Land- en Tuinbouw. Wintergranen. De zaaitijd voor het winterkoren is aanstaande. Van half September tot half October kan op de meeste zandgronden de winterrogge worden gezaaid, in ieder geval niet te laat, opdat de uitstoeling goeddeels vóór den winter kan geschieden. Echter is een te vroege zaaiing evenmin gewenscht, dewijl het gewas dan te veel blad krijgt en bij sneeuwbedekking op onbevroren grond dan licht uitrot of uitwintert, waarvan een holle stand in ’t voorjaar het gevolg is. Men kan ook later dan half October zaaien, ja, bij open winter, tot in December. Gelukkig begint vroegtijdige zaaiing meer en meer in zwang te komen, daar men geleerd heeft, dat men alsdan inden regel een beteren oogst kon verwachten. Vaak is het 't gebrek aan mest in Sept. en October, dat de boer doet uitstellen; alsdan toch is zijn mestvaalt slecht voorzien. Wel kan hij kunstmest koopen en zijn stalmest bewaren voor een later gewas, maar bij velen heerscht rog de meening, dat rogge stalmest moet hebben, dat men daarbij met kunstmest minder goed boert. Toch is dit ten eenenmale onwaar. Ook te dezen opzichte is de praktijk reeds rijk genoeg aan feiten, uitkomsten, dië anders spreken. Zelfs het tegendeel is in vele gevallen gebleken, dat nl. de kunstmest of half en half beter voldeed dan stalmest. Wij zullen zoo een paar feiten noemen. Eerst willen we opmerken, dat stalmest de schaduwzijde heeft, dat bij een rijke bemesting daarmee het graan zoo licht gaat legeren ; dit is niet alleen bij rogge het geval, maar ook bij tarwe, welke men vaak geen groote hoeveelheden stalmest durft geven uit vrees voor legeren. Dit kan dooreen doelmatig gebruik van kunstmeststoffen worden voorkomen. Men geeft dan ook al inde praktijk, indien het tarwe-land niet vruchtbaar is, een gedeeltelijke stalbemesting, b.v. 20—30.000 K.G. en daarneven wat ammoniak-superphosphaat, of superphosphaat plus chili in ’t voorjaar. Ook bij rogge kan men zoo half en half toepassen. Den vorigen herfst deden wij al zoo op een’ akker, maar voorts bemestten wij ook Vs flink met stalmest: 4 goede vrachten op een stuk van ruim 10 Are, en dan eindelijk nog gaven wij op een gelijk perceel alleen kunstmeststoffen : 8 baal slak, 8 baal kainiet, 150 K.G. zwavelzuren ammoniak en een matige hoeveelheid kalk. De uitslag was voor de leden onzer landbouwvereeniging, waarvan niet weinigen in hun hait nog stalmest als den rogge-mest verkiezen, zeer verrassend: Stalmest gaf per H.A.: 1981 K.G. zaad en 3273 K.G. stroo. Kunstmest gaf per H.A.: 2492 K.G. zaad en 4337 K.G. stroo. Half en half gaf per H.A. 2777 K.G. zaad en 3935 K.G. stroo. Half en half gaf dus verreweg het meeste zaad. daarna de kunstmest, welke het won in stroo-opbrengst; de stalmest kwam ver achteraan. Dit geval staat niet op zich zelf; op tal van Rijks- en andere proefvelden was de uitslag evenzoo. De vorige maand oogstten wij nog van een ander veld 2632 K.G. zaad en ruim 4000 K.G. stroo, en drie jaar geleden verkregen we zelfs 3020 K.G. zaad. Dat zijn prachtige, vroeger op zandgrond ongekende oogsten. Nu zijn deze ook wel deels te danken aan de zaaiing van veredelde variëteiten, maar daarmee had men vroeger op de schraal bemeste akkers niet behoeven aan te komen. Kleine of te zuinige boeren, die niet rijk genoeg mesten, hebben dan ook met die variëteiten geen succes. Met vertrouwen kunnen wij, op grond van vorenvermelde ervaringen, onzen lezers aanraden bij de aanstaande zaaiing der granen een