Staten-Generaal. TWEEDE KAMER. Nadat de heer De Visser het woord had gevoerd, waarbij hij enkele malen door den voorzitter -tot de orde moest worden geroepen omdat hij zich uitdrukkingen veroorloofde, die nu eens opruiend voor de Indische bevolking dan weder beleed.gend voor het Nederlandsche gezag klonken, kwam de Minister van Koloniën, de heer I e Graaft, aan het woord. Naar ’s Ministers oordeel moest men in Indië bedacht zijn en blijven op zuinigheid in het bestuur ; men zou kunnen spreken van voorzichtigheid in het geldelijk beheer. Inkrimping van leger en vloot is niet toelaatbaar, daar de tegenwoordige formatie nauwelijks voldoende sterk is. Op geestelijk en materieel gebied moet er nog veel gedaan worden voor de bevolking ; maar daarom behoeft men niet te denken dat er een toestand van armoede en ellende heerscht en dat Nederland een verdrukkingspolitiek voert. Er zijn in Indië slechts weinig steenen huizen ; maar ’t is geen teeken van ellende, als de bevolking in hoofdzaak slechts 'bamboehuizen 'heeft. De woning dient in Indië niet zooals hier te lande voornamelijk om daarin te verblijven ; inde tropen leeft men veel meer buitenshuis dan binnenshuis. De regeering blijft bedacht op de behartiging van de geestelijke en materieele belangen der bevolking. Het stakingsrecht is in Indië niet aangetast. Maar er is een wetsbepaling, welke zich richt tegen opruien tot staking met het doel het economisch leven te verstoren. Een passenstelsel is ingevoerd in slechts een klein gedeelte van het gebied ; men ging daartoe over om de bevolking te vrijwaren voor opruiing tot revolutionaire actie. Het einddoel, waartoe ook de Nederlandsche welvaartspolitiek leidt, de vrijmaking tenslotte van Indië, ligt nog ineen verre toekomst. Voor het tegenwoordige moet men voor oogen houden dat Nederland en Indië nog één zijn, Behoud van deze eenheid acht de Minister voor beide landen even begeerlijk. De Minister is bereid zijn medewerking te verleenen tot het instellen uit de Kamer van een vaste commissie voor koloniale aangelegenheden, althans als de Kamer daartoe mocht besluiten. Wat de bestuurshervorming m Indië betreft, oordeelde de Minister, dat men niet als met een blokkendoos van onder af aan behoeft te beginnen om een gebouw op te trekken. Gebruiken we eens Hollandsche woorden in plaats van de Indische 'benamingen, dan moeten we ons voorstellen hoe een soort bestuursregeling wettelijk wordt vastgesteld voor een gehucht, voor een groep van gehuchten (gemeente) en voor een groep van gemeenten (provincie). Zulk een bestuursregeling moet bij de wet worden vastgesteld, dit eischt een goede bestuurs- en staatsorde. In werkelijkheid bestaat er echter reeds een soort bestuur, dat zijn recht van bestaan vindt in oude gebruiken. En nu is het volstrekt onnoodig, zeide de Minister, dat men eerst overal het bestuur der gehuchten ordent en regelt en eerst dan overgaat tot een ordenen en regelen van het bestuur der gemeenten. Men kan even goed alvast met de provinciën en met de gemeenten beginnen zonder te behoeven te wachten op ae gehuchten. Zoodat in deze aangelegenheid het dak dus inderdaad niet behoeft te wachten totdat de onderbouw gereed is. De regeering wil het eiland Sumatra niet zooals java indeelen in verschillende provinciën, maar het geheeie eiland beschouwen als één provincie. De verschillende nu bestaande gewesten zullen als afdeelingen der provincie in aanmerking komen. Voor Sumatra achtte de gouv.