goed uit elkander te HOUDEN. Wanneer kunnen we vaneen volk zeggen, dat het aan militairisme doet. Die vraag is zeer ad rem, daar aan dit woord thans een andere beteekenis wordt ondergeschoven. En zulk doen reeds werkt misleidend. In onze Chr. pers werd hier herhaaldelijk op gewezen. En zeer terecht. Bij militairisme denken we aan den overmachtigen staat, tot de tanden toe gewapend, die zich uit landhonger of andere stoffelijke overwegingen op zijn naburen werpt. We denken aan de veroveraars uit vroegeren en lateren tijd ; aan den grooten oorlog, die ons allen zoo goed heugt. Het militairisme bewondert het geweld, dat het door zijn macht kan uitoefenen. En waarbij het aan recht en wet zich niet stoort. Doch veelal zijn het de groote onder de natiën, die zich zulk optreden vermeten. Zonder de kleinere volken beter te noemen, zijn deze uitteraard al bescheidener. Het hoogste wat zij vermogen is voor verdediging van huis en haard te zorgen. Maar daar zijn ze dan ook toe verplicht. Om dit te kunnen doen, zijn ze gehouden leger en vloot te verzorgen. Een volk, dat hierin nalatig is, schiet te kort in zelfrespect en acht het door God haar geschonken nationaal bezit van nul en geener waarde. Doch deze zelfhandhaving is geen militairisme, en kan gepaard gaan met diepen afkeer van allen krijg. Maar deze vredelievendheid heeft hare grenzen. Zij houdt op, waar de vijand door geweld onze rechten op eigen bezit zou te na komen. Het verschil is dus groot. Militairisme mogen we bestempelen als een verwording, die het mijn en het dijn in het volkerenleven niet in acht neemt. Zelfverdediging is voor elk volk een dure plicht. Hoe staat het nu met de revolutionaire partijen, die thans al meerde ontwapening op de spits drijven. Om de taak zich te vergemakkelijken begonnen ze alvast alles onder ’t „militairisme” te brengen. Elk Nederlander, die het nog opneemt voor leger en vloot, is dus „militairist”. De onderscheiding is weg. Men scheert het alles over één kam. En wat te verwachten viel, de onnadenkende massa laat zich op dien weg meetroonen. Doch bij deze misleiding voegt zich nu een andere. Ook „De Standaard” wees daar ineen waarschuwend artikel op. Als de Sociaal-Democratie zoo sterk de ontwapeningsleuze drijft, is zij zelve er prat op uit naam van de massa te spreken. Zij vertegenwoordigt een macht, waarmee te rekenen valt. Ook beroept zij zich op die macht, en gelooft stellig, dat die nog meer zal aangroeien, tot haar de gelegenheid zal gegeven zijn om met kans op succes het roer om te gooien. Wat we in Nov. ’lB beleefden is zeer leerrijk in dit opzicht. En zoo lang de S. D. A. P. zich daarvan niet heeft losgemaakt, blijft haar ontwapenings-eisch meer dan verdacht. Nu heette het slechts een vergissing ; niet als bedoeling natuurlijk, maar als berekening van succes. Doch zoo’n staatsgreep, toen mislukt en bij kans op gunstig verloop licht opnieuw te ondernemen, wat is die inden grond der zaak anders dan militairisme. Uiting van geweld in het nederwerpen van het wettig gezag, zou zulk een stoute daad slechts door geweld zijn te bevestigen. Met geweld begint de revolutie, en met geweld moet zij zich wel staande houden. Reeds op de groote meeting in Den Haag heette het dan ook : „Wij zullen het militairisme neêrslaan”. Vreemde taal uit den mond vaneen pacifist. Juist zooals ons hoofdblad het uitdrukte : „Het anti-militairisme, dat militairisme is”. --- Wagens uit de rails geloopen. Vrijdag zijn van den trein van Leeuwarden naar Harlingen, doordat een as van personenrijtuig brak bij Schenkenschans, twee wagens uit de rails geloopen. Het hoofdspoor werd daardoor versperd. De reizigers van Leeuwarden; en van