INDONESIË BEVOLKING EN CULTUUR Geklopte boomschors is de algemene volksdracht geweest in heel deze uitgestrekten Indonesischen Archipel en waar de beschaving op lage trap staat is ze dit nóg, hier meer, daar minder. Maar zeer veel gebruikt de bevolking katoenen stoffen, – ingevoerd uit Twente, Engeland, Japan of zelf geweven van eigen verbouwd katoen of ingevoerd garen. Inden oorlog was er buitengewoon gebrek aan kleding. Zoveel, dat op verschillende eilanden de vrouwen nooit buitenshuis kwamen, omdat ze niets hadden om haar naaktheid te bedekkenl Nu deed zich het eigenaardige verschijnsel voor, dat in Midden-Celebes, waar de vervaardiging van „foeja” zo heet daar geklopte boombast op zeer grote hoogte stond, deze weer ter hand werd genomen en de bevolking als voor 50 jaar in haar oude kleding verscheen. Foeja kleding was goedkoop. Het bos leverde de grondstof voor niets. De nodige werktuigen kostten weinig. De tijdrovende bewerking baarde heel weinig zorg, want tijd rekent men in die streken niet. Slechts ineen bepaald deel van de „Tuadjalanden” dragen de vrouwen elegante jakjes, versierd met verschillende gekleurde katoenen oplegsels, gekleurde bestikte kragen e.d. (zie tekening). Jammer dat die kleurige keding in zwart en wit tekeningen niet uitkomt! Dr. H. F. TILLEMA. Bloemendaal (N.-H.) --- Humor-hoekje Kun je nog lachen, lach dan mee! HET WELGESTELDE LIJK. „Als U eens even de gróte voordelen naw lit gaan, die U geniet als U zich bij onze maatschappij laat verzekeren. U breekt een beerï en U krijgt ƒ5OO.—, de volgendje week breekt U een arm en U krijgt ƒ 300.-, de week daarop breekt U Uw nek en U krijgt ƒ25.000.—. In drie weken tijd bent U dus een welgesteld man.” AESCULAAP. Op een ochtend zei een patiënt in het ziekenhuis tot de dokter: „Behandelt u mij wel, zoals het moet? Ik heb wel eens gehoord, dat een patiënt werd behandeld voor longontsteking, en later stierf aan typhus.” „Dan is u verkeerd ingelicht”, antwoordde de 'dokter verontwaardigd. „Als wij iemand behandelen voor longontsteking, dan sterft hij ook aan longontsteking.” QUITE. In antwoord op een advertentie, waarin scheermessen voor een rijksdaalder te koop werden aangeboden, ontving een groot warenhuis het volgende briefje: „Mijne Heren. Zend mij alsjeblief een van Uw scheermessen, waarvoor ik een rijksdaalder insluit. P.S. Ik vergat de rijksdaalder in te sluiten, maar ik twijfel er niet aan of een firma als de Uwe zal mij desondanks toch een scheermes sturen.” De man ontving het volgend antwoord. „In het bezit van Uw bestelling hebben wij het genoegen U het gevraagde sch( mes ingesloten te doen toekomen. . , , P.S. Wij vergaten het scheermes in te sluiten, maar wij twijfelen er niet aan of een man met een gladde huid als U hebt zal het zeker zonder scheermes kunnen stellen ” TEVEEL GEVRAAGD. Tegen een soldaat, die met z’n jeep dooreen op onveilig staand stoplicht was gereden, maakte een Londense bobby proces-verbaal op. ,„Wat!” riep de soldaat uit, „deze jeep brak door de Duitse stellingen heen in Afrika, cp Sicilië en in Frankrijk en dacht jij, dat ie voor zoo’n onnozel rood lichie zou blijven stilstaan?” De handenloze bokser. Een Engelse soldaat, die bij El Alamein zijn beide handenwas kwijtgeraakt, wil zijn oude beroep weer opvatten: n.l. boksen. In verband hiermede zijn speciale handschoenen voor hem ontworpen, die met elastise banden aan zijn armen zijn bevestigd. Aldus uitgerust is hij een dezer dagen voor een proefwedstrijd tussen de touwen geweest. De man, die in deze wedsrtijd als proefkonijn fungeerde, heeft ondervonden dat Leroux, zo heet de handenloze