Joego-Slavië strijdt met een roekeloze moed Ziet men er Rusland als de Scylla dan vreest men Amerika als de Charybdis (Van een bijzondere medewerker) n Hoog boven Belgrado staat een vuurrood lichtbaken. Het zegt „Borba" en is de lichtreclame van het communistische partyblad, dat thans in 600.000 exemplaren dagelijks over geheel Joegoslavië verspreid wordt. „Borba" betekent strijd e n het woord schijnt goed gekozen boven een stad, waarin zich de zo veelzijdige strijd van ^et regiem concentreert. Tito en zijn getrouwen van party, politie en i c ger vechten naar alle zijden. Voorop staat, nu sedert meer dan een jaar, hun strijd tegen de Cominform, welks betekenis men voor de ontwikkeling in dit roerige deel van Europa moeilijk kan overschatten. Hoe meer leugens en laster hoe meer Tito ons lief is De Serven, die de helft der bevolking uitmaken, hebben zich in hun sombere historie de reputatie verworven moed te bezitten wanneer het ging om de verdediging van hun te laat verworven zelfstandigheid. Het nieuwe Joegoslavië heeft dezelfde roekeloze moed getoond, toen het vorig jaar weigerde zich te bukken voor de druk van de Sowjet-Unie en haar vazallen. Het land prefeerde een voor rijn grootse plannen gevaarlijke isolatie boven een voldoen aan wensen, die niet door zijn eigen belang doch door dat van de Sovjet-Unie waren gesteld. Deze scheiding van Moskou betekent geenszins een afwijking van de communistische lijn der regerings«olitiek. Het tegendeel is waar: de. leiders van Belgrado bedienen zich uitsluitend van Lenin's theorieën om hun houding te verdedigen. Zij beschouwen zich als de enige goede en consequente marxisten en uiten tegen de Sovjet-Unie dezelfde beschuldigingen, die zij sedert jaar en dag tegen de westelijke „reactionnaire imperialisten" hebben gebruikt. Ook in de binnenlandse propaganda woedt de veldslag tegen de satellieten onverminderd verder. Het communistische partijblad wijdt er dagelijks vele kolommen aan. Men krijgt de indruk, dat zulk een overmaat van propaganda niet eens noodzakelijk is om te voorkomen, dat de „leugens en laster der Cominform" wortel schieten in het land zelf. Tito's regering is door de schokkende ontwikkeling eerder sterker dan zwakker in het zadel gekomen. De grote massa van 's maarschalks volgelingen is hem onvoorwaardelijk trouw gebleven ondanks het ongemak, waarin de communisten zich voelen door hun verwijdering van de heilstaat. De weinige blinde Moskou-volgers zijn uitgeschakeld door een politie-apparaat, dat even effectief werkt tegen marxisten als tegen kerk of „reactie De reactie van de brede massa der 1'tovereerders vindt men geschreven op de muren van bouwwerken: „Hoe meer leugens en laster hoe meer Tito ons lief is". Dat de maarschalk geweigerd heeft zijn land en zijn plannen op te offeren ten bate van de commerciële aspiraties der Sovjet Unie heeft hem voorts wat meer crediet opgeleverd in niet-communistische kringen, waar men als logische consequentie van het gebeurde een inschuiven in de westelijke wereld hoopt. r ■ Stalin bl»lt echter toch de apostel van de rode leer Doch hier raakt men de tweede strijd van het regiem. Het wil met alle geweld vermijden, dat zulk een consequentie intreedt. Dit is in de laatste weken vele malen door de hoogste leiders verkondigd. Zien zij Rusland als de Scylla. dan vrezen zij Amerika als de Charibdis. Men weet, dat zonder hulp van buiten het grote materiële arbeidsprogram gedoemd is tot een catastrophe te worden, doch men hoopt die hulp te kunnen verkrijgen op een strikt zakelijke basis. Het laatste waaraan de leiders denken, zeggen zij, is de machines, die zij nodig hebben, te kopen met hun communistische geweten. Wij vroegen een communistische vriend of men na alles nog niet had ingezien, dat het westen toch een meer betrouwbare handelspartner was gebleken dan Moskou en zijn aanhang. Hij lachte schamper doch bleef het