Critiek op het adres der „Negen mannen" „Aangeprezen maatregelen zullen bedrijvigheid nog verder inschrompelen" Open brief aan den voorzitter van den Ministerraad Tien Nederlanders van naam hebben zich met een open brief tot den voorzitter van den Raad van Ministers gewend, om uiting te geven aan hun bedenkingen tegen de strekking van een groot deel van het adres der „Negen mannen". Aan den inhoud van dezen uitvoerigen Open Brief ontleenen wij het volgende : Het adres wekt den indruk, alsof de regeering, welke voor het ontwerp der begrooting 1939 verantwoordelijk is, niet zelf is doordrongen geweest van de noodzakelijkheid om het juiste inzicht in den toestand der financiën te verschaffen. De techniek der begrooting verhindert, dat in de begrooting zelf alle gegevens worden opgenomen, welke voor een volledig inzicht in den toestand der staatsfinanciën noodig zijn : de z.g. Millioenenota is bestemd om de gegevens der begrooting aan •te vullen. , Welnu, de Millioenennota, welke bij de begrooting 1939 is overgelegd, vult in alle duidelijkheid de begrooting aan en geeft een volmaakt helder inzicht in den toestand der financiën. Trouwens, het in het adres gebruikte materiaal is grootendeels aan de Millioenennota ontleend. De ondergeteekenden betreuren het daarom, dat het adres aldus onnoodig ongerustheid wekt ten aanzien van het financieel beleid der landsoverheid. De ondergeteekenden willen zich, in volle vertrouwen in de mededeelingen van den minister, bij de beoordeelingen van den staat van 's lands financiën, laten leiden door de berekeningen, welke in de Millioenenota worden gegeven. Zij vinden geen grond om het tekort op de gewone uitgaven hooger te stellen dan de minister heeft gedaan, toen hij het reëele tekort berekende op f 61 millioen; een tekort, dat trouwens niet, hetgeen 't adres verzuimt te vermelden, naar de toekomst zal worden verschoven, maar dat blijkens de Millioenennota voor een groot deel zal worden gedekt door de financieele maatregelen, welke in voorbereiding zijn. Voor het oogenblik volstaan zij er mede, als hun oordeel uit te spreken, dat de adressanten als gevolg van deze afwijkende zienswijze in hun berekening als tekorten op den gewonen dienst hebben aangemerkt een aantal uitgaven, ten aanzien waarvan de minister noch de ondergeteekenden de wenschelijkheid van dekking uit den gewonen dienst in gunstiger tijden ontkennen, doch die de ondergeteekenden met den minister voor de tegenwoordige omstandigheden, als zijnde reserves, niet verantwoord achten. Het adres zwijgt over de werkloosheid, naast de defensie de meest op den voorgrond tredende oorzaak van de moeilijkheden waarvoor de Staat zich ziet geplaatst ; het zwijgt ook over den plicht van ons volk en van de regeering om de werkloosheid te bestrijden. Dit is te meer opmerkelijk, omdat de Millioenennota uitvoerig uiteenzet, voor welke moeilijkheden die taak der regeering haar in verband met de financieele lasten stelt. Het adres spreekt wel van „in beginsel verdedigbare maatregelen van overheidssteun", die voortaan „aan het particulier initiatief moeten worden overgelaten". De ondergeteekenden kunnen niet aannemen, dat hiertoe ook woraen gerekend de steunmaatregelen t.a.v. de werkloosheid. Particulier initiatief kan hier weinig of niets uitrichten en dus zou de eisch van de adressanten, op deze ondersteuningsmaatregelen toegepast, beteekenen, dat de werkloozen aan hun lot zouden moeten worden overgelaten. Wat derhalve ten aanzien van dit belangrijke punt wordt gewenscht, wordt uit het adres niet duidelijk, maar wel mag uit den inhoud worden afgeleid, dat de adressanten aan de rechtstreeksche bestrijding der werkloosheid geen waarde hechten. Het adres heeft, slechts critiek voor de openbare werken, deze