Harlingen werden naar de plaats vervoerd waar het feit was gebeurd, daar konden ze inde wachtende treinen overstappen. Persoonlijke ongelukken vielen niet voor. --- Beperking der bewapening. Voor de bewapening ter zee zijn reeds vroeger te Washington bep. bepal. vastgesteld. Thans wil president Coolidge nog verder gaan op dien weg en zond daartoe een memorandum aan de regeeringen te Londen, Parijs, Rome en Tokio. Hij stelt daarin voor de gedelegeerden naar de ontwapeningsconferentie te Genève te machtigen onderhandelingen te voeren. In ’t bijzonder overeen overeenkomst, waarbij de bewapening ter zee aan nog meerdere bepêrking'onderworpen zal zijn. Op die wijze zou het verdrag van Washington kunnen worden aangevuld en tot meerdere categoriën van oorlogsvaartuigen uitgebreid. Coolidge zet nog eens uiteen, hoe juist de onbeperkte bewapening het internationaal wantrouwen voedt en steeds gevaar voor vredebreuk inhoudt. De zaak van den internationalen vrede, zegt hij verder, mag geen schade lijden. Daarom moeten alle zwarigheden, die zich zeer zeker op den weg dezer beperking van bewapening zullen voordoen, overwonnen worden, ’t Is nu de vraag, hoe de aangeschreven regeeringen het memorandum zullen ontvangen. Vooral de groote zeemogendheden als Engeland en Japan kunnen in dezen door hun mede- of tegenwerking heel war gewicht inde schaal leggen. Aanvankelijk echter was het oordeel te Tokio en te Londen niet ongunstig. In Parijs rees er eenige bedenking, wijl gevreesd werd dat deze poging van Coolidge den overigen ontwapeningsarbeid ietwat zou bemoeielijken. --- Zich verantwoord. In Duitschland hing nog altijd het onderzoek in verband met de beschuldigingen aan het adres van Minister Von Keude”. De rijkskanselier Dr. Marx deelde de vorige week eindelijk het resultaat mede. Daarbij verdedigde hij den aangevallene tegen de Socialisten en de communisten, die onder uitroepen en interrupties deze verdediging aanhoorden. Von Keudell bleek bij de welbekende Kapp-putsch zich geheel te hebben gedragen naar het uitdrukkelijk bevel zijner superieuren. De Pruisische regeering bood hem later weder een nieuw staatsambt aan, waaruit duidelijk bleek dat zij in Von Keudell’s gedrag niets veroordeelenswaardig had gezien. Ook de andere beschuldiging bleek bij nader onderzoek gemakkelijk te ontzenuwen. Deze liep over de bezoeken van verboden organisaties op het landgoed van Von Keudell. Er zouden ook toespraken gehouden zijn in verband met mogelijken terugkeer der Hohenzollern. Het was gebleken, dat de beschuldigde ook in dit opzicht vrij uitging. Een geweldig rumoer deed nu óp eenmaal den redenaar even ophouden. Slechts met verheffing van stem kon hij zich daarop weer verstaanbaar maken. Dr. Marx zette verder uiteen, dat h'ij persoonlijk vertrouwen stelde inden heer Von Keudell. Hij is overtuigd, dat deze zijn woord zal houden, en dat de regeering met zijn medewerking haar taak naar de grondwet zal kunnen volbrengen. Von Keudell zelf voegde, naar zijn zeggen met zekeren tegenzin, omdat hij voor zich-zelf spreken moest, een nadere verklaring daaraan toe. Hij sprak een woord van dank aan den rijkskanselier voor diens welwillende rede, en gaf te kennen den eed op de grondwet getrouw te zullen nakomen. Als zijn bijzonderen plicht zou hij het beschouwen te waken voor de bescherming en het aanzien der Duitsche republiek. Na dit woord sprak de heer Guerard, uit naam van het Centrum. Hij zeide genoegen te nemen met de uitgesproken verklaringen ; daarmede was tevens de voorwaarae voor het Centrum vervuld om tegen de moties van wantrouwen te stemmen. Die der democraten werd daarop verworpen met 217 tegen 161 stemmen ; met dezeltae