antwoord schuldig. Moskou houdt voor deze heren toch zijn glans als het rode Mekka en Stalin .grijnst nog naast Tito in alle café's en bureaux van het land. Stalin is meer dan de leider der huidige Russische politiek. Hij is daarnaast ook de apostel van de rode leer. De Sovjet-Unie blijft voor de communisten hier toch altijd nog meer dan een onvoordelige en onredelijke handelspartner, het blijft het centrum der nieuwe rode wereld. Dit doet evenwel niets af aan de diepte van de breuk in Oost-Europa, die door de zwaartekracht der in het geding zijnde problemen gedoemd is zich ondanks sentimenten te verdiepen. De Griekse grens is reeds gesloten en de indruk, die de houding van Belgrado op Bulgaren en Albaniërs heeft gemaakt, wordt hier als zeer groot beschouwd. ^ voltrekt zich een e conomische revolutie Het Westen blijft voor de rode heren een aasgier, waarvoor men tekeer op zijn hoede moet zijn naarmaI® men er dichter bij moet komen, ^it Westen is volgens de theorie der c m munisten van Joegoslavië mede t ^ntwoordelijk voor het zo onforuinlijke verleden, dat dit land aan ," ze moderne tijd heeft overgeleverd ' ee n staat van achterlijkheid, waarin men zich in West-Europa al te j" s ? en een begrip vormt. Dit laatste v" ' wat de Joegoslavische leiders be-f iJ Un derde strijd plaatst. Zij zijn fiiEe me t de oprechte wens tn weiij, a , J aren in te halen wat vroegere H he bbers in eeuwen hebben verriikrt * b ese f van de potentiële arrnnol' van ' let - 'and en van de diepe frootst 6 en Primitiviteit, waarin het e deel zijner bevolking nog leeft, heeft hen stof gegeven voor stoute dromen. Dromen van snelle mechanisatie, electrificatie en civilisatie. Men heeft met een soort roekeloze overmoed dit kernprobleem van dit land aangepakt en een activiteit; losgewrikt, die golft over de vlakten van de Woiwodina, die vreet in de nog nooit door staal geploegde akkers van Macedonië en die zich een weg kapt door de grijze rotsen, die Montenegro omsloten houden. Men moet deze economische revolutie in de Balkan, waarvoor de regering te Belgrado de hele zonverbrande en fanatiek bezeten jeugd van het land heeft gemobiliseerd, als een oprechte poging tot een breuk met een donker verleden op het credit der regering schrijven Dit geheel afgezien van de vraag of men zich geen opgaven gesteld heeft, die ver boven de huidige capaciteit van het land uitgaan, iets wat door vele waarnemers gevreesd wordt. Men behoeft niet eens buiten ds hoofdstad te gaan om een illustratie te krijgen van de toestanden, waartegen dit offensief der regering gaat. Belgrado is vol van overblijfselen uit de tijd, die meer naar het zuiden nog voortleeft Het heeft bonte verzamelingen van krotten tussen de kolossen, die tussen de oorlogen verrazen zijn en die thans worden opgetrokken. Een bezoek aan zijn spoorwegstation is een sensatie op zichzelf Daar krioelen de massa's van buiten in onbeschrijfelijke wanorde over de vloeren van hal, wachtkamers en perrons. Daar behoeft men geen cyrillisch te kunnen lezen, want men ruikt aan de treinen, waarheen zij gaan. De best uitziende rijdt vast naar de Westelijke civilisatie van Zagreb. Die welke het meest naar knoflook stinkt zal opstomen naar het zuiden. In die trein klinken zware weemoedige liederen en er is geen verlichting. Het is dit Joegoslavië, dat wij ontmoeten als wij op reis gaan naar het zuiden. Nadruk verboden. --- Minister Lieftinck liep even op de „Derde Dinsdag" vooruit Eerst orde op de zaken stellen, dan pas komt de Benelux aan de beurt (Van onze economische medewerker) Velen zien reikhalzend uit naar de derde Dinsdag in September, de dag waarop minister Lieftinck door het indienen van de nieuwe rijksbegroting zal vertellen hoe wij er financieel en economisch vöor staan. Wat er uit de bus zal komen, durven wij niet met zekerheid ic voorspellen, doch wij hebben in dit verband met meer dan gewone