Kanttekeningen . ACHTERHOEKS. Kanttekenaar is een Aehterhoeker. ’n Heel gewone Aehterhoeker en daar is hij trots op. Ik heb dan ook een gruwelijke hekel aan mensen uit deze streek die er zich voor schamen dat ze „maar” Aehterhoeker zijn. La.atst zat ik met een kennis inde trein en we zaten gezellig te praten. We' waren alleen en spraken ’t Gelders dialect. Toen er echter bij eèn station twee dames instapten, ging rnjjn waarde kennis Hollands tegen me praten. Hij schaamde zich over zijn moedertaal ! Ik ben dialect blijven spreken en de oudste woorden soms reeds in onbruik geraakt. – heb ik gebezigd. ’ – . I)e dames hebben in hun verwaande Zotheid om mij gegicheld. Die man Praatte ook zo gek. ‘■.Moet je hore wat die man een raar taaltje praat.” "Och, juffrouw, zo proat ze now in ’t toggebreudjesland”. • --- De economische toestand in Oost-Indonesië • fx,sVCï’^ictJ VU(-)i riet uuot betreffende de In,d® sische P stand heeft Minister Taïndone'aCj,e toef Qp dit gebied een eCOnmedegedf1,,ruitgang valt te constate- Vctel van de exP°rt is begor,- bela let l>eTfe van corpa, welke voor de ren" voorai f van de gehele exportwaarde • nen, pet' o°rleeenW°ortvan specerijen, copal, rot-Y° kde e* vertoont een stijging; terwijl ° en yis de eerste helft >an dit jaar Wvt>ïïgse profetie ovfrtrof. --- „De NOtenkrakers” naar Indië pmbet' zal onder’ auspiciën van od 23 V„]e Inspanning Welzijnsverzor- Nat'0’?. als vierde front-en„ing Ih-die r indië vertrekken het geaelfe> dat, onder schap ’V Jaap voor drie maanden leiding zal gaan brengen aan ontsParon op de voorposten. jaiiitai1'” --- WEEKBERICHT. Weinig wind. ïicr of mistig weer met weinig vrind ‘en overwegend droog. OP ver-SSdene plaatsen lichte vorst. J Zaterdag 22 November : --- Belgische Koningskwestie voor jaarwisseling opgelost? , Het Wereldgebeurenyy * M goed ingelichte Naar ■ Jn frluidt. zou dc Kringen ering- nog voor Ke,g'lSnde van dit jaar tot het e!1l‘ssjng van de ko een opl '■ wensen te. Sl'- ningskW| 1 tg Wcimgen is raken. cvenwel duidehet hot Kling de resrelijk we.‘Kl j innemfen en ring hl,eKc Vsluiten zij zal tot verslag Van de jcomell’ jp gn-vais, de com commissie een onderzoek missie . 1(j naar de hou heeft Koning tijdens ding va”ttingspcriode, het de" van oudpierlot, een rapminister ex.minister dc port vouwer en een re’ yiceschau commissie Ser phek van d vprslag van vai3,°tP hebben de toestand pierlot hen laakt, hoeniet documenten miswel deze dienstP hebben sch'«n tonen, dat, al mocht aan to . verwijt treffen, de K°m cven goed geldt ministers, in voor hel . t jp meerdntussen zou l he volk hdid van het «c fe .orden, wel die teil at de arga worden aan. dend zouden zyn en d vorst bü al zijn handelingen steeds het welzijn van D ig]ë voor ogen zou hebben echad. _ , In „La Nation Beige v.m , uige dagen geleden heeft Graaf Louis de Lichtervede, de bekende geschud schrijver van de Belgische monarchie, ter geleg'" 11 e prinsen naar België bij de i Koning slechts weinig go– hoor vindt. Nog kortgeleri den, zo schrijft „Le Peuple" ter gelegenheid van jubir leum van kardinaal Van t Roey, had men verwacht – dat prins Boudewyn naar – België zou terugkeren ten’ einde zich voor te bereiden 1 op het innemen van. zijn j plaats inde senaat, doch \ dit is niet gebeurd. Hetl blad