Advertentie S. Boekbinder & Zonen Assen — Telefoon 274 Een van ouds bekend solied adres van Manufacturen en Confectie tegen de allerlaagste prijsnoteering. Wij hebben steeds extra aanbiedingen. nnnririri'' rr-n nr^nrr rin rrrrrrinnrra VALENCIA van de Fa. MANNESSE & DE BOER, Assen, bevalt U het best en is het billqkst. Voor dachten de jongelui niet aan KORFBALLEN. Thans zijn wij leverancier van vele Drentsche Korfbalvereenigingen. Ballen, Manden, Palen, Truien, Broeken en Schoenen. . Scfireuder 's Schoen en Sportbandel jaar ass en — HoteURestaurant SOM ER - Assen Centrale Verwarming - Electrisch licht - Prima Tafel - Pension Het adres voor KANTOORBOEKEN is bij B. VOS, Kruisstraat 20. — Scherp concurreerende prijzen — TH. J. PLÜYTER, GED. SINGEL 3 ASSEN. ENORME VOORRAAD IN CORSETTEN. Reeds in 1890 was het HERMES RIJWIEL bekend door zijn lichten gang en soliede afwerking. Het is dat ook nog in 1923. PRIJZEN VANAF 70 GCIDEJT. Fabrikante: Fa. J. BAAKMAN, Assen. Heeren-Costumes. Onze uitgebreide sorteering, Onze prima coupe, Onze degelijke afwerking, Onze uiterst laag gestelde prijzen DWINGEN TOT KOOPEN. R. VOOREIAHiP, Nieuwe Hulzen l --- De Gemeente Gasselte. Ontwikkeling in Moeilijkheden. Naar aanleiding van uw verzoek om bij de herdenking van het 100-jarig bestaan uwer Courant op 1 April 1923 eenige mededeelingen te doen omtrent den toestand der gemeente Gasselte honderd jaar geleden en de ontwikkeling der gemeente vanaf dien tijd kan ik u het volgende mededeelen. Het is bekend, dat Gasselte een zeer oude gemeente is. Van de dorpen, welke hiertoe behooren, is het dorp Gasselte verreweg het oudst. Evenals meer andere Drentsche gemeenten bestaat Gasselte uit een zand- en een veengedeelte. Het eerste betreft het Westelijk-, het laatste het Oostelijk deel. Het veengedeelte bestond eertijds uit hoog- en laagveen. Gedurende 1823—1923 is het zoo veranderd, dat het reeds eenige jaren geleden is, sinds het laatste stukje hoogveen in deze gemeente vergraven werd. Honderd jaar geleden was het dorp Gasselte een aanzienlijke plaats. De bewoners waren toen hoofdzakelijk welgestelde landbouwers, aan wie ook groote uitgestrektheden veengronden behoorden, welke voornamelijk waren gelegen te Gasselterboerveen. Het dorp Gasselte heeft zich in de laatste 100 jaren niet veel uitgebreid. Alleen in de richting Gasselternij veen en Gieten had eenige uitbreiding plaats. Meer is dit het geval met het gehucht Kostvlies, dat ten Noorden aan Gasselte grenst en dat zich, vooral de laatste 25 jaar, verbazend heeft ontwikkeld. In het Gasselterveld en voornamelijk in het zoogenaamde voorveld hadden successievelijk ontginningen plaats. De beste perceelen werden hiervoor genomen en in cultuur gebracht. Door de heeren Ensing, Smit en Kloosterhuis werd eenige jaren geleden begonnen met de groote kweekerij „Pomona", gelegen aan den weg Gasselte— Gieten in de Gemeente Gasselte. Deze kweekerij behoort thans aan den heer Kloosterhuis en levert, vooral in den tijd, dat de boomen bloeien en de bloemenvelden op hun mooist zijn, een prachtig gezicht op. Aan het hoofd dezer Gemeente stond op 1 April 1823 de heer Jan Alingh, die te Gasselte woonde. De bekende beelden „Apollo", „Mercurius" en „Venus", in zijn tuin geplaatst, doen ons nog altijd herinneren aan de plek, waar Scholt Alingh heeft gewoond. Ook het gemeentehuis was te dien dage te Gasselte gevestigd. Eerst ten huize van den heer Prins en later ten huize van den heer Hiddingh. Toen Gasselternijveen, Gasselterboerveen en de aangrenzende monden zich meer en meer begonnen te ontwikkelen, werd de gemeente-administratie overgebracht naar Gasselternijveen, meer in het centrum der gemeente en werd het gemeentehuis gevestigd ten huize van Bakker, logementhouder aldaar. De eerste Burgemeester, die te Gasselternijveen woonde, was de heer T. Braams. 