bokser, niets aan kracht heeft ingeboet, en inde achtste ronde ging hij knock out. Zigeunerromantiek verdwijnt. Het zigeunervolkje uit Midden-Europa. dat voor de oorlog in zijn vrij nomadenleven een eigen leven leidde, werd door de nazi’s in kampen opgesloten. Bevrijd na de nederlaag der Duitsers, meenden de Zigeuners hun oude leven weer te kunnen opvatten en, als straatmuzikant, waarzegger, stoelenmatter of paardenhandelaar makkelijk in het weinig eisend levensonderhoud te voorzien. Tsjeche-Slowakije waar zich ongeveer 30.000 Zigeuners ophouden, heeft hen echter nu geregistreerd voor verplichte arbeid. Van luchtkasteel tot regenjas. Nu de versperringsballons niet meer gebruikt behoeven te worden voor oorlogsdoeleinden, biedt de Amerikaanse regering ze voor het publiek te koop aan. Ze kunnen worden gebruikt als reclamebalons, om kippenrennen te beschutten tegen de zon, als stof voor lampekappen en om ze te verwerken als kledingstukken. In totaal somt de ambtenaar, die met de verkoop ervan belast is, niet minder dan 40 voordelen ervan op. v Jong geleerd is oud gedaan. Een zestal jongens wier bal bij het voetballen op straat ineen tuin belandde en na hun vriendelijk verzoek, die bal van de vertoornde dame niet terugkreeg, is met borden, waarop geschreven stond: „Mevr doet lelijk tegen kinderen” en „Balden kosten ook geld,'wij eisen de bal terug” gaan posten voor het huis van bedoelde dame. Dé kinderen wonnen natuurlijk het feit! --- RADAR het alziend oog Wat technische gegevens vooraf De Duitschers kwamen achter het geheim, zij slaagden er niet in het te vervolmaken Radio – detection – and – ranging. Opsporing en afstandsbepaling per radio. Electromagnetische trillingen van zeer korte golflengte. Door richt-antennes scherp gebundelde electromagnetische straling. Een dipool een staafje vaneen halve golflengte in het brandpunt van een metalen parabolische spiegel. De beweeglijke zenderstraal, die een bepaald gebied aftast, De teruggekaatste stralen, die opgetekend worden met, behulp vaneen kathode straalbuis en omgezet in lichtverschijnselen op het scherm der buis. Een ontvanger, die gedurende dë zendstoot van één duizendste seconde ongevoelig is. Uitgezonden centimeter radiogolven, die voortjagen met een snelheid van driehonderdduizend kilometer per seconde, gelijk aan de snelheid van het licht. Radiogolven, die op 100 km boven de aarde niet worden teruggekaatst zoals de kilometer-lange radiogolven. Die zelfs niet worden teruggekaatst zoals de korte golven door de stratosferische laag, waar een hoge temperatuur heerst van negen honderd graden Celsius op een hoogte van 250 km boven het aardoppervlak. Radiogolven, die door deze eléctrisch .geladen waterstofatomenlaag heendringen en rechtlijnig voortsnellen' door ’t heelal om te botsen tegen het eerste het beste hemellichaam en dan even hard weer terug ijlen om den mens te verkondigen, dat de afstand maan—aarde 380.000 km bedraagt. Radiogolven, die aldus een tijdmeting blijken te zijn en ook de astronomische berekeningen op haar juistheid controleren. Trillingen met welker hulp wijde materie van het heelal zullen leren doorgronden. Hoogfrequente trillingen, de ontbrekende schakels wellicht tussen korte radiogolven van enige tientallen meters en infra-rode lichtgolven van een duizendste centimeter. Trillingen, die behoren inde reeks met golflengten lopende vaneen milliardste cm: cosmische straling, een honderdmillioenste cm: x-stralen, een honderdduizendste cm: Ultra violet licht, een tienduizendste cm: zichtbaar wit licht, enz. tot de honderdvijftigduizend cm lange-radio-golf. Radar