vinden in de oogen van de adressanten geen genade. Het adres dringt er op aan, de „talrijke kostbare openbare werken, welker productiviteit in geen verhouding staat tot de kosten", achterwege te laten. Zijn deze uitgaven en met name die, welke betrekking hebben op de groote publieke werken, improductief ? Het meerendeel van de publieke werken, waarvan het adres de uitvoering achterwege wil laten, is echter productief in den economischen zin van het woord. Liet men deze werken achterwege, dan zouden de omstandigheden, waaronder het bedrijfsleven in de naaste en de verder afgelegen toekomst zou moeten werken en met het buitenland zou moeten concurreeren, zooveel ongunstiger worden, dat aan de welvaart van ons volk onberekenbare schade zou worden toegebracht. Onberekenbaar is die schade, zooals ook het voordeel, dat deze werken voor land en volk brengen helaas onberekenbaar is. Maar deze omstandigheid mag niet de oogen doen sluiten voor hun nuttigheid en mag er niet toe leiden, dat men ze achterwege laat op grond van het gemis van een formeele aanwijzing dier nuttigheid in een inkomstenpost der begrooting. Het meest fundamenteele bezwaar tegen den gedachtengang van de adressanten is wel, dat deze slechts het licht laten vallen °P één zijde. Het adres vat slechts het voordeel voor den staat uit de bespaarde uitgaven in het oog en schenkt geen aandacht aan de economische scnade uit hoofde van het gederfde inkomen van hen, wier arbeid zal worden uitgespaard of lager zal worden beloond. Immers de werkloosheid zal door het achterwege laten van groote werken toenemen en aldus zal het meest rechtstreeksche gevolg voor de staatsfinanciën zijn een toeneming van de lasten der ondersteuning, terwijl de belastingen, welke een deel der uitgaven weer naar den staat zouden hebben doen terugvloeien, zullen Korden gederfd Soortgelijke gevolgen zijn verbonden aan de intrekking van de steunmaatregelen. Tegenover elke besparing voor den staat staat een gelijke derving van inkomen van de ondersteunden en dus de vermindering van hun verteringen. Hêt adres spreekt slechts van de gunstige gevolgen, waartoe naar het inzicht van adressanten die politiek zal leiden door de verwachte verlaging der productiekosten. Ze zal, zoo zegt het adres, leiden tot een „natuurlijke" verruiming der werkgelegenheid. De ondergeteekenden kunnen niet inzien, dat door de aangeprezen maatregelen de productiekosten van de private voortbrenging zullen dalen ; vooralsnog zien zij in dat geval alleen een stijging dier kosten in het naaste verschiet als gevolg van de vermindering van den binnenlandschen afzet. Maar, voor een oogenblik aangenomen, dat de rigoureuze vermindering der staatsuitgaven via de daardoor te verkrijgen verlaging der belastingen ten slotte zal leiden tot een verlaging der productiekosten, is daarvan dan een verruiming van werkgelegenheid te verwachten ? Ondergeteekenden meenen dit voor de naaste toekomst te moeten betwijfelen. Geen werkverruiming zonder vergrooting van afzet. De binnenlandsche afzet zal stellig niet toenemen, integendeel verminderen, omdat ook bij opvoering van de rentabiliteit der bedrijven de verteringen sterker zullen af- dan toenemen. De winst voor de werkverruiming zal dus moeten worden verkregen uit de vergrooting van den afzet naar het buitenland ; maar het is nu eenmaal zoo, dat onder de bestaande verhoudingen een lagere aanbiedingsprijs den afzet naar het buitenland niet meer in dezelfde mate als voorheen vermag te stimuleeren. Het zijn andere, sterkere krachten dan de economische factoren van het vrije verkeer, die den omvang van onzen export beheerschen. De tendenzen, die in het buitenland bestaan, maken het noodzakelijk de gewijzigde werkelijkheid onder het oog te zien. De