vraagt zich daarom af, of men-er. Inderdaad in y zal slagen de Koning over te halen zijn kinderen naar > België te doen terug keren. – In ieder geval mag thans wel verwacht worden, dat ; de koningskwestie ineen ' rustiger sfeer cn met meer begrip behandeld zal wor-3 den dan tot nu toe het go-C val is geweest. Dat het Belgische leidende – persoonlijkheden is 1 met het zoeken naar een ' spoedige oplossing, blijkt – 'wel uit het feit, dat Paul – van Zeeland, die voorzitter – is van het nationale con– gros voor de oplossing van de koningskwestie, binnen’ kort. voor een veertiental dagen uit Indonesië naar 8 België zal komen. ' ■ van het naamfeest van de Koning een artikel geschre-5T waarin bij er op aam dringt de zonen van Konu Leopold naar Belgie doen terugkeren. , Ook het Belgische liberale kamerlid de heer Reydr°ng er ‘tijdens een redevoering on aan dat de komngskm- naar België zouden terugkeren en hU doopte er aan vast dat hun verblijfplaats een eventuele – ruirkeer van de Koning » i ter zou kunnen vergemak-Va„kt! "socialistische zijde wijst men cr intussen- op, dat een terugkoer van de --- Roofoverval te Sittard Op de Kromweg te Sittard is een handels reiziger van achteren aangegrepen door eenl individu, dat hem van zijn portefeuille met ƒ 500 beroofde. De vermoedclijke dader is ’s nachts van zijn bed gelicht en na verhoor in het Huis van Bewaring te Maastricht ingeslotea. l. ... ï l m --- Het kruideniersbedrijf in groot gevaar Het jaar weer even slecht als 1938 (Van onze Haagse correspoll J .... . Wriifskosten zijn weer hoger dan Hèt kruideniersbedrijf is m groot gevaar. Dede kruidenier dan ooit geen het bruto-winstpercentage. In vele gevallen &erUe,.ent” is vaak minder dan het premie voor ondernemersrisico. Hetgeen hij »ver vrij goed geboerd, thans loon vaneen arbeider. Heeft men inde oorlo£fcla ven slecht voor staat als in kön men zeggen, dat het kruideniersbedrijf er we® reserVes zijn niet voldoende 1938. De rentabiliteit heeft het minimum bereikt- en ve»laging van de winstom.de financieringsproblemen op te lossen. Jndlf» vele kleine zelfstandige kruimarge doorgevoerd zou worden, zullen ongetW^e deniers te gronde gaan. • , Het is bekend, dat de regering zeer terecht poogt de spanning tussen loon en PrÜs te verminderen. Vandaar de, prijsverlagingen voor veje producten en vandaar ook de besprekingen, welke thans worden gevoerd tussen Handel en Prijsbeheersing om de wins marge te verlagen. Het kruideniersbedrijf staat er thans evenwel al zo slecht vooi, dat de geringste verlaging van de winstmarge funest zal blijken te z'jll’ kruideniers achten de huidige • winstmarge f ,te „laag, hetgeen aanleiding geef1 r°t allerlei spanningen in deze sector- Zy Zljn evenwel de Matsten, die gf«»-uik zouden (kunnen) maken van stakingswapen, afgezien nog van “Un bereidheid dit te willen hanteren. Dat neemt echter niet weg, dat °°k aan hun belangen Wel degelijk aandacht moet worden geschonken, evengoed als aan die der land- en tuinbouwers, der arbeiders, ambtenaren enz. KRDH>eNIER VERDIENT ƒ 50. PER WEEK. Het economisch institum voor de Middenstand komt tot de eoaciusje) dat in 1946 de kruideniers .een Settiiddelde omzet hnden van ƒ 55.000. De werkelijke ■ ot bedroeg 15.8 %. Het kosten* bruto-wl” waS 15.4. piet overschot van percent»6eduS gemiddeld ƒ 220.