In Philips' Wonderland. I. Bij W. L. en J. Brusse's U. M. te Rotterdam is een door M. J. Brusse geschreven boekje verschenen, verlucht met houtsneden van J. Franken Pzn., waarin over de wereldorganisatie verteld wordt, die Philips-Fabrieken te Eindhoven thans vormen. De avond had mij in een verlaten logement gebracht, zoo vertelt Brusse, midden in de Brabantsche hei en de bosschen. Voor mijn werk had ik daar .in den omtrek mtt menschen gesproken, was er den heelen dag op drassige paden geweest door de ten deele overstroomde velden. En nu grauwde de schemering van den komenden stormnacht met vlagen van hagel en regen over het vaal verwinterde landschap, onder dien dreigenden oker-gelen nagloed van den zonsondergang. Maar mijn huis in de stad kon ik niet meer bereiken. Huiverend in mijn natte kleeren stapte ik uit die naargeestigheid de kleine gelagkamer binnen. De waard was een oud, knorrig man. Hij bracht mij mijn eten, draalde nog even, terwijl hij kleumend z'n handen wreef, en vroeg mij toen meteen maar hoe Iaat hij mij den volgenden ochtend moest wekken. Want hij wou de kast nu maar sluiten en in de kooi kruipen, omdat er toch geen klanten meer zouden komen door dit hondenweer. Met mijzelf als gezelschap mocht ik hier dus mijn avond doorbrengen, luisterend naar het verre aanstormen van de buien, die zoo dreunden en gierden door de dennebomen, — ten enkele maal met doffen plof er een neersmakten, voortbolderend over 't pannedak, — en naar de roffels en 't plenzend gekletter op d° gegrendelde buitendeur en luiken Toen erkende ik dankbaar in dit verlaten stormnest, waar rondom door den zwarten nacht niets was dan 't waarlijk soms angstig gerucht van de woedende buien : — het klaar gouden licht uit de electrische lampen, dat nu zoo stil vertrouwelijk en onberoerd een veilige gezelligheid om mij heen onderhield Ik nam een boek uit mijn tasch, installeerde mij op mijn gemak, — maar de verbolgen eenzaamheid trok mijn gedachten telkens weer onrustig de desolatie van de gegeeselde heivelden in ; van de nu schuimend doorzweepte inktzwarte vennen en de gemartelde bosschen, waar de storm de stammen verboog dat ze kraakten. Toen daar opeens, uit den hoek van de tapkast een wals op mij aanzwierde, zoet lokkende violenmuziek, die walste, de angstig-stille gelagkamer binnen, — en mij, lachend bekoord van verrassing, aan Chopin herinnerde. In de begeleiding herkende ik stellig het beroemde orkest van het Amsterdamsche Concertgebouw, dat mij hier, in dien stormnacht buiten 't bereik van de menschen, 't rythme mededeelde van de lichte, lichtzinnige blijheid tot een moment van volkomen geluk. De meedoogenlooze buien sloegen na een wijle die dartele melodieën briesend en jammerend in 't luchtruim kapot, zoodat ik de radio nu beter kon afzetten. Maar met dit vleugje van vroolijke, hoopvolle stemming als een roesje in den kop, ging ik dan ook meteen onder de wol. De valwinden, die door den schoorsteen binnenduikelden, wekten mi] telkens, om mee te waken bij den nood van 't weer, — op zee nu, waar schepen - zouden vergaan, en óók achter de dijken. Dit zijn de nachten, waarin je audiëntie verleent aan je gedachten. Licht is leven, — zoo ging mijn gemijmer. En zoodra de lieve zon ons in donker iaat, om op hun beurt onze tegenvoeters te zegenen, dan neemt Philips haar levenwekkende taak aanstonds over en van pool tot pool stralen zijn lampen de duisternis weg, waar maar menschen bestaan op aarde of op de wateren. En binnen iedere stad doet hij het feest van den avond fonkelend en parelend in gloeiende kleuren ontsteken, dat de nachthemel er den laaien gloed van weerkaatst. Licht is vreugde. En de menschelijke stem, de muziek, die met haar dracht van gedachten, van wenschen en verbeeldingen, van „Tiet nieuws", — door den troost van de harmonie en haar blijde