Boekweitgort --- Radiopraatjes. Vele muziekluisteraars huldigen het denkbeeld, dat de radio uitsluitend te hunnen behoeve tot ontwikkeling is gebracht, en er gaan dan ook stemmen van protest op, indien een muziekuutzending door een commercieel telegraafstation gestoord wordt. Inderdaad bestaat hier soms reden tot klagen, doch van de zijde der luisteraars wordt dit dijkwijls overdreven. Bovendien zijn de omroepstations ook niet zoo onschuldig als men genöi'gd is te denken. Het is b.v. waargenomen, dat het opvangen van een s.o.s.signaal verhinderd werd door een muziekuitzending, welke op vrijwel dezelfde golflengte plan te vond. Ook scheepsmarconisten klagen, dat de communicatie vele malen door omroepstations gestoord wordt. Aangezien van béide aijden derhalve geklaagd wordt, blijkt dat een betere linternationale regeling zeer gewenscht is. Van den omvang, welke de radiotelegrafie in de laatste jaren heeft aangenomen, krijgt men eenigen indruk, wanneer men eens de spoelen no. 400 en hooger in zijn i adio-ontvanger plaatst. Dan kraait en fluit en piept het al§ in een.volière. Velen muziekluisteraars ontgaat de beteekenis van al dat gefluit; men iis geneigd te denken dat het storingen zijn. Hoogstens werden zij getroffen door eenige trillende kanaries en vragen zich af, waar dat beest toch wel zitten mag. Men lis er de laatste jaren in geslaagd de radio-sneltelegrafie te volmaken en snelheden van '200 woorden per minuut zijn geen zeldzaamheid meer. Indien men op hooge golven zulk een kanarie tegenkomt, ls men afgestemd op een z.g. snel- of machinezender. Tusschen de voornaamste hoofdsteden van het vasteland bestaan dag- en nachtverbindingen door snelzenders. Ilierbij onderschetidt men verschillende systemen. Het meest gebruikelijke is dat van Whaetstone, waarbij de morseteekens in een papierband worden geponisd en met groote snelheid tusschen twee contactwalsen doorgevoerd. De ontvangst geschiedt met een snelschrijver, welke de ontvangen stroomstooten op een papierband uitzet. Ook de systemen van Hughes, Baudot en de machine-telegraaf worden in het radio-snelverkeer toegepast. Bij het laatste systeem worden de telegrammen door miiddel van een op een schrijfmachine gelijkend ponsapparaat, in een papierband overgebracht; deze wordt door den zender gevoerd en in het ontvangstation komen de telegrammen <;>n getypt schrift uit het drukapparaat te voorschijn. Hoewel de radiosneltelegrafie haar oudere zuster, de kabeltelegrafie, nog niiet tn snelheid en betrouwbaarheid overtreft, heeft op dit gebied in de laatste jaren een enorme vooruitgang plaatsgevonden, zoodat zij thams in vele gevallen een zeer waardevolle verbetering van het wereldverkeer, speciaal in moei/lijk toegangbare of onbewoonde gebied-n en voornamelijk voor overzeeverbindingen, is. --- Vader; het voorwerp van z'n dochter's bevlieging Vader; het voorwerp van z'n dochter's bevlieging besprekend : „Wel, voor den drommel, maar hij verdient maar 30 gulden in de week." Dochter (smeekend): „Ja,.... maar, pappie, een week k zoo gauw om als je wettelijk echt vun elkaar houdt." (PUDCh^ --- Advertentie Het is niet waar dat, zooals nog Adverteerders meenen de Vólks-Editie meer zou worden gelezen dan de Asser Courant. Zoo was het vroeger misschien wel, maar thans op geen shikken na meer. De in Maart van dit jaar gehouden controle geeft wel aan, dat de oplage van de Asser Courant iets minder is dan die van de Volks-Editie, maar daar staat tegenover, dat de Asser Courant speciaal in de provincie in 3, 4, ja meermalen 5 huishoudingen wordt gelezen. Het is dan ook volkomen juist, dat de „Asser" in minstens 20.000 Drentsche gezinnen gelezen wordt, wat meer dan het duhbele aan publiciteit is dan de oplage van de Volks-Editie. Naar