7200 vluchtelingen verloren hun leven Grootste scheepsramp sinds ooit gebeurde op Baltische Zee Onzeewaardig Duits schip kon duikboten niet ontwijken RAMPEN DIE VOORKOMEN HADDEN KUNNEN WORDEN. De drie forpedo-explosies tengevolge '’aarvan de Duitse luxe lijnboot „Wil- hn Gustioff” op de bodem van de ealtische Zee terecht kwam, waren |jaUwelijks hoorbaar in het gehuil van :6 storm. Maar ze eisten meer mensenevcns dan ooit bij een scheepsramp 1(1 oorlcgs- of vredestijd sinds de de zeeën, heeft bevaren. Want, niet minder dan 7200 mannen, vrou-Veh en kinderen kwamen erbij om ’t fiVen bijna zes maal zoveel als het slachtoffers bij de Titanic-ramp e oorzaak van de ondergang van het schip waren eenvoudige eendemosselen Veel vluchtelingen. De 26.000 ton metende „Wilhelm was het vlaggeschip van „Kraft durch Freude”-vlooh schip werd gebouwd in 1937 ten §6rieve van de Nazi’s en hun families j*1 hot had twee zwembaden, een goed gymnastiekzaal, een bios,jooP> een theater en een prachtige ansvloer. Maar er was nog maar weijU§ kracht en vreugde overgebleven 11 Duitsland toen de „Gustioff” uitvoer die ijzige morgen van de 30e januri in 1945. „ Drie jaar had het schip aan de kade ei®ëen inde Poolse havenstad Gdy-P/a' Nu moest het, omdat het rode lein aantocht was zoveel mogelijk Uchtelingen naar Duitsland bren=en. De hutten, promenadedekken, badiaihers, scheepsruimen en zalen wa- Propvol met 7936 vluchtelingen, ge-ohde soldaten en bemanningsleden. Dit was vier maal zoveel als eigenlijk met dit schip konden worden vervoerd. Om op de dekken enige ruimte te krijgen waren de grote motorreddingsboten vervangen door kleine roeibootjes en dit was met zo’n grote haast gebeurt, dat de roeibootjes maar nauwelijks vastgemaakt waren. Maar het ergste van alleswas de toestand van de romp van het schip. De „Wilhelm Gustioff” was in drie jaar niet afgekrabd of schoongemaakt. De onderkant van het snelle schip zat zelfs zo vol met zeeslip en mosselen, dat de vroeger zo snelle „Gustioff” nu nog maar maximaal 15 knopen snelheid kon halen. Bovendien was het onmogelijk om met het schip te zigzaggen. Gemakkeljjk doelwit De „Gustioff” was op deze wijze een gemakkelijk doelwit voor de Russische duikboten inde Baltische Zee. Maar dit realiseerde de duizenden, die in Gdynia gedwongen waren achter te blijven niet, toen het schip vertrok Ze voelden zich reeds gevangenen van de Russische troepen want zij waren geheel afgesloten van hun vaderland en de „Gustioff” was het laatste Duitse schip, dat uit Gdynia vertrok De zee kookte door de storm toen het schip zee koos richting Flensburg. Tot twaalf uur ’s middags werd de „Gustioff” vergezeld door twee Duitse torpedoboten, die het schip voortdurend seinden te zigzaggen of om sneller te varen. De machines van de „Gustioff” werkten op volle toeren, het schip schudde en trilde als een angstig dier maar tevergeefs. De met mossels aangekoekte onderkant van het schip dwong de kapitein langzaam en in rechte lijn te varen i Torpedoboten verdwenen. Om half één voerden de torpedoboten hun snelheid op en zij verdwenen, de „Gustloff” aan zijn lot overlatend. De kapitein en zijn officieren keken elkaar met ernstige gezichten aan. „Op dat moment” zo schreef een overlevende scheepsarts later, „kon ik de engel des doods over het dek horen wandelen ” , Het was kwart over negen ’s avonds toen de dood toesloeg. Niemand weet hoelang de Russische duikboot de „Gustloff” al bespioneerd had maarde commandant van deze duikboot had voldoende tijd gehad het langzaam voortkruipende doel duidelijk in zijn torpedovizier te krijgen. Er klonken drie zware ontploffingen. Drie torpedo’s hadden de „Gustloff” midscheeps onder de waterlijn getroffen Op hetzelfde moment gingen de lichten uit en enkele