rythmen de _vereenzamirg verdrijven, — Philips zendt haar uit over de wereld, op „de korte golf", en brengt gemeenzaamheid over alle menschen van alle landen en talen en huidkleuren Tot in de troostelooze verlatenheid van de wildernis, tot in het leed en de wanhoop van de ziekenhuizen, tot in de verschrikking en den nood van de verstormde zeeën. Want niemand behoeft ei nu meer buiten de menschengemeenschap te leven. Dit zijn twee groote wonderen van onzen nieuwen tijd : de overwinning op de duisternis, de overwinning op het isolement uit het maatschappelijk verband. Beide behaald door de techniek. Dat is : door de in de nijverheid gematefialiserde wetenschap. — En dat ons kleine land hierin nu het voornaamste centrum is, — van Europa stellig; voor ook de Nieuwwe Wereld in een misschien nabije toekomst. En een eenvoudig Brabantsch stadje van deze licht en leven en gemeenzaamheid over de aarde verwekkende industrie — het brandpunt ! Opeens bedacht ik, dat dit toch iets prachtigs was en grootsch van menschelijk denken en werken. En in een vreemde vervoering door slapeloosheid nam ik mij voor, daar heen te gaan en te zien hoe in dat simpele provinciestadje de groote actie leeft om 't licht te laten schijnen over de donkere aarde, en door dc-n aether heen de troostende gemeenschap te brengen van de menschelijke stem en van de muziek tot aan de eenzaamst uit de wereld verdoolden. Ik was zóó vervuld van dit plan, dat ik opstond, den waard uit z'n bed klopte en met hein overlegde hoe ik aanstonds zóó vroeg de toch hemelsbreed niet ver verwijderde fabrieken van Philips kon bereiken, om er den werkdag van zijn duizenden hoofd- en handwerkers te zien aangaan en tot den avond zich voltrekken. Anderhalf uur later galmden mijn stappen verloren over de perrons van het Eindhovensche station, — waar ik, dood-alleen nog, rondwaarde in 't trage gloren van den triesten Novembermorgen, toen weldra de gapende spoorwegbeambten nog wat rillig hun posten voor den vroegen dienst kwamen bezetten. Maar nu ook gingen er opwindende dingen gebeuren, die mij waarlijk een oogenblik deden denken aan wat ik wel eens als oorlogscorrespondent had beleefd: den onverhoedschen overval op een nog argeloos slapend stedeke. Want uit de schemering naderde een trein met de lampen nog aan en als puilde de volte eruit, zoo staken er buiten alle raampjes dicht opgedrongen de hoofden. Zoodra zij 't station verkenden in 't verschiet, zwaaiden ze in die lange, lange sliert van wagens overal de portieren al open, en dan meteen, in een levensgevaarlijken run, terwijl ze nog reden, besprong al dat jonge volk het emplacement, 't Spatte er uit, opbotsend tegen elkander : een wilde overrompeling. En al maar meer en meer golfden er gelijktijdig in enkele seconden uit al die compartimenten tot een breeden, dichten, woelenden, kcikenden, voortdriftenden stroom van jonge mannen en óók jonge meisjes. Voort-rennend met en langs elkander, joelden ze jolig en lachten, proestten 't uit, en ik hoorde de grappen ketsen in leutig ruig Vlaamsch, — en ze hijgden in de jacht om maar 't eerst de trappen van de avond-lichte tunnel naar den uitgang te bereiken — vrooiiik, uitgelaten, stoeiend en mallend onder elkander, omdat 't immers een vreedzame overrompeling was om samen, uit dezelfde dorpen en streken, aan den arbeid te gaan en dan se;men weer, al die jeugd van jong mans- en vrouwsvolk, minnig en willig, weer huistoe te keeren, ginder wijd aan en over de Belgische grens, in Valkenswaard, Achelt, Overpelt, Neerpelt, Hasselt Zij hebben met hun wilde race de overwinning behaald. Zij, „de Belgen", zijn en blijven de eersten in 't gedrang, dat nu in beide richtingsgeulen daar langs de trappen neer en dan door den ondergrondschen stations-koker van muur tot muur traag voortdromt, zoodat er op dit moment geen muis