-generaal dit de beste oplossing. Over de huiszoekingen en arrestatiën deelde de Minister nog mede, dat de Indische regeering zich niet verantwoord zou hebben geacht als zij nog langer volhard had in 'haar houding van waakzaam afwachten. Er bestond namelijk alle aanleiding te verwachten, dat de aangekondigde onregelmatigheden inderdaad zouden uitbreken, terwijl men ernstig vermoedde dat reeds misdrijf was gepleegd (n.l. revolutionaire handelingen). Volledige openbaarmaking kan nog niet verwacht worden, daar het geheeie onderzoek nog niet is geëindigd. Ontwikkeling van de nationale gedachte zal de regeering niet tegengaan. Dit ontwikkelingsproces mag echter niet worden aangerand ; revolutionair optreden kan de regeering niet dulden. Wellicht zullen inde bevolking zelf zich tegenkrachten gaan vormen tegen de opruiende invloeden. Na déze beantwoording der sprekers-door den Minister dienden verschillende afgevaardigden van repliek. Daar de onderwerpen tijdens de eerste besprekingen reeds zoo goed als uitgeput waren, kon er in repliek niet veel nieuws meer worden gebracht. De heer Van Kempen herinnerde er nog eens aan, dat men de beweging in Indië volstrekt niet vergelijken kan met onzen tachtigjarigen oorlog, noch met de worsteling van België tijdens den grooten oorlog. Nederland heeft in Indië onder de bevolking rust en orde gebracht. De politieke ontwikkeling van de bevolking staat de regeering niet inden weg, maar zij plaatst zich tegenover het drijven van de extremisten. De heer Albarda verdedigde zich tegen enkele beweringen, geuit door den heer De Visser. Waarop deze hem later toevoegde, dat 'hij zijn examen als aanstaand Minister goed had afgelegd. De heer Van Boetzelaar constateerde, dat ten aanzien van de bestuurshervorming een sterke meerderheid de regeering steun verleent. Nadat de Minister de sprekers opnieuw beantwoord had en een paar afgevaardigden nog eens het woord hadden genomen, kwam het tot een stemming over de twee moties-Cramer. De eerste motie (afkeuring over de weigering om volledig in te lichten over het resultaat der huiszoekingen) werd verworpen met 62 tegen 22 stemmen, De tweede motie (opheffing der beperkende bepalingen betreffende vrije meeningsuilmg, recht van gereeniging, stakingsrecht en onmiddellijke vrijlating en amnestie voor politieke gevangenen) werd verworpen met 63 tegen 22 stemmen. Voorstemmers waren in beide gevallen alleen de sociaal-democraten. --- Advertentie INGEZONDEN MEDEDEELING. . ttETEP lyoßMciuNE Verkrijgbaar bij': G. B. GARRETSEN, Aalten, B. H. LICHTENBERG, Aalten, G. A. BOSBOOM, Varsseveld. --- Advertentie Mfuiïgwot/ i /steeds Wybert-tabletten jg)/ meenemen, zoo gauw f hebt U kou gevat, lastig (zzZ zijnde gevolgen. --- Aalten. — Van 25—28 februari moeten de lichten aan rijwielen, motorrijtuigen en voertuigen worden aangestoken om 5.59 uur. Gevonden : Een belastingplaatje, een blauwe jongenspet, een belastingmerk, een konijn, een portemonnaie en een rijwieitaschje. Terug te bekomen op ’t politiebureau. Tot directrice aan het post- en telegraafkantoor te Soest is met ingang van 1 Apil a.s. benoemd mej. Drost, directrice aan het postkantoor alhier. Onze plaatsgenoote mej. A. F. Bunt komt voor op de voordracht voor onderwijzeres aan de o. 1. school te Linde, gem, Vorden De voor heden (Dinsdag) aangekondigde Raadsvergadering is uitgesteld tot Vrijdag 28 Febr., voorm. 