verhouding en gezien mede het koopkrachtiger publiek,, is het adverteeren in de Prov. Drentsche en Asser Courant alzoo succesvoller en toch niet duurder dan in de Volks-Editie. De Volks-Editie daarentegen bezit weer minstens de dubbele publiciieitswaarde van andere advertentiebladen, gezien de algemeene verspreiding en invloed. Denkt over bovenstaande eens na Win keiiers en andere Adverteerders ! --- Nazorg voor Tuberculose. Voor allen, die weten, dat de tuberculose nog altijd een, volksziekte is, die zeer veel slachtoffers maakt, is een lezenswaardige lectuur het Tappen van een commissie uit de Ned. Centr. Vereen, tot bestrijding der Tuberculose over het vraagstuk der nazorg voor t.b.c. patiënten. Er zijn vele vereenigingen in ons land, die haar best doen om de tuberculose te bestrijden en men kan ook niet anders zeggen, dan dat in de laatste 25 j. de gevolgen van deze verschrikkelijke ziekte zeer beperkt zijn. Deskundige verpleegsters deden door huisbezoek zeer veel' goed en consultatiebureaux, sanatoria en kleinere speciale inrichtingen hebben groot nut gesticht. De geneesheeren hebben met hun invloed veel ter verbetering bijgedragen en waar het onvermogende patiënten geldt, heeft men op allerlei wijze getracht de bezwaren voor goede verpleging ite overwinnen. Ook is er veel nuttige kennis van higiënischen aard onder het volk verspreid, waardoor het besmettingsgevaar beperkt is. Er is echer nog altijd veel te doen op dit veld. Eerstens zijn er niet genoeg sanatoria en onvoldoende middelen om armere patiënten gtoed en langdurig te verzorgen, maar in de •tweede plaats laat de naverzorging van patiënten veel te wenschen over. Dit heeft ten gevolge, dat patiënten, die bijna hersteld uit verschillende inrichtingen komen, weldra weer inzinken. Een commissie heeft dan thans nagegaan, Wat er voor de bedoelde nazorg is te doen. De nazorg kan omvatten: voortgezet geneeskundig onderzoek; verbetering van voeding, woningtoestand enz.: arbeidsbemiddeling bij tewerkstelling in het vrije bedrijf; opleiding tot een ander beroep dan het vroegere; tewerk«telling in geschikte werkplaatsen; tewerkstelling of vestiging in arbeidskolonies van gezonden aard. Er wordt voor deze nazorg in verschillende gemeenten in ons land reeds heel wat gedaan; de weg is betreden, men moet alleen verder jfaan. Het succes is nog te gering en de wijze, waarop vele patiënten na verpleging terug moeten gaan in de maatschappij is voor hen zeer nadeelig. Ben enquête van de commissie bracht hierover verschillend» feiten aan het iicht, die de noodzakelijkheid van verbetering doen gevoelen. Meestal bleek, dat men door gebrek aan middelen niet vooruit kwam. In het rapport wordt verder uitgewerkt, wat er in de nazorg te doen is op de bovengenoemde terreinen. Eh vooral wordt nagegaan, hoe de arbeid moet zijn, die men patiënten leert en waarin zij later een goed bestaan kunnen vinden zonder te veel schade aan de gezondheid te lijden. Het zou ons te ver voeren, daarop in ie gaan, maar wij wijzen er op, dat allen, die zich met de tuberculosebestrijding bezig houden, nuttige en belangrijke aanwijzingen kunnen putten uit het rapport. Het is bekend, dat in Engeland de zorg voor den tuberculose-lijder veelal is toevertrouwd aan plaatselijke commissies: care committees. Deze hébben itot taak het sociale werk uit te voeren en saam te brengen, wat vrspreid werkt. Ook — en vooral — op het gebied der arbeidsbemiddeling hebben deze care committees een taak te vervullen. De Commissie meent voor deze committees te mogen verwijzen naar de brochure van de H. H. Bronkhorst en Serrarer.s „Nazorg voor tuberculoselijders in Engeland." Dé Commissie ziet het nut van dergelijke committees zeer wel in en verwijst te dien aanzien op het streven