de Eindhovensche perrons zou kunnen bereiken. Maar inmiddels is daarboven in een tijdsverloop van tien minuten alweer een tweede en een derde, — nóg vijf minuten erna een vierde, lange arbeiderstrein binnengeloopen, — uit de richtingen Helmond, Weert, Best, Boxtel, Den Bosch en Tilburg, die er ODmeuw 'n dertienhonderd voor Philips hebben gelost. Maar zij stappen rustiger uit, omdat de tunnel nu immers toch door hun Belze makkers versperd is. Zij gedragen zich stiller en hebben in dc vroegte nog niet zooveel spraak, ook immers doordat zij van een wat noordelijker, Hollandsch ras zijn. Zoo gulpt 't daar uit de stationspoort dus langen tijd voort in één ononderbroken donkeren stroom, die, aanstonds uit de nauwe bedding, de wegen naar de fabrieksgebouwen overspoelt. Maar aan den eerste indruk van ten oorlogsbezetting ontkom ik niet, want uit alle stadsstraten rukken de drommen in dichte vclten op door 't klarende ochtendlicht. En ik zie de autobussen aan-jachten over de buitenwegen, ■ uit de richtingen Moll, Lommei, Hariont en Bree, Budel, Veghel, waarmee weer vele honderden 't leger komen versterken. En eveneens ' zijn de stoomtrams gemobiliseerd, die er, met volgeladen wagens, aanvoeren uit de contreien van Geldrop en Mierlo, Veldhoven-Eersel, Bladel-Reusel, Son, St. Oedenrede, Schijndel. En door dit overweldigend verkeer, waarin de locomotieven klokluidend baan maken, waardoorheen eindeloos 't onrustig getronk van auto-hoorns, claxons en sirenen rumoert, daar zwermen in vluchten van nieuwe duizenden de van ver -gekomen wielrijders bel-tinkelend en equilibreerend doorheen. 't Is 'n stemmen-gegons, een voetengeschuivel, 't is een gejoel en gezwatel, 'n lachen en kirren en vroolijk gesnater, — dat aanstonds de wreede oorlogsherinnering weer verdrijft door 't bewustzijn: 't is vredestijd, want 't is de nijvere arbeid, die hier aangaat. 't Is liet jonge volk, dat eerbiedwaardig optrekt, om met 't werk van zijn handen over de wereld den zegen te brengen van het licht van de gemeenzaamheid door 't menschelijk geluid, die de eenzaamheid overwint. En daar is iets opwekkends in deze gedachte, omdat 't niet meer zijn de dompe, mager en Weeke armoedsstoeten van vroeger, zooals zij rr.oe e.n moedeloos zich tegen een poover loon weer moesten laten opsluiten voor eindelos lange dagen en nachten in de sombere, schemerige lucht-bedorven banjo's van die oude fabrieken! Je hoort 't aan hun gepraat, dat zij toch wel monter zijn, — je ziet 't aan hun verzorgde kleeding, aan hun fnsscher gelaatskleur, aan hun veerkrachtiger gang, — maar aan den glans van hun oogen vooral, die zich verklaren asn elkander, de jonge mannen aan de dartele meisjes, de jonge vrouwen aan de kloeke manskerels. En aan al die kittige lronseboentjes, die bevallige kleertjes in prettige kleuren, die voor den spiegel wél-jvkozen hoedjes op 't pagehaar, — ja, zelfs 't zoet parfum van heur odeuren en schoonhc'dsn.iddeltjes vervangt nu den kwalijken geur van verarmd en onverschillige slavige menschen. En zoo trekken die duizenden en duizenden stceiend de fabriekspoorten binnen, — waarna opeens de stad verlaten achterblijft. Want 't volk van Philips telt nu twintig duizend arbeiders, — en nóg altijd zijn er geen landen genoeg om te voldoen aan de vraag uit heel de wereld naar wat zij daar samen voortbrengen, 'n Paar duizend zijn er in ds laatste zes weken nog bijgeworven, maar nu crengen in die gestadig aanzwellende massa-productie, het vereischt menschen-breinen, mensclien-zenuwen en -spieren, maar óók het wetenschappelijk onderzoek, en oiganiseerende talenten, en koopmanschap, techniek, wereldkennis, naarstigheid van nooitgenoeg willig-bedreven handen, van lichaamskracht. Maar bovenal die toewijding voor het geheele organisme van dit prachtige bedrijf, die in alle rangen de medewerkers