DE EERSTE VEEHOUDERS VAN WINTERSWIJK Heden ten dage is de veeteelt een belangrijk middel van bestaan voor Winterswijk. En da tis al eeuwen zo! Bijna vierduizend jaar geleden trokken de eerste veetelers naar deze streken. Ze kwamen uit het oosten en hadden een lange reis gemaakt. Hun voorouders stamden helemaal uit het zuiden van Rusland. Ze beschikten over karren met massieve houten wielen, die waarschijnlijk door ossen werden getrokken. Kudden vee dreven ze met zich mee. Overal wpar ze zich voor kortere of langere tijd vestigden, brachten ze ingrijpende wijzigingen in het landschap teweeg. Bossen werden gekapt en in brand gestoken, om zo geschikte weideplaatsen voor het vee te creëren. De hele trek van de Kaukasus naar onze streken heeft mogelijk maar één eeuw geduurd. Omdat ze daarbij herhaaldelijk door bewoonde streken moesten trekken, zal de tocht wel niet zo vreedzaam zijn verlopen. Bekers en strijdhamers Deze veetelers uit Oost-Europa verbouwden ook al graan. Hun samenleving stond op een hoger peil dan die van hun voorgangers en de meeste van hun tijdgenoten. Ze waren niet meer uitsluitend afhankelijk van het wisselend geluk bij de jacht, maar konden steeds verzekerd zijn van vlees, graan en melk. Ze bleven zo lang op één en dezelfde plaats wonen, dat het de moeite loonde stevige huizen te bouwen. Er was tijd om veel aandacht te besteden aan huisraad en wapens. Het waren ware meesters inde kunst van het pottebakken. Ze maakten aardewerk van buitengewoon sierlijke vorm en van een meesteerlijke perfectie. Aanvankelijk versierde men aardewerkpotten met horizontaal aangebrachte touwindrukken. In wat latere tijd bracht men in plaats hiervan met spateltjes haaks op elkaar staande lijntjes aan: visgraatversiering. Aan de onderkant van zo’n pot werd een voetje uitgestulpt. Als deze mensen overleden, werden ze begraven onder een grafheuvel. Ze werden daarbij op hun zij gelegd met opgetrokken knieën, in hurkhouding dus. En dan kregen ze zo'n pot mee. Er zal hoogstwaarschijnlijk eten in gezeten hebben, dat men dacht te kunnen gebruiken in het hiernamaals. \ Wetenschappelijk verantwoorde opgravingen aangaande dit onderwerp zijn er nooit geweest, maarde Standvoetbekermensen hebben ons toch enige prachtige erfstukken nagelaten. Daar is inde eerste plaats de sierlijke, goed bewaarde- standvoetbeker, die inde buurt van het Ravenhorst is gevonden. De 23 cm hoge beker is met visgraatmotieven versierd. Op de vlakke kant is een klein cirkeltje ingesneden met in het midden een punt. Wijlen prof. Holwerda, archeoloog te Leiden, vermoedde dat dit een stempel was, dat werd gebruikt bij het tatoeëren of beschilderen van de huid. Deze zelfde professor bracht in 1923 de beker naar Leiden. Door middel van ruil had hij hem verkregen van het toenmalige hoofd van de school Meddo. Nu staat de beker in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Slechts op zeer speciaal verzoek is hij te zien, niet inde voor iedereen toegankelijke expositie, maar inde studiezaal, tussen tientallen soortgenoten. Maar in Leiden denken ze er niet aan om hem weer af te staan aan Winterswijk, ook niet nu Winterswijk in Freriks een goed beveiligd museum bezit, waarvan de collectie met zorg wordt beheerd. Maar wat u wel in Freriks kunt zien, zijn twee bijlen of strijdhamers die standvoetbekermensen hier hebben achtergelaten, waarschijnlijk ineen graf. Van deze twee is de grootste een gaaf ;n zeer fraai exemplaar. Over deze bijlen is helaas vrijwel niets bekend, zelfs niet ten naaste bij de plaats waar ze gevonden zijn. Nog een derde strijdhamer werd in Winterswijk gevonden, een jaar of zes geleden dooreen landbouwer in Corle. Hij vond hem bij het uitdiepen vaneen sloot, ineen gebied dat eeuwenlang moeras is geweest. Een merkwaardige vindplaats, want gewoonlijk Archeologen die bijna vierduizend jaar later deze grafheuvels opgroeven, vonden deze prachtige potten of bekers. En omdat hun het uitgestulpte voetje van de potten opviel, noemde men de mensen die hier begraven lagen standvoetbekermensen. Hun samenleving duiden we derhalve aan met de naam standvoetbekercultuur. Een ander voorwerp dat regelmatig inde graven van deze mensen wordt aangetroffen is een eveneens buitengewoon fraai afgewerkte stenen bijl met een rond gat er in. Ook dit is een