aandacht het interview gelezen, dat de heer Lieftinck aan de correspondent van The New York Times (tegelijkertijd hoofdredacteur van het weekblad „De Zakenwereld") heeft toegestaan. Wij zullen wel niet ver de plank misslaan, als we veronderstellen, dat de in dit interview gedane mededelingen als een rode draad in de begroting zijn terug te vinden. Veel wordt er gepraat over bezuiniging door de overheid. Maar dan vergeet men — en de minister laat niet na om zulks nog eens duidelijk op de voorgrond te stellen — dat er een drietal posten ziin, die het leeuwenaandeel van onze inkomsten opeisen en waarop beslist niet te bezuinigen is: voor rente en aflossing op de staatsschuld *s jaarlijks f 600 millioen nodig, voor vergoeding van oorlogsschade f 500 millioen en voor de militaire verplichtingen, voortvloeiende uit de Indonesische gebeurtenissen en de West Europese Unie liefst f 800 millioen. Tegenover inkomsten van rond f 3000 millicen blijft er dus maar een bedrag van f 1100 millioen over, waarop kan worden beknibbeld, waarmede alle.andere departementen het moeten doen. Zo denken wij b.v. aan de uitgaven van Sociale Zaken en voor ons onderwijs, waarin men zeker uit politieke overwegingen -vel niet het mes zal zetten. Dit ziin harde feiten, waarvoor men onmogelijk de ogen kan sluiten. Dat desondanks de minister dit jaar nog de in uitzicht gestelde voorstellen tot verlichting van de loon- en inkomstenüelasting zal indienen, zullen velen met vreugde begreeten. Zoals bekend, geeft de regering op bepaalde producten nog een subsidie aan de producenten en importeurs, opdat dezen de verkoopprijs aan de consument daardoor lager kunnen stenen. Deze subsidie kostte de staat ln 1949 ca f 365 millioen. Het ligt nu ln de bedoeling deze subsidie verder te verminderen, doch men beraadt zich over net tijdstip en de grootte. Dalen de prezen op de wereldmarkten, aan wordt net de regering wat gemakkelijker gemaakt. terwijl anders een subsidieverlaging zijn terugslag moet vinden in 'n stijgen van de prijzen. Uiteraard wil de regering graag tussen de klippen doorzeilen: enerzijds een verlaging van ae subsidie en anderzijds geen prijsstijging die sociale beroering teweeg kan brengen. Wij hebben wel eens Onze twijfel geuit over de mogelijkheden om het geweldige industrialisatieplan te financieren. Minister Lieftinck meent nu, dat de benodigde kapitalen voor een belangrijk deel uit de winstreserves van de ondernemingen moeten komen, (waartoe de belastingherziening de weg z.i. kan openen). Daarnaast ziin er plannen in de maak om spaargelden, die in normale tijd naar de industrie zouden stromen doch zulks thans bij -gebrek aan vertrouwen niet doen, door het overnemen van het risico naar hun eigenlijke bestemming te leiden. Óver het „hoe" liet de minister zich niet uit en wij zijn dus uiterst benieuwd hoe hij de risico's voor de particuliere spaarder wil verminderen, Opmerkelijk is in dit opzicht, dat de spaarzin volgens de minister toeneemt, hetgeen zi. blijkt uit de stijging van het aantal levensverzekeringen en het aantal spaarrekeningen. Een enkel woordje verloor de heer Lieftinck over onze gulden. Heel voorzichtig formuleerde hij het, maar het kwam er op neer, dat de waarde van de gulden tegenover bepaalde buitenlandse valuta's veranderd moest worden, hetzij door aanpassing van het prijsen loonniveau (lees: verlaging), hetzij door devaluatie. Wij vermoeden wel, dat daarbij ziin voorkeur naar devaluatie uitgaat, wijl aanpassing op teveel weerstanden stuit. En tenslotte de Benelux. Ronduit zei hij, dat de Economische Unie pas verwezenlijkt kan worden, als de betalingsbalans van Nederland in evenwicht is, als dus al onze uitgaven gedekt ziin door inkomsten. Wij moeten dus eerst orde op eigen zaken stellen en dan heeft het zin met de Benelux verder te gaan- Dit standpunt, dat door Amsterdamse financiële kringen gedeeld wordt, zal een