10 uur. Wegens overlijden van den heer G. Buesink, werd dezer dagen inde Ned. Herv. kerk alhier tot Ouderling gekozen de heer G. H. ter Beest. Genoemde heer werd Zondag j.l. in het ambt bevestigd. Ds. J. van der Meulen te Soest, beroepen predikant bij de Geref. kerk van Aalten, hield gisteravond inde Oosterkerk een predikatie naar aanleiding van Johannes 3 vers 7 en 8. Zijne erw. wees in zijn predikatie op het vrijmachtige, het onbegrijpe'ijke en het kenbare van het werk Gods inde wedergeboorte. De kerkwas tot in alle boeken gevuld, Na den dienst was er gelegenheid om kennis te maken met ds. v.d. Meulen. Naar wij vernemen wordt op 15 Maart a.s. de jaarlijksche vergadering gehouden van de Vereen. voor Ziekenhuisverplegmg „Steunt Elkander". ‘ Zondag 9 Februari is een zekere L. op den Sondernweg door eenige personen lastig gevallen en van z'n fiets gegooid. Oo.t beweerd hij dat een dezer personen hem een klap in het gezicht heeft gegeven. De politie heeft eenige van ceze belhamels opgesjioord en zal nog een nader onderzoek instellen. Hoe langer hoe meer begint het snelverkeer, speciaal het autoverkeer, gemeengoed te worden voor elk die 't zij voor plezier, 't zij voor zakelijke doeleinden op reis moet. Was voor eenige jaren terug zoo'n autotochtje lang niet altijd een onverdeeld genot, en was het tijdig bereiken van het doel der reis een mogelijkheid die wel eens verwezenlijkt werd, de moderne auto, die thans de wegen bevolkt, is een ideaal vervoermiddel, welke zijn pasagiers brengt op de plaats van bestemming op een prettige comfortabele wijze. Zoo zagen we dezer dagen de nieuwe auto door den heer Schaapveld alhier ten behoeve zijner cliëntele aangeschaft, welks mooi gestoffeerd interieur tot een ritje lokt. Flinke ruime, goed veerende ziplaatsen, met aan alle zijden ruim uitzicht, en toch goed tochtdicht afgesloten, maken zoo'n ritje tot een werkelijk genot, ’t Spreekt vanzelf dat een dergelijke nieuwe wagen, voorzien van de nieuwste technische snufjes, een maximum aan bedrijfszekerheid en veiligheid geeft. Den heer Schaapveld succes toegewenscht. Donderdag 20 Febr. vierde de Voetbalvereen. „Aalten” haar 10-jarig bestaan, tevens kampioensfeest van het 2e elftal, in de versierde zaal van de R.-K. Werkliedenvereeniging. De voorz. heette allen van harte welkom en hoopte waaraan hij niet twijfelde dat allen een genotvolle avond zullen hebben. De ‘heer Niemeijer en de Jass-Band Toebes zullen er wel voor zorgen dat de feeststemming er in komt. Spr. brengt een woord van hulde aan het 2e .elftal. Laten, zoo zegt spr., allen meewerken tot groei en bloei onzer club, opdat we kweeken mogen geestkracht en moed, om voldoende leden te houden. Laat kameraadschap u leiden, alsdan zal de leuze „eendracht maakt macht" ons verder doen slagen op den ingeslagen weg, Hoera's werden uitgebracht aan de kampioenen en bestuur. Vooral de muziek liet zich van ‘haar kant niet onbetuigd, vroolijk en correct werd gesjjeeld het Kampioenslied enz. De heer Niemeijer declameerde eenige ernstige stukjes, welke zeer goed tot hun recht kwamen, het was alsdan muisstil inde zaal. Een 7-tal leden, welke onafgebroken lid waren geweest, ontvingen een herinneringsspeldje. Met groote vroolijkheicL werd een voetbal verkocht, niet van leer en lucht, maar van edele specerijen der fa. Wijers. Tot slot een gezellig bal, zoodat allen voldaan huiswaarts keerden, indachtig het verzoek van het bestuur om vooral niet te zingen op straat. Met genoegen kunnen we melden, dat geen klanken meer géhoord zijn. Lezing Ds, K. Schilder. 