meesterwerkje van vakmanschap. Wilde men zo’n bijl maken, dan moest eerst de globale vorm uit een brok vuursteen worden gehakt. Spaander voor spaander moest ervan af worden geslagen, tot de vereiste vorm was bereikt. En dan kwam het eindeloze karwei van het polijsten. Ineen speciale slijpsteen zat een gleuf met daarin wat water en zand. Als men dan de bijl hierin heen en weer wreef, en men hieid dit dagenlang vol, werd het oppervlak mooi glad. En dan moest er nog een gat in geboord worden, om de bijl aan een stok te bevestigen. Hierdoor kende men een speciaal 'boorapparaat’ en men gebruikte weer hetzelfde principe: water en zand inde opening, omdat dat schuurt. Het hele proces van het maken van zo’n bijl moet wel een maand werk hebben opgeleverd aan één man. En dat was dan een eersteklas vakman! Omdat men in grafheuvels van de standvoetbekercultuur dikwijls deze bijlen aan treft, en omdat men vermoedt, dpt deze ook inde strijd werden gebruikt, spreekt men naast standvoetbekercultuur ook wel van strij dhamercultuur. Concurrentie Een volk van veetelers en landbouwers dat al eerder in Nederland boven de grote rivieren voorkwam, waren de bekende hunebedbouwers. In sommige streken van ons land hebben Hunebedbouwers en Standvoetbekermensen een flinke tijd naast elkaar in hetzelfde gebied gewoond. Of dit een vreedzaam naast elkaar bestaan was is niet zeker,’ maar erg waarschijnlijk lijkt het niet. Bij hunebedden moeten we niet alleen aan Drente denken. Vlak bij Winterswijk ligt een hunebed, in Heiden bij Borken. in in Neede is aardewerk van de Hunebedbouwers gevonden. Betekent dit dat ook leden van het Hunebeddenvolk in Winterswijk hebben gewoond? En hebben zij hier contact gehad met standvoetbekermensen? Het lijkt niet onmogelijk, maar tot nu toe ontbreekt elk bewijs. Voorlopig moeten we er vanuit gaan, dat de standvoetbekermensen hier de eersten waren die van veeteelt en mogelijk ook van landbouw leefden. Vondsten in Winterswijk Hoe weten we nou dat deze Standvoetbekermensen inderdaad in Winterswijk hebben geleefd? De Winterswijkse standvoetbeker, die zich in Leiden bevindt. --- Gelreshoeck Stichting voor maatschappelijke dienstverlening en sociaal cultureel werk. tel. 5761 Postbus 199 Winterswijk Gezinsverzorging: Spreekuur elke werkdag van 8.30 tot 9.30 upr en van 13.30 tot 14.30 uur. Maatschappelijk werk: Spreekuren elke ma., wo. en vrij. van 8.30 tot 9.30 uur en elke di. van 19.00 tot 20.00 uur. --- Bureau voor levensen gezinsvragen (v.h. Piersonstichting). Spreekuur elke tweede en vierde maandag van 13 – 14 uur in Elisabeth Ziekenhuis. --- Openingstijden Leeszaal VOLW. AFD. ma gesloten dit.m. vr 10.00 -12.30 13.30 – 17.00 18.30 – 21.00 za 10.00 – 12.30 13.30 – 16.00 JEUGDAFD. gesloten ma 15.00 – 17.00 di 13.30 – 17.00 wo 15.00 – 17.00 do 15.00 – 17.00 vr 10.00 – 12.30 za 13.30 – 16.00 --- Advertentie daarmee de volgende risico's: • VERHOOGD SLIPGEVAAR v • LADING KAN GAAN SCHUIVEN IGa pas weer naar rechte als u 1 de vrachrwagen geheel in uw achteruitkijkspiegel kunt zien, g --- De beide strijdhamers van Fre- DebeidestrijdhamersvanFreriks. treft men deze strijdhamers aan in grafheuvels die op hogere plaatsen gelegen zijn, de enige gebieden immers, die inde prehistorie begaanbaar waren. Is vierduizend jaar geleden een van Winterswijks eerste veeboeren ver- dwaald geraakt in bet moefas en is hij daar weggezakt? Heeft hij er een gevecht geleverd waarbij hij zijn hamer verloor? Tal van gissingen zijn mogelijk, maar een bevredigend antwoord zal wel nooit te geven zijn. Ook in naburige plaatsen zijn overblijfselen van de standvoetbekercultuur aangetroffen. Zo vond men in Aalten en standvoetbeker en bovendien de resten vaneen tweede, die opvallende gelijkenis vertonen met die van Winterswijk. De standvoetbtekercultuur vormde toen zij zich hier bijna vierduizend jaar geleden vestigde, het begin van een lange traditie van landbouw en veeteelt, die lange tijd hoofdbron van welvaart was en die nog tot op de dag van vandaag het karakter van onze streek en het landschap in sterke mate bepaalt. --- Brief aan kabinetsformateur Werkgroep Landbouw PvdA wil ander beleid De Werkgroep Landbouw van de Partij van de Arbeid in Oost Gelderland heeft zich mét een brief tot kabinetsformateur J. M. den Uyl gewend. Inde brief zijn tal van