—. Deze ' 0.4 °io l® ontstellend. Het kostenpercenciifers M)n slechts berekend op een getage b V;fllioon van ƒ 2500.—. Dat wil dus waardeer , a,g de kruideniers gemiddeld zeggell’ week uit het laadje neemt voor ƒ 48.— Pel' iir zijn zaak hem daarenboven eigen gebrUf 220. winst °Plevert. Maar nog sleell1* de toestand nog ongunstiger. ovfrl^7lSis de gemiddelde omzet dit eiiswaar -er* n.i. ƒ 62.000. en ook laar ie» t komt op 16.5 %, doch het de brutow‘nhedraagt over het eerste half kosten#61 bfasting nog 2 %) al 16.8 %. Vaar in, dat- over 1947 dc ber)jt boud1 d ‘ o.er zijn dan de brutowinst. drüfskoSteDUl,uldenier kan met eens meer-uJs de week voor- ijuishoudelflke uit* f4B Per n Deze naakte waarheden gaven op»«® „'vreemd licht op de situaüeerPen aNCIEBINGSPROBEEMEN rtie .-men heeft toéh inde Het dooddel! . *«kt de kans op vernog niet. Zijn we goed laging yröwel uitg dg directeur-generaal ingelicht, dan t arentegen ook weinig voor de prpen incidenteie verhoging geneigdheid to ien dit zou leiden tot over te gaan’ het zou moeten zijn, prijsverhoging- O insten Zodanig zijn, dat de indus^‘kruidenier kan profiteren dat daarvan de winstmarge, de boer. dooreen iets ruim e voQI. ?ijn pro. dooreen hogere enPJ lageri, Co;iducten eh de koper u sumptieprijs- ong wcl al te gortig. li/nar CilE standpunt directeur-GENÈRAAL. . dat Prqf- Brouwers Verheugend i3, da‘t de kruieveneens van minder gunstig deniers cr “om hebben zij het voor staan. t , de drastische vorige jaar ook n>e;deeld. In tegen. marge-verlagin« bfeüVenstaaride gegestelling mebpt Beonomisch-Instftuut vens va" -iCnstand meent de direcvoor de Midi prijzen evenwel, tear-generaal v i946 aantodat d! ff, dank” een lage nettonen, dat 0 . msten van het bedrijf Winst de van 1938. Wel weet het dubbeleiiayaSHaagi dat zich sedert men ook in wijzigingen hebben dien belang 11 ten gunste als ten voorgedaan, ongunste- i —_—-— --- Groot gebrek aan veldpredikers Een behoefte aan 25 üe Lég'ercomtlianda»»t Lt.-generaal S. Spoor, heef* *a een radiorede voor de Nederland*6 s^rÜdkrachten de predikanten in jfederia,ki opgewekt naar Ifidonesië te g£an' '•«'adat er in Indonesië een groot g™rei{ aan veldpredikers bestaat. De legercommandant Zeide o.m. : Het is voor dein Indië' een zaak van voortduren gedacht, Qf dg troep wel krijgt, ' J* zij recht heeft, met andere woord*»' * oVer heel Indië bij alle onderdelen v a°ende veldpredikers en aalmoezeniers aanwezig zijn, om alle leden van hun erjl®n regelmatig te bezoeken en te verZ°r°err Helaas is dit op het ten aanzien van het aantal veldprtaiKers niet h t val De geestelijke van de R.- Katn. militairen staat aelukkig- beter voor. De geestelijke verzorgds yan de pro. testanten van de Landmacht is inde loop van dit jaar- in een impasse geraakt dooreen toenemend tekort aan veldPredlkèrs_ Het ontstane tekort deo . zich vooral ernstig gevoelen na lictj,n?et;t-en van de acties op 21 Juli. toen.Jm(mers de troepen oven een aafc?1®1rIJK f rpot gebied Werden versprel ' Hierdoor pJtm *let; voor een ,^er onnro-felljk rnecr dan cen bataljon Voor !,n rekening te nemen' lestaven ue atgelegen , de Wlë‘Tón hadden • gebrek aan Vob*aï{steXï'Po3inals de hospitalen, de specialist evena menig bataljon. verzorgi»6' seh «n