Familiebericht v, A. J. ten Elsthof; Johanna Hendrika Starink, 1 j„ d. v. G. Starink en J. H. te Paste. --- De publiekrechtelijke Landbouworganisatie I. Gaarne verleenen wij plaats aan onderstaande uiteenzetting. Omtrent het begrip eener publiekrechtelijke landbouworganisatie bestaat bij velen een vage voorstelling. De gedachtenwisseling daaromtrent kon pas na de bevrijding van ons land in het openbaar geschieden. Ten einde deze in bepaalde banen te leiden en begripsverwarring te voorkomen, heeft de Stichting voor dén Landbouw, gevormd door de drie Centrale Landbouworganisaties en de drie Landarbeidersbonden gemeend goed te doen enkele richtlijnen vast te stellen en de grondslagen waarop de publiekrechtelijke Landbouworganisatie berusten moet, uiteen te zetten. Uiteraard is deze eerste mededeeling niet volledig en niet uitgewerkt, aangezien hieromtrent juist nader overleg met de bedrijfsgenooten, hun organisaties en ook met de Overheid, die ten slotte onze plannen za.l moeten goedkeuren, noodig is. I. Grondslagen. Al degenen, die tot eenzelfde beroep of bedrijf behooren, hebben naast ’n strikt persoonlijk doel, maatschappelijk bezien objectief een gemeenschappelijk doel: de voorziening ineen bepaalde maatschappelijke behoefte. Deze beide doeleinden zijn slechts te bereiken door samenwerking van de beroeps- of bedrijfsgenooten. En deze samenwerking zal slechts tot een bevredigend gemeenschappelijk resultaat leiden, indien ze geordend wordt. Daartoe is regeling noodig van de onderlinge betrekkingen tusschen de bedrijfsgenooten, regeling van hun rechten en plichten en wel op zoodanige wijze, dat de werkzaamheden gericht zijn zoowel op het succesvol vervullen van de eigen functie als op het streven naar het gemeenschappelijk doel. Al degenen die, op welke wijze dan ook, in verschillende functies, zoowel leidende als uitvoerende, dus als ondernemer of als arbeider, ineen bepaald beroep samenwerken aan de voorziening ineen bepaalde maatschappelijke behoefte, vormen een beroepsgemeenschap. Het is daarbij een plicht van den Staat zijn medewerking daartoe te verleenen door de georganiseerde beroepsgemeenschap te erkennen en de noodige waarborgen te geven, dat de beroepsgemeenschap het haar toekomende gezag kan doen gelden. Allen die, hetzij als ondernemer, hetzij als arbeider werkzaam zijn in eenigen tak van bodemcultuur en samenwerken tot voorziening inde maatschappelijke behoefte aan de producten van den bodem, behooren tot de beroepsgemeenschap van het agrarische bedrijf. Deze georganiseerde bedrijfsgemeenschap hebben wij op het oog, als wij in het vervolg spreken van de publiekrechtelijke landbouworganisatie. IX. Doel, karakter. Uit het bovenstaande volgt, dat het doel van de publiekrechtelijke landbouworganisatie tweeledig is, h.l. de geordende samenwerking van alle bedrijfsgenooten tot stand te brengen, die gericht is op: 1. een zoo groot mogelijke welvaart van de bedrijfsgenooten; 2. een zoo goed mogelijke voorziening inde maatschappelijke behoeften aan producten van den bodem. Tot waarborg van dit laatste doel, houdt de Staat toezicht op de publiekrechtelijke landbouworganisatie. Deze organisatie is echter niet een orgaan van den Staat, noch moet men daarbij denken aan de L.C.O.’s, de bedrijfschappen of aan een of ander zuivere overheidsinstantie. De publiekrechtelijke landbouworganisatie is iets geheel nieuws, zij staat los van den Staat, zij heeft een eigen zelfstandig doel, eigen gezag en eigen bevoegdheden. De publiekrechtelijke landbouworganisatie is dus geen ambtelijke instelling, maar eendoor de boeren, tuinders, kweekers en hun arbeiders gevormd en bestuurd orgaan, een echte „boeren’-organisatie derhalve, zij het met een zeer bepaald en geheel nieuw karakter en een inhoud, die de bedrijfsgenooten er zelve aan geven. Omtrent dit karakter in het kort het volgende: a. Het maatschappelijk karakter; dit behoeft na het voorafgaande geen toelichting meer. b. Het publiekrechtelijke karakter; dit in tegenstelling met de privaatrechtelijke vereeniging, die tusschen een groep personen uit vrijen wil wordt gevormd. Hier gaat het om het