Een mysterie opgehelderd Tien verzetsstrijders werden in het Witterveld gefusilleerd Het massagraf eerst nu in Kamp Westerbork ontdekt Naarmate de oorlog langer duurde, werd de knellende greep van de bezettende macht niet alleen In ons land, doch In alle landen waar de dreunende stap van de Duitse laarzen werd gehoord, wurgender. En als een volkomen natuurlijke reactie, laaide het verzet tegen de gehate Indringers overal hoog op. Gemeentehuizen werden in brand gestoken om de bevolkingsregisters te vernietigen met het doel de wegvoering van arbeidsslaven zoveel mogelijk te saboteren, overvallen op distributiekantoren waren aan de orde van de dag, zulks ter ondersteuning van de verzets mannen die hun leven voor de goede zaak van Nederland in de waagschaal stelden, Nederlandse nationaal-socialisten en pro-Duitse personen, die gevaarlek waren voor de ondergrondse strijders, werden uit de weg geruimd. En of de Duitsers al maatregelen namen, het mocht niet baten, het verzet werd er des te feller door. Eerste zitting „Polizei-standgericht" Een der maatregelen om het verzet te breken, was de instelling van de z.g. speciale „Polizei-standgerichte" en op 20 September 1943 werd de eerste zitting te Assen gehouden. Het officiële, toen uitgegeven communiqué, luidde, dat het „Polizei-standgericht" zijn eerste zitting had gehouden tegen een groep terroristen, die maandenlang de Noordelijke provincies onveilig hadden gemaakt en door terreuraanslagen de Nederlandse bevolking grote schade hadden, toegebacht." In deze eerste zitting werden niet minder dan tien verzetshelden ter dood veroordeeld. Het waren de 80-jarige handelaar Johannes Vis uit Stadskanaal, de 82-jarige reiziger Anne Burgers uit Stadskanaal, de 25-jarige boek houder Jan Toet uit Staphorst, de 25jarige -ziekenoppasser Gert Por uit Zuidlaren, de 24-jarige machinist P. van Laarhoven uit Hasselt, de 28-jarige gemeente-ambtenaar Wessel Knot uit Exloo, de 35-jarige directeur van het bijkantoor van het Gewestelijk Arbeidsbureau Rendert de Poel uit Borger, de 21-Jarige RHBS'er Jans Diemer uit Borger, de 87-jarlge landbouwer Roelof Tuin uit Valthermond en de 41jarige gemeentesecretaris Andries Diepenbrug uit Odoorn. Deze tien mannen waren betrokken bij tal van verzetsdaden en daarom was het geen wonder dat zij door de Duitsers werden gezocht. Deze verzetsgroep werd opgerold door een speciaal commando, dat door de bevelhebber der Sicherheitspolizei en van de Sicherheitsdiénst naar de Noordelijke provincies werd gedetacheerd, in samenwerking o.m. met de beruchte SD'ers H. de Kruyff en Andries Sluiter. De laatste heeft o.m. op zijn geweten de arrestatie van Gert Por .e Zuidlaren. Hij werd reeds tot 20 jaren gevangenisstraf veroordeeld door het Bijzonder Gerechtshof te Assen in verband met zijn activiteit in samenwerking met Andries Droffelaar, Jan Lam berts en Lammerse. De zaak-Por werd sttineuwerKuig o.m. mei Derucnie SD'ers H. de Kruyff en Andries Sluiter. De laatste heeft o.m. op zijn geweten de arrestatie van Gert Por .e Zuidlaren. Hij werd reeds tot 20 jaren gevangenisstraf veroordeeld door het Bijzonder Gerechtshof te Assen in verband met zijn activiteit in samenwerking met Andries Droffelaar, Jan Lam berts en Lammerse. De zaak-Por werd evenwel niet behandeld tijdens deze zitting en zijn we goed ingelicht, dan zal Andries Sluiter zich hiervoor alsnog hebben te verantwoorden. Gefusilleerd Op 20 September 1943 hebben een aantal Duitse militairen in het Witterveld, vlak bij de kogelvanger bij baan 4 een vijftal palen in de grond geplaatst en in de avondschemering werden op deze plaats de tien verzetsstrijders gefusilleerd. Sindsdien heerste er duisternis rond deze moordzaak, doch na jarenlang speuren en onderzoeken is het nu gelukt volledig licht in deze verschrikkelijke zaak te brengen, terwijl de plaats waar de as van deze jonge mensen destijds inderhaast aan de schoot der aarde werd toevertrouwd, is gevonden. De plaats is n.1. gelegen in de onmiddellijke nabijheid van het Cretnatorlum in het kamp Westerbork. De ontzielde lichamen van de verzetsstrijders werden nog in dezelfde nacht naar het kamp Westerbork vervoerd en toen de moordenaars daar aankwamen, hebben zij zelf getracht de verbrandingsinstallatie in werking te stellen, hetgeen evenwel mislukte. En daaraan is zeer waarschijnlijk de volledige opheldering van deze misdaad te danken, omdat des nachts