is een van de vele soorten trillingen, die het kenmerk zijn van de materie of van de universele energie, hetgeen dan twee benamingen zijn voor één en hetzelfde begrip. HERFST 1940 oonkere wolken hebben zich samengetrokken boven Europa. Na de winter van ’39, ’n winter van verkenningen tussen de Siegfried-linie en Maginotliriie, donkere, koude maanden, van strijd tussen,patrouilles in Niemandsland, schijnbaar onbelangrijk, gezien in het kader van het geheel. Dan, in de rampzalige zomer van 1940, stormen de Duitse gemotoriseerde- en pantserdivisies voorwaarts, en met ingehouden adem volgt de ganse wereld de gigantische worsteling. Het front wijkt terug, brokkelt af, stort ineen tenslotte. Engelse expeditionnaire troepen trekken terug op Duinkerken. Evacueren. Ineen hel van vuur en staal wordt een landlngspier in zee gebouwd, samengesteld uit vaartuigen, trucks, motorlorries, legerwagens. Tot aan de borst inde branding zwoegen de tommies om het vege lijf te redden. Het duister van de nacht wordt fantastisch verlicht door magnesiumfakkels, die de gierende adelaars van Göring’s overmachtige Luftwaffe boven hen uitstrooien. Het lijken vredige sterren, die daar hangen aan de nachtelijke hemel, Maar hoog er bpven cirkelen stuka’s, die zich hun doelen kiezen en zich op de Engelse destroyers storten, die de troepen opnemen en wegstuiven naar hun thuishavens, waar zij hun uitgeputte last zullen afleveren. Als de eerste aarzelende lichtstrepen aan de horizon verschijnen knijpt de tang rond Duinkerken zich dicht en enige uren later klimmen Hitler’s soldaten uit de torens van hun pantserwagens om over de deinende golven te turen in de richting van Albions wazige, brokkelige kust. De Duitse kranten uit die tijd meldden „Frankreich ist zerschlagen, es bleibt uns nur noch einen Feind: England!” Herfst 1940. Engeland, laatste bolwerk der weerbare vrijheid. Millioenen ogen richten zich naar het eiland der hope, maar Engeland is een bedreigde vesting. Als de duisternis van de herfstavond zich uit gaat spreiden over de straten van Londen, trekken duizenden naar de tunnels der ondergrondse of dalen de trappen af naar de schuilkelders. Hier en daar flakkert inde verduisterde stad een blauw lichtje, . dat de toegang der bomvrije verblijven aangeeft. De lucht oorlog woedt boven Engeland. Dag en nacht gieren sirenes en hagelen de bommen neer. Maar het aantal toestellen, dat terugkeert naar de vliegvelden op het vasteland, wordt steeds kleiner; het verlies-cijfer stijgt. De piloten rapporteren, dat het afweervuur buitengewoon goed geplaatst wordt en de snelle Spitfires vangen de tussen de wolken aanvliegende eskaders al op, vóórdat zij de kust bereikt hebben. Nog pijnlijker ervaringen zullen de Moffen opdoen, want Radar tast de hemel af en signaleert den vijand nog vóór de luisterapparaten het zofemen van zijn motoren hebben kunnen opvangen Wanneer werd Radar ontdekt. zend- en ontvanginstallaties, die staan opgesteld bij de luchtdoelbatterijen en zoeklichten en zijn geplaatst in speciaal daarvoor omgebouwde liclne bommenwerpers, die langs de kust kruisen om de binnenvliegende vijandelijke formaties op te vangen. Radar, het magische oog der Royal Air Force, onfeilbaar spiedend door duisternis en gesloten wolkendek. Radar, de uitvinding, die het meeste heeft bijgedragen tot dé overwinning der verenigde volken, meer nog dan de atoombom, zoals een dezer dagen nog inde kringen der Britse legerleiding werd verklaard. Radar, uitvinding bij toeval. In 1934, toen men in Engeland zocht naar de dodende straal, vond men RADAR. Weinig heeft men destijds de draagwijdte