HOOGEVEEN. j Burgerlijke Stand van 29—31 Dec. 1936. ' Geboren: Derk. z. v. Jan van Goor en Dirkje Everts, Noord C 55; Rikelina, .d v. Dirk Faber en IJkje Meijer, Het Haagje 114. Ondertrouwd: Lambert IJmker, 23 jaar, wonende te Hoogeveen en Wopkje Schouwstra, 23 jaar, wonende te Leeuwarden; Jan Bijleveld, 19 jaar en Margaretha Raak, 18 jaar, beiden wonende te Hoogeveen. Gehuwd: Jan Laferte en Hendrikje Vos; Floris Verweij en Geesje Fieten. Overleden: Geene. GEVONDEN VOORWERPEN. Gevonden: een schort. --- NIEUWS UIT DE PROVINCIE ANSEN. IJSCLUB, (2 Jan.) — Alhier werd de jaarvergadering gehouden van de ijsclub Ansen. Na opening door den voorzitter B. Luning, bracht 'de penningmeester, de heer Jac. Erink, verslag uit over het afgeloopen jaar. Het bleek dat de ontvangsten f 191.33 (met inbegrip saldo vorig jaar) en de uitgaven fSO.95, hadden bedragen, zoodat nog f 100.38 in kas was. Hierbij kwam nog' de gekweekte rente a f 2.50, benevens de contributie van 1937. De boeken en bescheiden, ■welke door de heeren H. Bijker en KI. v. d. Berg werden nagezien, werden in orde bevonden. Het bestuursvoorstel om kinderen van niet leden niet tot de wedstrijden toe te laten, werd aangenomen. Eerst als men lid is geworden en met bijbetalen van f 1 boete kan men aan de wedstrijden deelnemen. Eesloten werd nog om den volgenden zomer een nieuwe rechte baan te graven van voren naar de middenbaan. De aftredende bestuursleden, de heeren H. de Vries, L. Lensen en M. Mager, werden herkozen. REILEN. Het 25*jarig bestaan der S.D.A.P. herdacht. Uitstekend geslaagde avond. „Zijn nagedachtenis dient geëerd, Niet door te jammerklagen, Doch door de vlag, die hem ontviel, Met geestdrift voort te dragen '. Het waren deze woorden van den voorzitter der wegens haar 25-jarig bestaan jubileerende afdeeling Beilen van de S.D.A.P., den heer Pienter uit Hooghalen, als Thomasvaer in den Nieuwjaarwensch gesproken ter herinnering aan Jan Egberts Eleveld, die telkens weer doorklonken op dezen avond, weemoedig, doch ook vol dankbaarheid. Bitter graag, aldus de heer K. Brok, voorzitter van het gewestelijk bestuur, hadden wij Jan Egberts vandaag hier gehad en sterk gevoelen wij het een van de allerbesten te hebben moeten verliezen. "V zoo lag de groote slag, in 1936 ook aan de Beiier afdeeling van de S.D.A.P. toegebracht, nog als een schaduw over dezen avond, zonder aan het welslagen afbreuk te doen, doch veeleer door den ernst der woorden bijdragend tot de waardige stemming, waarin het zilveren jubileum der afdeeling Nieuwjaarsavond in hotel Prakken is herdacht. Ondanks het barre weer was er geen plekje in de groote concertzaal meer onbezet toen de heer Prenter enkele welkomswoorden sprak, zich daarbij in het bijzonder richtend tot den heer Brok en het oud-lid, den heer J. Bremer. Hierop werd staande de Internationale gezongen, waarna de muziekvereeniging „Sta pal" onder leiding van den heer K. de Wit en de zangvereeniging „De Volksstem", onder leiding van den heer Van Aalst, zich van hun beste zijde lieten hooren. Felicitatie Gewestelijk Bestuur. De heer K. Brok, die namens het gewestelijk bestuur zijn gelukwenschen kwam aanbieden, herdacht den heer Eleveld en zeide, dat ziekte de oorzaak was, dat niet meer leden van het partij bestuur aanwezig konden zijn. Nieuwjaarsdag is een vreemde, maar ook een mooie dag voor een herdenkingsavond als deze, aldus de heer Brok verder. Het zou 25 jaar geleden niet mogelijk zijn geweest op Nieuwjaarsavond zooveel arbeiders bijeen te brengen. De menschen toonden zich toen op dezen avond niet van hun besten kant. Dit stuk