domper zetten op veler enthousiasme voor de Economische Unie. (Nadruk verboden). --- HUMMEL-HUMOR --- Ex-koning Carol kerkelijk getrouwd met madame Lupescu Ex-koning Carol van Roemenië is Donderdagavond kerkelijk gehuwd met madame Lupescu, met wie hij reeds in Brazilië in het burgerlijk huwelijk was getreden. Dit kerkelijk huwelijk was voor velen een verrassing, want onlangs deden geruchten de ronde, dat Caroi zich van madame Lupescu wilde laten scheiden om een nieuw huwelijk aan te gaan met de ex-koningin, de moeder van Michael. De kerkelijke inzegening van het huwelijk met madame Lupescu werd verricht door Martinian Ivanovitsj, superior van de Roemeense kerk te, Parijs, slechts in tegenwoordigheid van enkele vrienden van de ex-koning. Het burgerlijk huwelijk met madame Lupescu vond plaats aan haar ziekbed te Rio de Janeiro, twee jaar geleden, toen zij de dood nabii scheen. Carol had madame Lupescu, de dochter van een Joodse apotheker en gescheiden vrouw van een leger-kapitein, voor het eerst ontmoet ln 1923, toen hij gehuwd was met prinses Helena van Griekenland. Twee Jaar later, nadat madame Lupescu verzocht was het land te verlaten, deed hij afstand van de troon. In 1930 keerde hy terug in gezelschap van madame Lupescu, doch tien jaar later verliet hij, na abdicatie. Roemenië opnieuw. Belgiëheeftveel minder kranten dan voor de oorlog Opmerkelijke voorkeur voor buitenlandse bladen Het bestuur der Belgische posterijen heeft een statistiek gepubliceerd waaruit blijkt, dat het aantal kranten en tijdschriften, dat in 1947 in Beligë verscheen de helft kleiner was dan dat van 1938. In de jaren 1948 en 1949 is deze toestand vrijwel ongewijzigd gebleven. In 1938 werden 64 politieke dagbladen gepubliceerd (1947: 52), 11 financiële bladen (1947: nihil), sportbladen 15 (1947: 8). De 12 dagbladen, die thans niet meer vreschijnen, werden vooral door de liberale en liberaalgetinte groeperingen uitgegeven. De financiële bladen zijn weliswaar niet geneei verdwenen, doch zij verschijnen minaer dan zes maal per week. Merkwaardig is d*t de provincie West Vlaanderen geen enkel dagblad heert, terwijl de provincie Luik, die aanzienlijk minder inwoners telt. er zes heeft. In West-Viaanderen wordt echter wel een groot aantal weekblaaen uitgegeven, die naar vorm en inhoua weinig verschillen van een dagDlad. Een ander typisch verschijnsel is het Waalse persprovincialisme. Zelfs de kleinste steden bezitten hun dagblad. Deze schie ten weliswaar schromelijk tekort inzake de actualiteit van het algemeen nieuws, docht verslaan de plaatselijke gebeurtenissen met de grootste volledigheid. De vermindering van het aantal niet dagelijks verschijnende bladen en tijdschriften is opvallend. Van de 3063, die in 1938 het licht zagen verschijnen er thans nog maar 1478, Het Belgische publiek toont ln net algemeen weinig belangstelling voor eigen tijdschriften en geeft de voorkeur aan weekbladen, die uit Frankrijk en de Verenigde Staten worden ingevoerd. Wereld-voedselfonds voorgesteld Sir Herbert Broadley. plaatsvervangend directeur-generaal van de voedselen landbouworganisatie, der V.N. heeft aan de conferentie van de Ver. Naties over de wereldhulpbronnen voorgesteld een speciaal' „wereld-voedselfonds" op te richten teneinde de landen te helpen hun voedselbronnen te ontwikkelen- Sir Herbert verklaarde, dat om de gehele wereld tegen 1960 voldoende voedsel te verschaffen, de productie met ongeveer 60 procent zou moeten worden verhoogd in vergelijking met voor de oorlog. Volgens Sir Herbert bestaat er enige hoop, dat het probleem zal kunnen worden opgelost, voornamelijk door woeste gronden in cultuur te brengen en door ontginning van door mensen veroorzaakte woestenijen. Hij verklaarde dat indien slechts 10 procent va n de eventuele bouwlanden van Noord-Canada en de Sowjet-Unie zouden worden gebruikt voer zuivelproductie en verbouw van groenten, de