Bijzonder Gerechtshof — Drentse Kamer (Zitting van 12 Juni 1947) (President mr. A. Maassen, adv.-fiscaal jhr. mr. J. E. de Ranitz) Ambtenaren handelden in angstpsychose Een Joodse onderduiker kwam in Polen terecht Op 12 April van het jaar 1943 vervoegden zich ten huize van de heer De Jager te Nieuw-Zwinderen een viertal opsporingsambtenaren, t.w. de wachtmeester der Rijkspolitie K. Doorten te Hoogeveen, de brigadier der gemeentepolitie A. Lampe te Nieuw-Weerdinge, de groepsleider van de CCD B. Heinen en de CCD-controleur K. Brongers, eveneens te Hoogeveen, teneinde een huiszoeking te verrichten in verband met een verwachte onregelmatigheid met granen. D. en H. begaven zich naar boven om ieder een paar vertrekken te doorzoeken,' maar in de eerste de beste kamer, die D. binnenstapte trof hij een Joodse onderduiker aan. Deze persoon was indertijd enkele weken bij de fam. de J. ondergedoken, uit veiligheids overwegingen naar elders vertrokken en thans weer in zijn oude kosthuis aangeland. Zoals begrijpelijk vluchtte hij bij de komst der ambtenaren naar boven. Blijkbaar kende D. niet precies het verschil tussen graan en een onderduiker en vroeg hem of hij een Jood was, waarop deze ontkennend antwoordde en een vals P.B. ten name van Nico Kuisten overhandigde. D. spoedde zich naar H., die daarop met de woorden: „Daar heeft me die D. een Jood gevonden" zijn collega's inlichtte. Deze mededeling bleek een soort angst-psychose teweeg te brengen. Instede van „Nico" te laten voor wat hij was — de ambtenaren. vertrouwden elkanders goede gezindheid nota bene ten volle — beraadslaagden zij met de vrouw des huizes wat met de „vondeling" te doen. De ambtenaren vreesden plotseling de NSB-er, die de, tip voor de huiszoeking bij de fam. de J. had gegeven, zij wantrouwden de Jood, wijl deze, wanneer zij hem ongemoeid lieten, bij een eventuële arrestatie later één en nader zou verhalen. Bovendien meenden zij de indruk te hebben, dat de vrouw gaarne van haar gast verlost wilde zijn. Derhalve besloten zij, zeer onverantwoordelijk, „Nico" naar elders te laten overbrengen. En zo vormde „de vondst" van de wachtmeester D. — het gevolg van een onzalige vlaag van overdadige 'dienstklopper^ — het dramatische proloog van het noodlotsspel, dat zich boven het hoofd van deze Joodse man afspeelde; een spel van bangheid en lafheid, die o zó nauw aan elkaar verwant zijn. Men wist n.1. niets beters te doen dan de later door de Duitsers gefusilleerde Burgemèester van Oosterhesselen op te bellen om hem te zeggen, dat zij in moeilijkheden zaten en te vragen of hij zich over de onderduiker wilde ontfermen. Dit was het epiloog: „Nico" werd ondergebracht; ver van zijn land, waar zijn as nu ligt verstoven, waar het crematorium zijn werk deed. Dramatisch ook hierom, wijl de vaderlandse gezindheid en de .ambtelijke integriteit van het viertal — dat gisteren terechtstond — verder boven elke twijfel verheven is. Eén zelfs werd onderscheiden door gen. Eisenhower wegens hulp aan Amerikaanse piloten. Bij de behandeling van deze zaak wilde de Pres. graag weten, of mevr. de J. heeft aangedrongen de Jood mee te nemen. Als