ondergeteekenden zijn derhalve van oordeel, dat de in het adres aangeprezen doortastende maatregelen niet geschikt zijn om het in het adres gestelde doel, de verbetering der voorwaarden voor een wederopleving, te bereiken, en dat die maatregelen integendeel er toe zullen lelden, dat hetgeen wij aan bedrijvigheid hebben behouden, nog verder zal inschrompelen. De onderteekenaars van het betoog zijn: prof. Th. Limperg Jr., prof. ir. D. Dresden, prof. mr. H. Frijda, prof. ir. J. Goudriaan, prof. H. A. Kaag, ir. G. A. Kessler, mr. H. F. van Leeuwen, prof. mr. P. Lieftinck, ir. A. Plate, mr. dr. L. F. H. Regout, P. E. Tegelberg, prof. mr. F. de Vries, E. D. van Walree, ir. J. van der Waerden. --- NIEUWS UIT HET BINNENLAND Meubelfabriek door vuur geteisterd. GROOTE BRAND TE ROGGEL. Zaterdagavond omstreeks zeven uur ontdekte te Roggle iemand, die langs de stoommeubel- en timmerfabriek van de N.V. Leon Wageman en Zn. kwam, dat er in de fabriek brand was uitgebroken. Hij slaeg alarm, doch het duurde eenigen tijd voordat er menschen op de been waren, aangezien de meeste inwoners van het dorp in de kerk bijeen waren, waar op dat oogenblik missie werd gepredikt. Inmiddels hadden de vlammen in de brandbare omgeving met groote snelheid om zich heen gegrepen en er was een vuurzee ontstaan, waartegen den handbrandspuiten van Roggel en van Heijthuizen, welke al dra in werking waren, niets vermochten. Men vroeg toen assitentie aan de brandweer van Roermond, die een motorspuit zond. De gezamenlijke brandweren bestreden de vlammen met water uit de ongeveer honderd meter verder gelegen Roggelsche Beek. Hun werken kon niet voorkomen, dat de kantoren, de spreekkamer, de lak- en polijstinrichting en een afwerkkamer door het vuur werden verwoest. Brandmuren voorkwamen, dat de brand nog grooter afmetingen aannam. De achter de geteisterde afdeelingen liggende groote machinekamer met vele kostbare mochinerieën wist men te bewaren. Bij de groote houtvoorraden, welke achter in de fabriek lagen opgeslagen, had men wachten met emmers water gezet, teneinde de telkens weer overkomende vonken te dooven. Het vuur woedde echter zoo intens, dat men het noodig oordeelde nog meer brandweerhulp te laten aanrukken, weshalve men de brandweer uit Venlo om bijstand verzocht. Deze kwam om half tien met groot materiaal op het terrein van den brand aan. Om tien uur had men den brand nog niet onder de knie, maar het liet zich op dat tijdstip aanzien, dat de brand tot de getroffen afdeelingen beperkt zou kunnen blijven. De omliggende perceelen heeft men door nathouden voor vlamvatten gevrijwaard. Verzekering dekt de schade, welke in de duizenden loopt. --- NIEUWS UIT INDIË WAAR MENSCH EN TIJGER BUREN ZIJN. Reeds brachten wij het bericht, dat thans in het Pakan Baroesche een ware tijgerplaag heerscht. Vijf personen zijn het slachtoffer dier beesten geworden. Thans meldt het Padangsche MaleischChineesche blad de „Radio" weer, dat dezer dagen een inlandsch knaapje door een tijger werd weggehaald. Het gebeurde in kampong Balas, waar slechts twee kampongwoningen zijn. Een dier huisjes wordt bewoond door de familie van Penghoeloe Toehoe met haar twee kinderen. Dit huisje staat ongeveer twee meter boven den grond, de wanden zijn gemaakt van boomschors en de vloer is van planken, welke niet nieuw meer zijn. Dien bewusten nacht moest jongetje een groote boodschap doen. Zooals gewoonlijk in die kamponghuisjes, werd dit in huis gedaan boven een opening in den vloer. Toen de jongen klaar was, voegde hij zich weer by zijn ouders. Een oogenblik later moest hij weer naar de opening van de vloer teruggaan. Het scheen, dat een tijger, die naar het schijnt reeds lang onder het huis was, hierop wachtte. De knaap was er juist gehurkt, toen hij door