laat spieken van „wij", van „bij ons", als 't over Philips' fabrieken gaat, en die de jonge geleerden, onder hun soms jaren van geduld vorderende proefnemingen in de laboratoria niet dezelfde geestdrift vervult als de jongste bedienden, vaak, die in het strak-gecristaliiseerde, smetteloos witte administratiegebouw zich mee-opgenomen voelen in de harmonie van het machtige mechaniek, om de afzetgtbieden over de werelddeelen steeds uit te breiden voor de producten, en het alles in waarde om te zetten. Maar wat vraagt een dergelijk monsterbedrijf niet nog veel méér dan menschen en n enschen en altijd weer menschen voor ieder onderdeel van die eindeloos samengestelde gemeenschappelijke taak. Aan grondstoffen, aan kolen, — die honderd spoorwagens per aag aanvoeren, lossen op de beknoptste wijze, dan weer gerangeerd worden door 't krioelende verkeer met vracht-auto's, met tractors, kranen, elevators, electrische wagentjes, kipkarren en óók nog van 't bolderend gerij achter de stoer-trage Brabantsche paarden met de voerlui aan. Zoo voeren overal de middenliPen grondstoffen en halffabrikaten eindeloos voort op in de fabriekszalen en aan de zijkanten voeren de liften en jacobsladders de afgewerkte producten terug naar de magazijnen, om er te worden verpakt tot opstapelingen van kisten en kratten en doozen, als in de groote veemen aan wereldhavens, en daar halen de goederentreinen van zoo dag aan dag 'n vijftig wagens lang de meest zeer breekbare voortbrengselen langs de normaalsporen weg om ze over heel de aarde te distribueeren. Maar wat er dan bovendien uur op uur nog aangevoerd wordt, om aan het steeds groeiend mechanisme in die onafzienbare klaarlichte en wèl geventileerde zalen voort te vernieuwen en er gestadig méér machines bij te plaatsen, dat overal, waar 't alles pas geïnstalleerd is, weer aanstonds noodzaak blijkt van verdere uitbreiding. Daarom dit koortsachtige voortwrochten aan al die indrukwekkende nieuwe gebouwen, het optrekken van ijzerconstructies, het storten van beton voor verdieping boven veidieping, en dag en nacht door het aansleepen van bouwmaterialen als voor de schepping van heel een stad, die na een aardbeving binnen enkele maanden opnieuw bewoonbaar moet wezen. De bouwstoffen, ook om toch maar woningen, woningen, woningen te hebben voor de vele honderden gezinnen, die er dag aan dag meer uit de verre dorpen gerequireerd worden bij het leger van werkers, — nieuwe woningen en ook scholen, schaften ontspanningsgebouwen, — nieuwe wegen, voorziening met gas, water, electriciteit, riolccring. En dan uit den wijden omtrek hiervoor opgeroepen de iallooze bouwvakarbeiders, dc grondwerkers, metselaars, timmerlui, schilders, loodgieters, electriciens, — voor wie toch óók weer een onderkomen moet worden gezocht. Ongerekend de sociale voorzieningen, die de verantwoordelijkheid meebrengt voor het geluk van de duizenden, geworven uit andere streken en een ander bestaan, om samen te werken tot den voortgaanden bloei van Philips' wereldbedrijf. (Slot in een volgend nummer). --- Volkenbondsdag. Vandaag is het Volkenbondsdag, d.w.z. de dag van opening der eerste Vredesconferentie, die in 1899 gehouden werd. Het is echter niet teneinde deze Vredesconferentie zelve en haar arbeid te herdenken, dat men 18 Mei als Volkenbondsdag gekozen heeft. Maar niet ontkend kan worden, dat tengevolge van het feit, dat deze Eerste Vredesconferentie hier te lande werd gehouden, voor Nederland een geheel nieuwe internationale taak werd geschapen; de taak die steeds uitgebreider en belangrijker wordt. Daaraan te herinneren schijnt logisch op den dag, dat men ook van de zijde van Nederland grooter belangstelling oproept voor den Volkenbond, teneinde Nederland's intense medewerking te verkrijgen voor de vervolmaking en uitbreiding van den Volkenbond. Vandaag