proef te nemen met kunstmeststoffen, en laten zij dit dan eens doen vergelijken derwijze als wij hierboven aangaven ; dat leert het best. Eén waarschuwing hierbij: men wende het kainiet aan een 14 dagen vóór de zaaiing ! ’t Zou kunnen gebeuren, inaien een droge periode na de zaaiing' volgde, dat het chloor schadelijk werkte op de ontkieming. Dit is te voorkomen. Naar de bemestingstoestand van den bodem is, geve men 8 k 10 baal slak en evenveel kainiet, voorts 150 K.G. zw. ammoniak (in Febr.) of 200 K.G. chili in ’t voorjaar. Is de bodem arm, dan kan men 1/s der stikstof bemesting inden herfst geven. Aan onze kleiboeren doen we nog de vraag: „Gebruikt ook gij reeds kunstmest bij uw graan ?” Wij veronderstellen van wel, maar: „Gij mest misschien nog alleen met ammoniak-super, en geeft dus alleen stikstof en phosphorzuur ?” Indien ja, dan raden wij u dringend: wend ook eens kainiet aan 1 Vraag b.v. eens den boeren op het eiland Walcheren, hoe hun dat bevalt! En zij zullen u vertellen, hoe hun oogsten er door vermeerderd zijn. Vroeger dachten zij er ook niet aan kali-mest te gebruiken, want: „Klei bevat immers kali genoeg 1” Zoo denkt gij ook nog misschien. Wij zagen inde vorige maand bij den landbouwer L. Melse te Sint-Lourens prachtig blanke gerst, met groote volle aren aan zware halmen : ’t was in éen woord, een fraai gewas. Het was bemest met ammoniak-super èn kainiet. Op gelijken grond groeide een middelmatig gewasje met nietige aren en kleine korrel; het stroo was ook bij lange zoo blank niet. „Hier heb ik geen kainiet gestrooid”, zei Melse, en met ingenomenheid vertelde hij ons van de goede uitkomsten der kali-bemesting ook bij andere gewassen. Wij zagen die dan ook het geheele eiland Walcheren over; bij granen, aardappelen, peeën, boonen, paardeboonen, enz. Geen wonder, dat het kali-gebruik, nu men daar eenmaal de resultaten gezien heeft, steeds toeneemt. Het hoofd der school te Serooskerke, die zoo vriendelijk was onze gids te zijn de heer Van Hekke vertelde b.v. dat men in zijn kleine landbouwvereeniging, waar men vóór 4 jaar nog slechts 36 baal kainiet bestelde, het laatste jaar al aankocht, behalve de patentkali voor aardappelen : 700 baal. Dit bewijst, dat men bekeerd is. Wij herhalen daarom: Laat niet na bij uw winterkoren ook kainiet aan te wenden ! C. B. --- Voor vastzittende hoenders. Ochtendvoeder, per 50 K.G.: 20 K.G. gerstemeel; 20 K.G. boekweit grant; 5 K.G. vleeschmeel; 5 K.G. tarwe zemelen. Graanvoeder, per 50 K.G.: V* gerst; ï/i paddie (voerrijst); Ili haver; Ili tarwe. Voor losloopende hoenders kieze men als ochtendvoeder, per 50 K.G.: 25 K.G. gerstemeel; 10 K.G. boekweit-grant; 5 K.G. tarwe-zemelen ; 10 K.G. maïsmeel. Als graanvoeder per 50 K.G.: Vs gerst, Vs paddie, V« haver, V» maïs. --- Plaatselijk Nieuws. WINTERSWIJK. — Met ingang van 1 October zijn de rijksambtenaren H. Oosterhuis uit Meddo en W. Pas uit Aalten te Twello gedetacheerd. — Gedurende de maand Sept. werd aan het postkantoor alhier ingelegd f 11999,66 en terugbetaald f 6481,03. Het laatste door het kantoor uitgegeven boekje draagt het nummer 4677. — Den 8sten October zal de heer H. Bergerink, commies op het inspectie-bureau alhier, zijn 25-j. jubileum in dienst der H. IJ, S. M. herdenken. — We vernemen, dat het leven van Volkskoffiehuis van den Volksbond weer met een jaar verlengd is. We hopen, dat de bijdragen der leden voor deze ééne keer, niet dienst zullen doen, om het ziekteproces der