wereld voedsel zou verkrijgen van nog 300 millioen acres land. De Ver. Staten zouden nog 70 millioen acres nieuw bouwland Kunnen opleveren. --- Schepen van 1000 ton zullen straks via Groningen en Friesland het IJsselmeer kunnen bereiken Friese kanaalwerken schieten flink op De Friese kanaalwerken maken deze zomer flinke vorderingen. Verschillende ingenieurs en technici uit alle delen van het land brengen geregeld bezoeken aan de werkzaamheden aan het grootscheepsvaarwater dat van Groningen via Lemmer naar het IJsselmeer zal lopen en dat een aftakking naar Harlingen krijgt. Voor al de werkzaamheden bij Terhorn trekken in de afgelopen weken nog al wat belangstelling. Het werk is daar dan ook in een belangrijk stadium, de schutsluis is namelijk gereed, terwijl een leidam van 700 meter lengte met een bitumenlaag wordt bedekt. De nieuwe sluis bij Terhorn is verrezen naast de oude sluis, welke niet meer in het nieuwe kanalenplan paste. Zij werd tijdens de oorlog gebombardeerd. De thans gereed gekomen sluis zal straks de schepen van 1000 ton, die van het grote kanaal gebruik zullen moeten maken, kunnen schutten. Men moest, om de sluiskolken te kunnen maken, aan weerszijden van de bouwput twee stel zware hoofden maken. De doorvaartopeningen hebben 'n bréede van 16 meter gekregen terwijl de schutkolklengte 260 meter bedraagt met een diepte van de kolken van 4 meter beneden Fries zomer peil. Aan weerszijden van de sluisdeuren is een aanlegruimte van ongeveer 200 meter, waardoor de gehele lengte van de sluis ongeveer 650 meter wordt. De sluis wordt electrisch bediend, in de sluishoofden zijn kelders uitgespaard voor het plaatsen van de machines. Men heeft voor het vervaardigen van deze moderne sluis o.a. 5000 m3. beton, 500 ton betonstaven en 125 ton constructieijzer gebruikt. Bij Harlingen hebben de werkzaamheden ook geregeld voortgang, aan weerszijden van de weg Franaker-Harlingen liggen thans reeds gegraven gedeelten van het van Harinxmakanaal, genoemd naar de vroegere commissaris der Koningin in deze provincie —. Deze zullen het volgend jaar met elkaar moeten worden verbonden. Er zal dan dus wat de straatweg betreft, een voorziening moeten worden getroffen. Reeds geruime tijd bestaan plannen voor de aanleg van rijksweg 9, die voor Midlum van de bestaande straatweg in zuidelijke richting af zal buigen en dus niet door Harlingen loopt, maar voorlopig wil de minister van uitvoering van dit plan niet weten. Er zullen namelijk vier grote kunstwerken (een brug en drie viaducten)moeten worden gebouwd en dat is het Rijk onder de gegeven omstandigheden te duur. Voorlopig zal het verkeer in de richting Zürich (Afsluitdijk) dus nog door Harlingen moeten gaan. Wel zal er een nieuwe weg worden aangelegd, welke op de plaats, waar het nieuwe kanaal de straatweg zal snijden, afbuigt langs het kanaal. Er komt een brug over de Rie en verder zal de weg dan langs het kanaal lopen tot het buitenste hoofd van de nieuwe sluizen, waarover twee basculebruggen worden gebouwd. Verder gaat de weg over de kruin van de oude zeedijk naar de Prins Hendrikbrug te Harlingen. Het huis van de brugwachter op de hoek van de Noorderhaven zal moeten verdwijnen en dat is jammer, want daarmee valt een prachtig oud geveltje aan de kanaalwerken ten offer. Dit is evenwel onontkoombaar, want men wil de kanaalwerken met kracht voortzetten, zodat op aanleg van rijksweg 9 niet kan worden gewacht. --- Uit: PARADIJS in cellophaan door Mr. E. ELIAS (Vervolg) Eenzaamheid en troost De mensen zeggen altijd dat Radio en televisie en nog een hoop zenuwachtjg-makende dingen meer wonderen zijn. Maar zij begrijpen niet dat het een veel grotere reden tot verwondering is dat zeven millioen mensen bij elkaar zijn gaan wonen en dat dat nu New York heet. Dat komt omdat de mens, evenals aan zijn geluk en zijn ongeluk, aan zijn armoede, zijn rijkdom, en aan de liefde