get. gehoord ontkent zij dit ten stelligste, evepals trouwens de verdachten. Integendeel, zij heeft zelfs voor hem gepleit. Haar man, die op die rampzalige dag afwezig was, hoorde het nieuws van de vier verdachten zelf en had hei} gevraagd: „Maar wat hadden jullie met die Jood te maken ?" Ook hij bevestigt, dat de verhouding tussen het echtpaar en de Joodse gast steeds goed was. „Alleen uit oogpunt van veiligheid 'wilden we hem kwijt, doch zeker niet middels arrestatie", aldus mevr. de J. ..Zeer te begrijpen", repliceert de Pres. Dan behandelt het Hof de vraag waarom verd. D. zich zo druk maakte om die onderduiker. D. kan «hierop niet positief antwoorden en tracht de schuld nog op andêren te schuiven, wat de raadsheer Mr Nauta in kwaadheid doet uitroepen: „U draait er omheen !" D. vertelt nog, dat ze gaarne de Jood hadden laten lopen, maar de fam. de J. en ook zij zelf voelden zich niet veilig. „U hebt een maximum aan veiligheid willen hebben en zich niet afgevraagd, wat er met het slachtoffer zou gebeuren", merkt de Pres. op. De wachtmeester le klasse der Rijkspolitie J. R. zegt als get. dat hij opdracht kreeg van de burgemeester van Oosterhesselen de Jood op te halen. Get. had hiertegen geprotesteerd, wat de burgemeester begreep. Deze kón evenwel ook niet anders, daar hij de kwestie niet vertrouwde, hetgeen begrijpelijk is, daar de burgemeester de verdachten niet kende. Get. heeft de onderduiker naar de politie te Zweeloo gebracht. Hier vandaan transporteerde men hem naar Westerbork. In zijn requisitoir merkt de Advpcaat-Fiscaal op, dat er zeer vele verzachtende omstandigheden zijn. Verdachten zullen zeker niet het oogmerk hebben gehad de onderduiker te arresteren; ze hadden evenwel de consequenties van hun ongemotiveerde angst kunnen inzien. Bovendien heeft men niets te maken gehad met deze Jood; er werd naar graan gezocht. Tegen D„ die de eerste stappen nam cn de zaak ook had kunnen redden, eist hij dan 1 mnd. gev.straf. Tegen de andere verdachten ieder een geldboete van f 200.— subs. 1 mnd. Mr H. J. Boom trad als raadsman op. „ALS ZE GAAN LOPEN ... METEEN SCHIETEN" De 43-jarige kapper D. J. Haan-i stra uit Ruinen, die met fier wapperende bakkebaarden voor het Hof verscheen, had als postcommandant van de landwacht samen met een kornuit geschoten op een drietal illegale werkers, die bij de nadering van de landwacht waren omgekeerd. Verd. had tot stoppen gesommeerd en toen geschoten — raak nog wei — gelukkig zonder dodelijke afloop. Dit voorval had verd. schriftelijk gerapporteerd. „Fout", had zijn superieur er op geschreven, „als ze gaan lopen, meteen schieten". Verder had verd. met enige SD-ers huiszoekingen georganiseerd. Met getrokken revolver vervulde hij nauwgezet zijn werk en vond ten huize van de heer L. K. een radiotoestel. Later was hij wederom met SD-ers op jacht naar onderduikers gegaan. Op één nacht was de buit 3 personen, voornamelijk door zijn aanwijzingen. Tegen hem wérd 16 jaar geëist. In Mr Vos uit Groningen had verd. een ijverig pleitbezorger, die steeds van „mijnheer" Haanstra sprak, totdat de Pres. verzocht dit achterwege te laten. DE HARDHANDIGE Eerder had de zaak tegen de wachtmeester der Staatspolitie A. de Jongh te Groningen gediend. De Adv.