1849—1853. In 1890 bouwde de gemeente Gasselte een eigen gemeentehuis. In 1918 bleek het te klein te worden; het werd verbouwd en aanmerkelijk vergroot. Honderd jaar geleden waren Gasselternijveen en Gasselterboerveen in opkomst. Door zijne gunstige ligging ten opzichte van de Oostermoerschevaart, destijds bevaarbaar tot de marke Drouwen, waar langs kon worden aan- en afgevoerd, was Gasselternijveen al vroeg bestemd een schippersplaats te worden. Ettelijke jaren geleden was men reeds begonnen met het vergraven der ondereinden van de veenplaatsen, gelegen te Gasselternijveen en te Gasselterboerveen en werd deze turf afgevoerd langs het Gasselternijveenschediep en vervolgens langs de Oostermoerschevaart over Spijkerboor naar Groningen, enz. Dit was voor hier de eenige waterweg, omdat het kanaal Stadskanaal-Gasselternijveen nog niet tot stand gekomen was. Uit oude aanteekeningen is mij gebleken, dat men, eeuwen geleden, er reeds aan dacht een kanaal te graven onderlangs de groenlanden van Gasselternijveen tot Coevorden, met het doel de turf der Oostermoersche- en Zuidenveldsche venen langs dit kanaal en vervolgens langs het Gasselternijveensche diep en de Oostermoerschevaart af te voeren. Om hiermee een begin te maken moet de heer Johannes Struik te Assen met nog twee participanten te Groningen in 1660 met de markgenooten van Gasselte een contract gesloten hebben om voor de helft hunner venen dat diep te graven, waarna een dergelijk contract en bijna op dezelfde voorwaarden door hem met de markgenooten van Drouwen werd aangegaan. In October 1663 begon hij met het werk. Hij heeft het echter niet verder gebracht dan op 4 plaatsen breedte na tot de marke van Drouwen. Hij heeft zijn plan niet kunnen volvoeren. Welke de reden daarvoor is geweest wordt niet gezegd. Mogelijk gebrek aan geld of aan werkkrachten. Nog heden ten dage wordt dit eindje kanaal genoemd het „Schreiersdiep". Volgens overlevering aldus genaamd, omdat de man zoo wanhopig geschreid had, toen hij zijn grootsch plan moest opgeven. Bijna 180 jaar later — den 12 Mei 1841 — moet te Gasselternijveen ten huize van H. W. Bakker een vergadering gehouden zijn van markgenooten van Gasselte, in welke vergadering door den heer G. Kniphorst te Assen de hergraving van het Schreiersdiep ter sprake werd gebracht en ook in overweging werd gegeven te trachten dit diep doorgetrokken te krijgen tot de marke van Val the, met het dpel vandaar uit langs dit kanaal te kunnen afvoeren in het kanaal Gasselternijveen—Stadskanaal, hetwelk twee jaar te voren was tot stand gekomen. In diezelfde vergadering werd ook gesproken over de mogelijkheid om, ingeval het Schreiersdiep doorgetrokken kon worden, vanuit dit kanaal verbinding te zoeken met de Asser- of met de Hoogeveenschevaart. Ook hier is het bij plannen gebleven. Uit oude aanteekeningen is het mij verder gebleken, dat de heeren Willem Salomons en Meindert Bakker, beiden wonende te Gasselternijveen, in 1820 de eerste 45 roeden van het hoofddiep in de zoogenaamde 60 Roe hebben ingelegd en dat op 3 October van dat zelfde jaar door schipper Jan Jans Theisens, eveneens woonachtig te Gasselternijveen, vandaar uit de. eerste lading turf langs Stadskanaal werd vervoerd. Hiermede was een begin gemaakt met het vergraven der boveneinden der veenplaatsen te Gasselternijveenschemond. In den Gasselterboerveenschemond was men hiermede reeds eerder begonnen. De behoefte aan een kanaal Stadskanaal-Gasselternijveen deed zich meer en meer gevoelen. De 25ste November 1839 zal dan ook voor de gemeente Gasselte en voor het dorp Gasselternijveen in het bijzonder een hoogst merkwaardige dag geweest zijn, omdat op dien datum het kanaal vanaf Stadskanaal tot aan de pastorie te Gasselternijveen voltooid is geworden en ook op dien zelfden dag 16 schippers, allen gedomicilieerd te Gasselternijveen, langs dezen waterweg •voor het eerst in hunne woonplaats kwamen opleggen. Des