J vrouwen*10 r BEHOEFTE. A op bescheiden wijze aan „ ,-e tekort.eLns o? korte termijn 25 ?m drion «Ü» Zdig, waarbij dan nog te vtld ~kerS n, n van de aanwezigen etilW- rd te worden, en inde komt, o» afg5k° nderen aanspraak op n kans lopo Het getal 25 voore naas„e t mat allereerste behoefte. ;; demobi ,eCjits . ook in Nederland gee ziet du end. ,ikanten. Hier in deze uit– Het is be „ pr®d met hun vaak nog i brek is ai gêbied‘'” de zeker niet royale e gestrek jggji jen zijn echter vele slechte. ogel>j die onder gb)te i transpo* jdlig6Ljngen, ver van hun faduizend – gpan dagen moeten doorbren– geestelijk m*0 “ jitstbpünde veldpredir miliekring. de dw. regelmatig te begen, terwb 6taa* lSedikers kunnen htm ker niet w yelap1 zoeken- „iet af- cr 'in' Indië, de luitetaak dus.veldpr®°nee Koningsbergen', De ho°fd i-dont" jn wyn opdracht met nant-KOW da»rod begeven om door heeft Zwiar N.T kerken en predikanten spoed n» t de aan deze noodtoestand contact traCkte’ Het is een onverdradaar te te iH»K dat duizenden flinke een ein° edach!' ais levende leden van de gelijke ê■ iSi die n&ar Irlclië vertrokken,' jonge keker nood2akelijke pastorale protest®, gj 0 deeltelijk zouden moeten !eteel°fg zorg geI* ontberen- beroep op de kerken J, floe tia»*01* zowel als op de afzonderael'6*'' ■ de voorgangers, om in haar h teJl en lüke gelïl mg*l,erKen 1,1 1,1 Btreven dlninee *°nJde te <*»» en te overleg-T,rachtig te preflikfuiten spoedig naar veil Wie v*® „pen vertrekken als veld-Indië *'n‘den node zU aok gemist kunnen predik®*1’ b°°geta<*nte’ waar z« thans be' worden menen '/^n Generaal Spoor • aan deze nood»oestaßs – moet een eind% Komen --- Langzamerhand begint de industrie op Java weer op gang te komen, al moe- LangzamerhandbegintdeindustrieopJavaweeropgangtekomen,almoeten nog dagelijks talrijke moeilijkheden overwonnen worden. Hier ziet men Javaanse jongens aan de radiomontagebanrl inde Philipsfabrieken te Soorabaja, die een dezer dagen met haar werkzaamheden begonnen is. --- De Franse regering afgetreden Stakingsgolf heeft zich uitgebreld Een industriële verlamming dreigt RAMADIER. e/um kabinetsformateur ? rristeren uit bijna all« *. e helpC"‘ deze besprekingen weer Het is Wl- V Hot kabinet Rairtadier gebleken dat v(.ran(l(>ring inde beniet in s^*tan(i te brengen en nadat staande to'-’ u.l(, (!(. premier, Kamaeerst gevraagd, bef dier. o«tB.,3hget gehele Frans.' kabine nade,,,aJ*d betingediend. I»lt u> het ’V.SÏÏS* "a de hevrWding. a rfi-iele verklaring, uitgegeven ineen van dc president, wordt door bet bÜ*ea“adier is afgetreden opdat „ezeg'd, dat – wO-rden gedaan waaibij étappe» publiek en alle partijen hun de gehele r,eP khe;d Kunnen inzetten . ÏraBntwoordehJkbevoig op pug, pag. 2.) --- Taxi-chaoffeur in zijn auto vermoord De daders sloegen met de wagen over de kop, lieten vermoorde chauffeur achter en liftten verder Op de rijksweg Amsterdam—Den H ; , is Dinsdagavond een taxi, vermoedelijk bestuurd dooreen omstreeks 20-jarige jongeman hjj het viaduct te Sasscnheim, waar het verkeer is omgelegd, over de kop geslagen. Twee heren verliefèn de auto, hielden een passerende automobilist aan en liften naar Den Haag. . In do verongelukte taxi lieten zij het lijk van de H9-.jarige chauffeur Globus uit Rotterdam achter. De beide