stemverhouding eveneens die der Socialisten en Communisten. Behalve Wirth, die zich onthield, had het geheele Centrum tegengestemd. --- In Oost-Europa. Een betooging te Moskou ! En wel ter herinnering van den dag, dat vóór negen jaren het Roode Leger in ’t leven werd geroepen ! Een politieke betooging en groote militaire feesten ! Arbeiders, boeren, militaire organisaties : zij zullen er alle hun beste krachten aan wijden. Een betooging, en dan gericht tegen het Westen, als een manifestatie van de onverbiddelijke Roode macht 1 Tegen Engeland allereerst, als de ziel van het Kapitalistisch Westen ! Te Londen weten de groote Staatslieden het wel, hoe in Moskou over hen, over hun volk wordt gedacht. Minister Churchill heeft het nog weer eens duidelijk gezegd. Hij wees op de onverzettelijke propaganda van dien kant, op de verraderlijke, de vijandige propaganda vanuit Rusland. Maarde minister voegde er bij, dat Engeland waakt. Dat het op zijn hoede is. En even onverzettelijken tegenstand bieden zal, waar er ook Britsche invloedsferen zijn. En toch is het Engeland niet alleen, dat de Sovjet in ’t oog houdt. Hoe gewenscht zou het zijn, dat de mogendheden eensgezins het hoofd boden aan de brute, de verdervende macht der Sovjet. Maar Duitschland en Polen vinden het thans beter elkander weer in ’t vaarwater te zitten. Of juister gezegd, het is Polen dat weder aanleiding geeft, met Duitsche onderdanen uit Opper-Silezië over de grenzen te zetten. En dat zonder redenen er voor op te geven. Duitschland liet er zich tegenover niet onbetuigd. Het gelastte zijn gezant te Warschau de kwestie te bespreken en te wijzen op de groote gevaren die de goede onderlinge verstandhouding bedreigde. Doch Polen luisterde niet en toonde zich halsstarrig. Wat zal dit weer baren. Want er is Duitschland veel aan gelegen, dat het met Polen op voet van vriendschap blijft. Dein- en uitvoer van beide landen zijn te sterk op elkander aangewezen, dan dat politieke moeielijkheden die niet ernstig zouden kunnen schaden. Maar ook zou er alles voor t$ zeggen zijn, als nauwe aansluiting van ’t overige Europa de geweldige Sovjet imponeerde. Nu ware te vreezen, dat Warschau het weer te Moskou ging zoeken ! --- MERKWAARDIG. Jhr. De M. vond het merkwaardig, dat de socialisten-leiders meestal afkomstig zijn van de openbare scholen. Welke logica ligt hier in. In verband met de hierboven geciteerde bewering, is zij die logica n.m. vrijwel gemakkelijk te vinden. De O. S. heette immers nu Ja van allerlei min-moois werd haar aangewreven. En zie, de eerzame liberalen ontvingen daar goeddeels hun eerste onderricht. Maar die hooggeroemde Chr. school, die al dat bovengenoemde niet was, zij zag haar leerlingen verworden tot Socialistenleiders. Inderdaad ontstellend. Maar is de logica misschien ook min...... of meer gewaagd ! ! De Openbare school is niet „slecht” en kweekte fatsoenlijke lieden. De Bijz. School is naar dien maatstaf wel „slecht”, want zij kweekte „Socialisten” en dan nog wel „leiders”. Bij rustig nadenken zal deze redenaar zich zelf misschien een moment rekenschap van zijn eigen bewering willen geven. Want logica is iets heel strengs. Dan moet uiteen bepaalde waarheid een bepaalde gevolgtrekking kunnen afgeleid worden. En nemen we dit nu eens voor het tweede geval. Is opvoeding en onderwijs aan een Christelijke school van dien aard, dat de leerlingen later voor de Sociaal-Democratie zullen kiezen. Wie de vraag doet, beantwoordt haar reeds. Maar het feit dat het herhaaldelijk zoo liep. Dat is toch wel merkwaardig- We ontkennen dit niet. Evenmin als het and,ere feit, dat de Openbare School er bij duizenden aan de Sociaal-Democratie