wordt overal, in redevoeringen, in films, in artikelen in de pers, etc., de beteekenis van den Volkenbond voor de menschheid uiteengezet. Een beteekenis die van een niet te beschrijven omvang is, zoo slechts de idealen, die het machtige instituut belichaamt, door den wil der volkeren tot werkelijkheid worden gemaakt. Volkenbond; bond van volken! Reeds gedurende den wereldoorlog was allerwege,"ook in meer dan een der oorlogvoerende staten het verlangen levendig geworden om, bij het sluiten van den vrede, de internationale statengemeenschap te stichten. De ijverigste kampioen voor dit denkbeeld werd Woodrow Wilson. En hij is het dan ook geweest, die bij de vredesonderhandelingen te Parijs in dezen de stuwende kracht was. Aan hem in het bijzonder is het te danken, dat het statuut van den Volkenbond deel uitmaakt van het vredesverdrag van Versailles en daarvan de eerste zesentwintig artikels vormt. Het doel van den Bond is, blijkens den aanhef van 'het Pact, de samenwerking tusschen de volken te bevorderen en hun /rede en veiligheid te waarborgen. Om dat te bereiken is het, aldus ook nog de janhef van het Bondsverdrag, van belang: pepaalde verplichtingen te aanvaarden om jeen toevlucht tot den oorlog te nemen, openl'jk internationale betrekkingen te onderhouden, gegrond op de rechtvaardigheid en de eer, nauwkeurig de voorschriften van het internationale recht op te volgen, voortaan erkend als werkelijk richtsnoer der Regeeringen de rechtvaardigheid te betrachten en nauwlettend alle verplichtingen der Verdragen te eerbiediger in de betrekkingen tusschen de georganiseerde volken. Zietnaar de niet lichte taak, die op de schouders rust van de volkenbondsorganisatic-, welke haar zetel te Genève heeft. Wat de organisatie zelve betreft zij het volgende vermeld. Alle overwinnende staten, die het verdrag teekenden, werden terstond lid vari den Bond, terwijl bovendien aan alle neutrale staten de gelegenheid geboden werd binnen twee maanden na het in werking treden van het verdrag een verklaring op het Secretariaat te deponeeren, dat men beschouwd wenschte te worden als lid. Verder kan elke overige staat, overzeesch gewest of kolonie, die volkomen zelfbestuur heeft, lid worden, mits 2/3 der Algemeene Vergadering zulks goedkeurt en mits hij werkelijke waarborger. geeft van zijn ernstig voornemen zijn internationale verplichtingen na te komen en hij de door den Bond t.a.v. zijn strijdkrachten en-bewapeningen te land, ter zee en in de lucht, vastgestelde regeling aanneemt. Uit den Bond treden kan men, na twee jaar te voren zulks te hebben aangezegd en op het oogenblik van uittreden alle internationale verplichtingen vervuld zijn. De geregelde leiding van zaken berust bij den Bondsraad. Voor het nemen van besluiten in Raad en Algemeene vergadering geldt het unanimiteitsbeginse!, behoudens de met name in het Volkenüondsverdrag vermelde uitzonderingen, zooals b.v. de toetreding van nieuwe leden, waarvoor een meerderheid van 2/3 voldoende is. of een eventueel besluit vsn den Raad om, zoo een bij hem aanhangig gemaakt geschil niet kan worden bijgelegd, een rapport over de geschilpunten en de den Raad gewenscht voorkomende oplossing te publiceeren, waarvoor zelfs een gewone meerderheid genoeg is. Verder kennen amendementen van het Volkenbondsverdrag tot stand komen, wanneer ze de ratificatie krijgen van de in den Raad vertegenwoordigde leden èn van de meerderheid der leden, die de Algemeene Vergadering vormen. Elke oorlog of bedreiging met oorlog gaat den Bond aan en verplicht Ijem maatregelen te treffen in het belang van den vrede. Elk bondslid heeft het recht Vergadering of Raad op iedere omstandigheid te wijzen, die voor de goede internationale verhoudingen bedenkelijk zou kunnen zijn. Ontstaat er een geschil tusschen twee Bondsleden, dat tot een breuk zou