Raad van Borculo Dinsdagmiddag vergaderde de Raad van Borculo voltallig. Voorz. Burgemeester van Welie. De Voorzitter opende de vergadering, waarna de notulen, zooals die ter inzage lagen, onveranderd worden vastgesteld. Nieuwjaarsrede. ' De VOORZ. sprak hierna onderstaande Nieuwjaarsrede uit: Mijne Heeren ! Onze eerste vergadering in 1935 moge ik inleiden met U een overzicht te geven van hetgeen door eendrachtige samenwerking tusschen Uwen Raad en ons College ten bate van onze gemeente in het afgeloopen jaar tot stand werd gebracht. Mocht ik bij den aanvang van 1934 er op wijzen, dat de kleine opleving inde prijzen der landbouwproducten en de geringe vooruitgang bij de scheepvaart en bij bepaalde industrieën de hoop deden koesteren, dat 1934 een doorgaande verbetering over de geheele lijn zou brengen, zoo kunnen wij thans tot ons leedwezen vaststellen, dat deze wensch niet in vervulling is gegaan. Het lage peil van welvaart is in 1914 op vrijwel het zelfde niveau gebleven ; en weinig lichtpunten zijn momenteel bij te brengen, die op een verandering ten goede inde naaste toekomst wijzen. Zooals door de Regeering en haar vertegenwoordigers dan ook inden laatsten tijd herhaaldelijk is betoogd, zullen wij ons aan de algemeene mindere welvaart moeten aanpassen en de verlangens en behoeften van ons dagelijksch leven aanmerkelijk moeten beperken. Zoolang het onderling ruilverkeer tusschen de verschillende volkeren van Europa op hetzelfde lage peil van thans blijft staan, zal een economische verbetering voor ons vaderland niet kunnen intreden. Tijdens het afgeloopen jaar werd ons Koninklijk Huis smartelijk getroffen door het heengaan Van de zoo algemeen geliefde Koningin-Moeder en den zoo zeer gewaardeerden Prins Gemaal met welk verlies onze geheele bevolking innig deelnam. Onze Raad onderging in 1934 geen wijziging. Van het personeel der gemeente hadden wij te betreuren het overlijden van den veldwachter M. Sloot. Als zijn opvolger werd benoemd de veldwachter D. Huiskamp. De hulpkeurmeester A. de Vries verkreeg na 2 jaar in tijdelijken dienst te zijn geweest een vaste aanstelling. Ik moge hier een woord van bijzondere tevredenheid uitspreken over het werk, verricht door alle ambtenaren, werkzaam in onzen gemeentelijken dienst. In het bijzonder moet ik hierbij naar voren brengen de heeren werkzaam op de secretarie en onzen gemeente-architect, aangezien de vele aanschrijvingen van Rijks- en Provinciaal Bestuur het werk ten gemeentehuize dit jaar bepaald omvangrijk hebben gemaakt. Onze gemeente mocht zich verheugen ineen toename der bevolking met 86 personen, zijnde 10 meer dan het jaar tevoren. Het totale bevolkingscijfer steeg daardoor tot 5600. De bouw van woningen was tijdens het afgeloopen jaar iets gunstiger dan in 1933. In 1934 werden 18 nieuwe woningen inde stad en 3 nieuwe woningen in het landelijk gedeelte gebouwd, terwijl het totaal aantal nieuwe woningen in het jaar tevoren 13 bedroeg. De verbouw van woningen met een aantal van 16 bleef op nagenoeg hetzelfde getal als in 1933. Gelet op de inkrimping, welke de veestapel van ons land door afslachting moest ondergaan, mogen wij tevreden zijn over het marktbezoek tijdens het afgeloopen jaar. Aan runderen werden in totaal aangevoerd 8574 beesten, zijnde 196 meer dan in 1933. Het aantal varkens ging evenwel beduidend achteruit. Het totaal aantal bedroeg 8550, zijnde 2770 minder dan in 1933. Vermoedelijk zal aan de doorvoering van verschillende crisiswetten deze verminderde aanvoer moeten worden toegeschreven. Het groot bedrijf van de firma Welling slachtte in 1934 12.580 varkens meer dan in 1933 en bereikte daardoor een totale slacht van 74.080 varkens. Bovendien voerde de firma 315.710 K.G. vleesch in, zijnde 48.960 K.G. meer dan het jaar tevoren. De afslachting van vee voor de Regeering in het voorjaar 1934 had voor een deel ook te Borculo plaats. Aan vee werden in het gemeentelijk abattoir geslacht 2449 runderen en 3271 kalveren en nuchtere kalveren. Ten bate van de arbeidersbevolking had voorts de distributie plaats van 4750 bussen rundvleesch en 1137 K.G. margarine. De verbetering van de watergangen in het landelijk gedeelte van onze gemeente verkreeg hare voltooiing. De Berkel werd vanaf Stad-Borculo inde richting Eibergen op meerdere breedte gebracht, waarbij de oevers een keurig aanzien verkregen. Een gevolg van de Berkelverbetering was de bouw vaneen betonbrug bij het gemeentehuis, welke in Augustus in gebruik kon worden gesteld. De medewerking, ondervonden van het Waterschap van de Berkel, om de oeverbekleeding van de Berkel binnen onze stad zulk