heeft afgeleverd. Is dit niet nog veel merkwaardiger ! Bij het liberalisme konden zulke radicaic geesten het niet langer uithouden. En zij vulden weldra de gelederen der uiterste partijen. Daar lag in elk geval consekwentie in. We cijferen daarmede het merkwaardige niet weg, dat ook de Bijz. School haar renegaten heeft. Doch daar ligt, gezien de voorlichting der Schrift, niets bevreemdends in. Zij wijst ook op „velen, die van ons gingen, omdat zij van ons niet waren”. --- De Middchter Allee. Noodkreten werden den laatsten tijd vernomen over de Middachter Allee, die, speciaal bij Ellecom, door gasvergntiging bedreigd zou worden. Het schijnt, gelukkig met zoo’n vaart te loopen. Naar del el. althans verneemt, zijnde deskundigen, die een onderzoek hebben ingesteld naar den toestand van de beuken te Ellecom, niet te pessimistisch gestemd. Wanneer er maar geen nieuwe gaslekken komen, heeft men noop de laan grootendeels te kunnen benouden. Men zal de lente moeten afwachten, doch er is alle kans, zoo zeide men, dat er nog veel intact zal blijven. --- Een succes. Als een succes voor het Nederlandsche fabrikaat wordt gemeld, dat, waar het vorige jaar mededeeling kon gedaan worden van het feit, dat voor de verlichting van net zomerpaleis te Simla, de keuze was gevallen op kronen van W. J. Stokvis, Kon. labrieken van metaalwerken te Arnhem, aan genoemde vennootschap dezer dagen opnieuw de levering vaneen aantal kronen is opgedragen, welke ditmaal voor één der andere paleizen van den onderkoning bestemd zijn. --- Nederl.-Belgisch verdrag. Ter beurze te Amsterdam heeft dezer dagen een adres aan de Eerste Kamer tegen het verdrag met België ter teekening gelegen. Dit adres is door 394 chefs van te Amsterdam gevestigde handelshuizen, onder wie vele leidende personen uit de Amsterdamsche handels- en scheepvaartwereld, geteekend. --- Gemengd Nieuws, Huwelijksformulier. Onder overgroote belangstelling van 300 Kerkdignitarissen uit Kenterbury en York, heeft de aartsbisschop van Kenterbury de veranderingen bekend gemaakt, die in het gebedenboek der Anglicaansche Kerk zijn aangebracht. De voor het dagelijksche leven belangrijkste verandering is die in het formulier van huwelijksinzegening, waarin de bruid niet meer als vroeger behoeft te beloven haar echtgenoot te gehoorzamen. Zij behoeft hem in het vervolg alleen lief te hebben, te eeren en trouw te zijn en daar de bruidegom eveneens deze beloften aflegt, is er een volkomen gelijkheid der sexen bereikt. Men kan echter het oude formulier desverlangd nog gebruiken en alle verdere veranderingen in het gebedenboek zijn eveneens naar verkiezing. --- BUITENLAND. In Portugal. De vroolijkheid van het Portugeesche volk is spreekwoordelijk. Zij hebben iets van het uit de hand inde tand leven van meer zuidelijke volken. Doch deze zorgeloosheid belette niet, dat zij thans met het bestaande bewind niet zoo overtevreden waren. Politiek gesproken ging het hun dan ook ver van voor den wind. In dit opzicht was er sinds voor ongeveer twintig jaar de republiek werd uitgeroepen nog weinig veranderd. Koning Carlos zag zich toen zijn troon betwist ; slechts de dictator Franco zou kans zien de rustte handhaven. Krasse maatregelen nam hij daartoe, doch zij werkten juist het tegengestelde uit. De oproerige elementen kregen weldra de overhand. Met het gevolg, dat de Koning en de Kroonprins in hun rijtuig werden doodgeschoten. Zij zouden juist van het Kon. buitenverblijf weer naar de hoofdstad terugkeeren. Dit geschiedde in 1908. Toen gelukte het Manuel, tweede zoon des konings, den troon te beklimmen. Doch het bleek, hoe de oppositie het op het Koningschap vooral had gemunt. Na twee jaar