van Prof. R. de Josselin de Jong dergelijke comités voor socialen arbeid in ons land te doen ontstaan, Een deel van de taak dezer comités ligt op het terrein der nazorg, en waar dit gebied bijzondere moeilijkheden in de practijk oplevert, juicht de commissie toe, dat in 1024 te Deventer, op initiatief van de Deventer Vereeniging tot Bestrijding der Tuberculose en den Raad van Arbeid een Nazorgcomiié tot stand kwam. Zoodanige comité's bestaan nu, behalve te Deventer, te Amersfoort, Hengeloo en Maastricht. Toch ziet de Commissie in de oprichting' van dergelijke nazorgcomité's niet de universeele oplossing van het nazergvraagstuk Allereerst zal |plaatselijk al veel sociaal werk moeten zijn verricht alvorens men tot de oprichting van een dergelijk comité hetwelk immers bedoeld te steunen op verschillende plaatselijke organisaties — dient te besluiten, zoodat het op te richten orgaan als het ware 'n soliede fundeering moet hebben. Ook is de mogelijkheid niet uitgesloten, dat in sommige gemeenten reeds een andere vorm van organisatie bestaat, die op voldoende wijze de nazorg betracht, zoodat er geen behoefte 'bestaat aan oprichting van een speciaal comité. De Commissie is van meening, dat het op den weg' der plaatselijke vereenigingen voor tuberculosebestrijding ligt het initiatief tot de oprichting van nazorgcomité's te nemen, wanneer ter plaatse daaraan behoefte blijkt te bestaan. Wanneer het initiatief tot oprichting van een dergelijk comité van andere zijde uitgaat, is van den beginne af innige samenwerking met de plaatselijke vereenigingen noodzakelijk. Men zal er naar streven het nazorgcomité als onderdeel der plaatselijke vereenigingen te 'organiseeren. Op deze wijze zal gemakkelijker een provinciaal verband tusschen de nazorgcomité's kunnen worden tot stand gebracht. Zij zijn dan tenslotte ook in centraal verband gébracht en wel in de Nederlandsche Centrale Vereeniging tot Bestrijding der Tuberculose, die, naast de reeds bestaande commissie een nazorg(studie)commissie zou kunnen stichten. Naast deze studiecommissie zou dan zeker een plaats zijn voor de Centrale Commissie vioor nazorgorganisaties voor meer technische aangelegenheden. Alvorens tot haar voorstellen te komen, meent de Commissie er uitdrukkelijk tegen te moeten waarschuwen, dat niet het denkbeeld vasten grond zal mogen vinden, dat iedere tuberculoselijder na de verpleging in een sanatorium uitgebreide nazorg noodig heeft. Zulks is in geenen deele het geval; slechts een betrekkelijk klein aantal der met gunstig gevolg behandelde zieken zal deze noodig hebben. Voor het meerendeel zijn voortgezet geneeskundig toezicht en algemeen sociaal werk voldoende om de resultaten te doen behouden blijven, die door de behandeling zijn verkregen. Het meerendeel der oud-patiënten zal zich verder wel door het leven slaan. De conclussies van de commissie luiden tenslotte als volgt: 1. Waar plaatselijke omstandigheden zulks wenschelijk maken, worden nazorgcomité's opgericht. Het initiatief tot de oprichting ervan ligt op den weg der plaatselijke vereenigingen voor tuberculosebestrijding; men zal er naar streven het nazorgcomité als onderdeel van de plaatselijke vereeniging te organiseeren, slechts in bijzondere gevallen kan een zelfstandige organisatie wenschelijk zijn. 2. Het is dringend noodzakelijk, dat ook ten aanzien van de nazorg, betere samenwerking komt tusschen de Raden van Arbeid en de plaat selijke vereenigingen tot bestrijding der tuberculose en consultatiebureaux, welk samenwerking op het oogenblik — behoudens uitzonderingen —■ nog onvoldoende is. 3. De Commissie acht wenschelijk, dat de Nederlandsche Centrale Vereeniging tot Bestrijding der Tuberculose een permanente Nazorgcommissie (studiecommissie) instelt. ---