een keurig aanzien te geven moge ik opnieuw bij U in hernering brengen. In afwachting vaneen latere uitbreiding van ons veemarktterrein werd de oude brug bij het gemeentehuis naar dit stadsgedeelte overgebracht. Door het Waterschap van de Berkel werden voorts als gevolg van de regularisatie van de Bolksbeek drie nieuwe bruggen over deze beek gebouwd. Voor het rechtstreeksch verkeer is de Laarbergbrug de voornaamste, gelegen inden weg Geesteren-Gelselaar, waarvan een deel van pl.m. 400 M. gelijktijdig op een breedte van 10 M. werd gebracht en vaneen verharding van442y2 M. werd voorzien. Behalve de watergangen ondergingen meerdere wegen een deugdelijke vernieuwing. De Lochemsche weg verkreeg vanaf Bloemendaal tot de grens van de gemeente Laren (Nettelhorst) een nieuwe fundeering met asfaltbetondek van 5 M. breedte, terwijl uitzicht bestaat, dat nog in het komende voorjaar het deel vanaf de grens van de stad tot dicht bij de Uunkbrug op overeenkomstige wijze zal worden verbeterd. De Hummelo-Enschedeesche Kunstweg tusschen Borculo en Ruurlo werd overeen afstand van ongeveer 2 K.M. geregulariseerd en vaneen as'altbetondek voorzien. Het voornemen bestaat om vanaf dit vernieuwde gedeelte tot onze stad den H. E. K. op dezelfde wijze te modemiseeren, met welk werk in Maart of April a.s. een begin zal worden gemaakt. Ten einde bij de verschillende wegenverbeteringen de kosten aan huur van smalspoor te verminleren. werd overgegaan tot aanschaffing vaneen /oldoend aantal kipwagens en rails van dit spoormateriaal. In Augustus vorig jaar vierde de Heuvelstichting de feestelijke opening van het boerderijnuseumpje de Lebbenbrugge, een oudheidkundig juweel, waarop onze gemeente terecht trotsch mag wezen. De daaraan verbonden folkloristische feesten, waaraan de bevolking haar volle medewerking verleende, zullen bij alle ingezetenen en vele bezoekers van onze gemeente in aangename herinnering blijven. Als een voorrecht mogen wij het beschouwen, lat de Directie van de Heide-Mij. besloot hare te lorculo gevestigde afdeeling in onze stad te doen blijven. Aan het besluit van Uwen Raad om als werkobject voor de werkloozen een zwembad te doen graven op het Galgenveld werd in het afgeloopen jaar een zoodanige uitvoering gegeven, dat dit bad op de bijbehoorende gebouwtjes na, voor gebruik gereed is, zoodat in Mei of Juni a.s. dit bad voor het publiek opengesteld kan worden. De lage gedeelten van het Galgenveld werden met het uit het zwembad komende zand opgehoogd, waarna een uitbreiding aan het aldaar aanwezige wandelpark werd gegeven door inplanting vaneen 500-tal boomen, ontvangen van de Sierteeltcentrale tegen vergoeding van de transportkosten. De gemeentelijke financiën mochten tenslotte door het terugbrengen van den rentevoet van alle geldleeningen tot 4 en 4J/£ pet. een welkome verbetering ontvangen. Gekomen aan het eind van mijn resumé zij het mij vergund, mijne heeren, aan U en de Uwen en aan alle ingezetenen van onze gemeente alles goeds toe te wenschen voor het jaar 1935. Ingekomen stukken. Onder de ingekomen stukken bevindt zich een adres van de Nat. Commissie tegen het Alcoholisme met verzoek het max. aantal verloven en vergunningen te willen verlagen. Na eenige discussie tusschen den heer SOETEKOUW en den VOORZ. wordt afwijzend beschikt. Ingekomen is verder een besluit van Ged. Staten, waarbij wordt bepaald dat de salarissen van Burgemeester, Secretaris en Ontvanger voor een gemeente als waarin Borculo valt, ongewijzigd zullen blijven. Mededeelingen. De torenuurwerken. Voorstel van B. en W„ dat bij 'de behandeling der begrooting 1935 is veronachtzaamd, om ingaande 1 Jan. 1935 A. van Kernebeek te belasten met het opwinden der torenuurwerken te Borculo, Geesteren en Gelselaar voor een som van ƒ 225 per jaar en tevens om als zoodanig ontslag te verkenen- voor wat Gelselaar aangaat aan den heer Mennink aldaar. Weth. TE VELTHUIS deelt mede deze zaak met Mennink besproken te hebben en hij gelooft dat deze met het verleenen van het ontslag een genoegen wordt gedaan. Hierna wordt overeenkomstig voorstel B. en W. besloten. De heer LUBBERDINK merkt op dat de toren te Gelselaar lekkage veroorzaakt, waarop de VOORZ. zegt dat overleg tusschen kerkbestuur en gemeente hierin wel de gewenschte oplossing zal geven. Pensioenfonds veldwachters. Nu dit fonds in verband met de pensioenwet 1922 overbodig is geworden, stellen B. en W. voor het Pensioenfonds voor de veldwachters op te heffen en de gelden, samen pl.m. ƒ 2000, inde gemeentekas te deponeeren. Aldus besloten. Het Zwembad. Ter aanvulling van het voor aanleg vaneen Zwemba'd