moest ook Manuel zich gewonnen geven, waarop de Republiek werd uitgeroepen. Het behoeft niet gezegd, dat het er een was van. revolutionair model, waarin het vooral ging tegen kerk en religie. Wat dit alles bracht, rust in elk geval niet. Het werd revolutie na revolutie, ministerie na ministerie. Ook hielden de koningsgezinden zich niet onbetuigd. Zij hadden gaarne Manuel opnieuw tot Koning willen verheven zien. De Republiek hield het echter uit, ook al doordat de regeering wat water inden wijn deed. En haar anti-clericalisme een weinig matigde. Voor kort begon het in Portugal te lijken naar de dictatuur, misschien hadden de voorbeelden van naburige landen daartoe uitgelokt. De laatste omwenteling had haar centrum in Oporto, de tweede stad des lands. Zij is ook het middelpunt van het Noorden in cultureel opzicht en telt ruim twee honderd duizend inwoners. Dat we overigens in Portugal niet een bioeienden staat hebben te zien, blijkt uit de dunne bevolking. Naarden maatstaf van ons land zou het bijna 21 mill. moeten tellen : het haalt er slechts zes. Tenslotte schijnt de revolutie weder geluwd te zijn. Na hevig bombardement legde Oporto het hoofd inden schoot. Eerst had het den schijn, dat slechts Oporto de wisselingen van den opstand had medegemaakt. Nader bleek, hoe ook Lissabon daarin had gedeeld. Zelfs moet er om de hoofdstad zijn gevochten als in geen enkele revolutie sinds de vestiging der Republiek. De opstandelingen hadden kans gezien het marine-arsenaal te nemen. Daar richtten de regeeringstroepen ineen bombardement van 44 uur uit de lucht en met zwaar scheepsgeschut hun schoten op. Welk een tooneel inde hoofdstad, waarvan de straten buiten het geschutgedonder geen leven vertoonden. Slechts de dokters wilden hun arme patiënten niet inden steek laten. Een aantal gebouwen lagen na het bombardement in puin. Uit vele huizen stegen de vlammen op, zoodat soldaten en politie uren werk hadden die te blusschen. Het aantal slachtoffers werd op eenige honderden geschat. Het was een troostelooze aanblik, dien Lissabon nu toonde. Niemand der bewoners vertrouwde het naar buiten te gaan. Eerst later op den dag begon zich weder eenig leven te vertoonen. Winkels werden geopend, wandelaars waagden zich weer op straat, de trams sneden weer door de stad, van het eene naar het andere eind. Dit alles klinkt vreedzaam genoeg. Toch mag de vraag worden gedaan, of de vulcaan in werkelijkheid tot zijn rust wederkeerde. En of de nawerkingen zullen uitblijven. --- VERSLETEN ARGUMENTEN. De a.s. Statenverkiezingen teekenen zich reeds af inde wijze van voorlichting door meer dan een politiek spreker. Dezer dagen hield Jhr. De Muralt te Ruurlo een verkiezingsspeech. We zouden ze ook een schoolrede kunnen noemen. Het was onderwijs en school zoo ongeveer, voor als na. De lezer zou kunnen inbrengen, dat we gelukkig den schoolvrede hebben. Er is sinds de Wet-De Visser immers rechtsgelijkheid. Waarom dan dat geharrewar nog over schoolzaken, die zelfs bij de Statenverkiezing nog eenigszins den strijd beheerschen. Maar deze bedenking valt voor u weg, als ge let op wat in vele gemeenten op onderwijsgebied nog te bakkelijen .valt. En nu de rede te Ruurlo. We willen voor niemand onderdoen in respect voor de gaven en verdiensten van Jhr. De Muralt. Maar wat hij ditmaal zijn gehoor aangaande den schoolstrijd opdischte, brengt ons de vraag naar de lippen, of die strijd mogelijk onbegrepen langs hem heen is gegaan. Spr. gaf een historisch overzicht der schoolwetgeving in ons land, en had zijn eigen visie daarop. Nu zeggen we niet, dat van geloovige zijde altijd de juiste termen zijn gebezigd om de openbare school te kwalificeeren. Zij