-Fiscaal had 7 jaar met aftrek geëist. Thans werden nog 2 getuigen gehoord. De heer H. B. vertelde hoe hij was mishandeld toen hij, na uit het kamp Westerbork te zijn ontvlucht, weer werd gegrepen. Get. had in deze zware verdenking tegen de J. Get. I. de V. had meegemaakt, dat verd. iemand zo had geslagen in het kamp Westerbork — onder de ogen van 2 Duitsers — dat men het gagil twee barakken verder kon horen. Verd. merkte op, dat hij slechts 3 slagen had gegeven. Raadsman in deze zaak was Mr P. H. C. W. van Wicheren te Groningen. De zaak tegen A. Hendriks te Barger-Compascuum werd aangehouden. In al deze zaken wordt over 14 dagen vonnis gewezen. --- Nu de sigaren van de bon zijn Het Ministerie van Financiën deelt mede, dat niet ingang van 13 Juni a.s. sigaren en cigarillos in beginsel niet meer als goederen voor het persoonlijk gebruik van de reiziger of als kleine geschenken zonder vergunning van de centrale dienst voor in- en uitvoer mogen worden uitgevoerd. De ambtenaren der invoerrechten en Accijnzen kunnen evenwel naar gelang van de omstandigheden de uitvoer van een aangebroken doos met ten hoogste tien sigaren toestaan. Hierbij zullen zij order meer reksning honden met de hoeveelheid aan andere tabaksfabrikaten welke de reiger Mj het verlaten van het land bij zich heeft. --- CHARLEY CHAPLIN IN OFSPRAAK. De democratische afgevaardigde John Rankin uit Mississippi heei't in het Huis van Afgevaardigden de deportatie van Charles Chaplin geeist. . Hij • heeft geweigerd. Amerikaans burger te worden", aldus Rankin. ..Door hem te deporteren, kaft- hij in Amerika niet meer op het witte doek verschijnen en kan de Amerikaan''e jeugd gespeend blijven van "cijn walgelijke films". Chaplin is Brits onderdaan en ging in 1810 vals acteur met Pen gezelschap naar Amerika. De vorige maand heeft hij verklaard nog stecdc niet van plan te zijn Amerikaans burger te worden. Chaplin verklaarde, niet in te ?ien, waarom 'e bond van onafhankelijke Amerikaanse bioscooneigenaren zijn longue film „Verdoux" boycotte.' t)e film is de geschiedenis van een bankbediende, die zijn betrekking verliest en. teneinde in het. onderhoud van zijn invalide vrouw en ■ zoontje te voorden, met verschillende vrouwen huwt, die hij verVolericht, wanneer een hupner Kinderen beraden 18 jaar op een afgelegen plaats met een vertegenwoordiger (ster) van het andere geslacht is aangetroffen of in een balzaal aanwezig was. De , politionele zorg wordt zeer op prijs gesteld door de ouders, vooral nu door enige recente gebeurtenissen de gevaren van de straat zo duidelijk apn bet licht zijn gekomen. Ook bij het Edêse politiecorps zal een sppciale afrtelin«r kinderpolitie in het leven worden geroepen. --- KERSEN KOSTEN TEN HOOGSTE f 1.15 PER KG. De Minister van Landobuw, Visserij en Voedselvoorziening heeft in de huidige prijzen voor kersen en aalbessen aanleiding gevonden tot het stellen van maximum-prijzen voor dit fruit. Ingaande 16 Juni a.s. mag de kleinhandel voor kersen maximaal f 1.1-5 per kg berekenen. Aalbessen (rode en witte) mogen met ingang van die datum t/m 21 Juni ten hoogste f 0.85 per kg en van 23 Juni af f o.65 per kg kosten. Voor groothandelaar en teler zijn voor kersen de maximumprijzen resp. op f 97 en f 85 per 100 kg gesteld. De róde en witte aalbessen mag de groothandelaar t/m 21 Juni voor ten hoogste f 71 en do teler voor ten hoogste f 60 per 100 kg verhandelen. Van 23 Juni af zijn voor . dit fruit voor groothandelaar en teler de maximumprijzen resp. f 54.50 en f45 per 100 kg. --- JEUGDPARLEMENT TE MüNCHEN Het militair bestuur der Verenigde Staten in Duitsland heeft het jeugdparlement te München ontbonden wegens „onverdraagzaamheid van zijn vertegenwoordigers en hun vijandigheid jegens de gemeenteraad van München." --- de WATER-NEMON van het Alhmaarder-meer --- DE BERECHTING VAN JAPANSE OORLOGSMISDADIGERS Door het Cantraal Bureau Berechting Oorlogsmisdadigers zijn tot dusverre 219 zaken behandeld van door Japaïiners bedreven oorlogsmisdaden. Hiervan zijn 129 personen veroordeeld tot straffen varierende van 2 jaar gevangenisstraf tot de doodstraf. Het aantal doodvonnissen bedraagt 53; 27 zijn met de kogel voltrokken. De overige ter dood veroordeelden zijn nog in afwachting van de beslissing op het door of namens hen ingediende gratieverzoek. In geen enkel geval is gratie verleend. Momenteel zijn in Nederlands-Indië nog 1577 Japanners geïnterneerd. Bovendien zijn er bij de autoriteiten in Japan aanvragen ingediend voor de opsporing van een 200-tal Japanners, waarvan er intussen 30 zijn opgezonden. Het aantal thans geïnterneerde Japanners vertegenwoordigt naar schatting ongeveer het 1/3 van het aantal personen, dat voói' berechting voor gepleegde oorlogsmisdaden in aanmerking zou komen. In dit verband moge nog worden verwezen naar het grote aantal Japanners, dat zich in de binnenlanden van Java en Sumatra schuil houdt, en waarover verder geen gegevens bekend zijn. --- NIEUWE ENGELSE RIDDERS. Naar de ..News Chronicle" meldt is ter gelegenheid van de officiele viering van de geboortedag van de Engelse koning (13 Juni) aan verschillende vooraanstaande figuren op het gebied van toneel, film, muziek en journalistiek een onderscheiding verleend. Laurence Olivler, een van de bekendste Engelse toneel- en filmspelers, is tot Knight verheven evenals dr Malcoim Sargent, eerste dirigent van de Royal Choral Society. Als een van de meest bereisde dirigenten van Engeland heeft dr Malcoim Sargent tevens de persoonlijke titel verkregen van „The Ambassador with a Baton" (dirigent-ambassadeur.) --- Noodregeljng ouderdomsvoorziening 1 Oct. eerste uitkering Bij Koninklijk Besluit van 11 Juni is bepaald, dat de wet „noodregeling ouderdomsvoorziening" per 1 October a.s. in werking zal treden. O]) deze datum zullen de eerste uitkeringen aan de daarvoor in aanmerking komende ouden van dagen plaats vinden. BANKETBAKKERS BIJEEN. In Groningen werd Dinsdag de 62e jaarvergadering gehouden van de Ned. Banketbakkersbond. In een rede deelde de heer M. H. S. van Oerd, referendaris van het Ministerie van Econ. Zaken mede, dat een nieuwe vestigingswet in voorbereiding is, waaromtrent