het beest werd besprongen, gegrepen en weggesleurd. De vader achtervolgde onmiddellijk den tijger, doch moest zijn pogingen opgeven. Eerst den volgenden morgen vond men de overblijfselen van het slachtoffer. Ze werden verzameld en hierop begraven. Het bestuur werd met een en ander in kennis gesteld en men deed dan ook pogingen om den tijger te vangen of dood te schieten. Op verschillende plaatsen in het Pakan Baroesche, zoo werd verder gemeld, werden pogingen in het werk gesteld om tijgers in een klem te vangen. In Batak Siak zijn reeds twee tijgers op deze manier onschadelijk gemaakt; dezer dagen liep er weer een in de val. GEEN ARBEIDSDIENSTPLICHT VOOR JEUGDWERKLOOZEN. Het Nws. schrijft: De vraag, wat er ten behoeve van de bestrijding van de jeugdwerkloosheid kan worden gedaan, heeft de blijvende aandacht van de betrokken instanties. Het spreekt welhaast vanzelf, dat hierbij ook, zij het voorloopig in niet-officieelen vorm, de vraag ter sprake is gebracht of men in Indië niet een soort arbeidsdienstplicht ter bestrijding van de jeugdwerkloosheid zou moeten en kunnen invoeren. Men weet, dat deze zaak ook in Nederland aan de orde is. Onder de adviseurs der regeering bestaan te dezen aanzien twee tegengestelde stroomingen. Er is een strooming voor de invoering, waarbij dan gedacht wordt aan het, verplicht, tewerkstellen van jeugdwerkloozen in de werkcentrales. Aan den anderen kant voelt men daar echter niets voor, en wij hebben reden om aan te nomen, dat laatstgenoemde strooming, althans voorzoover thans te overzien valt, de overhand zal hebben, zoodat van de invoering van een arbeidsdienstplicht voor jeugdwerkloozen geen sprake zal zijn. Daarmede is men uiteraard niet af van de vraag, in welke richting dan de bestaande voorzieningen op dit gebied mogelijk zullen kunnen worden verbeterd. Hierbij zou gedacht kunnen worden aan het op eenigszins groote schaal openstellen van de mogelijkheid voor jeugdwerkloozen, om in de werkcentrales v r ij w i 11 i g tewerk gesteld te worden, hetgeen dan zou moeten geschieden op de basis van voorwaarden, welke een zekere aanlokkelijkheid kunnen bezitten. Hier spelen echter de financieele consequenties weer een rol van beteekenis. HET DAIRI-PLAN GECRITISEERD. Wat weten Groningsche boeren af van den Indischen grond en landbouw ? Omtrent de bestaande Dairi-kolonisatie heeft het Nws. eèn onderhoud gehad met iemand, die zoowel uit hoofde van zijn opleiding en jarenlangen werkkring als van zijn ervaring en bemoeienis met den landbouw en veeteelt door Europpeanen in Indië, geacht mag worden, op dit gebied (eveneens) deskundig te zijn, en die over deze Dairiplannen in het geheel niet te spreken was. Volgens dezen zegsman onderschatten de promotors van dit Dairiplan de moeilijkheden ten zeerste. Ook in Nederland heeft in het boerenvak meer en meer specialiseering plaats. Echte, gemengde bedrijven van landbouw en veeteelt kent men daar slechts vrij sporadisch. Aannemend, dat men evenwel de hand zal kunnen leggen op boeren, die in het gemengde bedrijf „groot zijn geworden" en zich ook overigens zullen kunnen aanpassen aan de zoozeer verschillende klimatologische en andere factoren: wat weten deze boeren af van den Indischen grond en landbouw ? Wat weten zij af van de veeteelt in Indië, van het Indische melkveebedrijf met zijn specifieke en groote moeilijkheden ? Het hoofdpunt is dit: Waarom zou men veel en goed geld moeten neertellen, om zoogenaamd door Hollandsche boeren „leeraarservaring" te doen opdoen en hen vervolgens als leermeesters te doen optreden, terwijl de kostelijke en kostbare ervaring van eenige tientallen jaren melkveebedrijf in dit land opgetast liggen: te Bandoeng en omgeving, op de hoogvlakte van Pengalengan, in het Tsjisaroeasche: in