kunnen leiden, dan moet dat geschil aan arbitragerechtspraak — 'hier wordt gedacht aan het ingevolge een artikel van het Pact in het leven geroepen Internationaal Gerechtshof — of aan een onderzoek door den Raad onderworpen worden en men mag niet tot een oorlog overgaan, als er niet eerst drie maanden na de uitspraak van arbiters, rechters of 't rapport van den Raad verloopen zijn. Het aanhangig maken van een conflict bij den Raad kan door een der partijen geschieden. De Raad poogt het geschil bij te leggen ; gelukt dat niet, dan rapporteert hij en maakt tevens bekend, wat hij het meest aanbevelenswaardig acht om tot een vreedzame oplossing van het conflict te komen. Is die conclusie met algemeene stemmen genomen en gedraagt een der twistende staten zich overeenkomstig de aanbeveling van den Raad, dan mag de ander niet tot een oorlog overgaan. Door middel van bijzitters kunnen partijen, voor zoover zij niet in den Raad vertegenwoordigd zijn, aan de bijeenkomsten door dit college aan zulk een geschil gewijd, deelnemen. Verder kan het conflict, hetzij op initiatief van den Bondsraad, hetzij op verzoek van een der partijen, aan de Algemeene Vergadering worden voorgelegd. Is er een geschil tusschen twee staten, die niet beiden lid van den Volkenbond zijn, dan kan de Raad de niet-lid-zijnde partij(en) uitnoodigen het conflict voor 's Raads gestoelte te brengen en zich ten aanzien van deze aangelegenheid te onderwerpen aan de verplichtingen in een dergelijk geval op de Bondsleden rustende ; wordt de uitnoodiging aangenomen, dan geldt verder hetgeen ten aanzien van geschillen tusschen Bondsleden bepaald is. En wanneer nu een staat zich aan de uit het lidmaatschap, eventueel uit het aanvaarden der uitnoodiging van den Raad voortvloeiende verplichtingen op een bepaald moment niet blijkt te storen ? Dan wacht hem wat kortheidshalve aangeduid kan worden als een sanctie in den vorm eener economische blokkade, terwijl verder -de mogelijkheid bestaat van een gemeenschappelijke gewapende actie van den Bond tegen den staat-misdadiger; maar hierbij is de vrijheid van elk lid nog altijd heel groot! De Algemeene Vergadering, die in elk geval steeds op den eersten Maandag in September bijeenkomt voor haar gewone jaarlijksche zitting, die ongeveer drie weken pleegt te duren — buitengewone bijeenroeping der Vergadering op andere tijdstippen kan ook nog plaats vinden — beraadslaagt en besluit in het openbaar, tenzij zij bepaaldelijk anders beslist; besluiten in geheime bijeenkomst genomen, moeten echter in het openbaar worden meegedeeld. De algemeene comptentie der vergadering omvat alles, wat binnen de arbeidssfeer van den Bond gelegen is of den wereldvrede betreft. Tot de vele belangrijke onderdeelen der Bondstaak behoort de bescherming der minderheden; het werk der mandaatscommissie; de vermindering der bewapening; opruiming van verkeersmoeilijkheden; de werkzaamheden van het internationaal arbeidsbureau en van het instituut tot gelijkstelling der rechten tusschen man en vrouw; toezicht op den handel in vrouwen en kinderen; op dien in opium en andere schadelijke middelen; het treffen van internationale maatregelen ter voorkoming cn bestrijding van ziekten, etc. Een der voornaamste werkzaamheden der Volkenbondsorganisatie is de ontwapening. De Bondsleden moeten elkaar ingevolge art. 8 van het Pact volledig inlichten betreffende de schaal hunner bewapening enz.; de Raad heeft plannen uit te werken om tot vermindering van bewapening te komen. Gaan de Regeeringen met die plannen accoord, aanvaarden ze de daarin gestelde grenzen, dan kunnen ze nadien hun bewapening alleen weer opvoeren met toestemming van den Raad. Aan het streven naar vermindering van bewapening had men het plan van een algemeen garantieverdrag verbonden en ook partieele waarborgverdragen zouden