onverlaten hebben vermoede lijk deze inan op de weg van Den Haag naar Sasscnheim met een revolverschot vermoord. Het ongeluk hij liet viaduct te Sassenhelm was een streep door hun rekeniug. Uit de voorlopige door de rijkspolitie tg Sasscnheim in samenwerking met de burgemeester opgestclde reconstructie van de aanslag blijkt, dat er waarschijnlijk twee daders zijn gefeest. Dinsdagavond omstreeks 9 uur vroegen twee nog onbekende, er ietwat uitziende, jonge mannen bij het viaduct nabij Sas-- senheim op de weg Den Haag—Amsterdam een passerend automobilist of hij hun een lift wilde geven tot Amsterdam. Onderweg deden z\j hem een verward verhaal, waaruit bleek, dat zy zelf met een wagen op weg waren geweest naar de hoofdstad, maar ter hoogte van het viaduct, waar het wegdok is opgebroken en af gezet, met hun wagen twee maal over de kop waren gevlogen, doordat zij de omlegging niet tijdig hadden bemerkt. De gastvrije automobilist zette zijn lifters later af, maar keerde terug naar Sassen-. Helm, omdat hjj het verhaal niet geheel vertrouwde. Zijn wantrouwen bleek toen gerechtvaardigd te zijn, want inde inderdaad over de kop geslagen Chevrolet 1946 had de rijkspolitie te Sasscnheim intussen het ljjk aangetroffen van de taxl-chauffeur. VERMOORD IN l)E AUTO. Men gelooft nu, dat de ongelukkige chauffeur reeds van het leven was beroofd nog voor de auto lijj het viaduct verongelukte. Waarschijnlijk heeft eender daders de wagen bestuurd. Dat hy in, zijn agitatie de omlegging l>(j de opgebroken weg niet tydig in het oog kreeg, behoeft geen verwondering te wekken, want de noodverlichting, die bevestigd was aan de afzetting, was Dinsdagavond weer eens ontvreemd. Behalve de taxi zijn dan ook andere automobilisten Dinsdagavond in moeilijkheden geraakt, doordat l»U de afzetting niet tijdig opmerkten. Verscheidene van hen glipten door het harde remmen rechts van de dubbele weg de berm af, anderen reden tegen de onverlichte afzetting op. ' BIJ HET VIADUCT. ' Voor de beide daders van de aanslag betekende de diefstal van do lantaarns een onvoorziene handicap bij do ten uitvoerlegging van hun plannen, welke die dan ook geweest mogenzzin. Hun wagen slipte naar het linkergedeolte van de weg, sloeg over de kop, maar kwam weer op de wielen op het zachte gedeelte tussen de twee wegen in terecht, echter nu met de neus inde richting Den Haag. De wa,- gen was onklaar geraakt, zodat zij deze, met het stoffelijk overschot van de taxichauffeur er in, inde steek lieten en naar Amsterdam liften. Naar het motief van* deze aanslag kafl men voorlopig slechts gissen. Eender veronderstellingen is, dat roof de aanleiding is geweest. SIGNALEMENT VAN DE DADERS. Uit de. verklaringen van.do automobilist, die de twee daders van de aanslag een lift gaf naar Amsterdam, heeft de rijkspolitie te Sasscnheim het volgende signalement getrokken : De eerste is oen 'jongeman van naar schatting 18 a 19 jaar oud en 1.75 ni. lang, sjofel gekleed ineen colbertcostuum, zonder hoed en waarschijnlijk een donkerblauwe regenjas. Dc tweede Is een beter geklede ninn van ongeveer 24 -jaren oud, zeer slank' postuur klein snorretje, bruin costuum. Bij de bii het. viaduct achtergebleven taxi heeft de politie een hoed aangetroffen, die vermoedelijk aan de jongste dader