1 De Geref. Jeugdcentrale „Aalten” hield Vrijdag 1.1. een vergadering inde Westerkerk, waar als spreker optrad ds. K. Schilder, Geref. predikant te Rotterdam (Delfshaven), Ds. Gerritsma opende de samenkomst met gebed, nadat vooraf het 'bondslied van Jongei.- en Meisjesbond was gezongen. Ds. Schilder zegt, te zullen spreken over de les van Tyatire. Dit- gaat ons allen aan, aldus spr., omdat hetgeen God zegt in Zijn Woord en Christus van Zijne gemeente, voor alle tijd en plaats van beteekenis is. Wat de zeven gemeenten in Klein-Azië betreft, iedere stad had haar eigen karakter en gevaren. Zoo was in Tyatire de vakorganisatie ook bekend. Zooals nu raakte ook toen het individu bekneld door de organisatie. Deze gilden nu hielden jaarlijks hun feesten die werden begonnen met een optocht en eindigden met een diner, en aldus de heele stad in spanning hielden. De optocht die gehouden werd, waarin alle gilden hun banieren meedroegen, ging naar het middelpunt der stad, de tempel die toen gewijd was aan de heidensche go- den, en waardoor dus dit feest een uitgesproken heidensch karakter droeg. Jarenlang ging dit goed, totdat Jezus kwam in Tyatire, toen kwam de tweespalt binnen. Zoo is het thans nog. Nu waren er sommigen in deze gemeente die meededen, anderen zeiden, we kunnen niet, we mogen onzen Heer niet verloochenen. Daar kwam nog bij dat het Apostelenconvent te Jeruzalem twee belangrijke uitspraken deed, n.l. zich te onthouden van netgeen de afgoden geofferd was en van hoererij. En dit kwam nu juist bij deze feesten in het geding. Hetgeen de afgoden geofferd was werd 's avonds gebruikt, terwijl wanneer de priesters vertrokken waren, de jongelui een verkeerde omgang hadden. Zoo kwamen dan twee partijen inde Chr. Kerkte Tyatire tegenover de burgerlijke overheid te staan, t.w. de preciesen en de rekkelijken. Nu gold voor dien tijd dat de tegenstelling zoo scherp mogelijk moest zijn. De Romeinsche keizer noemde men Heer en God. Een volmaakte tegenstelling dus, Romeinsch Keizer en Christus. Daarbij kwam nu het Synodaal conflict, terwijl Nicolaüs de tweespalt aanblies en de Synode weersprak. Leerde de Synode gebondenheid van spijze en leven. Nicolaüs zijn leuze was middelmatigheid,| men moest ruimte laten. Veel verwoestingen werden door Nicolaüs aangericht en Jezebel, een profetes, volgt Nicolaüs. Zoo was de lucht in Tyatire weg. Nu is er tegenwoordig ook een strooming die zegt, te voelen voor de kerk als organisme en niet voor de kerk als instituut. Nu komt Jezus en neemt deze Synode in bescherming, en nu mag men in Tyatire spreken van lasten opleggen, Christus zegt : Ik leg geen nieuwe lasten op, oude lasten blijven bestaan. Ik maak ze alleen geldig. Mijn eens gegeven woord bindt elke levensvorm. Wie dus den geest hebben wil, moet hem hebben inde letter. We gaan niet mee met hen die zeggen niet de letter maar de geest. Het moet worden de vrijheid, en daarom de binding, en wie zoo leeft is altijd vrij en altijd gebonden. Daar zijn middelmatige dingen, waarvan Nicolaüs zegt gelukkig De Christen daarentegen zegt, helaas. Daarom terug naar het kruis, daar is niets middelmatigs. Wie 'het gelukkig vindt dat er zijn middelmatige dingen, moest liever schreien Daarom bindt u door het Woord, door Gods geboden. Daarbij niet altijd negatief zijn, wanneer de wereld zegt rechts, dan moet van onze zijde daarop niet altijd volgen links. We moeten een eigen stijl hebben en dan zijn we niet aan de wereld gebonden. Na het zingen vaneen Psalmvers eindigde spr. deze goed bezochte vergadering met dankgebed. Jaarvergadering Floralia. Gisteravond hield de vereen. „Floralia” hare jaarvergadering inde Sociëteit op 't Blik. De heer A. H. Bulten presideerde deze vergadering. De voorz. heeric in zijn openingswoord inde eerste plaats de aanwe zige leden hartelijk welkom, om er vervolgens op te wijzen dat verloopen jaa.