uitgetrokken bedrag en tevens voor bouw van de noodige kleedkamertjes, enz. vragen B. en W. een crediet van f 1400. De VOORZ. zet uiteen dat een flink aantal kleedhokjes noodig is, gezien de ondervindingen elders ; hij wijst er verder op dat reeds een exploitatieregeling met de Badvereeniging is ontworpen, waarbij nadat enkele uitgaven zijn teruggekomen aan de gemeente is bepaald dat uit de winst boven ƒ 100 per jaar de gemeente 1/3 en de Badvereeniging 2/3 zal ontvangen. Nadat over deze zaak enkele opmerkingen zijn gemaakt wordt het gevraagde crediet z. h. st. verleend. Bijdrage Ziekenfondspremie. B. en W. deelen mede deze zaak nader te hebben bekeken, doch hun standpunt om afwijzend te beschikken, niet te kunnen wijzigen. B. en W. meenen nl. dat, als de gemeente de premie voor de werkloozen betaalt, er zeer velen lid van dit fonds zullen worden. Zij achten het bovendien niet gerechtvaardigd t. o. v. andere groepen der bevolking, die ook moeilijke tijden doormaken, terwijl bovendien hulp in dezen slechts verleent dient te worden als andere instellingen niet meer kunnen doen. De heer WORMMEESTER verdedigt het verzoek van het Ziekenfonds „Zutphen en Omstr.”. Het fonds vraagt slechts een zeker percentage der premie voor de werklooze leden te betalen, zoodat deze zelf toch altijd nog een flink deel blijven betalen. Spr. leest een regeling der gemeente Losser voor en adviseert B. en W. de zaak in dezen geest nog eens te willen onderzoeken. Nadat hierover nog eenigen tijd is gediscussieerd, verklaren B. en W. zich bereid deze aangelegenheid nog eens nader te bestudeeren. Verordening winkelsluiting. Overeenkomstig voorstel van B. en W. wordt z. h. st. de verordening op de winkelsluitingswet, waarbij in hoofdzaak de bestaande toestand wordt vastgelegd, vastgesteld. Overdracht stukje grond. Goedgekeurd wordt de overdracht vaneen stukje grond aan de Geestersche binnenweg van den heer Klumpers. De heer Hagedoorn draagt financieel bij zoodat het geheele geval de ge meente hoogstens ƒ 50 kost. Opheffing belastingkantoor. De VOORZ. moet tot zijn spijt mededeelen dat hedenmorgen bericht is ingekomen dat het kantoor der Directe belastingen alhier ingaande 15 April a.s. zal worden opgeheven. Begroeting Waterleidingbedrijf 1934. Eenige wijzigingen inde begrooting over 1934 van het Waterleidingbedrijf worden goedgekeurd. Verlaging vastrecht-waterleiding. In verband met het raadsbesluit om de helft over het afgeloopen jaar gemaakte winst aan de afnemers ten goede te doen komen stellen B. en W. voor het vastrechttarief der waterleiding te verlagen overeenkomstig de door B. en W. gemaakte ontwerpregeling. Aldus besloten. Objecten werkverschaffing. Overeenkomstig voorstel B. en W. worden de volgende werkverschaffingsobjecten vastgesteld : 1. Weg door den Respelhoek, geraamd op ƒ 7800. 2. Weg Gelselaar-Stokkumerbroek ƒ 5500. 3. Oude Diepenheimsche weg ƒ 2800. Verder komt nog in aanmerking de z.g.n. Veeweg van de Hooge brug naar de veemarkt, terwijl B. en W. denken voor te bereiden een algeheele verbetering van den kunstweg Geesteren—Gelselaar. Vooral met dit laatste wordt door den raad instemming betuigd. Onttrekking openbaar verkeer. Aangezien geen bezwaren inkwamen wordt thans definitief besloten tot onttrekking aan het openbaar verkeer van 4 ter plaatse aangeduide en kadastraal nader omschreven stukjes uit den weg Borcuio Neede, ingaande 1 Jan. 1933. Voorts besluit de raad in beginsel tot het aan den openbaren dienst onttrekken vaneen paar weggedeelten over de Horst en langs Hengstegoor. Aankoop grond. In verband met de reconstructie van den Lochemschen weg stellen B. en W. voor aan te koopen van A. Wiegers 10.82 Are grond voor ƒ 750 en van H. J. van Dassen 18 c.A. grond, incl. enkele bepalingen, voor ƒ 48. Aldus besloten. Onverlicht parkeeren. Ingekomen is een verzoek van den A.N.W.B. en K.N.A.C. om een verordening in het leven te roepen betreffende het parkeeren van onverlichte auto’s inde kom Borculo, voorzoover openbare verlichting aanwezig is. B. en W. stellen voor een dusdanige verordening vast te stellen, volgens concept. De heer SOETEKOUW acht het begrip openbare verlichting te vaag, waarna de VOORZ. voorstelt vast te stellen dat als verlicht worden beschouwd wegen waar de lichtpunten niet meer dan 40 M. van elkaar verwijderd staan. Aldus wordt de verordening vastgesteld. Verordening persoonlijke diensten. B. en W. stellen voor de verordening op de persoonlijke diensten, ook in verband met oefeningen van den luchtbeschermingsdienst te wijzigen en om de vergoedingen te verlagen tot 15 cent per uur en voor nachturen 20 