beschavingswerk hebben wij in die 25 jaren dan toch met elkaar veroverd, aldus spr. Er is meer. Een muziekvereeniging en een zangvereeniging hebt gij zeiven opgebouwd. Geen vreemden van buiten de gelederen zijn er meer noodig voor een gezellig samenzijn als dit. Met 10 leden is deze afdeeling opgericht. Alle ' afdeelingen in Drenthe zijn klein begonnen. De vakbeweging is hier flink uitgegroeid, doch het ledental van de partijafdeeling zal zeker nog verdubbeld moeten worden, zei spr., die hieraan eenige propagandistische woorden vastknoopte. Geen bloemen en geen enveloppe met inhoud kan spr. aanbieden. Het partijbestuur komt met leege handen, want het geld is noodig voorden strijd, voor de propaganda, voor de verkiezingen. Vol belangstelling kijkt echter het gewestelijk bestuur toe op den groei van de afdeeling Beilen, waaraan spr. ook persoonlijk veel aangename herinneringen heeft (applaus). Namens de afd. Assen kwam de heer D. Weveh, namens Hoogeveen de heer J. Kroezen de gelukwenschen vertolken. Daarna kwam Willem van Capellen, de uit de Vara-programma's algemeen bekende declamator, op het tooneel. Op de hem eigen manier droeg deze voor „Duitschland 1933", een fragment uit „De Veensoldaten" van Langhof en „De opoffering", een komisch stuk, door hemzelf als een futuristisch drama aangekondigd. Rede Ds. Van der Heide. öt eigenlijke feestredenaar was Ds. A. van der Heide, lid van de Tweede Kamer. Ook deze begon met gevoelvolle woorden te wijden aan de nagedachtenis van J. E. Eleveld, in het by| zonder er op wijzend, wat Eleveld als mensch voor Beilen was geweest. Spr. schetste het mooie in de beweging, die werkt voor de groote massa van het volk. Meer dan 40 jaar heeft spr. zelf aan den strijd deelgenomen en hij is er getuige van geweest, hoe langzamerhand de groote massa is gekomen op een hooger levenspeil. In één adem moet hier echter, aan worden toegevoegd, dat men nog maar staat aan het begin van het werk. De S.D.A.P. wil een maatschappij van gelijkberechtigde menschen. Groote veranderingen in de eigendomsverhoudingen zullen zich daarvoor moeten voltrekken. Dan eerst kan er een maatschappij komen, waar vrede zal heerschen. Op het oogenblik is het verre daarvan. We leven in een tijd, gevaarlijker, dan voor den wereldooriog van 1914. Een fractiegenoot liet spr. ongeveer 14 dagen geleden een rapport uit Duitschland lezen. De inhoud kwam hierop neer : in werkelijkheid kan de oorlog eiken dag uitbreken. Hij deelde dit mee aan den Minister van Buitenlandsche Zaken en vroeg diens indrukken. Het antwoord van den Minister was, dat hij er precies zoo over dacht. De gegevens, die deze gekregen had, wezen volkomen In diezelfde richting. Inmiddels is er eenige ontspanning gekomen. Toch blijft, in verband met wat er in Spanje geschiedt, de toestand in Europa dreigend. Er zijn berichten, dat er over enkele maanden in Duitschland een proefmobilisatie zal worden gehouden. Ieder heeft daar zijn taak bij het uitbreken van een oorlog reeds aangewezen gekregen. Dat is de afschuwelijke, barbaarsche, dreigende werkelijkheid. Daarom zal 1937 een jaar worden van ondergang of van overwinning van de dreigende krachten en machten, die oorlog en vernietiging van plan zijn over Europa uit te storten. De democratische landen willen geen oorlog. Daar kan het volk zich doen gelden. En het volk in geen enkel land wil oorlog liever dan vrede. Straks zullen voor het eerst bij den stembusstrijd de candidaten der N.S.B. als tegenstanders naar voren komen, die zullen probeeren hier in Nederland het Duitsche stelsel in te voeren. Spr. gelooft