ogenblikken later maakte de „Gustloff” zwaar slagzijde over bakboord tot 40 graden. Een vechtende en wilde massa mannen en vrouwen bereikten het dek juist toen de losliggende reddingsboten overboord werden gezet. Boten en mensen kwamen in botsing met elkaar met als gevolg, dat de boten werden vernield. Velen sprongen overboord met stukken hout van de reddingsboten in hun armen. De weinige overgebleven boten en vlotten werden overstroomd me: in paniek geraakte mannen en vrouwen die eenmaal daar, hun plaatsen niet wilden verlaten, zodat het onmogelijk werd de boten en vlotten te water te laten. Officieren vuurden hun pistolen af om de mensen terug te drijven maar zij sloegen er geen acht op. Het lager gelegen promenadedek, afgesloten met vensters, werd tot een doorzichtige doodkist voor vele honderden mannen, vrouwen en kinderen, die zo dicht opeen stonden, dat niemand kon vallen. De dikke glazen vensters konden noch geopend noch stukgebroken worden l Gillende slachtoffers l Om tien uur ging de sirene van het schip op monotone rouwende toon waardoor het angstige geschreeuw van de slachtoffers en het huilen van de storm minder goed hoorbaar was. De sirene bleef geluid geven tot de „Gustloff” voorgoed inde golven verdween. Enige ogenblikken was het ijzige wateroppervlak vol van hoofden van mensen, die probeerden de Duitse kust op 38 kilometer afstand zwemmende te bereiken. Maar hun haar bevroor, zij kregen kramp inde armen en benen en verdwenen naar de bodem van de zee bij de vele andere slachtoffers, die op het schip achtergebleven waren. De boten en vlotten, die weggedreven waren, werden vele uren later gevonden door Duitse torpedoboten of dreven aan op de Baltische kust. Er bevonden zich 736 jonge vluchtelingen op alsmede enige kinderen. Niemand ouder dan 40 jaar kon worden gered. Een onbekende Russische duikboot had het schip inde grond geboord maar het is zeer de vraag of het ook gebeurd was indien het schip volledig zeewaardig was geweest en indien men tijdig de aangekoekte mosselen had verwijderd (Copyright Opera Mundi) --- KOM EN AMUSANT Bij de ingang vaneen restaurant in Hamstemere (Engeland) kan men op een bord lezen: „In verband met het feit, dat Koningin Victoria op de 3e augustus 1879 hier haar ontbijt genuttigd heeft, zijn bij ons de prijzen 10 procent hoger dan bij de concurrenten!” --- Luchtvaart vliegt zichzelf voorbij Techniek gaat nog een faktor sneller De luchtvaart, althans de burgerlijke tak daarvan, maakt moeilijke momenten mee. Dat is duidelijk te zien aan de drastische bezuinigingsmaatregelen, welke alle grote internationale maatschappijen op het ogenblik doorvoeren. Zelfs onze eigen, oude KLM ontkomt er niet aan. Voor het eerst is de maatschappij niet bij machte om de leerlingen van de Rijksluchtvaartschool als piloten aan te nemen. Het geld is er niet om de extra salarislast te dragen. KLM-piloten, die al jaren in dienst zijn, hebben vrijwillig het aanbod gedaan een gedeelte van hun salaris af te staan in het kader van de financiële besnoeiïngsmaatregelen. De leerlingen van de RLS, die er vast op vertrouwd hebben bij de KLM emplooi te zullen vinden, moeten nu maar naar marine of luchtmacht gaan. Dat over de gehele wereld zowel grote als kleine luchtvaartmaatschappijen in moeilijkheden zouden geraken, werd al twee jaren geleden ver wadi t. Alleen nog niet in die omvang waarin het verschijnsel zich nu manifesteert-De luchtvaart heeft een stormachtige ontwikkeling achter de rug en een orkaan voor de boeg. De oorzaak is de techniek, welke maar niet ophoudt met het steeds weer opnieuw ontwerpen van grotere en snellere vliegtuigen. De maatschappijen voelen zich aan rang en stand verplicht om zich van al die sensationele nieuwe toestellen te voorzien. De