van deze uitvinding kunnen beseffen De uitvinders noemden' hun vinding: Radio Location. De Amerikanen spraken van Radio Detection and Ranging, af gekort tot Radar. In het begin waren de resultaten lang niet zoals wij die thans kennen. De plaatsbepaling was nog vrij onzuiver, doordat bij het uitzenden der stralen gebruik werd gemaakt van vrij lange golflengten (tot pl.m 200 m,). De verbeteringen, die ondertustussen zijn aangebracht zullen begrijpelijker worden als men weet, dat de modernste radarzenders werken met uiterst krachtige golven met een golflengte van enkele centimeters. Thans is het bijv. mogelijk de plaats van een vaartuig in volle zee op zeer grote afstand op enkele tientallen meters nauwkeurig te bepalen. Inde oorlog is radar voor het eerst op grote schaal gebruikt bij de luchtslag boven Engeland inde herfst van 1940. De golflengte was toen reeds teruggebracht tot 150 cm, het tastbereik van deze zenders bedroeg rond 100 km. Duitsers maken een radarzender buit! I‘oen de Duitsers bij hun snelle opmars in 1940 Frankrijk bezetten, vonden zij daar een klein aantal Radarzenders en -ontvangers, door de Engelsen meegebrachi en apgesteld bij luchtdoelbatterijen. Bij hun snelle terugtocht was het den Tommies niet gelukt deze toestellen te vernietigen. Nu was dus ook Duitsland, zij het dan in bescheiden omvang, in het bezit van deze uiterst kostbare installaties gekomen. Koortsachtig zocht men in Engelse en Amerikaanse laboratoria naar eèn tegenmiddel. De van het aardoppervlak afgezonden stralèli moesten worden gebroken of afgeleid. Spoedig was de methode gevonden. En van dit ogenblik af strooiden de geallieerde bommenwerpers op hun vluchten op geregelde afstanden grote hoeveelheden aluminiumpapierstrookjes af (dipolen). Radar is uiterst gevoelig voor metalen, de stralen reflecteren op de dwarrelende strookjes en de peiling wordt daardoor onmogelijk, omdat de stralen als het ware verdrinken ineen electrisch rookgordijn. Inde praktijk is dit eenvoudige middel met succes gebruikt. Overigens is later gebleken, dat de Moffen er niet in geslaagd zijn de gevonden Engelse Radar apparten belangrijk te verbeteren of in groten getale te vermenigvuldigen. Het belang er van hebben ze waarschijnlijk wel ingezien. Dooreen vergissing van de navigator is eens op een nacht een middelzware bommenwerper der Duitsers door benzine gebrek in volkomen argeloosheid ,op een noodlandingsterrein aan de kust van Engeland gedaald. Toen de bemanning, die op het allerlaatste moment zijn vergissing bemerkte werd overmeesterd, bleek dit toestel te zijn uitgerust met een volledige Radar zoek-installatie. Het toestel had tot taak langs de Nederlandse kust te kruisen en daar de binnen vliegende formaties' bommenwerpers op te vangen. De boord-navigator had een verkeerde koers aangehouden en meende boven Berlijn te vliegen, inplaats van boven Londen. Goering’s elite vliegers hadden een fatale vergissing begaan en Engelse onderzoekers hebben veel leerzaams opgedaan, toen zij dit toestel onbeschadigd, als op een presenteerblaadje in handen kregen. Bij.de eerste massale aanval op Keulen, uitgevoerd met duizend bommenwerpers, is Radar voor de eerste maal op grote schaal gebruikt. Hoog boven het gesloten wolkendek werden de doelen door Radar in haar fatale greep genomen en de fabrieken en rangeerterreinen werden aan een precisiebombardement blootgesteld, zonder dat het menselijk oog de doelen kon onderscheiden. Niet alleen inde lucht, ook, en deskundigen zijn geneigd te zeggen: inde eerste plaats ter zee, wordt Radar gebruikt voor het opsporen van doelen. Een Amerikaans