niet, dat zij hier eenige kans zullen krijgen. Het Nederlandsche vclk zal zoo gek niet zijn alle vrijheden vrijwillig prijs te geven. Spr. oefende dan scherpe critiek op de N. S. B. en den leider, Ir. Mussert. De strijd, die wacht, zal fel zijn. Ook hier in Drenthe. Daarom wordt het tijd, dat ook hier, velen die nu nog afzijdig staan, met hun persoon de kracht van de sociaal-democratie en de afdeeling komen versterken. Troelstra heeft eens gezegd, wanneer een menschenleven zich aan een groote zaak geeft, dan krijgt dat leven meer zin en beteekenis. Het is een groote zaak die wij dienen, zei spr., van vrede tusschen volken en welvaart onder menschen. Niet wij, maar de geslachten, die na ons komen, zullen dat beleven. Wij moeten nu het werk doen, opdat zij straks zullen kunnen aanknoopen, aldus spr., die eindigde met den wensch, dat deze avond niet Alleen zal zijn geweest een prettige avond, maar bovenal, dat de krachten van .de sociaaldemocratie en de arbeidersbeweging er door mogen worden versterkt en verstevigd. Op deze, met hartelijk applaus beloonde rede, volgde de nieuwjaarswensch van Thomasvaer en Pieternel, uitgesproken door den voorzitter, den heer Pienter, en zijn vrouw. Zijn wij goed ingelicht, dan was deze ook de maker ervan. Een bijzonder woord van lof komt hem dan zeker daarvoor toe. Het zat alles even keurig in elkaar en het werd ook op zeer verdienstelijke wijze weergegeven. Aan Thomasvaer en Pieternel alle hulde ! Na de pauze heeft Willem van Capellen nog „Het lied van den machinist" van Adema van Scheltema en „Een vroolijke geschiedenis op Oudejaarsavond" voorgedragen. Neg eenmaal kwamen de muziek- en zangvereeniging op het tooneel. De voorzitter sprak een dankwoord. De afdeeling Beilen van de S. D. A. P. had haar 25-jarig bestaan herdacht op prettige en waardige wijze. DESKUNDIGE ARMENWET, <2 Jan.) — Bij Kon. besluit van 15 December is voor het tijdvak van 1 Januari 1937—31 December 1938 o.a. aangewezen als deskundige, bevoegd tot het afgeven van een verklaring dat verpleging in een krankzinnigengesticht noodig of wenschelijk is, zooals omschreven in art. 39, derde iid van de Armenwet, ar. W. Hemmes, geneesheerdirecteur van de kolonie Beileroord alhier. GESLAAGD, (2 Jan.) — De heer B. Geertjes alhier is geslaagd voor het examen Ned. handelscorrespondentie der Ned. vereoniging tot bevordering der handelswetenschappijn. DE KRIM. FEESTPLANNEN (2 Jan.) — Woensdag werd ook in onze plaats een aanvang gemaakt met de versieringen in verband met het vorstelijk huwelijk. In het centrum is een draad gespannen, waaraan vlaggetjes en lampions zijn bevestigd, terwijl hier en daar nog verlichting zal worden aangebracht. Het geheel geeft een recht feestelijken aanblik. Het feestprogramma is door de P.O.C. als volgt samengesteld : Woensdag 6 Jan., 's avonds half acht kerkdienst in de Ned. Herv. Kerk, waar de drie plaatselijke predikanten zullen optreden. Op Donderdag 7 Jan. Oranjefeest in de versierde en verwarmde schuur van den heer H. Feddes Jzn Het feest vangt aan met kinderfeest, waarvan de leiding berust bij den heer F. P. Winckler. Verder is er 's avonds feest voor volwassenen„waar films uit het leven der Oranjes vertoond zullen worden. SMILDE. SCHILDERIJEN-EXPOSITIE (2 Jan.). De afd. Winterswijk van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen houdt op 2 en 3 Jan. in de Societeit „De Eendracht" aldaar een tentoonstelling van schilderijen en teekeningen ,,Italiaansche reisimpressie's van den kunstschilder Max van Dam". Deze nog jonge kunstenaar, hij is pas 24 jaar oud, is een zoon van onze