ten deze iets moeten uitwerken. Sinds 2 October 1924 is in de plaats van een algemeen garantieverdrag en dergelijke partieele tractaten het Protocol van Genève getreden. Ook 'het bekende Kellogg-pact is van veel belang. De Volkenbond erkent dat internationale ontwapening noodzakelijk is. Zij wil niet een algeheele ontwapening, maar, zooals een desbetreffend artikel van het Pact vermeldt, vermindering van bewapening tot het minimum vereenigbaar met de nationale veiligheid. Daarvoor zijn twee commissies ingesteld: de Commissie van Ontwapening en de Commissie van Arbitrage. De ontwapeningsactie der verschillende landen wordt gevoerd in twee verschillende richtingen, die men de Fransche en de Duitsche noemen kan. De Fransche richting wil ontwapening op de basis van veiligheid (een internationale overeenkomst, die veiligheid garandeert); de Duitsche daarentegen wil door ontwapening tot die veiligheid geraken. Engeland staat hier tusschen in, omdat daar de meeningen (tusschen conservatieven en liberalen) nogal verdeeld zijn. Italië wil in het geheel niet ontwapenen. Het voorstel, dat Rusland anderhalf jaar geleden plotseling deed, tot algemeene ontwapening — werd verworpen zoo men weet. Nederland neemt in deze kwestie over het algemeen de houding van den Volkenbond in. En de Vereeniging voor Volkenbond en Vrede in ons land, overtuigd van de noodzakelijkheid om de Volkenbondsideeën onder het publiek wortel te doen schieten, laat daarom niet na waar zij kan, voor den Volkenbond propaganda te maken. Is het wonder dat zij ook op dezen dag de gelegenheid weer aangrijpt, om, evenals voorgaande jaren, belangstelling voor haar werk en daardoor belangstelling voor de Geneefsche wereldorganisatie op te wekken I In het najaar, van ongeveer 25 September tot 25 October e.k. organiseert zij te 's Gravenhage een Vredes- en Volkenbondstentoonstelling in het complex der Grafelijke zalen, daartoe door de Regeering ter beschikking gesteld. De tentoonstelling staat onder bescherming van een eerecomité, waarin de minister-president, de ministers van Buitenlandsche Zaken, Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, Justitie, Arbeid, Handel en Nijverheid en Koloniën, benevens hooge dignitarissen, vooraanstaande internationale persoonlijkheden en vertegenwoordigers van verschillende godsdienstige en politieke richtingen en voorts de deken van het corps diplomatique zitting hebben genomen. De uitvoering is in handen van een uitvoerend comité, dat terzijde wordt gestaan door een comité van organisatie, bestaande uit personen, deskundig ieder op een onderdeel van het gebied der tentoonstelling. In wording is daarnevens een nationaal comité van aanbeveling, dat ten doel heeft om in de verschillende kringen der samenleving belangstelling voor deze tentoonstelling aan te kweeken. De tentoonstelling zal bestaan uit vijf afdeeür.gen, waarvan de eerste de vredesbeweging van de oudste tijden tot 1815 zal omvatten; de tweede de vredesbeweging en al wat daarmede verband houdt van 1815 tot op heden; de derde de geestelijke, sociale, economische en intellectueele stroomingen die in den loop der eeuwen het internationaal karakter der wereld hebben geïntensiveerd en daardoor van invloed zijn geweest op de vredesgedachte ; de vierde den oorlog in het algemeen en den grooten oorlog en zijn sociale, economische en moreele ellenden in het bijzonder ; de vijfde den Volkenbond en zijn arbeid, waaromheen gegroepeerd de inzendingen der Volkenbondsvereenigingen uit de verschillende landen teneinde te doen zien hoe de propaganda voor den Volkenbond in de onderscheidene landen plaats heeft. Van den Volkenbond is de toezegging ontvangen, dat de inzending, die op de Pressa te Keulen te zien was, als kern voor de Volkenbondsafdeeling van deze tentoonstelling zal worden afgestaan. ---