zou, naar dezen redenaar, vergeleken zijn met de jeneverflesch. met een publieke vrouw, met den Satan en al dat fraais meer. We spreken dit niet tegen, ’t Is mogelijk, dat men inde hitte van den strijd wel eens minder kieskeurig was in zijn benamingen. Van weerskanten nam men heusch geen blad voor den mond. Jhr. De Muralt vervolgt, dat hij zelf leerling der Openbare school is geweest. Maar er nooit iets „slechts” heeft geleerd. We zouden haast vragen : „Hoe kan zoo’n groot man iets zoo naïefs zeggen”. Is de openbare school ooit door onze groote Christen-staatslieden bestreden met de bewering dat zij „slecht” was, inden zin van „zedelijk minderwaardig”. Of lieten ze haar in haar betrekkelijke waarde, met de erkenning dat zij gaf wat verlangd werd, door de ouders die allereerst op „neutraliteit” prijs stelden. Maar anderzijds bleek het moeielijk voor de verdedigers der Staatsschool zich de mentaliteit van den geloovige in te denken, die aan de school als opvoedingsinstelling zoo veel hoogere eischen stelde. Feitelijk toch maakte de wet scheiding tusschen twee dingen, die welbezien niet gescheiden kunnen worden. Zij beoogde slechts de aardsch-tijdelijke bestemming van het kind. De geloovige ging daar boven uit en richtte zich ook naar de hemelsch-eeuwige behoeften van de jeugd. Daarom mocht in Christelijk Nederland de school niet worden losgemaakt van het Evangelie. De Bijbel, het Boek bij uitnemenheid ter Christelijke opvoeding, mocht niet buiten de school blijven. ’t Is waar „de eene school voor heel de natie” was daarmee niet te handhaven. Doch wat was dit anders dan de kroon op de werkelijkheid. De gedeeldheid, de scheuring in het volk was niet gevolg van het uiteengaan der geesten op schoolgebied. Juist omgekeerd. Het laatste viel gevoegelijk uit het eerste te verklaren. En tenslotte behoefde dit voor den landsvrede geen gevaar op te leveren. Veeleer lag het gevaar in gedwongen bij elkander blijven. Al veroordeelen we ten sterkste elke onnoodige en overbodige splitsing. Schoolvrede kan er zijn. Als de frontmaker voor de openbare school er net bijltje bij neêrlegt. Althans eerlijk erkennen wil, dat de Staatsschool voor den Christenouder niet bruikbaar is. Aan de andere zijde zal dan vast moeten staan, dat zij eigen inrichtingen sléchts door haar waarlijk „Christelijk” te doen zijn, het meest en het sterkst aanbeveelt. --- BINNENLAND. Minister Kan inde Meer. Vrijdag heeft Minister Kan de Chr. Landbouwwinterschool te Hootddorp bezocht. Te twee uur werd de Ministers door burgemeester Slob en het voltallige college van ö. en W. van de Haarlemmermeer, ten raaühuize ontvangen. De Ministerwas vergezeld van den heer C. v.d. Heuvel, lid van üe Tweede Jtvarner, voorzitter van den Chr. boeren- en l uindersbond. Nadat de burgemeester eenige inlichtingen had verstreia over de sticnang van uc odiool, ging het gezelschap naar net gcüouw_waar men werd ontvangen door uen uirecteur, den neer woldendorp. L>e Minister woonde eenige lessen bij. Hierna werd een Dezoek gebracht aan de modelboerderij van den heer Geertsema. Omstreeks vijf uur vertrok de Minister met de heeren v.d. Heuvel en Verkuil per auto naar Haarlem. --- De roofoverval te Leiden. Naar verluidt is het thans vrijwel zeker, dat de veronderstelling als zou de roofoverval te Leiden op fantasie berusten, van alleni grond ontbloot is. De dader schijnt door het magazijn, dat zich achter de woning bevindt en aan het water staat, te zijn binnengekomen. Waarbij hij vermoedelijk dooreen handlanger is geholpen. De politie heeft verscheidene vinger- en voetafdrukken gevonden, doch deze hebben tot nu toe nog niet tot opsporing van den dader geleid. ---