eerste grote stap was het straalverkeersvliegtuig, waarvan de aanschaf enkele miljarden guldens aan investeringen heeft gevraagd. De volgende is de aankoop van supersonische vliegtuigen, welke meer weg hebben van raketten, zoals die nu al op de tekentafels staan. Te veel in te korte tijd. De straalvliegtuigen hebben, voor wat het aantal betreft, de wereldvloot voor ééntiende deel veroverd. Er zijn in totaal ongeveer ruim vijfduizend verkeersvliegtuigen in gebruik. Vijfhonderd daarvan hebben straalmotoren. Maar die vijfhonderd kunnen samen ruim een derde van de totale vervoerscapaciteit van de luchtvaart maatschappij voor hun rekening nemen. Geen wonder, dat tal van maatschappijen haar vliegtuigen niet rendabel kunnen maken, doordat ze met half lege kisten moeten vliegen óf de toestellen op de grond moeten laten staan. Wie op Schiphol gaat kijken ziet daar een groot aantal Lockheed Constellations inde mottenballen staan. Het zijn prima vliegtuigen maarde KLM weet niet wat ze ermee moet doen. De straalvliegtuigen hebben al het intercontinentale vervoer al overgenomen. De civiele luchtvaart heeft te veel ineens willen doen. Jaren geleden verwachtte men een scherpe stijging van de behoefte aan luchtverkeer. Maarde vraag is toch op de prognose achter gebleven. In vergelijking met 1960 is dit jaar de capaciteit van de maatschappijen met meer dan de helft toegenomen. Maar voor wat het verkeersaanbod betreft was nauwelijks vaneen groei van enige om vang sprake. Op de kantoren van de maatschappijen zit men nu met de handen in het grijze haar. Men geeft nu toe, dat men te veel ineens heeft gewild. leder is graag bereid om alle maatregelen te treffen, die de gang van zaken weer wat kunnen normaliseren, maar het gaat eenvoudig niet. Het lijkt alsof de luchtvaart ’n zelfstandig monster is geworden, dat met razende snelheid voortvliegt. En geen econoom is in staat het monster als ’n moderne Sint Joris te bestrijden. Sanering. / De slagader voor vrijwel alle grote maatschappijen is het vervoer op de Noordatlantische routes, de verbindin' gen tussen de Verenigde Staten en Europa. Er zijn echter maar liefst 17 firma’s, welke op deze luchtroutes een lijndienst met straalvliegtuigen onder" houden, zij het dan wel met soms de allergrootste moeite. Geen wonder, dat de toestellen dit jaar nog slechts (gemiddeld) voor de helft konden worden volgeboekt, terwijl men daar vorig jaar nog voor zeventig procent in slaagde. De maatschappijen hebben als razen den straalvliegtuigen (miljoenen gulden per stuk) gekocht. Ze kunnen deze nu niet gebruiken. Meestal werd het aankoopmotief meer geleid door chauvinisme, trots en jaloezie dan door gezonde concurrentie. Een krachtige sanering lijkt de enige oplossing. Maarde tijd schiet voort, sneller nog dan de snelste straaljager. Men heeft geen rust om de zaak eens nuchter te bekijken en desnoods van de grond af aan opnieuw op te bou- wen. Over vijf of tien jaren komen de supersonische toestellen, welke in 2 uren van New York naar Londen vliegen. De maatschappijen zullen weer nauwkeurig op elkaar letten en zodra de BOAC een bestelling doet kunnen KLM, Pan American en al de anderen, naar zij menen niet achter blijven. Ook al heeft niemand er in feite het geld voor. Realisme. Men kan zich afvragen of over vijf jaren de straalvliegtuigen van nu ook in goede conditie tussen de mottenballen staan. Het is beslist niet onwaarschijnlijk. leder straalvliegtuig kost nu per vlieguur vijfduizend gulden. De nieuwe supersonische toestellen vragen nog veel meer geld. Dat kan alleen opgebracht worden door financieel sterke luchtmachtgroeperingen. Nu al zoeken steeds meer maatschappijen eikaars steun. Het vergt veel realisme om deze weg te volgen. Chauvinisme en