grootbedrijven met vele honderden, in klein bedrijven met slechts enkele tientallen koeien ? Als men leermeesters zoekt voor den Indischen kolonist, die zich een bestaan in het gemengde bedrijf moet zoeken, waarom zoekt men die leermeesters dan ergens in Groningen, na een kostbaar experiment, terwijl men hen, ervaren, en hun leergeld reeds lang betaald hebbend, vlak bij de Indische deur kan vinden ? --- Bij het a.s. 40-jarig jubileum der Landbouwvereeniging „Annen" Zittende van links naar rechts : K. Mulder, secretaris; H. Hamming, voorzitter * G. Schuiling, penningmeester. Staande van links naar rechts ; R. Rabs, B. Houwing Azn, De Landbouwvereeniging Annen heeft de volgende maand 40 jaar bestaan, welk feit niet ongemerkt mag voorbijgaan. Immers toch heeft die vereeniging in de 40 jaren, die achter ons liggen, zeer veel gedaan in het belang van den landbouw in onze plaats. De geschiedenis der vereeniging zullen we hier niet neerschrijven, doch bewaren tot tijd en wijle dat het jubileum officieel zal worden herdacht. De voorzitter der vereeniging, de heer H. Hamming, maakt al 34 jaar deel uit van het bestuur, de heer R. Rabs 33 jaar en de heer K. Mulder, secretaris, al ruim 20 jaar. Deze drie hebben veel vreugd en leed der vereeniging meegemaakt daarin de laatste jaren ter zijde gestaan door de heeren G. Schuiling en B. Houwing Azn. De vereeniging werkt vooral als aankoopvereeniging van diverse meststoffen, brandstoffen enz., en organiseert goede spreekbeurten, landbouwwintercursussen, cursussen in paarden- en rundveekennis en vormt daarmede de jonge landbouwers zooals dat behoort. Met haar medewerking worden er verschillende belangrijke zaken tot stand gebracht, o.m. instelling van de markt, actie voor de stichting van een lagere landbouwschool in de gemeente Anloo, enz. We wenschen bestuur en leden met het a.s. jubileum al bij voorbaat van ganscher harte geluk. --- Ongewenschte dwang Aanvaarding van werk door veenarbeiders over de grens Onder de arbeidersbevolking in het Zuiden en Oosten onzer provincie heerscht de laatste weken een zekere opwinding, welke vooral de jongste dagen een scherper karakter heeft gekregen. De oorzaak hiervan is de gedwongen aanvaarding van werk door veenarbeiders over de grens in de Duitsche veenderijen. Een gedwongen aanvaarding van werk is dit voor deze arbeiders, omdat zij, aangewezen door de districtsarbeidsbeurs te Emmen, uitgesloten worden van de werkverschaffing en de steunverleening in ons land, als zij weigeren „over de grup" in het veen te gaan arbeiden. Er kan dus niet van een rechtstreekschen dwang worden gesproken, maar indirect zijn de genomen maatregelen — door de arbeidsbeurs ten uitvoer gelegd op last der regeering — zoodanig, dat het voor de aangewezen mannen haast ondoenlijk is het werk te weigeren, daar hun huishoudingen in dit geval vrijwel zonder inkomsten komen te zitten. Niettemin zagen enkelen de bezwaren zoo groot dat zij een schorsing van werkverschaffing of steun gerisqueerd hebben. Tegen deze wijze van dwingend optreden kunnen diverse bedenkingen naar voren gebracht worden. Allereerst een van moreelen aard, als hoedanig wij willen beschouwen onze opvatting dat deze dwang ten aanzien der veenarbeiders van verkeerde motieven uitgaat. Het komt ons voor, dat de Haagsche autoriteiten, die voor deze regeling aansprakelijk zijn, de meening hebben gehuldigd, dat de arbeiders niet genegen zijn vrij werk te aanvaarden als de mogelijkheid van opneming in den steun of de werkverschaffing mogelijk is, hierbij dan uitgaande van de logische veronderstelling, dat het loon in het „vrije" bedrijf, ook en vooral in Duitschland, zeer noemenswaardig hooger behoort te zijn dan dat in de werkverschaffing, welk voordeel natuurlijk niet moet