inrichting te verlengen, doch dat het geneesmiddel haar thans toegediend, een langdurig leven voor haar bereid heeft. — Voor het gemeentehuis is wederom aangeplakt, eene aanvrage bij Gedeputeerde Staten van Gelderland ingekomen, om concessie voor de ontginning van bouwsteen, steenzout, kalizouten en steenkool over eene uitgestrektheid van ongeveer 2250 HA., gelegen in deze gemeente op het ons bekend terrein aan den kunstweg van Winterswijk naar Oeding. De namen der Concessionarissen zijn de heeren K. G. W. baron van Wassenaar oud-burgemeester te Hoekelum (gem. Ede), Mr. H. W. J. Fockema, bankier te Arnhem en J. C. baron van Haersolte, ingenieur te Arnhem. Deze aanvrage verschilt in zooverre van de eerste, dat hier ook sprake is van ontginning van bouwsteen, terwijl het gebied, waarover de concessie zich uistrekt 300 H.A. grooter genoemd wordt dan dat van de heeren Rolff c.s. te Rotterfam. Moge op zich zelve beschouwd deze nieuwe concessie-aaDvrage een bewijs zijn, dat men nog wel wat verwacht van de boring, te Kotten, thans heeft deze aanvrage nog grootere beteekonis, omdat voor eenige weken in het Handelsblad een artikel over de boringen op de Plantengaarde voorkwam, waarin niet zoo hoog werd opgegeven over de hoeveelheid zout etc., die daar verwacht mag worden ; want men begrijpt, zoo schrijft het Handelsblad, dat vooreerst Winterswijk nog niet zal kunnen roemen op kali zoutmijnen, omdat het hier nog geen exploitable kali betreft. Dit artikel is door verschillende bladen overgenomen en heeft daardoor bij het Nederlanisch publiek de verwachtingen niet erg doen stijgen. Om die reden des te meer zal deze concessie-aanvrage ieders aanacht trekken, omdat zij uitgaat van personen, die ongetwijfeld bedoeld artikel uit het Handelsblad gelezen zullen hebben Het komt ons ook voor, afgaande op de ons van bevoegde zijde verstrekte inlichtingen, dat de schrijver van dit artikel op grond van enkele uitlatingen van den heer Huffaagel volgens eigen oordeel den stand van zaken heeft beschreven, doch ten opzichte der ontginbaarheid te veel gefantaseerd heeft en men in werkelijkheid meer mag verwachten dan de schrijver laat voorkomen. Wat de boring zelfs betreft, kunnen we melden, dat sedert de vorige week het zoeken naar de diamantkroon is gestaakt, na sedert 12 Juli vruchtelooze pogingen gedaan te hebben tot het terugvinden van die kroon. Vcorloopig geschiedt het werk met de staalkroon, want daar 970 M. in de diepte bevinden zich nog vele grootere en kleinere splinters van de kernhuis en het aanboren daarvan zou den diamantkroon te veel beschadigen. Eerst wanneer geen splinters meer opgeboord worden, wordt de diamantkroon te baat genomen. De heer Huffnagel zelve, die de opperleiding van het boringswerk heeft, zal nu zijn domicilie naar Enschede verplaatsen, om een direct toezicht te kunnen houden op de handboringen, die in den Oosthoek van Overijsel met dezelfde bedoelingen geschieden. — De fiets van den heer Frima is nog niet terecht. Eerst dacht de politie den dader op spoor te zijn; want hij had zijne papieren in het café Bloemers op tafel laten liggen. Daaruit ontdekte de politie, dat de dader in Enschede thuis moest behooren. Toen daar echter geïnformeerd werd bleek het, dat de werkelijke eigenaar der papieren reeds eeR jaar in het Ziekenhuis lag en de dief dus op de een of andere frauduleuze wijze zich in bezit der papieren had gesteld. De dader bleef nu geheel en al onontdekt. — Door de politie