cent. De heer WORMMEESTER verzet zich zeer tegen deze verlaging, waardoor arbeiders en te werkgestelde werkloozen finantieel nadeel zouden ondervinden. De VOORZ. zegt dat B. en W. dit niet bedoelen. Na wat heen en weer gepraat wordt besloten voor personen, die zijn aangeslagen inde inkomstenbelasting voor een belastbare som van ƒ 700 of minder resp. f 0.30 en ƒ 0,40 betaald zal worden. voor beter gesitueerden de helft, n.l. resp. f 0,15 en ƒ 0,20. De verordening wordt hierna vastgesteld. De heer SOETEKOUW wijst er ineen uitvoerig betoog nog even op dat ten aanzien van den luchtbeschermingsdienst verschillende personen voor bepaalde diensten gemoedsbezwaren kunnen hebben en verzoekt de Voorzitter daar dan rekening mede te willen houden, zooals de wet dat ook doet ten aanzien van militaire diensten. De VOORZ. zet uiteen dat het hier juist gaat om anti-militaire diensten, doch de heer SOETEKOUW meent dat dit slechts een kwestie van opvatting is. Jaarwedden wethouders. B. en W. stellen voor om aan Ged. Staten voor te stellen wederom voor 2 jaar de wethoudersjaarwedden te bepalen op ƒ 275 per jaar. Aldus besloten. „De Berkelstreek”. Voor de benoeming vaneen lid van den Raad van Commissarissen der Electr.-Mij. „De Berkel-treek”, wegens bedanken van den heer H. J. te Veldhuis A.J.zn., die inden Raad van Beheer is benoemd, worden door B. en W. zonder voorkeur voor een van beiden aanbevolen de heeren Elzas en Soetekouw. Bij eerste vrije stemming is de uitslag : Elzas 4, Soetekouw 5, Sasse 1 en 1 st. blanco; bij tweede vrije stemming verkrijgen Elzas 7, Soetekouw 2, Sasse 1 en blanco 2 st., zoodat de heer Elzas is benoemd, die deze benoeming aanneemt. Een protestmotie. Naar aanleiding van het niet-herbenoemen van de Burgemeester van Borculo als lid van den Raad van Beheer wenscht de heer ELZAS een woord van protest te laten hooren en een motie in te dienen, waarin de Raad deze houding afkeurt en besluit dit ter kennis van „De Berkel;treek” te brengen. De heer SOETEKOUW acht dit een verkeerde tactiek. De Raad kent de argumenten en hij acht het niet inden haak dat de heer Elzas niettegenstaande dat, toch een uitspraak van den raad wil. Drukte de heer Elzas inde motie zijn spijt uit over dit verloop, dan was het z.i. nog iets anders. De heer ELZAS neemt aan dat de Burgemeester wilde wat recht, eerlijk en billijk was en dat hij handelde in het belang van „De Berkelstreek” -n van de gemeente. De heer ROETERINK doet enkele mededeelingen aan den raad omtrent de laatste aandeelhoudersvergadering op 25 Januari. Den Directeur was ziekteverlof verleend. Aftredend als lid van den Raad van Beheer was de heer Van Welie, doch de meerderheid wenschte hem niet weer candidaat te stellen. De voordracht luidde : 1. H. J. te Veldhuis A.J.zn. ; 2. G. J. ten Cate. Met 22 st. en 6 blanco werd de heer Te Veldhuis gekozen, die de benoeming, gezien de omstandigheden, aannam. De meening der Borculosche afgevaardigden was dat het het beste is dat de heer Van Welie tijdelijk uit den Raad van Beheer verdwijnt. Blijkt hij dan niet de hinderpaal geweest te zijn, dan kan zooveel te spoediger rehabiltatie volgen. De heer SOETEKOUW vraagt den heer Elzas of hij nu alsnog de motie in stemming wil doen brengen, waarop deze bevestigend antwoordt. Hij ziet inden Burgemeester het hoofd der gemeente en acht dus de gemeente onwaardig behandeld. Nadat nog gepoogd werd de motie te doen wijzigen inden zin dat deze afloop betreurd wordt, sluit de VOORZ. tenslotte de discussies en verzoekt den heer Elzas zijn motie in te trekken. De heer ELZAS zal, nu de Burgemeester zelf dit vraagt, daaraan voldoen. Toezicht Lager Onderwijs. Overeenkomstig voorstel van B. en W. wordt wegens vertrek eervol ontslag verleend aan den heer Groot Enzerink als lid van de Comm. van toezicht op het L. O. De voordracht voor deze vacature luidt: 1. P. Dillingh ;2.J. A. van Brugge. Met 10 st. en 1 op den heer van Brugge wordt de heer Dillingh benoemd. Rondvraag. Weth. TE VELDHUIS dankt de Voorzitter voor diens beste wenschen voor 1935 en wenscht oók hem en de zijnen alle goeds toe. De heer ELZAS vraagt nu reeds een uitspraak van den raad omtrent het wederom beschikbaar stellen vaneen evengroot bedrag als van het N. C. C. wordt ontvangen ten dienste van het plaatselijk Crisis-Comité. De Raad voteert bij voorbaat dit bedrag. De heer SOETEKOUW verzoekt B. en W. nog eens verlaging van Personeele belasting voor caféhouders onder oogen te zien. Het is n.l. bij de wet mogelijk dat den, raad bepaalt dat de verlofsen vergunningslocaliteiten voor den aanslag worden gelijkgesteld met winkels. De heer