actuele zaken betreffende de landbouw aan de orde gesteld. Hoewel de werkgroep van mening is dat op dit moment het gevonden accoord met betrekking tot de grondpolitiek het best haalbare is, erg passend binnen de socialistische visie op de grond en ’t grondgebruik acht de werkgroep het accoord niet. Zij verwacht geen matigend effect van de zogenaamde vraagbeperkende maatregelen en meent dan ook dat het huidige accoord een tijdelijk moet zijn. De werkgroep wil dat voor de toekomst de overheid het voorkeursrecht bij de verkoop van alle gronden krijgt. De Grondbank zal daartoe een meer democratische vorm dienen te krijgen.' De Grondbank kan de aangekochte grond toewijzen aan die bedrijven die deze voor hun bedrijfsvoering en inkomensvorming nodig hebben. Dit zijn inde eerste plaats de kleinere en middenbedrijven met ontwikkelingsmogelijkheden. Hoewel de keuze uitgaat naar afgifte van de grond in pacht, meent de werkgroep dat er toch ook mogelijkheden moeten worden geschapen voor doorverkoop van de grond aan door de Grqndbank aan te wijzen "solicitanten”. Kortom de Grondbank bepaalt wie de pachter (of koper) is. De Grondbank dient – en kan volgens de werkgroep – ook een sterkere rol spelen in het sanerings- en bedrijfsovernamebeleid. Beheersing van de grondprijs via het voorkeursrecht bij de Grondbank samen met een verruiming van de mogelijkheden om inde bestaande saneringsregelingen deel te nemen, kunnen een belangrijke rol vervullen in het nationale structuurbeleid. Een andere mogelijkheid, zo staat inde brief, om de grondmarkt te verruimen, dus versneld aan een betere structuur te werken, is merkwaardig genoeg de woningbouw. Zeer veel landbouwers en vooral pachters op kleine bedrijven zeggen hun pacht niet op, blijven tot op zeer hoge leeftijd nog een beetje "boeren”. Probleem is, waar moeten ze wonen? Plattelands, en typische agrarische gemeenten zouden de mogelijkheden moeten krijgen om speciaal voor deze kleinere boeren woningen te bouwen. En dan op een zodanige plaats, dat het directe contact met de landbouw blijft bestaan (het kleine kernen-vraagstuk eigen bevolking). Een ander probleem, zo wordt gezegd, is dat van het landschapsbehoud of de op te richten landschapsparken (het meest onjuist gekozen woord inde landbouwpolitiek van de afgelopen 25 jaar!) Er zouden enkele proeven genomen kunnen worden waarbij inde aan te wijzen "landschapsparken” beheersovereenkomsten gesloten worden in het kader vaneen ruilverkaveling. Inde brief wordt verder gesproken over het sociaal beleid en het markt- en prijsbeleid. Ten aanzien van dit laatste punt wordt gezegd dat voor een aantal sectoren inde landbouw de inkomensvorming zonder meer zorgwekkend is te noemen. De fruitteelt b.v. Meer nog springt dat in het oog in de rundveehouderij. In het boekjaar 1975/76 hadden van de grotere weidebedrijven in Nederland volgens onderzoek "Bedrijfs-Uitkomsten inde Landbouw” het z.g. n. BUL-rapport van het LEI, 78 procent een negatief netto-overschot. Bij de kleinere bedrijven had zelfs 96 procent een negatief netto-overschot. Er is, zo wordt gezegd, een wanverhouding ontstaan tussen kosten en opbrengsten, vooral inde melkveehouderij en binnen het thans gevoerde EG-beleid zal dit zeker niet veranderen. Toch zijn er voor een aantal bedrijven mogelijkheden om ”met minder koeien meer geld” te ontvangen. Voorgesteld wordt om een uitgebreide proef te nemen met een aantal rundveehouders, die er voor voelen op basis van vrijwilligheid over te schakelen naar een andere bedrijfsvoering. De praktijk wijst uit, dat er mogelijkheden zijn om met minder melkvee toch een hoger inkomen te halen. Het mes snijdt hier van vele kanten: ten eerste minder koeien, dus minder spanningen voor de boer, ten tweede minder koeien en toch een goed inkomen, omdat de kosten lager blijven, ten derde minder koeien en dus een lagere bijdrage aan zuivel-overschotten, ten vierde een milieu-vriendelijke landbouw, ten vijfde behoud van arbeid en zelfs toename van arbeidsplaatsen. --- u.v.v. UVV, afdeling Winterswijk Tafeltje dekje Bejaardensociëteit Zang en gymnastiek voor bejaarden Vriendschappelijk bejaardenbezoek Handwerk Stuif-in Oppas centrale Inlichtingen, tel. 4442. --- Dr. J. Rutgerstichting Sexualiteit en huwelijksproblemen. Gasthuisstraat 78, telefoon 4881. ---