vroegere plaatsgenoot, den heer A. van Dam, thans te Winterswijk. s Max van Dam is een kunstenaar van den bloede, dat bewijst zijn lidmaatschap van het Genootschap Pulchri Studio te Den Haag en van de Onafhankelijken, de zeer begaafden worden hiertoe slechts toegelaten. Zeven jaar lang stelt de Belgische regeering de heer van Dam een atelier met toebehooren ter zijner beschikking, alwaar hij vanaf 1933 werkt onder leiding van den grooten Vlaamschen kunstenaar Prof. Opsoomer, de eenige conditie, die daaraan is verbonden, is, dat zijn kunstwerken jaarlijks tentoon worden gesteld in de groote Stedelijke Feestzaal in de Vlaamsche Feestzaal in de Vlaamsche hoofdstad. Dit doet België ter bevordering van de kunst. Enkele van zijn werken die te Winterswijk ten toon worden gesteld, zullen gehangen worden op de tentoonstelling van Pulchri Studio te Den Haag, die in Jan. gehouden zal worden. De Nieuwe Winterwijksche Courant heeft den talentvollen kunstenaar opgezocht, en de expositie in oogenschouw genomen. Deze schrijft ; Wij hebben onzen talentvollen plaatsgenoot eens opgezocht en zijn ,,Italiaansche reisimpressies", welke in hoofdzaak tentoongesteld zullen worden, in oogenschouw genomen. Het zijn echter meer dan „impressies", welke de heer van Dam schildert. Zoo b.v. de wondere kleuren — symphonie van een Italiaansch landschap. Het landschap zelf is maar een „gegeven", doch wat Max van Dam als het meest wezenlijke er van naar voren heeft willen brengen, dat is de sfeer, de spiritueele werkelijkheid achter alle dingen. In al zijn werken zit 'n brok innerlijke beleving. In het bijzonder valt dit streven op bij de vele „koppen" die Max van Dam teekende: 't zijn niet slechts portretten, doch typische psychische verschijningen, niet het gezicht, doch de psyche er van schildert Max van Dam. Toen hij in 1933 naar Antwerpen kwam met een rol teekeningen onder zijn arm, en deze gezien werden door prof. Opsoomer, zai hij direct: doe examen voor een atelier. Uit alle oorden der wereld waren hiervoor gegadigden, totaal 50, waar 12 slaagden, w.o. Max van Dam, als examenstuk moest hij een olieverf-schilderij maken — ofschoon hij nog nooit geschilderd had, slaagde het best. De N. Rotterdammer Courant van 4 Mei 1935 gaf de volgende beoordeeling van een bevoegd criticus : „Wat onmiddellijk treft en sterk blijft nawerken, is, dat hier een geDoren schilder doende is, aan wiens werk ge een hoogere leeftijd zoudt vermoeden, dan 23 jaar. Dat hij pas iy 2 jaar schildert, wijst op een talent met haast onwaarschijnlijke aanleg voor het vak". ONGELUKJE, (2 Jan.) — De heer A. van der Velde te Beilen begaf zich Oudejaarsavond cp de fiets naar zijn ouderlijke woning te Smilde. Vanwege den sterken tegenwind, leunde hij voorover op de fiets. In Laaghalen reed hij tegen een venterskar van den heer Visser en maakte een zoodanige val, dat hij bij den heer Dekker moest worden binnengedragen. Dr. Pree ne, die spoedig ter plaatse was, achtte den toestand gunstig, zoodat hij naar hier kon worden vervoerd. Den heer v. d. V. is eenige da^en rust voorgeschreven. SCHOONOORD. LANDBCUWVEB.EENIGING, (2 Jan.) — Woensdagmiddag vergaderde in het hotel van R. de Lange alhier de landbouwvereeniging „Schoonoord—Odoornerveen." Wegens ontstentenis van den veerzitter werd de vergadering gepresideerd door den heer Marissen. Na opening had terugbetaling, plaats op ontvangen slakkenmeal en tevens van reductie van het Centraal Bureau, terwijl verschillende nog onbetaalde artikelen werden geina. Vervolgens werd ter teekening aangeboden het contract van de organisatie van