WORMMEESTER geeft dan in overweging de geheele Personeele belasting te herzien, b.v. ook de klasserangschikking. Nadat nog eenige minder belangrijke aangelegenheden zijn aangevoerd volgt sluiting der openbare vergadering. --- FEUILLETON Overwonnen en toch Overwinnaar door VEDEKA 58) Een wagen ophalen, ging ook niet. Trouwens zou dat ook te veel schokken. Goede raad was duur. „’t Lijkt mij ’t beste, dat we eerst den man bij de hut zien te krijgen. Daar is mogelijk wel wat te vinden. Vandaar gaan wij naar de plaats en als dominé dan naar ’t dorp wou gaan om dokter op te halen.” Kalm en rustig had de boer die woorden geuit. ’t Was alsof hij ’t een heel doodgewone zaak vond, dat zijn aartsvijand naar zijn hoeve gebracht werd. Zoo werd afgesproken. Voorzichtig beurden de boer en één der agenten Arie op. Ze zouden om beurten dragen, want ’t was nog al een heele afstand. Eindelijk kwamen ze aan de vervallen woning. Hier ging de dominé bij ’t gezelschap vandaan en spoedde zich naar het dorp. In al dien tijd had Arie nog geen teeken van leven gegeven. Nu werd eerst eens omgekeken naar iets waar ze den strooper geschikt op konden vervoeren. Eindelijk meende men ’t best te doen, een oud laddertje, dat achter de woning lag, er voor te nemen. Hier wilden ze een plank op leggen, en dan was de gewonde beter te vervoeren. Op Vredenburg zag men den zonderlingen stoet naderen. Voorop liep boer Jaspers, dan volgden de twee anderen, die iets tusschen zich in droegen, en achteraan de hond van Ds. Van Staveren. Den predikant zelf zagen ze niet. Zou hem een ongeluk overkomen zijn ? Zeker was hij het die op de draagbaar lag. Wie schetst echter de verbazing, toen men bij aankomst op ’t heem zag dat niet de dominé op de baar lag, maar Arie ; Arie de strooper ! Vragend keek men van den boer naar de veldwachters. Maar werkelijk vragen, daar had men den moed niet toe. En de drie mannen lieten niets los. De veldwachters droegen Arie naar binnen en legden hem inde keuken op den vloer. Juist hadden ze hem neergelegd, toen de dokter binnenkwam. Hij onderzocht de wonde, en trok bedenkelijk de schouders op. „Veel bloed verloren, zal ’t wel niet halen,” mompelde hij, en voegde er aan toe : „Kogel de linkerlong geraakt, voor ingekomen en op den rug weer het lichaam verlaten. Vermoedelijk zelfmoord ?” Bij deze woorden keek hij vragend de dienders aan. Deze knikten en de oudste sprak : „Hij wordt verdacht de brandstichter van hedennacht te zijn. Uit vrees gearresteerd te worden heeft hij zich vermoedelijk van kant willen maken.” „Dan heeft hij ook meer op zijn geweten,” meende de dokter. „Nu, hij zal het rechtsgeding wel niet beleven.” „Mogelijk is ’t een geluk voor hem. Hij heeft van ’t leven toch geen goeds meer te wachten,” merkte één der aanwezigen op. Jaspers keek den spreker verwijtend aan en zei : „Arie heeft ook een ziel te verliezen.” „Zeker,” haaste de eerste zich den boer toe te stemmen, want hij wilde maar liever geen gesprek met Jaspers over dit onderwerp beginnen. Deze was dit ook in ’t geheel niet van plan. Hij moest maar al denken aan Arie. Als die man zoo de eeuwigheid inging, hoe vreeselijk moest dan het ontwaken zijn aan de overzijde van het graf. Geen vergeving gevonden, maar ook niet gezocht. Immers de laatste nacht van zijn leven getuigde nog van z’n zondig bestaan. Maar hij werd uit zijn gedachten opgeschrikt. De dokter had zijn onderzoek voleindigd. De wonde beter verbonden, maar gaf te kennen dat verder vervoer noodlottig voor den ongelukkige kon zijn. Wel zag hij er tegen op om ’t den boer te zeggen. ’t Zou hard zijn van dezen te vergen den booswicht in zijn huis te verplegen. „Man,” zoo sprak ineens vrouw Jaspers, „als we nu dat ledikant eens van den zolder haalden en we zetten het inde voorkamer, dan konden we daar den armen stakker heenbrengen. Hij heeft daar een rustig plekje, ’t Is toch ook een mensch.” Die woorden waren een heele verlichting voor den arts. En ook de boer keek zijn vrouw dankbaar aan. Even daarna lag Arie doodsbleek op het ledikant in het prachtige vertrek van Vredeburg, dat tot ziekenkamer was ingericht. De dokter gaf nog de noodige voorschriften hoe te handelen als Arie nog bij kennis zou komen, wat hij evenwel zeer betwijfelde. Mocht het echter toch gebeuren, dan moest men onverwijld den dokter ophalen. Ook beloofde deze dien dag nog even weer op de boerderij aan te zullen komen. Met den predikant keerde hij nu naar het dorp terug. Natuurlijk werd er dien dag druk gesproken over ’t voorgevallene. En vanzelf raakte men niet uitgepraat over de handelwijze van boer Jaspers. Men kon er niet goed