werd Zaterdag wegens dronkenschap aangehouden zekere J. M. uit Hattem die in het Algemeen Politieblad gesignaleerd stond voor f 10 of 3 dagen, waartoe hij wegens openbare dronkenschap door het Kantongerecht te Groenlo veroordeeld was. Hij is Maandag op transport gesteld naar Zutphen. — Dat courantenberichten niet altijd op frischheid kunnen bogen, bleek ons deze week uit een bericht, dat we in verschillende bladen lazen en uit onze plaats afkomstig was. Het luidde als volgt: „In Juni j.1. werden bij een landbouwer onder Winterswijk tijdens de afwezigheid der bewoners door een tot heden onbekende uit een kast in diens woning eenige gouden en zilveren voorwerpen gestolen, waaronder beugeltasch met geld, slot met koralen etc. Thans blijkt de dader te zijn zekere P. K. een gepensioneerd O. I. militair, die reeds een lange gevangenisstraf voor het plegen van een gelijk feit ondergaat.” Toen we op informatie uittogen, vernamen we, dat de ontdekking van den dader reeds voor 2 maanden geschied was. — In ons verslag over de feestviering der afd. Winterswijk der G. O. M. v. L. is eene kleine fout geslopen. Eers'ens stond daarin vermeld, dat de Wintersw. Orkestvereeniging eene bloemenhulde aan den heer ten Houten had aangeboden. In het later deel van het verslag gewaagden we echter van de werkelijke schenkers, nl. het bestuur van het Volksfeest, dat daarvoor ook den dank van den heer ten Houten in ontvangst mocht nemen. Verder dienen we te verbeteren onze mededeeling aangaande de tentoonstelling, die een overzicht gaf van alles wat niet slechts tijdens het voorzitterschap van den heer ten Houten, doch gedurende het bestaan der afdeeling tot stand was gebracht; want de Coop. zuivelfabriek dateert van den tijd, dat de heer Haitsma Mulier, oudburgemeester, voorzitter der afdeeling was. Ditzelfde was ook het geval met den landbouwwintercursus, den tweede in ons land en vóór het presidentschap van den heer ten Houten waren reeds eenige tentoonstellingen georganiseerd en zoo zullea er wel meerdere dingen zijn. Ter eere van hen, die het initiatief tot deze zaken hebben genomen, achtten we ons verplicht, deze vergissing hierbij te herstellen. — Onder architectuur van den heer H. v. d. Schaaf werd Zaterdag voor rekening van den heer H. J. Willink aanbesteed het bouwen van een woonhuis nabij het Melatenhuis. Hiervoor werden de volgende biljetten ingeleverd : A. Renskers f 1885 A. Kraaijenbrink B 1876 Gk J. Renskers B 1848 Gk te Brummelstroete „ 1829 J. W. Bruntink „ 1813 H. van Nijkerken „ 1798 Joh. Beijers „ 179S O. Kobus „ 1789 H- Kruisselbrink, Huppel „ 1737 Gebrs. Droppers, Dorpbuurt „ 1736 Gebrs. Bloemers „ 1728 G. Meerdink, Dorpbuurt „ 1634 J. G. Scharenborg „ 1588 Den laagsten inschrijver gegund. — Met de verbreiding' van voorvallen gaat het in den regel als met een sneeuwbal. Hoe verder het verteld wordt, hoe ernstiger de feiten worden. Zoo werd Zaterdagmorgen het gerucht verspreid, dat in het logement van Drenth een gepensionneerd Indisch militair doodgeschoten was en wat bleek nu achterna. De kwestie berusrte niet anders dan op eene ruzie, die daar Vrijdag had plaats gevonden. Een det inwonende gep. militairen, onder zijne makkers de Majoor genaamd, had een zijner kameraden gelast eenig werk te doen en daar deze geen lust had dit bevel te volvoeren, ontstond er mede onder den invloed van sterken drank eene kloppartij, waarbij alleen wat slagen werden uitgedeeld ; misschien dat er ook „moord” geroepen werd, in ieder geval de wereld maakte van die klappen een moord. De zaak had zoo weinig te beduiden, dat de betrokkenen niet wenschten, dat er proces-verbaal opgemaakt zou worden. — De vrouw van den landbouwer Berenschot uit het Woold bracht Zaterdag een bezoek bij familie in Dorpbcurt. Ook eene in de nabijheid daarvan wonende kennis wilde ze beoeken. Toen ze bij dezen was, voelde ze zich eensklaps niet prettig. Men bracht haai daarom per wagen naar de familie. Toen de wagen daar aankwam, was de vrouw echter reeds overleden. — Tot brigade commandant der brigade der marechaussées hier ter plaatse is met ingang van 5 dezer benoemd de brigadier Goossens van Neede. — A. s. Woensdag begint de landbouwwintercursus weer. Bet aantal deelnemers is gestegen tot 19. Het kan zijn, dat dit getal bij het begin der lessen nog grooter wordt. Na dien tgd worden beslist geeue leerlingen meer aangenomen. — In de maand October moet de eerste helft der bedrijfsbelasting betaald worden. Belastingplichtigen gelieven daaraan te denken. — Door de politie is Maandag op transport gesteld zekere J. A. uit Eist, die van het kantongerecht te Arnhem nog f 3 of 2 dagen wegens dronkenschap te goed had en deswege in het Alg. Politieblad gesignaleerd stond. — We brengen nog even in herinnering, dat morgen (Woensdag) van wege de afdeeling Winterswijk der ver. tot bevordering van de bijenteelt in Nederland in de Boterwaag eene honigmarkt gehouden wordt. Daar de te verwachten aanvoer niet erg groot zal zijn, dient ieder die zich van wintervoorraad wil voorzien, te zorgen niet te laat ter markt te komen. —- Zaterdagmiddag is het voorbereidend militair onderricht in het gymnastieklokaal der H. B. S. begonnen. Van de 20 deelnemers, die zich hadden aangemeld, waren 4 die een militie-vrij nummer getrokken hadden, niet opgekomen. Wil dit onderricht doorgaan, dsm moeten er 20 deslnemers zijn. Wellicht bestaat er kans, dat nog enkele gegadigden van het onderricht kunnen gebruik maken. De oefeningen staan onder leiding van den luitenant van den landweer J. E. P. Kruyt alhier, terwijl een sergeant-majoor en een sergeant uit Arnhem met de instructie belast zijn. — In de op Maandagavond gehouden bestuursvergadering der vereeniging tot verbetering van de Volkshuisvesting in de gemeente Winterswijk is besloten den bouw der 5 blokken type C te gunnen aan den laagsten inschrijver H. J. Schreurs en het verfwerk van vier blokken aan gebrs. Hendriks en van één blok aan B. H. W. Schieven. — Aan een opstel van dr. van der Hagen in den Bosch betreffende de zoogenaamde spinale kinderverlamming te Zutphen en omstreken, in het Tijds. voor Sociale Hygiëne, is het volgende ontleend : Reeds is door de dagbladen bekend geworden,, dat zich sinds een maand te Zutphen en omstreken eene ziekte vertoont, welke wordt aangeduid door den naam „spinale kinderverlamming” of piliomyelitis anterior acuta (aandoening van de grijze stof der voorste horens van het rnggemerg). Het is e< n zeer bekende en Diet zoo zelden voorkomende ziekte, die reeds in 1840 door von Heino als een zeltstandige ziektevorm werd erkend en beschreven. Het eigenaardige van de thans zich voordoende gevallen is in hcofdzaak gelegen in het epidemische karakter der ziekte. Ook deze bijzonderheid is echter niet zoo nieuw. In 1906 toch deed zich een dergelijke epidemie met infectiens karakter voor te Raalto en in datzellde jaar in Winterswijk en in geringe mate te Warnsveld. Wanneer