het stroo-verkoopbureau, waaraan door de aanwezige en daarbij aangesloten leden werd voldaan. Hierna werd gelegenheid gegeven tot opgaaf" van benoodigde kalkstikstof en andere stikstofmeststoffen, zoomede van gras, klaver en serradeilazaad, waarvoor de uitgereikte bestelkaa'rten werden ingevuld. Ten slotte had nog de uitreiking plaats van landbouwalmanakken van het Dr. Landbouw Genootschap- en had de betaling plaats. var de contributie. VRIES. GRONDONDERZOEK, ^2 Jan.) — In een in het café Van Wijk gehouden vergadering van de besturen van de landbouwvereenigingen in deze gemeente, welke geleid werd door het hoofd van de landbouwschool, den heer H. Boerema, hield deze een rede over het kali- en phcsphorzuurgehalte van den grond, zulks in verband met een uitputtingsproefveld te Borger. Hier bleek dat in gewonen eschgrond veel phosphorzuur aanwezig is dat in een 6-jarige periode weinig verminderde, zulks in tegenstelling met de kali, waarvan wel een vermindering viel te constateeren. Door den heer Hidding, assistent bedrijfsconsulent werd zijn taak en werkwijze uiteengezet. Medewerking zal worden verleend voor het aanwenden van phosphorzuur en kaligehalte, waarvoor ter plaatse monsters zullen werden genomen, welke door den heer Boerema zullen worden doorgezonden. WEZÜPERBRUG. UITVOERING „FILOMEEL", (2 Jan.) — Woensdagavond gaf de zangvereeniging „Filomeel" alhier in de school haar Jaarlijksehe uitvoering onder leiding van den heer Bralts. Na een welkomstwoord door den voorzitter, den heer A. Roosjen, volgde een vlotte afwerking van het programma, n..l een 10-tal zangnummers, welke blijkens het hartelijk applaus veel bijval vonden. Daarop kwam men voor het voetlicht met 'n 2-tal blijspelen „Het slippertje" en „Hagenaars en pension", waarvoor de leden eveneens een dankbaar gehoor hadden. In de pauze was er de traditioneeie verloting van een taart en krentebrood. Daar dit de laatste uitvoering was, welke geleid werd door den heer Bralts, verschenen de zangers andermaal ten tocneele, om nu onder leiding van hun vcorzitter hun vertrekkenden directeur, een afscheidslied, gedicht door een der zangeressen, tce te zingen. De voorzitter uitte daarna in een aardig speechje de groote waardeering voor al liet werk, dat de heer Bralts zich steeds belangeloos getroost heeft in dienst van Pilomeel. Ee heer Bralts sprak in het bijzonder een woord van dank tot het publiek, dat in de 12 jaren van Filomeel's bestaan steeds zoo getrouw de uitvoeringen had bezocht, hopende, dat dit in het vervolg zoo moge blijven. Nameng de ingezetenen voerde de heer Reinders nog het woerd, terwijl voor de zangvereeniging „Excelsior" te Schoonoord de heer Runsink eenige afscheidswoorden richtte tot den vertrekkenden directeur. WESTERBORK. • VERHURING ZITPLAATSEN N. H. K. (2 Tan.) — De Donderdagmiddag gehouden verhuring van z'tplaatsen in de Ned. Herv. Kerk alhier heeft f30,8.25 pgebracht (vorig jaar f 281.25). --- Wat Brengt de wetenschap voor nieuws? De „leugen"-verklikker. Wat de Keeler polygraaf is. En hoe die werkt, Professor Keeler van de Northwestern Universiteit in Chicago is de uitvinder van een kleine op een doos lijkende machine, Keeler polygraaf geheeten, gewoonlijk verklikker genoemd, waarmede men personen op hun waarheidsliefde kan onderzoeken. De golvende lijnen op de papieren strook toonen het duidelijk aan wanneer de antwoorden eenigszins bezijden de waarheid zijn. Physiologen en psychologen hebben jaren• lang geweten, dat het lichaam onwil.ekeurige veranderingen ondergaat onder den invloed van angst of andere emoties. In dergelijke