bij. Velen meenden, nu ja, de boer zou niet onmenschelijk willen zijn, maar hij zou hem dan toch wel zoo gauw mogelijk weer van de plaats willen hebben. Dat boer Jaspers zijn doen enkel als plicht beschouwde, een plicht dien hij zoo goed mogelijk moest vervullen, omdat zijn Meester hem geleerd had, zijn naaste lief te hebben, dat begrepen slechts twee, n.l. de dominé en Pieter Hagen. HOOFDSTUK XIX. Een bekentenis. ’t Was stil inde ziekenkamer. Een getempeerd licht viel binnen. Aan het ledikant zaten boer Jaspers en de rijksveldwachter. Deze laatste was gebleven om zoodra de brandstichter bij kennis was en er toe in staat was een verhoor te ondergaan, dit af te nemen. Uur na uur verstreek. Meestal zwijgend, af en toe fluisterend sprekend, hielden zij de wacht. Geen wonder, dat ze weinig spraakzaam waren. leder had zoo zijn eigen gedachten. Jaspers, die aan ’t hoofdeinde zat, keek geruimen tijd naar het bleeke gezicht. Daar lag nu zijn vijand, de man die hem zooveel leed had berokkend. Gevangenschap, schande, had hij over den boer gebracht. En nu weer dit. Toch dacht Jaspers weinig aan ’t geen hij had moeten lijden. Neen, geheel iets anders vervulde zijn ziel. Medelijden hadi hij met den ongelukkige. Kwam de man weer bij, en werd hij weer beter, dan stond de politie gereed hem te arresteeren en zou Arie, door eigen schuld, de gevangenis in moeten. Maar was dat nog niet oneindig beter, dan zoo de eeuwigheid in te gaan ? Zeker, over die dingen dacht hij na, maar ook over wat anders, ’t Lijkt wonderlijk, gezten bij dit bed, dat hoogstwaarschijnlijk een doodsbed zou worden, begon de boer zich zelf te beschuldigen. (Wordt vervolgd). --- De Pluimveehouderij en de Crisis Inde kringen der pluimveehouderij heerscht een zekere onrust, die in vergaderingen en moties tot uiting komt. Ten einde zich omtrent den economischen toestand van dat bedrijf nader te oriënteeren, heeft de Pers zich gewend tot den Minister van Economische Zaken. Deze verwees naar Mr. D. A. A. van Rhijn, Secretaris-Generaal van het Departement van Economische Zaken, tevens Voorzitter van het College van Regeeringscommissarissen. De toestand van het bedrijf. De eerste vraag luidde : is de toestand inde pluimveehouderij onbevredigend ? Helaas is dat inderdaad het geval, luidde het antwoord. De pluimveehouders behooren als regel tot een categorie der bevolking met een zwakken economischen weerstand. Reeds in normale tijden hadden zij een sober bestaan. U begrijpt dus hoe moeilijk de crisis den toestand heeft gemaakt. De Minister streeft zooveel mogelijk naar verbetering. Maar zooals op elk terrein der crisispolitiek zijn haar mogelijkheden ook hier beperkt. Voorstellen tot verbetering, die uit het bedrijf opkomen, worden alle nauwkeurig onderzocht. Maar tot nu toe is nog geen enkel middel gevonden, dat meer baat kan brengen. Is de toestand op dit oogenblik ongunstiger dan het vorige jaar ? Dit is werkelijk zoo, hoewel de eierprijs de laatste week wat beter was. De prijs van het ei is sterk afhankelijk van hetgeen dit product op de buitenlandsche markt kan opbrengen. Daar de uitvoer naar Duitschland is gelimiteerd, is vooral de positie van onze tweede exportmarkt, n.l. Engeland, van beteekenis. In Januari was de prijs van het ei daar in Engelsche munt lager dan het vorige jaar. Daar komt dan nog bij, dat de koers van het pond ook nog is gedaald. Dat alles heeft direct zijn terugslag op de prijzen, die in Nederland worden betaald. De teeltregeling. Vervolgens kwam men op de teeltregeling en vroeg of deze op een juisten economischen grondslag berust. Zeer zeker, antwoordde de heer van Rhijn. De teeltregeling berust op twee beginselen. Het eerste beginsel is, dat de pluimveestapel moet worden ingeperkt om een te groot aanbod van eieren tegen te gaan. Vandaar, dat de capaciteit der broedmachines aan banden is gelegd. Van dezen maatregel zal een prijsverbeterende tendenz uitgaan. Vooral de dearing-moeilijkheden met Duitschland maken een teeltbeperking noodzakelijk. Want ongeveer 3/4 deel van den geheelen Nederlandschen export gaat tot nu toe naar Duitschland. Door het gebrek aan deviezen is de Duitsche export vanaf 1 Januari ernstig beperkt. Voor de volgende driemaandelijksche periode moet misschien met een nog grootere beperking worden rekening gehouden. Wil men dus een onhoudbaren druk op de binnenlandsche markt voorkomen, dan zijn maatregelen tot vermindering van het aanbod van eieren onvermijdelijk. Maar aldus de heer van Rhijn —, de pluimveestapel moet niet alleen worden ingeperkt, hij moet ook worden verbeterd. Dat is het tweede beginsel der