te grooter zal de vreugde geweest zijn, omdat in 1832 het oude verlaat, staande in de Oostermoerschevaart in de marke van Gasselte, was weggespoeld en men te Gasselternijveen en Gasselterboerveen vanaf dien tijd tot 25 November 1839 van scheepvaart was verstoken geweest. Het scheepvaartverkeer langs het Gasselternijveenschediep, is hiermede opgehouden. Groote bedrijvigheid moet alom in hetOostelijk deel der gemeente hebben geheerscht, Dwarsdiepen en wijken werden gegraven en in verbinding gesteld met de hoofdkanalen. De vervening werd krachtig voortgezet. De ontginning van dalgronden hield hiermede gelijken tred. Zandwegen werden aangelegd. Dit alles bracht groote verandering teweeg. Boerderijen werden gebouwd; zakenmenschen en neringdoenden gingen zich vestigen; landbouw en scheepvaart namen toe. Het zielental vermeerderde gestadig. De oude Hervormde Kerk, destijds aan de school te Gasselternijveen verbonden, werd in 1858 afgebroken en in dat zelfde jaar aldaar op een ander perceel grond de thans nog bestaande Hervormde Kerk gebouwd, terwijl in 1865 de Gereformeerde Gemeente werd opgericht, welke gemeente in dat zelfde jaar een eigen kerk stichtte. De oude O. L. scholen bleken te klein te worden en niet meer te voldoen aan de gestelde eischen. Zij werden vervangen door nieuwe, elk met twee localen. Eenige jaren daarna moest aan elke school een derde locaal gebouwd worden en in 1915 werden zij wederom vervangen door nieuwe, elk met vier localen. Intusschen werd te Gasselternijveen een bijzondere lagere school opgericht, zoodat de gemeente Gasselte thans drie openbare lagere scholen en een bijzondere lagere school, elk met vier lokalen, telt. In 1865 werd door den Raad besloten de wegen Gasselternijveen—Stadskanaal en Gasselte—Gasselternijveen te verharden. Een jaar later werden zij voltooid. In 1885 werd de zandweg langs Gasselternijveen en Gasselterboerveen tot een klinkerweg gemaakt. Deze wegen kwamen nog met hand- en spandiensten klaar. In 1893 werd te Gasselternijveensche­ mond de Eerste Veenkoloniale Roomboterfabriek gebouwd. In 1903 eveneens aldaar de aardappelmeelfabriek „Oostermoer", een fabriek met groote capaciteit. In de afgeloopen campagne werden niet minder dan 648000 hectoliter aardappelen a 61 kilogram vermalen. In 1905 kwam de N. O. Locaalsr horweg tot stand. Het eerst het traject Assen—Stadskanaal en korten tijd daarna Stadskanaal—Coevorden. Hierdoor werd ook de gemeente Gasselte ten zeerste gebaat. In de geheele lengte, wordt zij door deze lijn doorsneden; er kwam te Gasselte een halte, te Gasselternijveen een station en te Gasselternijveenschemond een stopplaats. In 1907 werd te Gasselternijveen eene Coöp. Boerenleenbank opgericht-; te Gasselte eveneens in 1915. Twee hoogst nuttige instellingen. In 1915 werd de weg vanaf Gasselte tot de grens Gieten door Kostvlies verhard. In de jaren 1920 en 1921 is de electrificatie in deze gemeente tot stand gekomen en kon bijna ieder in de gelegenheid gesteld worden zijn perceel te laten aansluiten. Wat het licht betreft een groote verbetering en tevens een groot gerief. Van electrische kracht wordt reeds veel gebruik gemaakt. Had men ten Westen van Gasselternijveen en Gasselterboerveen, vooral in herfst en winter, veelal te kampen met te hoog water, door de verbetering van de Oostermoerschevaart, welke verbetering het vorige jaar tot stand kwam, is dit gevaar nu geweken en is hiermede een nuttig werk verricht. Ongeveer 50 jaar geleden werd de zoogenaamde „Heerenkamp", gelegen in het Gasselterveld, omgespit en met dennen bepoot. De pogingen, dit complex heidegrond ter grootte van 100 hectaren te bebosschen, zijn helaas mislukt. Gasselte was steeds schaars van bosch voorzien. Enkel op de „Hoogte der Heide", even ten Zuidoosten van het dorp Gasselte, treft men nog een paar dennebosschen aan. Op dit gebied wordt het anders. In 1921 