gevallen heeft men het gevoel of het bloed naar het hoofd stijgt of wel men neemt een prikkelend gevoel op den schedel waar. Deze onwillekeurige reacties verklaren het bestaan van de Keeler Polygraaf, waarvan de «anteekeningen veranderen bij de registratie van ademhaling, polsslag en bloeddruk. Vijf jaar lang is het in de Northwestern Universiteit in gebruik geweest en 50.000 menschen zijn getest en hun proef leugens werden met groote nauwkeurigheid „verklikt". De politie van Michigan, Pennsylvanië en Rhode Island gebruikt polygraphen om bekentenissen van misdadigers te krijgen. Men heeft hiermede eigenaardige resultaten bereikt. Strikt gesproken heeft de polygraaf geen reden van bestaan. De verdachte kan niet gedwongen worden om zich te onderwerpen aan een test van zijn waarheidsliefde om het dan als bewijsmateriaal tegen hem te gebruiken bij de terechtzitting. Het is verstandig, want de gedaagde heeft volgens de ;j> grondwet het privilege om te weigeren tegen zichzelf te getuigen. Daarom wordt de polygraaf meestal gebruikt bij misdaden, zonder dat het als bewijsmateriaal wordt gebruikt in de terechtzitting. Het is moeilijk voor den beklaagde om aan de test te ontsnappen ; als hij weigert is dit een duidelijk bewijs voor zijn schuld. De meeste verdachten zijn er echter van overtuigd, dat zij veel slimmer zijn dan het zwarte doosje en maken geen tegenwerpingen. Anderen verbeelden zich, dat zij aan den verklikker kunnen ontsnappen door in het geheel geen antwoord te geven. Maar zij reageererï toch bij de ondervragingen, die betrekking hebben op hun schuld en 75 van de 100 met op schuld wijzende reacties leggen een volledige bekentenis af, nadat men hen de onbarmhartige aanteekeningen van hun uitvluchten door den verklikker heeft laten zien. Een inbreker, die een poging deed om een brandkast te openen, werd gestoord door den eigenaar. De dief probeerde om door een venster te vluchten, maar in zijn haast sleurde hij een gordijn naar beneden. Aldus ingesloten wilde hij zich naar de deur begeven. Terwijl hij vluchtte schoot hij op den heer des "huizes. Den volgenden ochtend had men vijf verdachten gevangen genomen. Allen hielden hun onschuld vol en stemden erin toe door Mr. Keeler en zijn polygraaf te worden ondervraagd. De vragen, die hij stelde, hadden niet direct betrekking op de misdaad. Typische vragen waren bijvoorbeeld : „Is uw zitkamer van een branduitgang voorzien ?" „Hebt u zware gordijnen, die gemakkelijk naar beneden zouden kunnen vallen ?" Elke man was zenuwachtig, maar geen enkele gaf blijken van een bijzóndere emotie bij een van deze vragen.'Twee dagen later werden er nog twee mannen gearresteerd. Een>i« hen gaf geen teeken, dat hij loog. Bij den ander echter was er een hevige reactie bij de vragen, die de kamer beschreven, waar geschoten was. Er werd onmiddellijk een tweede test genomen, waarbij hem rechtstreeksche vragen werden gesteld: „Probeerde u die brandkast te openen ?" „Hebt u op een man geschoten ?" De verdachte ontkende hardnekkig, maar de polygraaf betrapte hem. Toen hem de resultaten werden getoond en men hem er een verklaring van vroeg, stemde hij erin toe, dat hijvhet schot had gelost. Be Keeler dossiers getuigden van tal van dergelijke gevallen, waarbij de polygraaf misdaden had opgelost. De polygraaf is werkelijk heel eenvoudig. De persoon, die ondervraagd moet worden, zit in een rustige kamer met de machine en achter hem de man, die hem bedient. Aan zijn arm is een gewone bloeddrukmeter bevestigd, net zooals de doctoren gebruiken om den bloeddruk af te lezen. Een rubber-buis, die