evenwel nog geen nadere mededelingen konden worden gedaan. Besloten werd bij diverse instanties stappen te ondernemen, teneinde cafetaria's, melk- en groentezaken van de verkoop van chocolade uit te sluiten. --- PROVINCIE ORANJEKANAAL. Mét ingang van 15 Juni 1947 is de diepgang voor schepen op het Oranjekanaal voor op- en afvaart vanaf de Drentse Hoofdvaart te Smilde tot de Oranjesluis te Oranjedorp bepaald op 1.40 M. BEILEN. — Onze plaatsgenoot de heer A. Schut te Lieving is benoemd door de plantenziektenkundige dienst als coloradokevercontroleur in deze gemeente. COEVORDEN. — Op een perceel grond van de landbouwer J. B. Soppe te Steenwijksmoer werd Woensdagmorgen een coloradokever aangetroffen en gevangen. EMMEN. — De school voor Chr. Volksonderwijs te Noordbarge herdacht het 80-jarig jubileum op feestelijke wijze. Nadat Dinsdagavpnd in de Ned. Herv. Kapel een herdenkingsdienst waS gehouden, waarvoor zeer veel belangstelling bestond en door verschillende sprekers het woord werd gevoerd, vierden de leerlingen Woensdag schoolfeest. Des avonds werd in de geheel bezette Concertzaal dit jubileum herdacht door de ouderen. — De hengelvereniglng ..Het Meuntje" hield te Giethoorn een hengelwedstrijd, waarvan de uitslag luidde: 1. K. Harms, 2. H. Geerts, 3. T. Brinks 4. R. Engbers, 5. H. Datema, 6. H. Harms, 7. G. E. van Veenen, 8. J. Struik. 9. H. Goslinga, 10. J. Grimme. HOOGEVEEN. — Aanvoer ter veemarkt: 383 runderen, 34 varkens, 188 schapen en geiten en lammeren. Prijzen als volgt: 34 neur. koeien f 550— f650; 28 neur. vaarzen f460—f540; 230 ,guste koeien f260—f450; 64 pinken 1170—f310; 27 kalveren f65—f170; 34 biggen f 30—f 40; 72 Fr. schapen f55—f85; 116 lammeren f 18—f35. De overnamemarkten voor slachtvee zulen met ingang van 16 Juni a.s. geregeld des Donderdags weer plaats vinden. MEPPEL. — Veemarkt. Prijzen schapen f 40—f 60; lammeren f 20*— f25; biggen f20—f40; lopers f45— f 55. Grotere aanvoer, maar weinig handel. < — De pas opgerichte vereniging voor volksvermaken heeft als dagelijks bestuur aangewezen de heren J. v. Dijken, voorzitter; K. v. Buiten, secr. en H. Timmerman, penningmeester. NORG. — De heer F. Hofman, secretaris te Norg heeft zijn benoeming naar Purmerend aangenomen. In zijn plaats is benoemd de heer W. J. L. Tijmes te Beilen. RODEN. — De collecte ten bate der Nationale Reclassering heeft in de gemeente opgebracht f 142.87. RODERWOLDE. — Onder buitengewoon grote belangstelling is het stof felijk overschot van de heer J. van Zanten, in leven winkelier te Roderwolde, op de bijzondere begraafplaats aldaar aan de schoot der 'aarde toevertrouwd. Niet slechts in het sterfhuis doch ook in café Hoff hadden zich zeer velen verzameld, om deze zo geziene figuur de laatste eer te bewijzen. O.m. waren de burgemeester en de gehele gemeenteraad van Roden afgevaardigden van het bestuur van de Partij van de Arbeid, voor welke partij hij in de gemeenteraad zitting had de ijsvereniging „Roderwolde" en Dorpsbelangen aldaar, van welke beide verenigingen de heer van Zanten voorzitter was en voorts van diverse verenigingen enz. aanwezig. Voorts was vrijwel het gehele