heeft de Staat aangekocht ongeveer 500 hectaren heidegrond, gelegen in het Gasselterveld, met het doel daar een Houtvesterij op te richten. Met het bewerken v van den grond is men een jaar geleden begonnen. De groote werkloosheid, welke in deze gemeente en omgeving heerscht, is in hoofdzaak de reden geweest, dat men dit werk ter hand genomen heeft. Een groot aantal werkloozen kon reeds eenigen tijd bij het Staatsboschbedrijf geplaatst worden, hetgeen voor verschillende gemeenten, waaronder ook Gasselte behoort, van directe beteekenis was. In het eens zoo stille heideveld, eertijds bijna alleen het gebied van den herder met zijn schapen, heerschte gedurende eenige maanden groote bedrijvigheid. Van hai'te is het te hopen, dat dit werk met gunstigen uitslag moge worden bekroond. En door den prachtigen aanleg èn door de bebossching zal het Westelijkste deel der Gemeente Gasselte na verloop van tijd een geheel ander aanzien krijgen. Heeft men zich hier van ouds af bezig gehouden met het maken van kanaalplannen en dacht men er in 1841 reeds aan verbinding te zoeken met de Asservaart, dit was ook den laatsten tijd nog het geval. Kort geleden werden pogingen aangewend, te trachten een kanaal te krijgen Tweede Dwarsdiep— Gasselte, waarbij de mogelijkheid werd uitgesproken dit kanaal later door te trekken langs Gieten en Eext en vervolgens verbinding te zoeken met het Noord-Wfllemskanaal en de Drentsche Hoofdvaart. Niettegenstaande hooge subsidies werden toegezegd, kon er niet van komen. Vele eigenaren van die gronden, welke bij de totstandkoming van het kanaal onder een op te richten waterschap zouden moeten worden getrokken, begrepen, dat hunne gronden te zwaar zouden worden belast. Van de Gemeente Gasselte werd een subsidie gevraagd groot f 30000. B. en W. zagen licht in de zaak en kwamen daarom met het voorstel dit subsidie te verleenen. Met meerderheid van stemmen besloot de Raad het verzoek niet in te willigen en het voorstel werd verworpen. Of dit plan nog eens verwezenlijkt zal worden, de tijd moet het leeren. Van de baan is het nog niet. De gemeente Gasselte, waar landbouw en scheepvaart nog altijd de hoofdbronnen van bestaan zijn en waar de landbouwers in hoofdzaak zijn aangewezen tot het verbouwen van aardappelen, maakt in de tegenwoordige omstandigheden een zeer moeilijken tijd door. Te hopen is het, dat er spoedig een betere tijd moge aanbreken. Hiermede meen ik aan uw verzoek te hebben voldaan en wil ik besluiten met u te feliciteeren met het 100-jarig jubileum uwer Courant en met de beste wenschen uit te spreken voor de Provinciale Drentsche en Asser Courant. Gasselternijveen, Maart 1923. H. HUGES Azn., . Burgemeester der gem. Gasselte. 100 JAAR, Uit Gasselte schrijft onze correspondent : Het jaar 1923 is voor de Prov. Dr. en Asser Courant een heuglijk jaar, wijl het een eeuw geleden is, dat zij bij de lezers haar intrede deed. Veel is er gedurende dien tijd veranderd en zelfs omstreeks 1870 werd het dagblad te dezer plaatse nog maar weipig gelezen, alleen door de notabelen van het dorp. Thans is zulks geheel anders. Voor 100 jaar fungeerde als burgemeester dezer gemeente de heer Jan Alingh, welke woonde in het huis later bewoond door den heer F. H. Prins, waar men nog in den tuin aantreft een drietal beelden, welke door schippers uit dankbaarheid aan den heer Alingh werden geschonken en vermoedelijk uit Zuilichem afkomstig zijn. Door vreemdelingen worden deze beelden nog altijd in oogenschouw genomen en voor de ingezetenen was het eene verrassing, wijl zij bij nacht in den tuin zijn geplaatst. In 1837 werd door het dorp een keistraat gelegd, welke in 1912 door een klinkerweg werd vervangen. In 1867 kreeg ons dorp een grintweg naar Gasselternijveen en on-. geveer dien tijd kwam ook de straatweg Gieten — Klinkmolenbrug tot stand. Heerschte in de jaren 1840, 1850, 1860 alhier veelal het