slagschip heeft bij Oran met behulp van Radar met één enkel salvo de Franse oorlogsbodem „Jean Bart” op een afstand van 42 km tot zinken gebracht. Bij Matapna bracht Admiraal Lee ineen inktzwarte tropische duisternis het. gros vaneen Japanse oorlogsvloot door Radarplaatsbepaling tot zinken. Het laatste salvo van Lee’s vlaggeschip doorboorde de kiel vaneen gekanteld vijandelijk slagschip! Er is een ware geschiedenis, een uit vele, die aantoont van welke enorme waarde Radar is voor de moderne oorlogvoering ter zee. Inde herfst van 1944, bij de slag inde Straat van Suragio stond de kapitein vaneen Eggelse torpedojager, die aan de kop vaneen linie jagers voer, op de brug, toen de vijandelijke vloot was gesignaleerd eh het gevecht begonnen was. De Commodore van de. jagerlinie was beneden en volgde de strijd op het televisiescherm van de Radar ontvanger. De actiewas in volle gang en het was van de brug af, waar de kapitein stond een on ver getelijk gezicht, de Japanse schepen te zien, die vruchteloos poogden het Engelse granaatvuur te ontwijken. „Kom naar boven, zo iets heeft u nog nooit gezien” riep de kapiteit naar beneden, den Commodore toe. „Nee, dank je. Ik kan het hier beter zien” was het antwoord. Bij het opsporen van onderzeeërs heeft Radar onschatbare diensten bewezen. De slag om de Atlantise oceaan is door de geallieerden gewonnen, dank zij Radar. Bij dag en nacht konden zij zelfs de onder water varende U-boten peilen door het alziend oog dat in kustwachthelicoptères of lange-afstands vliegboten was ingebouwd. Later, toen de Moffen hun V1 projeqtielen op Londen afvuurden, konden, dank zij Radar, in samenwerking met snélle jagers en luchtdoelbatterijen 75 % der Robot bommen worden neergehaald voordat zij de kust passeerden! Bij de invasie op D-day werd ieder deelnemend vaartuig geleid en verdedigd door Radar. Canada was de grootste producent van Radar-apparaten. Inde beginperiode van haar toepassing was de Royal Navy Home Fleet bijna uitsluitend bemand met Canadese Radar officieren en meer dan de helft der Radar specialisten inde R.A.F. waren Canadezen. Het nut van Radar in vredestijd. Hu is het krijgsrumoer verstomd, doch Radar zal blijven voortgaan de mensheid te dienen, thans voor vredesdoeleinden. De scheepvaartmaatschappijen kunnen millioenen besparen aan verzekeringspremies voor haar schepen, die op routes varen waar ijsbergen kunnen drijven. Radar zal het gevaar tijdig signaleren, nog vóórdat door de temperatuur-daling van het water kan worden vastgesteld, dat er ijsvelden inde omgeving zijn. Radar in dienst van de visserij om haringscholen op te sporen. Radar in dienst van de Meteorologische instituten om weersveranderingen te peilen. Reeds is contact gelegd met de maan. Hoogfrequente energiestoten werden uitgezo nderi en door de maan teruggekaatst. De tijd, die de stralen voor deze heen- en terugreis nodig hadden bedroeg 2% seconde. Ook de zonnevlekken zijn door Radar aan een nader onderzoek onderworpen. Doch de afstand van 92 millioen mijl waren de oorzaak dat dit reisje heen en terug 8 minuten duurde. Bij dit onderzoek is echter ook gebleken, dat de zon zelf Radar uitzendt. Bij de Engelse haven Liverpool is een Radar installatie in aanbouw, die het de schepen mogelijk maakt ook bij dikke mist veilig binnen te lopen. In nood verkerende schepen of vliegtuigen kunnen met Radar noodseinen geven, waardoor bij de ontvanger tevens de plaats van het in nood verkerende schip of toestel automatisch wordt geregistreerd. Radar, van onschatbare waarde gedurende de oorlog, zal ook in vredes- Zie vervolg volgende pagina. ---