luchtvaart zijn, zeker in Nederland, historisch met elkaar vergroeid. Maar men zal ’n veer moeten laten om tenminste de vleugel in stand te kunnen houden. Onze eigen KLM weet dat ook. Er zijn onderhandelingen aan de gang met andere luchtvaartmaatschappijen Over een nauwere onderlinge samenwerking.Dat getuigt van zin voor de realiteit. Men had niets anders verwacht bij nuchtere Nederlanders, die, wat dat betreft, ook een historische reputatie hebben. Nadruk verboden. --- Advertentie er gaan van die hard-knappende, krachtig geurende bonen in --- Advertentie VOORSPOEDIG Moeder worden De kennis hiertoe Jl J •'] f I en juiste Baby- iiiiu dlMklul verzorging ineen f Supefc de Aixe BABYSET --- Behulpzaamheid werd goed beloond Behulpzaamheid wordt beloond, ook als ze om zo te zeggen slechts beroepsmatig” wordt uitgeoefend. Een tramconducteur uit Graz, die zijn zware dienst steeds met een glimlach deed, speciale aandacht aan oudere passagiers besteedde en hen bij het inen uitstappen behulpzaam was, is rijk beloond. Een van zijn dankbare passagiers, een 84-jarige vrouw zette hem, zonder dat hij er enig vermoeden van had, in haar testament. En zo erfde de conducteur plotseling 60.000 Schilling _ rond 9000 gulden! Vele jaren was de oude dame ’n regelmatige passagier inde tramwagen van de vriendelijke conducteur. Zijn behulpzaamheid was voor haar aanleiding aan zijn wagen de voorkeur te geven. De conducteur beantwoordde deze dankbaarheid met dubbele aandacht. De oude dame genoot in zijn wagen de privileges van ’n ere-passagier. En ere-passagiers waren voor dé conducteur alle bejaarden en gebrekkigen, die blij waren, als men hun een zitplaats gaf of hun bij ’t inen uitstappen bij de arm pakte. Natuurlijk viel het de opmerkzame conducteur op toen de oude dame plotseling wegbleef. Nadat er ’n week verlopen was, won hij inlichtingen in. Hij hoorde, dat ze ziek geworden was en in het ziekenhuis van Graz was opgenomen. Wat doet ’n voorbeeldige conducteur in zo’n geval? Onze conducteur wist wat hij te doen had. Op een dienstvrije ,middag verscheen hij met een boeketje bloemen in ’t ziekenhuis om zijn bedlegerige passagiere te bezoeken. Onnodig te zeggen dat de oude dame zich over ’t bezoek van „haar” conduc" teur verheugde, die naar zijn passagiere toekwam, als de passagiers niet naar hem toekwamen. Deze vriendendienst bevestigde de zieke, dat zij juist gehandeld had, toen zij reeds enige tijd geleden de behulpzame conducteur, die van zijn geluk niets wist, tot 'haar erfgenaam benoemd had. Maar nog eenmaal stelde zij de conducteur nog op de proef: zij overhandigde hem ’n pakje, dat hij bewaren moest en ingeval van haar dood bij de Grazer advocaat Dr Stolzer moest afgeven. Enkele dagen later sloot de oude dame haar ogen voor eeuwig. De conducteur vervulde haar laatste wens en bracht 'het pakje bij de advocaat, die hem een onverwachte bekendmaking deed: „In het pakje bevinden zich waardepapieren”, zei hij. „Deze waardepapieren, zo wil ’t testament van de overledene, behoren u toe!” Waardepapieren van in totaal 9000 gulden.... De conducteur heeft de erfenis aanvaard. Maar Over het verband is hij ’t nog niet met zichzelf eens. „Het is toch vanzelfsprekend, dat men voor oudere mensen behulpzaam en vriendelijk is”, zei hij. --- ONS FEUILLETON Restaurant voor vrouwen door B. J. TEN WESEPE ”2eer geachte juffrouw Adema, ”V°or U neiging gevoelt om deze brief ponder meer te verscheuren, verzoek 11 dringend dit niet te doen en mijn in ieder geval uitte lezen. aarna kunt u er mee doen wat u wilt ” 11 de eerste plaats bied ik u mijn ne’-aerig excuus aan voor het voorgeval” 6ne op die nare middag in mijn kan’’ ?