men de beschrijvingen dezer alleszins kleine epidemieën nagaat, dan treffen ons de ververschillende uitingen, waarin deze ziektevorm zich voordoet, doch zij komen alle in dit opzicht overeen, dat de kinderen jong zijn en plotse ling door verlamming van een of meer ledematen worden aangetast. Zoowel Travaglino te Raalte als Manschot te Winterswijk spraken destijds van eene epidemie, welke de eerste be~chouwde als van sterk infectieusen aard te zijn, terwijl de andere van meening was, dat zij te Winterswijk geen besmettelijk karakter droeg en op grond van het beloop, de verbreiding en de concentratie der verlamming de ziekte door hem voor „poliomyelitis anterior acnta’’ werd gehouden. Ook in Scandinavië kwamen epidemieën van deze ziekte voor (de eerste schijnt te zijn vóórgekomen in Stockholm in J887), verder in Lyon, New-York, Oostenrijk en elders en in sommige dezer is het gebleken, dat de zetel der ziekte niot alleen in het rnggemerg, doch ook in de hersenen, vooral in de „pons” kan zijn gelegen. Gedurende de laatste maanden werden vooral over het voorkomen dezer ziekte in Duitschland verschillende berichten, zoowel in tijdschriften als dagbladen, verspreid. In Hamburg, München-Gladbach, Hagen, Mülheim, Styrum, Alstaden en Oberhausen trad de kinderverlamming in vrij sterke mate op. — Zaterdag is de jacht op hazen enz. geopend. Wat wij voorspeld hadden, heeft het begin bewaarheid. Er is overvloedig wild. Een paar jagers uit Meddo schoten op één dag niet minder dan 25 hazen De heer Esselink uit het Woold heeft op één dag 3 reeën bemachtigd. Een goed begin. AALTEN. — Op de Maandag alhier gehouden veemarkt bestond de aanvoer uit 15 koeien, 2 ossen, 21 stieren, 19 kalveren, 0 oude, en 280 jonge varkens, welke laatsten f L— a fl.25 per week opbrachten. — De pogingen, door de vereeniging „Aalten’s Belang” in het werk gesteld, om dezen winter nog weer een curcus in het boekhouden te doen houden, hebben de goedkeuring van de Aaltensche jongelui nktkunnen verwerven, want slechts een 7-tal had zich hiervoor aangemeld, wat natuurlijk veel te weinig is. Het gevolg is dan ook dat de curcus niet doorgaat. — Het scheen nog niet genoeg te zijn dat de bank in de groote laan naar ’t Walfort op allerlei manier besneden was, doch waar men toch altijd nog, na een lange wandeling, eens een poosje kon uitrusten, maar nu beeft men er een glijbaan van gemaakt door er de eene poot onder weg te slaan. Ja, ja, in ’t vernielen, daar is men hier knap in, dat moet gezegd worden. — Zaterdag werd voor den heer G. J. Schoppers te Dale aanbesteed het metsel- en timmerwerk van een woonhuis, waarvan de uitslag was als volgt: Metselwerk: J. Huinink f 287 G. H. Rots en H. Jonker „ 279 A. Jansen „ 279 G. J. Rots „ 228 Timmerwerk: D. J. te Mebel f 197 Weenink „ 197 J. B. G. Rots „ 187 Aan de laagste inschrijvers is het werk gegund. — Zaterdagavond, omstreeks tien uur, botsten op den Bocholtschen weg, nabij het grenskantoor, twee wielrgders zoo hard tegen elkaar, dat een der rijwielen zwaar beschadigd werd en de beide personen zulke verwondingen aan het hoofd opliepen, dat ze eerst, na aan het grenskantoor te zijn verbonden, hunnes weg konden vervolgen. Verkeerd uitwijken was de oorzaak ▼an het ongeluk. JSEEDE. — Het voorbereidend militair onderricht zal ook hier weer dit jaar gegeven worden, waaraan 29 jongelieden zullen deelnemen. Het onderricht zal geleid worden door den reserve 2e luitenant der infanterie J. Ledder. ---