toebehoort. en. waarin de initialen W. B. zijn bevestigd. Naar de automobilist voorts verklaarde, heeft hij de beide mannen Dinsdagavond omstreeks 21.15 uur op het Rembrandtplein te Amsterdam afgezet. I)e 62-jarige taxi-ehauffour A. G. Clobus, die hot slachtoffer van de aanslag is geworden, was in dienst bfj de Autogarage „Ons Belang" te Rotterdam. Hij laat' 2 kinderen na. Om kwart, over zes Dinsdagavond stond hij met zijn taxi liy het DP-station ln Rotterdam. Voor het laatst heeft men hem daar gezien, toen .1 heren in zijn wagen stapten en hij wegreed. --- 1500 Grenadiers en Jagers vertrokken naar de Oost Hit do Merwehaven te Rotterdam vertrok Woensdagmiddag omstreeks vjjf uur wederom een troepenschip naar Indonesië en wel de „Kota Baroe” met IÖOO man grenadiers en jagers aan boord. Tijdens het inschepen heorste er inde loodsen en op de kaden de gebruikelijke bedrijvigheid, terwijl vrolijke marsen weerklonken. Tijdens een onderhoud met eender loden van de rederij vernamen wjj, dat de „Kota Baroe” vlotten en reddingsboten aan boord ‘heeft, voldoende voor 2000 personen, terwijl er 20% meer zwemvesten aanwezig zijn, dan eventueel nodig zouden zyn. De overlevenden van dc uitgebrande kustvaarder „Holland” zijn gisteren in orts land gearriveerd. --- Gevaarlijk wanbegrip Bijna alle enigszins oppervlakkige literatuur over het nazidom gaat uit van de voorstelling, dat de Duitsers, die ziek schuldig maakten aan „misdrijven tegen de mensheid", een stelletje gedegenereerden waren, verdierlijkt* wezens, morphinisten, sadisten* lustmoordenaars. Het zou dan een vreemde speling zijn van het lot, dat deze halve krankzinnigen de macht in handen hadden gekregen. Soms verklaart men dit bizarre verschijnsel als een gevolg van het .feit, dat de Duitse democratie nog onvolgroeid was. Deze gehele Voorstelling is dwaas. Niemand zal ontkennen, schrijft Fries Dagblad, dat er onder de Duitse misdadigers afschuwelijke typen waren. Maarde verslaggevers, die bijv. de processen rondom Neuengamme hebben bijgewoond, hebben zich ér over verwonderd, dat er óók personen op de beklaagdenbank zaten, die er heel gewoon menselijk uitzagen. Zij, die zelf in zo’n kamp hebben gezeten, weten heel goed, dat er capo’s waren, gerecruteerd uit de gevangenen, lotgenoten dus, die zich hard, en zelfs wreed gedroegen. Men heeft dan gedacht aan de geestelijke infectie. Do slechtste elementen besmetten én bederven de betere. Ook die verklaring bevredigt niet. Een schrijfste van Zwitserse afkomst, barones Von De Fort, die de gehele verwording heeft meegemaakt, wijst in haar geschriften op diepere oorzaken. Zij grijpt weer terug naar de oude Christelijke waarheden. Zij ziet inde verschrikkelijke uitbarstingen van het kwaad de openbaring van de macht van de Satan en van de verdorvenheid der menselijke natuur. En daarmee wordt ons oordeel heel anders. Hier zijn „normale” mensen, meni sen a's wij, niets beter en niets slechter, geweest, die de remmen misten, die het maatschappelijke leven ons aanlegt. Wij denken w;el eens : „als Ik met mfjn nar tuur te rade ging, dan zou ik ” En dan zou dat raadplegen van de natuur, we weten het zelf, lelden tot onbarmhartigheid. Dan zouden we ons zelf handhaven, door ons zelf te wreken. Waarom doen we het niet ? Waarom houden we onze 