°r- Mag ik u de oprechte verzeke’’ntlg geven, dat geen haar op mijn hoofd er aan gedacht heeft u ook maar op enige wijze te kren'lkeil? Integendeel, daarvoor heb ik u veel te hoog geacht en dat doe dk dog. Ondanks het feit, dat u me in ue steek gelaten hebt. Maar vanuit y Seziehtspust bezien, kon u natuurj,lk niet anders handelen. v°f enige, wat ik wilde doen, is u dat ik van u houdt, zoals ’n y.atl waarschijnlijk maar één keer in leven vaneen vrouw kan houden. j_, °rtom, juffrouw Adema, ik heb u lief vn ik wilde u die middag vragen mijn f r°Uw te worden. U weet, dat ik u onbezorgd bestaan kan schenken. z ® ziin behoorlijk gefortuneerd, en dit tsg ik niet om op te scheppen of om ,iV Proberen u te imponeren, want ik j. ®et veel te goed, dat dit voor u niet rninste verschil maakt. Ik wil alls®Peen nuchter feit constateren. ...ket voorts nodig te zeggen, dat u IJn koningin zou zijn en dat iedere houden? wens van u voor mij een bevel zou in-Ik ben ervan overtuigd, dat u zult weigeren. Daarvoor ken ik u te goed. Omdat u veel te goed weet, wie en wat ik ben. U weet, dat ik op gezette tijden aan het boemelen ging. Dat ik dan hier of daar de beest uithing met mijn louche kameraden, en dan stomdronken thuiskwam, tot grote ergernis van m’n vader en tot verdriet van m’n moeder. Daarom zeker zult u weigeren. Ik ken u immers; omdat ik het grote voorrecht heb gehad enkele maanden met u te mogen samenwerken. Dat ik dit dooreen stommiteit verknoeid heb, betreur ik nog iedere dag. U hebt mij sedert die ongeluksdag niet meer gezien en u weet dus ook niet, dat ik mijn levenswandel radicaal heb gewijzigd. Boemelen is er niet meer bij en drinken evenmin. Ik ben nu voor honderd procent een serieus werker geworden en ben van plan, wanneer ik al eens een keer inde verleiding kom om de oude paden weer op te zoeken, aan u te denken. Uw voorbeeld van nauwgezette plichtsbetrachting gaat nu rente opbrengen. Wat u kunt, kan ik ook. Ik wil me geheel inzetten voor het bedrijf, dat mijn vader groot gemaakt heeft en ik nog groter wil maken. Dit alles vertel ik u, omdat ik nu met een verzoek kom: Wilt u alstublieft niet meer aan mij denken als een bruut. Wilt u van mij aannemen, dat ik mijn leven beter en een behoorlijk, ordentelijk mens wil worden inde maatschappij? Als u mij niet gelooft, wilt u dan informeren bij wie u wilt? Bij mijn ouders, bij juffrouw Wind, bij mijn nieuwe sekretaresse, juffrouw van der Schalie (die overigens niet aan u kan tippen), of op het bedrijf zelf. Ik doe dit voor de zaak, maar ook omdat ik wil bewijzen, dat ik niet zo’n schooier ben, als u misschien nu nog denkt. Ik heb u verteld, dat ik u liefheb en dat ik graag met u wil trouwen. U zult me ook na het lezen van het bovenstaande weigeren, maar wilt u mij nog één kans geven? Ik zal u vandaag overeen jaar weer schrijven. U hebt dan een vol jaar de gelegenheid om naar me te informeren, als u dat wilt. En als u na het lezen deze brief niet gaat verscheuren, maar hem bewaart, wilt u hem dan eens een enkele keer opnieuw lezen? Dat zou voor mij een geweldige beloning zijn. Mag ik u nogmaals mijn eerlijke verzekering geven van mijn hoogachting voor u en mijn grote dank voor alles, wat u voor mij gedaan hebt in die enkele maanden, dat u mijn rechterhand was? Uw zeer toegenegene Jan Grotendorst” Ans had met stijgende verwondering de brief gelezen en toen ze opkeek en met rode oren bleef zitten en voor zich uitstaarde, was haar enige reactie: „Nou m0e....” Ze las de brief nog eens, vouwde hem toen dicht en borg hem diep weg in haar kast. Die dag moest ze onophoudelijk aan haar vroegere baas denken. Hij heeft het er dus tamelijk slecht gehad, dat kereltje, dacht ze Het valt me voor honderd procent van ’m mee, dat hij zo ruiterlijk voor z’n schoffiesstreken uitkomt.... HOOFDSTUK 11 Waarin Josien een tip geeft en een