grootbedrijf, later is dit meer in kleinbedrijf veranderd. Voor een eeuw bestond in het naburige Kostvlies nog geen enkele woning en thans staan er een 40-tal boeren- en arbeidersbehuizingen. Het is vooral in de laatste 25 jaren een heele streek geworden. De eerste bewoner was A.' Kolthof, even later A. van 't Hof, de laatste uit Gelderland afkomstig. Voor 100 jaar stond de oude school nog in den tuin der Pastorie, achter de woning van H. G. Braams, alwaar de heer Jacob Jager als meester fungeerde. Hij moet wel eens verteld hebben, dat hij van snikkejongen zich tot meester had opgewerkt. De herdershonden droegen toen meest den naam van Tee en meermalen hebben wij hooren vertellen, dat Jager bij het leeren van het alphabet bij de letter T, indien de leerlingen de letter niet kenden, steeds vroeg: „Hoe heet schepers hond jongens?", waarna de leerlingen de letter kenden. Hij moet een zeer goed onderwijzer geweest zijn. Na hem hebben hier als onderwijzer gewerkt de H.H. Kas terhof en Bremer en in 1859 werd de heer Veenstra als hoofd der school benoemd. De school is omstreeks 1840 uit den tuin der pastorie verplaatst, waar in 1884 een nieuwe school verrees met 2 lokalen, die thans 4 telt. Dat de salarissen zeer miniem waren, moge hieruit Wijken, dat de heer Veenstra benoemd werd op een salaris van-f360 plus vrije woning en kostersbezoldiging. Hij overleed in 1885 en werd opgevolgd door den hr. G. S. v. d. Woude, welke in 1911 wegens ziekte ontslag nam Toen werd benoemd de heer J. Stel, thans alhier als zoodanig nog werkzaam. Voor honderd jaar was alhier predikant ds. Albert Jan Hartman, daarna Heerspink, Sanders, Klein, Heringa, IJdema, Germs, Boonstra, Faber, Nijenhuis Ochaisen en Mooi, thans alhier als zoodanig'werkzaam. Van deze predikanten heeft Sanders deze gemeente 44 jaren gediend. Als kerkvoogden fungeerden in 1823 de H.H. A. Meijeringh, president, H. Hiddingh, secretaris en W. Alingh, administrateur. Voor 100 jaren bestonden in alle dorpen in meerder of minder mate de Drentsche heideschapen, welke reeds jaren geleden te dezer plaatse zijn verdwenen, zulks tengevolge van het ontstaan en gebruik van kunstmeststoffen. Merkwaardig is vooral de vooruitgang op het gebied van kunstlicht. Deed omstreeks 1870 in vele huizen nog een primitief raapolielampje dienst, later vervangen door een petroleumlamp, thans heeft ons dorp, evenals Kostvlies, het electrisch licht, zoowel voor huis- als straatverlichting. Werd in 1851 door de H.H. W. Hiddingh en J. Veltman alhier, een windkorenmolen gebouwd, deze werd door het onweer getroffen en brandde af, thans is te dezer plaatse een malerij, gedreven door electrische kracht opgericht. Voor ruim 50 jaren werd door eenige heeren een complex heideveld aangekocht en een prachtig dennenbosch, de Heerenkamp genaamd, aangelegd. Door het vuur, zeker tengevolge van heidebrand, bijna geheel vernield, werd het later verkocht. Thans is reeds een gedeelte in cultuur gebracht. Tegenwoordig is de Staat, welke in 1920 een complex van 450 H.A. alhier heeft aangekocht, bezig zulks voor boschbouw te bestemmen. Wegens de heerschende werkloosheid werkten daar onlangs ongeveer 350 a 400 personen uit deze en aangrenzende gemeenten. Een 4 a 5-tal jaren kan alhier nog wel worden gewerkt voor het geheel in gereedheid is gebracht. In 1905 kreeg ons dorp den locaalspoorweg, hetwelk voor ons dorp een groote verbetering inzake het vervoer der producten en aanvoer van kunstmest enz. beteekende. Dat er in het tijdperk van 100 jaren groote veranderingen plaats vonden, behoeft zeker geen betoog; vooral de waarde der gronden was nu eens dalende, dan weer rijzende. Thans zijn de prijzen dalende, doch laten wij hopen, dat met de intrede van het tweede eeuwtijdperk der Prov. Dr. en Asser Courant, betere tijden mogen aanbreken, waardoor de economische ontwrichting spoedig moge verbeteren. ---