in de techniek pneumograaf wordt genoemd, wordt op de borst geplaatst. Holle rubber buizen gaan van den bloeddrukmeter en pneumograaf naar smalle metalen trommels, waaraan twee schrijfpennen zijn bevestigd. Deze bewegen zien. op en neer wanneer de bloeddruk en de ademhaling van de persoon veranderen ala gevolg van de gestelde vragen en de schommelingen worden grafisch op een strooi: papier, die zich langzaam rond een trommel begeeft, weergegeven. De polygraaf verricht uitstekend werk als particulier ontdekker. Alle banken lijden verliezen veroorzaakt door zoogenaamde „rekenschades". Sommige zijn het gevolg van werkelijke fouten, maar niet alle. Een bank in Ch'cago leed jaarlijks hierdoor een verlies van :> 1200 a $ 1500. Toen haalde men er Keeler bij om alle bedienden, door wiena handen geld ging, te ondervragen. Hij raadr de aan een paar te ontslaan. Er werd gewaarschuwd, dat de polygraaf van tijd tot tijd zou worden gebruikt en dat jaar bedroegen de verliezen $ 500. De polygraaf ia uiterst onbestendig. In handen van iemand, die hem uitstekend kan bedienen, kan het den „geteste" dwingen te bekennen waar geld of andere buit verborgen is. Keeler heeft dit resultaat al bereikt, maar de gevallen mogen niet bekend worden gemaakt. Laat ons eens veronderstellen, dat $ 100.000 gestolen wordt uit een bewaakte auto. De bandieten weten te ontkomen, maar worden een week later gevat. Hun vingerafdrukken komen overéen met die, welke op de auto werden gevonden en spoedig vallen zij door den mand. „En waar is nu de $ ÏOO.COO ?" vraagt dan de politie. „Dat zouden jullie wel graag willen weten" is het antwoord van de roovers. Maar de verklikker kan het hen laten vertellen. De eerste manier om den buit op het spoor te komen, zou zijn om de dieven met elkaar te confronteeren, afzonderlijk ondervraagd door de polygraaf, met een kaart van de stad, waar het geld waarschijnlijk is verborgen. De ondervrager zou eerst naar de eene plaats op de kaart wijzen en dan naar een andere. „Is het geld hier verborgen ?" zou hij voortdurend vragen. Verstokte misdadigers zouden het antwoord weigeren, maar hun bloeddruk zou omhoog gaan wanneer men op het gcede spoor was en de curve van de polygraaf zou hen verraden. Tenslotte zou het onderzoek worden beperkt tot een klein , deel. Een kaart van deze stad met een groote schaal zou dan bij de ondervraging worden gebruikt, het proces herhaalde zich, totdat de plaats, waar de buit zich bevond, te zijner tijd zou worden vastgesteld. Bij de meest bekende misdaad van deze eeuw werd de polygraaf niet gebruikt. Eenige maanden voor de terechtstelling van Bruno Hauptmann n.1. bezocht zijn vrouw de „Northwestern Crime Laboratory". Zij wenschte getest te worden. Daarna wilde zij de auoriteiten van New Yersey er toe overhalen om een dergelijke proef te nemen met haar echtgenoot, want zij was overtuigd van de uitwerking daarvan. Mrs. Hauptmann werd in de kleine kamer gebracht, waar de polygraaf zijn werk verricht. Mr. Keeler begon met de eenvoudigste'van alle vragen. Hij vroeg haar leeftijd. „U vertelde niet de waarheid", merkte hij op toen het afgeloopen was, waarop hij haar juiste leeftijd vaststelde. U kunt mij beter geen vragen meer stellen, zei zij, ik ben bang, dat mijn zaakwaarnemers er bezwaar tegen hebben. Daarna wordt er nooit meer een voorstel geopperd om Hauptmann aan een test van de polygraaf te onderwerpen. --- ONS KORT VERHAAL. VEUROETGANG. Nijjaorsaovend. In de harbarg' is 't vol. Miest jongs, 'n Stuk of wat taofelties met jongs en wichter zint er maor, want de mieste paartjes, die vaste of