gemeentepersoneel tegenwoordig. Aan de groeve werd gesproken door de burgemeester, een zwager van de overledene en ds P. Allard. SMILDE. — De bakkersvere'niging „Eendracht" hield ten huize van de heer 3. Punter te Hijkersmilde haar jaarvergadering. De penningmeester bracht verslag uit betreffende de financiën over het afgelopen boekjaar. Er bleek een batig saldo aanwezig te zijn. Tevens werd op deze vergadering de' vacantieregeling voor dit jaar geregeld. De vacantie werd vastgesteld van 21 t /m 26 Juli en van 28 Juli t/m 2 Aug. 1947. Gedurende deze twee weken zullen geen bakkerswaren bezorgd worden. De ene helft der bakkers zal van 21 t/m 26 Juli en de andere helft van 28 Juli t/m 2 Aug. vacantie hebben. WEERDINGE. — Bij het examen melkerscursus, uitgaande van de stoomzuivelfabriek, werd een diploma uitgereikt aan de dames J. Mantingh, J. Gerding, H. Evers, A. Mantingh en de heren J. Oosting en R. Santing. Afgewezen 3. ZWEELOO. — In het raam van de onderwij svernieuwing organiseerden twee onderwijzers, t.w. de heren Loenen en Kalkdijk van de o.l. schocl alhier een ., bloemen wedstrijd" voor de leerlingen van hun klas De kinderen moesten ieder een veldbouquet en vaasje meebrengen en de ruikers werden hierna beoordeeld. Een en ander slaagde boven verwachting want er waren prachtige bouquetten te zien. --- Wat brengt de Radio? ZATERDAG 14 JUNI. HILVERSUM I, 301 m 7.30 VARA — 10.00 VPRO ->-'10.20 VARA — 7.30 VPRO — 8.00 VARA. 7.30 Orkest. — 8.00 Nieuws. — 8.19 Gram.pl. — 9.15 Kamermuziek. — 10.00 Morgenwijding. — 10.20 Voordracht. — 10.35 Piano. — 11.00 Uitz. Arb. in de Continubedr. — 11.45 Familieberichten. — 12.00 Gram.pl. — 12.35 Arcordeonorkest. — 1.00 Ned. Strijdkrachten. — 1.30 Orgel. — 2.00 Ned. Jeugdgemeenschap. — 2.15 Orkest. — 3.15 Boeken. — 3.30 Sextet. — 4.00 Lezing. — 4.15 Operette-prog. - 4.40 AJC — 5.05 Sportpraatje. — 5.20 Orkest. — 5.30 Om en nabij de 20. — 6.00 Nieuws. — 6.15 Zang. — 6.30 Ned. Strijdkrachten. — 7.00 Zangkoor. — 7.30 Rijpere jeugd. — 7.45 Wederopb. — 8.00 Nieuws. — 8.15 Orkest. — 8.45 Causerie. — 9.00 Gram.pl. — 9.25 Reportage dammen. — 9.30 Hoorspel. — 10.00 Orkest. — 11.00 Nieuws. — 11.15 Hobby-hoek. — 11.30 Nachtvoorstelling. HILVERSUM II, 415 m KRO 7.30 Morgengebed. — 7.45 Gram.pl. — 8.00 Nieuws. — 8.15 Pluk de dag. — 9.00 Concert. — 9.50 Orkest. — 10.00 Voor kleuters. - 10.15 Gram.pl. - 11.00 Voor zieken. — 11.45 Zang. — 12.03 Viool en piano. — 12.30 Dansorkest. — 1.00 Nieuws. — 1.20 Dansorkest. — 1.45 De Film. — 2.00 Gram.pl. — 2.30 Causerie. — 2.45 Orkest. — 3.00 Voor de jongeren.— 3.15 Concert. — 3.45 Kiosk. — 4.00 Gram.pl. — 4.20 Vraaggesprek. — 4.30 Causerie. — 5.00 Wigwam. — 6.00 Zang. — 6.15 Causerie. — 6.30 Buffalo Bill. — 7.00 Nieuws. — 7.20 Orkest. — 7.45 Banden die binden. — 8.00 Nieuws. — 8.20 Hoe heet deze plaat? — 8.30 Lichtbaken. — 9.0U Negen heit de klok. — 10.00 Tombola. — 10.45 Avondgebed. — 11.00 Nieuws. — 11.20 Orkest. --- De Regionale Omroep Noord ZATERDAG 14 JUNI. 6.00 De Stem van het Noorden. —'- 6.20 Musettes en tango's. — 6.45 Drs Fop I. Brouwer. — 7.00 Hilversum II. — 7.15 Noordelijk weekoverzicht. ---