teeltregeling. Er wordt naar gestreefd de qualiteit van het Nederlandsche ei op te voeren, waardoor het op de wereldmarkt tegenover de eieren uit andere landen een sterkere positie inneemt. Bovendien kan opvoering der legcapaciteit leiden tot verlaging der productiekosten van het ei, hetgeen de winstmogelijkheid vergroot. Inde teeltregeling ligt een prikkel om broedeieren te betrekken van erkende fokkers. Men mag n. aannemen, dat de eieren van deze fokkers de gewenschte rasverbetering brengen. Zijn er niet meerdere pluimveehouders, die deze geheele teeltregeling over boord willen werpen ? Inderdaad, luidde het antwoord. De critiek is o. gericht tegen het fokkerijwezen, dat onvoldoende waarborgen zou bieden. Al is hier nog verbetering mogelijk, dat is nog geen reden om het kind met het badwater weg te werpen. Het wegvallen van de bepalingen tot beperking van den pluimveestapel zou de vrije werking der onbeteugelde economische krachten herstellen. Alsdan zouden tal van pluimveehouders door uitbreiding van hun pluimveestapel trachten den lageren prijs, dien zij ontvangen, goed te maken dooreen grooteren omzet, ten einde eenzelfde totaal-uitkomst te verkrijgen. Op deze wijze zou het bedrijf door toenemende prijsverlaging steeds dieper inden put geraken. De exportheffingen. Daarna werd geinformeerd naar de heffing aan de grens bij den export van eieren naar Duitschland. Zijn deze in het belang der pluimveehouderij, zoo werd gevraagd. Zeer zeker, werd geantwoord. De prijs van het ei in Duitschland is vrij wat hooger dan de prijs in Nederland. Van onze totale Nederlandsche productie wordt plm. 22]/2 % in Duitschland afgezet. Waren nu geen speciale maatregelen genomen, dan zouden de exporteurs de ejeren goedkoop van de Nederlandsche producenten kunnen betrekken en die met een groote winst in Duitschland verkoopen. Door de heffingen v'ordt de buitensporige winst van de exporteurs tijdig afgetapt. Besteding der heffingen. De nieuwsgierigheid was geprikkeld. En de vraag werd gesteld : op welke wijze denkt de Minister dezen „kippenpot” te besteden ? Ik geloof aldus de Heer van Rhijn —, dat ik de pluimveehouders op dit punt volkomen kan geruststellen. De vrees is uitgesproken, dat dit geld ten goede zou komen aan bloembollenkweekers, visschers of andere groepen, die ook uit het landbouwcrisisfonds steun ontvangen. Dit ligt niet in het voornemen. Het is de bedoeling van den Minister, dat de gelden, door de exportheffingen opgebracht, ook aan de pluimveehouderij ten goede komen. In welken vorm, zoo informeerde men nader. Ja, dat is een moeilijke vraag, waarop ik U thans geen antwoord kan geven. Een uitkeering „per kip” • als tegenhanger van de uitkeering per koe is moeilijk te verwezenlijken, zoowel om de groote administratieve bezwaren als om het betrekkelijk geringe reëele voordeel, dat ermede wordt bereikt. Men zou zich kunnen indenken, dat. met het beschikbare bedrag de export wordt bevorderd, het fokkerijwezen aangemoedigd, een reclamecampagne begonnen, enz. Nuttige doeleinden, waarvan het geheele bedrijf profiteert, zijn wel te vinden. Restitutie van graanrechten. Onder de ontevreden pluimveehouders wordt vooral de eisch van restitutie van graanrechten gehoord. Daarom werd gevraagd daaromtrent nog te willen inlichten. U raakt daarmede inderdaad het meest besproken punt, waarop ik gaarne wat uitvoerig inga, was het antwoord. Zooals U weet, moet op het oogenblik van ingevoerde granen een invoerrecht van ƒ 1.50 worden betaald. Nu vormen granen een grondstof der pluimveevoeders. Aangenomen is, dat de graanrechten het ei met ongeveer y2 cent per stuk duurder maken. De wensch der pluimveehouders is nu, dat hun die halve cent per ei zal worden gerestitueerd. De Minister heeft ineen bepaald opzicht de billijkheid van dezen wensch erkend. Hij heeft n.l. voor eieren, die naar het buitenland worden geëxporteerd, een restitutie toegekend om de positie van het ei op de wereldmarkt niet te verzwaren. Op deze wijze wordt de export bevorderd, hetgeen van groote beteekenis is, omdat de export den prijs op de binnenlandsche markt optrekt. Maarde pluimveehouders zijn hiermede niet tevreden. Zij willen niet alleen een restitutie op de eieren, die naar het buitenland worden geëxporteerd, maar een restitutie op alle eieren, en wel met uitkeering ervan rechtstreeks aan de pluimveehouders. Ik geloof niet aldus de heer van Rhijn —, dat de pluimveehouders zich voldoende hebben ingedacht welke bezwaren hieraan verbonden zijn. Restitutie op de binnenlandsche eieren zou een bedrag van 6 millioen gulden kosten. U begrijpt, dat dit in het Landbouwcrisisfonds een geducht gat zou slaan, .waarvoor geenerlei dekking aanwezig is. Bovendien : gelijke monniken, gelijke kappen. Ontvangen de pluimveehouders restitutie van graanrechten, dan moeten de varkenshouders en de melkveehouders eenzelfde voorrecht ontvangen. De dag, dat men daartoe besluit, beteekent het faillissement van het Landbouwcrisisfonds. Tot schade toch ook van tal van pluimveehouders, die op dit oogenblik b.v. voor de rogge, die zij telen, een toeslag van f 3.