minder vaste verkeering hebt, gaot 's aovens de femilie van weerszieden bij langs nijjaorwinnen. Lösse jongs zint er dus 't miest. En die maakt ok 't miest' aiarm. Zie host en springt de zaal deur, kriegt d' eerste borrel van de kastelein, umdat 'tnijjaor is, koopt er nog iene bij, gaot weer weg en aandern komt er weer in. Middel in de zaol, achter de kachel, zit 'n koppeltien jongs en wichter um 'n taofeltien, waor Albert Koops met zien meid Jantien Wevers, ok bU zint. Daor vlög de deur weer los, en 'n-stuk of zes jongs komt schrieuwend en blaerend d'r in. En in 't veurbügaon van 't taofeltien zwaait Aorend Balt met zien lange arms Albert de pet van de kop. No leek dat 'n ongelukkien, m~or Albert wus wal beter. Aorend hadd'n hiele zet hen Jantien loopen, maor die hadd' 't oet maakt. En no de borrel d'r in zit, en e Albert bij Jantien zot zitten, zöcht Aorend herrie, en gooit oet baloorigheid Albert de pet of. Die kik wal 'n beetien donker, maor hie döt net, of e d'r gien arg in hef, krig de pet van de grond en zet' 'm weer op. De jongs hosten verder. Maor even later komt ze weer langs, en Aorend tuumelt, weer bij ongeluk, tegen Albert an, dat e met stoel en al tegen de grond slat. Maor no is 't geduld van Albert ok oet. Hij vlög op Aorend an, en gef 'm 'n abedoedas, die raak is. En daor hej de poppen an 't dansen ! De wichter probeert nogal te sussen, maor de jongs lustert niet. 'd Ien trekt partij veur Albert, 'n aander veur Aorend, en 't duurt maor even, of iederien vecht. De wichter sc'or'euwt en gilt en stoeft hen boeten, 't Wordt ien vechtpartij. Bij bulties likt z'op mek~ar. De tappers staot er machteloos tegenover, 't lenigste wat ze doen kont is, zoo goed meugelk de glassies redden. En ien stiet bij de kachel en probeert die overende te hollen, 't Zeuntien van de kastelein, 'n börsel van 'n jaor of acht, negen, die bij zien va achter de tapkast stiet, is doodsbenauwd. Hij schrieuwt moord en brand en wil wegloopen. Maor zien vader holt 'm bij d' arms vast. Daor achter de teunbank is nog 't veiligste plekkien. Politie is er niet te zien. Van der Post, de veldwachter, is aold en hef 't niet op zukke akkefieties. Bliede, dat e d'r niet bij is. Hü kan ok niet overal tegliek wezen. Daor komp 'nzsvaoger van de kastelein» de zaal in. Boem, de mulder. Zien naam is Boom, maor 'tis ok 'n kaerel as 'n boom. Stark as twie aandern ! 'n Reus van 'n kaerel. Hie wacht niet lang, maor vlög er op in, pakt de vechtersbaozen bij de hals, en drag ze bij twie tegliek, under ieder arm ien, hen boeten, en smit z' op de stienen. Hij haalt de hoopies oet mekaar, pakt ze bij de kladden en gooit z'hen boeten. De tapperfs griept ok toe en met mekaar hebt z' al hiel gauw dte zaal leeg. De goelen moet 't met de kwaojen ontgelden. Zunder kompelmenten wordt z' d'r oet warkt. Gienien blif in de zaal. En toe de laeste op de s .raotstienen kwakt, komt de deur dicht en op de grundel. Och, och ! Wat zöt 't er oet! Wat 'n verwoesting ! 't Lik wal 'n slagveld. Stoelen en taofelties likt understeboven en de glassies bij dozienen kepot op de vloer. Zoo gung 'ter veur vieftig jaor um weg op Nijjacr. Want waj hier lezen hebt, is gebeurd. De schievér van dizze riegels was 'tkind achter de tapkast. Waarschienlik as gevolg van zukke toestanden zint later van politiewege de harbargen de h ele Nijjaorsdag sleuten. En al zal er in de tegenswoordige tied wal ies wat wezen, dat de aoldere luu niet recht zint, woar ze niet te best in kört metgaon, — dat 7i ,Ir ke vecMerii-n niet m n ar veurvalt. 's 'n grocte veuroetgang. Daor biw 'talmaol over iens. ---