‘ goed geboerd werd, zooals blijken zal uit de verslagen. De heer G. W. Vaags las de notulen van de vorige vergadering, die zonder aanmerking werden goedgekeurd. De heer G, Peters deed verslag van de financiën der vereen. De inkomsten bedroegen in totaal ƒ479.81, De uitgaven ƒ 476.47, zoodat de boeken een saldo aanwiizen van ƒ 3.34. Door den penningm. wordt echter de opmel– gemaakt dat er nog een rekening betaald moet worden van ruim ƒ 30, zoodat er in werkelijkheid in plaats van het genoemde voordeelig saldo, een nadeelig saldo is van ruim ƒ 34. Wat de inkomsten aan contributie betreft, dit is belangrijk hooger dan voor-1 gaande jaren. De wenschelijkheid wordt uitgesproken zooveel mogeiijK een minimumcontributie van 75 ets. aan te houden. Met dank werd geconstateerd dat de middenstandsvereen. voor de afd. geveiversiermg een subsidie toekende van ƒ 2U. De controlecommissie rapporteerde bij monde van den neer G. Vaags dat de boeken van den penmngm. keurig in orde waren. Bij de geüouden bestuursverkiezing werd de heer A, H. Bulten als voorz. herkozen. Als secr. zal in het vervolg tungeeren de heer Smit en als 2e secr, de heer E. Bulten. De statuten werden in zooverre gewijzigd dat het bestuur werd uitgebreid met 3 damesleden, t.w. de dames C. Berendsen, La. Grevink en Da. Meinen. De voorz. zal genoemde dames met hunne benoeming in kennis stellen. De inning der contributie werd atdoende geregeld. Ten slotte werd nog besloten op voorstel van den heer J. J. M tbmit dat bevurderd worde de inzendingen op de tentoonstelling van meerdere eigengekweekte planten, daarbij te rekenen inzendingen van kweekers uit Aalten. Zij die dus eigengekweekte planten hebben, kunnen deze op de eerstvolgende tentoonstelling inzenden. Hiermede was het officieel gedeelte van de agenda afgehandeld en bleef de vergadering nog een oögenbiik bijeen o'.a de mee*' interne aangelegenheden der vereen, te be spreken. Het bezoek op deze vergadering kon niet bepaald schitterend genoemd wortel, gez.en mede het mooie werk dat door de vereen, verricht wordt. U.a. werd besproken de mogelijkheid tot stichting van schooltuintjes. Het bestuur zal dit nader in studie nemen. , Onder het hoofd „Historische Snippers” lezen we het volgende inde Arnh. -Crt. : De Heksen van Aalten. In het laatst der 16de eeuw was het in het dorp Aalten niet pluis. Er heerschte onder de bevolking een groote angst. Wat trouwens geen wonaer was, want onderscheidene neksen hielden er verblijf. Allerlei gevallen van tooverij waren reeds voorgevallen en zoowel menschen als beesten waren er het slachtoffer van geworden. Er was een ware ramp over het dorp gekomen. Bij den een was een kalf tengevolge van nekserij gestorven, een ander had er een koe door verloren. Daar wilde het varken niet groeien en elders mislukte het karnproduct. Maar wat nog erger was, ook kinderen waren betooverd; sommige werden ziek, andere wilden niet groeien. Men wist zelfs te vertellen, dat de tooveressen uit Aalten en andere plaatsen gezamenlijk heksendansen hielden. Een paar der verdachte vrouwen werden bij het gerecht aangeklaagd. Daar was eerst Aleyde