de Duitse Jood Werner Stertzenburch werd gewekt, waarna hij met zijn collega, die eveneens steeds in het Crematorium werkzaam was, naar die plaats werd ontboden. Gemmeker, de kampcommandant beval hen daar zo snel mogelijk tien lijken te verbranden, en zij zouden de kogel krijgen, wanneer er met iemand over zou worden gesproken. Inmiddels werden nog vier Joden opgehaald die een graf moesten delven in het bosje achter het Crematorium. Om 8.30 uur de volgende morgen was het graf gedolven, de as van de gefusileerden werd er in gebracht en vervolgens werd de kuil weer gedicht. De laatstaangekomen vier Joden werden vervolgens rechtstreeks van het Crematorium naar een gereedstaande trein gebracht waarin duizend Joden naar Polen vertrokken en zij zijn nimmer teruggekomen. Werner Stertzenburch echter was enkele dagen later in de gelegenheid te ontvluchten, hij dook onder tot de bevrijding en schreef einde 1943 een rapport, dat met de volgende woorden eindigde: In de krant kon ik lezen, dat de militaire rechtbank te Assen tien Nederlanders ter dood veroordeeld heeft, omdat zij in de provincie Drenthe overvallen op distributiekantoren e.d. gepleegd hadden. Tien Nederlanders zijn door het executiepeloton ter dood gebracht, omdat zij hun vaderlandse plicht vervuld hebben, omdat zij weerstand geboden hebben aan de onderdrukkers, omdat zij hun overtuiging in de daad hebben omgezet. Zij behoren tot de helden die in de strijd tegen de Duitse bezetter gesneuveld zijn. Nóg is hun graf ergens in een bosje op de Drentse hei onbekend, maar de tijd nadert dat er een monument zal worden gebouwd dat aan iedereen verkondigt, wier as hier begraven is en waarvoor zij hun leven hebben gegeven. Dit monument zal zijn plaats krijgen in de nabijheid van het oord, waar meer dan honderdduizend Joden voor de weg naar de hel hebben moeten aantreden, in het lager Westerbork, op de Drentse hei. Gra! gevonden Na de bevrijding is dit rapport aan de bevoegde instanties ter hand gesteld. Einde 1948 werd aan de hand van een onduidelijke situatietekening getracht het graf te vinden, hetgeen toen evenwel mislukte. Begin Januari 1949 getuigde Stertzenburch, die momenteel in Hamburg Woont, voor het Bijzonder Gerechtshof te Assen tegen de voormalige kampcommandant Gemmeker en van deze gelegenheid werd gebruik gemaakt met Stertzenburch naar het kamp Westerbork te gaan, waar hfl de plaats vrjj zuiver aanwees. Toen gelukte het inderdaad het gral te vinden Hiermede is dus het volle licht gevallen op een duistere misdaad tijdens de bezetting gepleegd. De hierbij betrokken instanties hebben met grote vasthoudendheid aan deze zaak gewerkt, mede ook, omdat hiermede het laatste tipje van de sluier, die vaak op geraffineerde wijze door de bezettende macht over vele zaken het verzet in onze provincie betreffende, was geworpen, kon worden opgelicht. Besprekingen met de families van de slachtoffers zijli dezer dagen gevoerd, waarby ' s besloten de as van de verzetshelden op dezelfde plaats in het kamp Westerbork opnieuw, doch nu op plechtige wijze, bij te zetten. T.z.t. zullen daaromtrent nadere mededelingen volgen. --- Waar zijn onze schepen ? ALDABI, Rotterdam—Buenos Aires pass. 20/2 Ouessant. BOISSEVAIN, 20/2 van Durban naar Momoassa. GROOTE BEER, Amsterdam—Batavia, pass. 20/2 Ceylon. KLIPFONTEIN, 19/2 van Marseilie naar Southampton. SIBAJAK, 21/2 van Rotterdam te Batavia. VOLENDAM, Sydney—Rotterdam, 19/2 van Aden. WATERMAN, Rotterdam—Batavia, pass. 19/2 24 uur Gibraltar. WILLEM RUYS, Rotterdam—Batavia, pas. 20/2 14 uur Kaap Guardafui. ZUIDERKRUIS, Soerabaya—Amsterdam, pas. 20/2 Socotra. JOH. V. OLDENBARNEVELT, Java— A'dam pass. 20/2 Kaap Guardafu. NIEUW-AMSTERDAM, 21/2 van Cura?ao te Cristobal. NOORDAM, R'dam—New-York, 19/2 15.40 uur van Southampton. --- AVONTUUR IN DE RESIDENTIE 21 DOOR TTEERD ADEMA De wijnkelder was goed voorzien, maar Steensma besloot er voor zichzelf een zeer spaarzaam gebruik van te maken. Hij wilde te allen tijde helder zijn en wat zich om hem afspeelde, zo duidelijk mogelijk onderkennen. Gezeten achter het grote schrijfbureau van de heer Van Waardenburg las Steensma de dagbladen en inspecteerde zo nu en dan de bibliotheek van de heer des huizes, die in klassieke en moderne werken een rijke keus had. Des avonds ruimde hij Bastiaan een plaatsje bij de haard in. Het gevaar, waarin beiden verkeerden, hun gemeenschappelijke belangen en de