van zijn vrouw, zo spoedig aan het wonder gewend raakt en zodra het wonder gewoon is, is het geen wonder meer. Voordat Huygens het horloge had uitgevonden was het horloge een wonder en nu kijken de mensen ->p hun klok met verveelde gezichten en elke materialistische koekjes- of appelstroopfabrikant gebruikt de telefoon zonder dat hij beseft dat zijn overgrootvader het verre-spreken als een duivels ding zou hebben beschouwd. Zo is het ook met New-York dat een reusachtige tegennatuurlijkheid is : zeven en een half millioen mensen — zeven en een half millioen neuzen, monden, magen en harten in vlees verpakt — naast en onder en boven elkaar op een grote hoop. Een hoop van steen en glas en ijzer met hier en daar een boom en een grasperk als dorre, schamele herinnering aan de goede aarde. Al die zeven en een half millioen mensen waaraan weinig menselijks meer is — want ze zijn radertjes en schroefjes in een weerzinwekkend-angstaanjagende machine rollen en glijden en toeteren en liften door het leven. Zij eitten achter schrijftafels en telefoneren, ze gaan met actetasschen en met koffers bij elkaar op bezoek; ze laten machines omwentelingen maken of ze schrijven allerlei zaken op die, gedrukt en wel, van de ratelende persen naar de vergetelheid wentelen en daarvoor krijgen ze een dak boven hun hoofd, een bed onder hun vermoeide ledematen en eten en drinken. En dan denken ze 't gewonnen te hebben. Maar voor deze kleinigheid behoeft men niet zoveel te zwoegen en zo ver van de aarde en de hemel verwijderd te zijn. Een Katwijkse visser en een boerenarbeider uit Languedoc of de Beemster hebben ook een dak, een bed en brood. En nog een goed stuk hemel en aarde erbij en die mogen er mens bij blijven. Die oude Hollanders, die Manhattan met het jonge en kleine Nieuw-Amsterdam er, voor een appel en een ei en een handvol daalders hebben verkocht, zijn zo dom nog niet geweest. Wanneer ze waren blijven leven, zouden ze gezwommen hebben in de milliarden; maar men blijft nu eenmaal niet leven en je kunt het toch niet meenemen. Ze voeren weer terug naar de breedheid van de Dam in Middelburg, naar het IJ en naar hun lichte huizen aan de speelse Vecht, ze stopten hun pijpje en dronken een glas bier en ze waren minder dwaas dan die zeven en een half millioen, dich zich in de stenen hebben begraven en die op-eigen-gelegenheid-bewegende poppen zijn geworden, die naar een boom en een perk met bloemen kijken als een groter wonder dan de radio en televisie. Waneer de zon kookt en brandt op New-York en het Zondag is en ik loop door de verlaten troosteloosheid van het massagraf dat wereldstad heet, dan worden de dwaasheid en de armoede van de mensen iets zo zwaars en zo beklemmends, dat ik zou kunnen huilen of dichten. Maar een huilende man is dwaas en akelig en een dichtende man is alleen maar dwaas. Het is zaak nuchter te blijven en gewoon, want nuchtere en gewone mensen mogen eten en dronkaards en dichters moeten bedelen. Dus doe ik gewoon en loop door de eindeloze steengroeven van New York op een zomer-Zondagmiddag. Een kokende, vurige gleuf tussen eindeloos hoge wanden. In die eindeloos hoge wanden zijn tienduizenden vensters en daarachter leven de mensen. Zeven en een half millioen mensen,allmaal met hun eigen zorgen, vreugden, verdrietelijkheden en idealen. Zeven en een half millioen mensen, allemaal met hun eigen regenbogen in de diep-blauwe hemel hunner illusies. De ene mens achter het ene vnster weet niet van het bestaan van de andere ene mens achter het ene venstrr weet staan, dat hij die andere zorgen en vreugden, idealen en illusies zou kennen. Zo leven, onder één dak en èèn huis, Gods eigen stervelingen en zij kennen elkander niet. Het zijn vele gedachten die mij bezighouden en op welker cadans ik voortloop door de gloeiende en ontzaglijke eenzamheid van deze reusachtige Stad op Zondag. Ik denk: ik loop nu in New-York. Je