mogelijkheid zich voordoet. Naarmate de tijd verstreek en de datum van het examen naderde, werden de meisjes zenuwachtig. Er waren kleine ruzietjes, waaruit bleek, dat iedereen wat prikkelbaar was, doch Frida wist doorgaans met een kwinkslag de vrede te herstellen. Zelf was ze ook niet vrij van nervositeit en hoewel ze de theorie keihard in haar hoofd had, was ze niet zo heel gerust over haar praktische resultaten te zijner tijd. Maarde beide andere meisjes staken de candidaten onophoudelijk een hart onder de riem en verkondigden in alle toonaarden, dat ze er niet aan twijfelden of ze zouden het beide halen. Het was in deze tijd, dat Josien op een avond thuiskwam met de mededeling, dat er een restaurant zou worden opgeheven in het centrum van de stad. De eigenaar had er genoeg van, omdat hij steeds erger zat te kampen met personeeltekort, dat hij al een paar maal een advertentie had geplaast om zijn zaak te verkopen maar dat geen mens er op gereageerd had. Dat er wel een gegadigde was voor het gebouw zonder meer. „Het is in het centrum en de stand is er fantastisch, ’t Is inde Langestraat: Jullie moeten het kennen: het is nogal een deftige gelegenheid.” Ans, die klaar stond om naar haar werk te gaan zei „We zullen het Frida meedelen. Die moet dan maar eens gaan kijken. Ze komt om zeven uur thuis.” » „Dan zeg ik het wel,” zei Greet. „Ik heb vanavond toch vrij.” Frida luisterde met grote belangstelling, toen ze thuisgekomen was en de beide meisjes besloten spijkers met koppen te slaan. Om acht uur vertrokken ze naar het centrum van de stad en liepen naar de Langestraat. Ze zagen het restaurant, dat zeer matig bezet was en keken eens naar de gevel. Binnen zag het er vrij deftig uit en het leek een zaak, waar doorgaans het betere publiek kwam. „Te ouderwets,” constateerde Frida „Niet eens lichtreclame. De verlichting binnen is ook pet. Wie het dmg niet kent, loopt er zonder erg langs. Ze besloten naar binnen te gaan. Aan een tafeltje inde hoek bij het raam gingen !ze zitten en bestelden koffie. Nadat de kelner de consumptie had gebracht, vroeg Frida: „Is de patroon ook aanwezig?” De man knikte. „Zeker dames.” En toen, min of meer verschrikt: „U hebt toch geen klachten.” Frida lachte vriendelijk. „Geen sprake van. Het is een privé aangelegenheid. Wilt u zeggen, dat wij hem graag willen spreken?” „Vanzelfsprekend, dames. Een ogenblik.” Enkele minuten later stond een man op leeftijd voor hen. Hij boog even en vroeg: Hebben de dames naar mij gevraagd? Ik bende eigenaar.” Frida knikte. „Inderdaad; meneer” „Vander Heiden is mijn naam.” Hij stak een hand uit en de meisjes stonden op en stelden zich voor, terwijl ze zijn hand drukten. „Wilt u bij ons komen zitten? het gaat namelijk over deze zaak hier. Uw zaak.” Er lichtte iets inde donkere ogen van de man en hij trok een stoel bij Frida begon heel voorzichtig: „Als we goed zijn geïnformeerd, hebt u plannen om deze zaak te liquideren. Althans, als u hem niet op een andere wijze van de hand kunt doen.” De man vertrok geen spier. „Mag ik de dames vragen, of ze komen in opdracht van derden?” Frida schudde haar hoofd. „Wij vragen dit uit persoonlijke belangstelling. Ik wil geheel open kaart met u spelen meneer van der Heiden. De kwestie is namelijk deze: Mijn vriendin en ik, wij beiden studeren voor het vakdiploma en we hopen binnen enkele weken examen te doen. We nemen natuurlijk aan, dat wij beiden, of – in het ongunstigste geval – één van ons beiden slaagt. Voor wat betreft de credietwaardigheid zullen er waarschijnlijk geen moeilijkheden zijn, dus zal er niet veel op tegen zijn, dat wij een vestigingsvergunning krijgen. Nu kijken wij alvast rond, of we iets kunnen vinden, dat aan onze doeleinden zou kunnen beantwoorden, ziet u?” ---