publieke belang van de gemeenschap. Het publieke karakter brengt mede, dat de regelen, die de organisatie stelt, 'bindend zijn voor allen, die tot de organisatie behooren. c. Het verplicht lidmaatschap; dit is eigenlijk niet de juiste uitdrukking, daar het lidmaatmaatschap vanzelf voortvloeit uit het feit, dat men het beroep van boer, tuinder of landarbeider uitoefent. Men kan zich niet aan het lidmaatschap onttrekken, dan door op te houden het beroep uitte oefenen of een ander beroep te kiezen, op dezelfde wijze als men zich slechts aan het lidmaatschap of het ingezetenschap vaneen gemeente kan onttrekken, door naar een andere gemeente te verhuizen. d. Het autonome karakter. Hiermede wordt bedoeld, dat de publiekrechtelijke landbouworganisatie zelfstandig verordeningen kan maken, zooals een Waterschap en een Gemeente dat kunnen. III.De inrichting van de publiekrechtelijke landbouworganisatie. Op grondslag van het hierboven gestelde doel en karakter moet thans de inrichting vaneen publiekrechtelijke landbouworganisatie plaats hebben. Dit kan uiteraard op verschillende wijzen geschieden. Gestreefd moet worden naar een zoo doeltreffend mogelijke inrichting, gelet op doelstelling en karakter. 1. De publiekrechtelijke organisatie moet een bestuur hebben. Dit bestuur moet op een of andere wijze door de bedrijfsgenooten worden gekozen. In dat bestuur moeten zoowel ondernemers als arbeiders zitten. Ten aanzien van de behandeling van loonen en areidsvoorwaarden moet de steunverhouding tusschen ondernemers en arbeiders gelijk zijn. 2. Het is noodig, dat gevormd worden: een landelijk bestuur,’ provinciale besturen en plaatselijke of streekbesturen, 3. De besturen leiden het geheel en nemende beslissingen. Zij zullen echter van tijd tot tijd overleg moeien plegen met de bedrijfsgenooten. Dat overleg zal het meest intensief kunnen geschieden tusschen de bedrijfsgenooten met de plaatselijke besturen, uiteraard minder intensief met de provinciale besturen en nog minder met het landelijke bestuur. 4. De bevoegdheden van de besturen dienen geregeld te worden. In het algemeen regelt het landelijk bestuur de algemeene landelijke aangelegenheden, ter uitvoering waarvan de provinciale organen kunnen worden ingeschakeld; de gewestelijke besturen regelen de typisch gewestelijke zaken, onder toezicht van ’t landelijk bestuur en voor de uitvoering waarvan het gewestelijk bestuur de plaatselijke besturen inschakelt. Voor zooveel zuiver plaatselijke zaken te regelen zijn, geschiedt dit door de plaatselijke besturen onder toezicht van de gewestelijke besturen. 5. Het landelijk bestuur zal op de eerste plaats moeten bestaan uiteen vrij grooten landelijken Raad, die een coördineerende taak heeft en een almeene beleidstaak, voorts een dagelijksch bestuur en verder een aantal afdeelingen voor de onderscheidene bedrijfstakken, die de behartiging van de speciale belangen op zich nemen en waar dus de technischeconomische deskundigheid ’n belangrijke rol speelt. Van deze afdeelingen noemen wij bijv. de afdeelingen voor tuinbouw, den boschbouw enz. en voorts afdeelingen voor de algemeene zaken (grondpolitiek, emigratie, voorlichting enz.) en voorts de sociale zaken. 6. Nader moet worden vastgesteld, op welke wijze de afdeelingen gevormd worden. Dit zal al naar den aard van de afdeeling verschillend zijn. Daarbij zullen de bestaande organisaties op technisch-economisch gebied kunnen worden ingeschakeld. Te denken is hierbij aan de zuivelbonden, de veilingsvereenigingen, de stamboeken enz. 7. Geregeld moet worden de bevoegdheid van deze afdeelingen en de verhouding tusschen deze afdeelingen en den Raad en het dagelijksch bestuur. 8. Inde provinciale organen zal eveneens het vormen van afdeelingen gewenscht blijken. De inrichting daarvan zal afhankelijk zijn van de bijzondere verhoudingen in ieder gewest. 9. Onder ’t oog moet worden gezien, hoe de verhouding dient te zijn tusschen een afdeeling van het landelijk orgaan en die vaneen provinciaal orgaan. Ook hier zal de regeling kunnen verschillen al naar gelang de verhoudingen inde provincie en inde betrokken bedrijfstak. ---