— per 100 K.G. ontvangen. Maar wat mij vooral betreft vervolgde de heer van Rhijn is, dat de pluimveehouders zich er nog zoo weinig rekenschap van geven, wat de gevolgen zijn van restitutie op den uitvoer, onder de verhoudingen inden eierhandel, zooals deze tot nog toe zijn. Men moet scherp voor oogen houden, dat de restitutie op de eieren, die naar het buitenland gaan, den export prikkelt en den prijs op de Nederlandsche markt optrekt. Gaat men nu een rechtstreeksche restitutie aan de pluimveehouders geven op alle eieren, dan moet de restitutie, die thans alleen bij eport wordt gegeven, natuurlijk vervallen. Daarmede vervalt de prikkel tot export en zal prijsverlaging op de bmnenlandsche markt het te verwachten gevolg zijn. Extra voordeel van deze wijze van restitutie■erleening hebben de pluimveehouders dart niet. Wat aan den eenen kant gerestitueerd zou worden, zou aan den anderen kant door den lageren prijs weer minder worden ontvangen. Pluimveehouders, die zouden juichen over recht-treeksche restitutie, zouden zich blij maken met een doode musch. Voorts zou het Landbouwcrisisfonds ettelijke millioenen armer zijn. Zou rechtstreeksche restitutie op alle geproduceerde eieren administratief gemakkelijk uitvoerbaar zijn, zoo vroegen wij nog. Ook hier vrees ik moeilijkheden, was het antwoord. Men zal natuurlijk moeten voorkomen, dat eieren, waarop eenmaal restitutie is gegeven, niet opnieuw worden aangeboden. Er zouden dus centrale inleveringsplaatsen moeten worden gevormd, waar de eieren, waarvoor restitutie is ontvangen, b.v. worden gestempeld. Intusschen blijft ook dan nog fraude mogelijk. U ziet, dat het wel begrijpelijk is,, dat de Minister aan den roep om rechtstreeksche restitutie van graanrechten op alle eieren geen gehoor heeft gegeven. Nieuwe plannen. Laat ik er nog eens uitdrukkelijk op mogen wijzen zco ging de heer van Rhijn voort —, dat de bestaande economische toestand ook den Minister niet bevredigt. Wij zitten dus niet bij de pakken neer ; nieuwe plannen ter verbetering worden onderzocht. De heer Tukker, die zich als directeur der pluimveecentrale zoo met hart en ziel aan de pluimveehouderij geeft, heeft verschillende mogelijkheden in onderzoek. Kunt U daarover nog iets mededeelen ? Ik wil dat gaarne doen was het antwoord —, omdat een van deze plannen dezer dagen is verwezenlijkt. Zoo straks deelde ik LI reeds mede, dat voor de eieren naar het buitenland een restitutie van Yl cent is vastgesteld om de positie van het Nederlandsche ei op de wereldmarkt door de heffing op granen niet te schaden. De vraag is onderzocht of dit bedrag van Yi cent thans nog op een juiste berekening berust. Latere crisismaatregelen hebben veroorzaakt, dat in het pluimveevoeder duurdere, eiwitrijke bestanddeelen moeten worden verwerkt. Onderzocht is nu of ook hiervoor een restitutie moet volgen. De Minister heeft Dinsdag 1.1. een gunstige beslissing genomen, waardoor de restitutie van f 0.50 tot ƒ 0.70 stijgt. Het gevolg hiervan zal zijn, dat de prijs van het ei een krachtigen steun ondervindt. In nader onderzoek is plan om de pluimveehouderij in hoofdzaak te beperken tot die deelen des lands, waar zij een voornaam bestaansmiddel vormt. Er zijn streken, waar reeds een flinke steun uit het landbouwcrisisfonds wordt genoten b.v. voor -tarwe, peulvruchten, vlas en bieten. Deze akkerbouwgebieden zouden de pluimveehouderij moeten loslaten om de bedrijven op het zand te helpen. Intusschen is de uitwerking, hoe billijk de gedachte zelve is, niet gemakkelijk. Moet men het weidebedrijf op de klei ook van de pluimveehouderij uitsluiten ? Hoe moet het gaan met de gemengde ondernemingen ? Hoeveel kippen moet een boer voor eigen gebruik in zijn gezin kunnen houden ? Is dit alles Voldoende te controleeren ? Zoo zouden nog tal van vragen kunnen worden genoemd. Het beste zou uiteraard zijn zoo eindigde de heer van Rhijn dat deze en andere plannen niet verder zouden behoeven te worden overwogen, omdat de exportpositie verbetert. Maar zoolang dat niet het geval is, zullen noodmaatregelen moeten worden gezocht en toegepast ter instandhouding der pluimveehouderij. ---