worden teniet gedaan door ongunstige arbeidstoestanden of -voorwaarden. Wij zijn ervan overtuigd dat, zou de Drentsche veenarbeider deze omstandigheden over de grens aantreffen, hij — een enkele „principieele" of op bijzondere huiselijke omstandigheden gebaseerde uitzondering daargelaten — over 't algemeen wel over de grens werk zou willen aanvaarden. De Drentsche veenarbeider is allerminst werkschuw, integendeel, wanneer iemand weet wat werken is en wanneer er iemand is die de handen uit de mouw steken wil, dan is hij het. Dat hij dan ook thans in het algemeen ongenegen is zich naar Duitschland te begeven, moet ongetwijfeld worden toegeschreven aan het feit, dat hij daar niet die voorwaarden vindt, welke hem het werk aannemelijk maken. Daar is allereerst het feit, dat de mannen ook in dezen tijd van het jaar verplicht zijn werk te verrichten in het veen, hetwelk de Nederlandsche arbeider over het geheel niet gewend is. Men kan zich indoken dat het allesbehalve prettig werken is in het natte veen van dit jaargetijde, terwijl verder natuurlijk de omstandigheid dat men des nachts niet naar huis kan een zeer voorname afkeerwekkende rol speelt. De avonden en de nachten zijn lang en men kan zich indenken, hoezeer de mannen zich vervelen in de barakken, waar zij verblijf houden. Dat deze wijze van uitzending allesbehalve veredelend werkt op den geest der betrokken arbeiders, ligt o.i. voor de hand. Ook het loon schijnt er niet aan mee te werken het verblijf in de Duitsche venen begeerenswaardig te maken. Hoewel de Drentsche veenarbeider zijn Duitschen collega in de techniek verre de baas is, moet het zeer moeilijk vallen in den winter zulk een loon te verdienen, dat er voor het gezin, na aftrek van het kostegld voor den man en vader, een bedrag overblijft dat een fatsoenlijk bestaan waarborgt. In dit verband blijkt vooral de fnuikende werking van den indirecten dwang der regeering. De Duitsche werkgevers zijn er nl. terdege van overtuigd dat de Nederlanders niet uit vrijen wil bij hen komen werken. Het peil der loonen en der arbeidsvoorwaarden schijnt hierdoor, naar algemeen wordt aangenomen, zeer te worden gedrukt, tot groote ontstemming der Nederlanders, die zich zoo door hun overheid den wind uit de zeilen voelen genomen. Het komt ons voor dat het wenschelijk zou zijn geweest dat de regeering zich tevoren van de consequenties van dezen dwang beter had overtuigd. Ons lijkt het dat men zich dan nog wel eens bedacht zou hebben dezen dwangmaatregel, welke in diverse Drentsche gemeenten groote ontstemming verwekt heeft, in te voeren. De redeneering dat de arbeiders hierdoor meer schade is toegebracht — voor nu en in de tokomst — dan het rijk door de gedwongen uitzending voordeel heeft gekregen, schijnt ons niet zonder meer verwerpelijk. Men had moeten bedenken, dat heel gemakkelijk menschen, die in een totaal afhankelijke positie verkeeren, kunnen worden gedwongen ergens te werken, maar dat een tewerkstelling in een ander land buiten de controlebevoegdheid der Nederlandsche autoriteiten staat, hoezeer men ook door schijnbaar machtsvertoon — zooals het „weigeren" van arbeiders als de voorwaarden in Duitschland onvoldoende schenen — het tegendeel zou willen suggereeren. Wij zijn dan ook van meening dat hier van een ongewenschten dwang moet worden gesproken — te maken als men heeft met ongetwijfeld goed willende arbeiders, die stellig niet om een wissewasje het op een schorsing laten aankomen en voor wie de indirecte pressie den toestand nog minder doet worden — waaraan zoo spoedig mogelijk in het belang der betrokkenen een eind moet worden gemaakt. --- Het is niet de daad, maar de wil tot Het is niet de daad, maar de wil tot de daad, die zijn indruk achterlaat op '* menschen ziel. ---