'bozo lusten, onze wrede noigljngon, onze haatbfgeerten er onder ? Doordat we zo beschaafd zijn ? Doordat we zo verstandig zijn ! Of is het niet veel meer, omdat we beducht zijn voor onze reputatie, omdat we weten, flat we moeilijkheden krijgen, omdat we bang zijn voor de schande, als het openbaar wordt ? Wie over deze vraag ernstig nadenkt, gaat niet weer zulke hoge gedachten koesteren van zich zelf. Hij leert begrijpen, dat het ook voor hem gevaarlijk zou kunnen worden, als hij „zijn gang zou kunnen gaan , met de overtuiging, dat er nooit een haan naar kraait ; als hij de zweep zou kunnen gebruiken met als ze| ker en enig gevolg een compliment voor zijn flinkheid. Want hij weet, dat de men sen, die aan hem zouden worden overgeleveid, niet allemaal braaf zouden zijn. lij zou er ook slechte elementen hij ontmoeten, die wat „verdienden”. Hij zou zich kunnen paaien met de gedachte, dat zijn strengheid noodzakelijk èn rechtvaardig is. Want zonder die strengheid wordt het een bende. Deze opmerkingen dienen niet, om het ontzettende kwaad te verontschuldigen. • Alleen om te waarschuwen tegen de voor . stelling, dat men alleen te maken heeft gehad met geestelijk abnormalen. Hier was verwording door de zonde. Hier was bezwijken voor de verzoeking. Hier werd openbaar, hoe de mensen, hoe ook wijt van nature geneigd zijn tot ;\lle kwaad. Het zijn echter niet inde eerste plaats dc omstandigheden, die de kwade neigingen naar buiten drijven, zodat ze tot slechte daden-worden. Er is een belaagrijker en ernstiger factor, die hier een beslissende rol speelt. Het ls de stuwende kiaeht van het beginsel. Een duidelijk voorbeeld is Robesplerre, de man van het b ranse schrikbewind. Hij is door zijn vijanden een monster genoemd, in, werkelijkheid was hij een sober levend, onbaatzuchtig man. Maar hil werd beheerst door oen beginsel, dat hem dreef tot de . fanatiekste gewelddaden. Het was geen huichelarij, toen hij het decreet liet uitvaardigen, dat de rechtvaardigheid en cei lijkheid aan de orde van de dag waren . gesteld. Lamartine zegt van hem : hij was een philosophische utopie „en action.” De zwaarste verantwoordelijkheid ligt, aldus merkt Groen terecht op, bij hen, die dc valse leer hebben verkondigd, die iet. B'Hige zaad hebben uitgestrooid, en mot bij hen, die In blinde ijver hebben getracht deze valse leer in practilk te brengen. Hoofdstuk XIII van Ongeloof en Revolutie, „Het Schrikbewind”, is leerzaam. Het toont aan, dat de rode terreur n 1 rankrijk in 1793 geen ontspo'ring is, maar consequentie. En dat de reactie, die daarop intrad,' geen verloochening is van de verkeerde beginselen, maar een 'uo Un®’’ beginselen onvoorwaardclljk toe te passen. Zo ls liet ook in het nazisme. De moord op de Joden, de gruwel der concentratiekampen, het zijn consequenties, die voort vloeien uiteen goddelijke leer, uit dc tneorle vaneen rassenwaan, en alles wat daarmee samenhangt. Het beginsel beslist la'”ln s,..?Ten beroep op gematigdheid, op mcnseU,kheid, op fair play in staat, , iets tegen het kwaad te beginnen. Wij citeren nog eenmaal Groen : "He afval van Hem, die gezegd heeft: „Ik bende weg, de waarheid en \het leven," is de oorzaak der Revolutie; de werkzame belijdenis van de enige Redder ls het middel van herstel en – behoud.” ---