moet dat goed tot je laten doordringen : In New York. Dat geweldige hoge gebouw daar is de Empire State Building en dat reusachtige met al die ramen-in-het-gelid, dat is Rockefeller-Center, dit breede en recnte dat zich naar weerszijden in de eindeloosheid verliest, dat is nu Fifth Avenue en dat roezemoezige met al die helle en schelle reclames waar de mensen over heenschuifelen met verbazing over de werkelijkheid hunner illusies, dat is de grote, witte weg : Broadway. Ik lees de namen die wewereldbekend zijn van kunstenaars en jazz-bandagisten, van hotels en schouwburgen en bioscopen en politici en die waren, ginds in Holland zo ver en zo toverachtig en nu ben ik er vlak bij. Ik kan ze zien en aanraken en horen en beluisteren, maar ik doe het niet omdat over alles heen de moedeloosheid en de eenzaamheid de onnatuurlijkheid en machinaliteit ligt. Ik zie een wereldberoemde filmactrice vlak langs mij lopen. Zij gaat voor een winkel staan en ik ga naast haar staan. Zonder aanbidding en mèt verwondering. En ik denk: daar sta ik nu naast de illusie van millioenen mensen. Misschien dat zij, juist op dit ogenblik, het hart van een man in Amersfoort in vuur zet en de droom van een meneer in Montevideo in vlam; op dit ogenblik ontroert ze, verblijdt ze millioenen mensen in Batavia, Athene en in Sneek. En hier staat zij vlak naast mjj en kijkt naar een avondjurk in de étalage. Ze poedert zich en maakt haar lippen rood in de strijd met de tijd en eens zal de tijd overwinnaar zijn en waar komt zo'n wonderlijk-mooie, waneer zij vijftig jaar is ? En hoe zal zij sterven ? Op een bank in Central Park of in een breed bed van Park Avenue, als weduwe van een millionnair of als grootmoeder van een bakkersknechtje ? Zij roept een taxi aan en verdwijnt in de vergetelheid en zij weet niet wat dat mannetje, dat willekeurige, grauwelijk-onaanzienlijke mannetje — een van de zeven en een halve millioen — dat een halve minuut vlak,bij haar heeft gestaan, van haar gedacht heeft. Neen, wat het wonder van NewYork is, dat zijn niet zijn huizen en kathedralen en plantsoenen en theaters en cabarets en kunstenaars en politici. Het wonder van New York is,dat zeven en een half millioen mensen er eenzaam en alleen zijn : dat de kokende zon en de Zondagmiddag zijn ware aard openbranden: de onpeilbare diepten, de onmetelijke hoogten, de onomvatbare breedten van zijn verlatenheid. Zijn jazzbands en zijn bioscopen, zijn cabarets en zijn schouwburgen, zijn tentoonstelingen en zijn concertzalen, ze zijn er om de eenzaamheid en de verlatenheid te doen vergeten. Daarom hebben een visser in Katwijk en een landarbeider in de Beemster geen jazzbands en geen cabaret-; nodig. En New-York wel. Want zo ver van het menselijk leven moeten droom en illusie de troost brengen zonder welke de mens niet kan leven. Ook in New-York niet. --- Onze boter bevat geen kankerverwekkende stollen Naar aanleiding van een onlangs verschenen bericht, dat prof. Adolf Butenandt, de Duitse nobelprUs-wlnnaar voor scheikunde, op grond van zijn 9jarig kankeronderzoek heeft - verklaard, dat de kleurstoffen, die gebruikt worden om boter te kleuren, de ontwikkeling van kanker kunnen bevorderen, deelt het Voorlichtingsbureau van de Voedingsraad ons mede dat dit bericht geen betrekking heeft op de Nederlandse boter. De bedoelde kankerverwekkende stof is botergeel, een anilinekleurstof. Op grond van de warenwet is het in ons land verboden stoffen als het betreffende botergeel te gebruiken. Ten overvloede zal echter met name het gebruik van alle synthetische kleurstoffen. aniline-kleurstoffen, teerkleurstoffen of hoe deze verder aangeduid mogen worden, voor het kleuren van coter worden verboden, zodat het publiek inderdaad volkomen gerust kan ziin. Boter wordt gekleurd met anatto, 'n volkomen onschuldige kleurstof uit zaden van de in de tropen voorkomende anattoboom (bixa orellana). ---