Koesters, die reeds vroeger, tegelijk met haar zuster balcke te Bredevoort, als verdacht van hekserij, gevangen had gezeten. Under belotte van beterschap en door het betalen vaneen som gelds, was zij toen uit hare hechtenis ontslagen. Zij had zich te Aalten rfevestigd en was daar getrouwd. Niemand wist van haren heksenaard af en zij leefde haar leven daar rustig voort. Doch langzamerhand was zij weder in des duivels macht gekomen. Het bleef niet onbekend en spoedig werd zij beschuldigd verschillende vrouwen „ongemak” te nebben aangeuaan. Volgens den kleermaker Wessel Wassenck was het te haren huize, niet pluis. Daarvan nad hij het bewijs. Op zekeren dag zat Jiij bij haar in huis te naaien, toen hij plotseling een vreemd geluid noorde, dat hem angstig maakte. Het geluid ontwikkelde zich sterker en duidelijk hoorde hij het, dat de duivels met elkander aan het twisten waren. Hij kon het niet langer in huis uithouden en zette het op een loopen, Aleyd alleen in huis latende. Ook andere personen konden bewijzen voor hare „kunst” bijbrengen en in Juni 1582 werd Aleyd wegens hekserij aangeklaagd. Wat men met haar heeft uitgevoerd, is ons niet bekend, maar het zal niet veel goeds zijn geweest. Een maand later werd opnieuw een vrouw uit Aalten beschuldigd van hekserij. Zij werd naar Bredevoort gevoerd om daar voor den rechter te verschijnen. Doch eerst zou men op haar de waterproef toepassen. Onder groote belangstelling van de zijde van het publiek en in tegenwoordigheid van net gansche gericht werd de vrouw door den oeul te water geworpen. Zij ‘bleef drijven. Een rilling ging er door de toeschouwers. Immers dit was het bewijs, dat men met een heks te doen had. Zij werd uit het water getrokken en nogmaals werd eenzelfde proef genomen. Ook thans bleef zij drijven. Nog een derde maal werd de proef herhaald en niettegenstaande de beul haar met een staak onder water trachtte te duwen, zonk zij niet. Althans zoo werd verklaard. Thans waren er voldoende gronden aanwezig om aan hare schuld te gelooven en haar in voorloopige hechtenis te houden. Doch alvorens haar te veroordeelen, moest zij eerst eene bekentenis hebben afgelegd. De gewone ondervraging had geen resultaat. Men zou daarom op een andere wijze probeeren haar tot bekentenis te brengen. Men legde haar op een ladder en voorloopig zonder eenig lid te breken, bewerkte men haar met de roede. Ook thans bekende zij niet. Een sterkere maatregel zoude nu worden genomen, waarbij het geheeie gericht tegenwoordig moest zijn. Vol belangstelling volgde men de verrich-, tingen van den beul. De handen van het slachtoffer werden met een touw vastgebonden en in achterwaartsche richting aan een balk omhoog getrokken. In deze hachelijke positie werd de vrouw opnieuw met de roede bewerkt. Nog volgde geene bekentenis, maar wel hoorden de omstanders een vreemd geluid, dat uit haar keel voortkwam, „alsof door drie mannen tegelijk geroepen werd” en tegelijkertijd was zij d00d.... Men had haar den nek gebroken ! Van deze daad was men zich zeb echter niet bewust ; men dacht dat dit alles met den duivel in verband stond en dat meg nog met een heks had te doen. Het lichaam'werd dus wederom naar den toren gebracht. Men was er nog banger voor dan te voren. De Drost oordeelde het raadzaam om het lichaam zoo spoedig mogelijk te verbranden. Een heksenlichaam toch moest snel en afdoende worden vernietigd en dat kon alleen door het te verbranden. Ergo werd den boeren inden omtrek opgedragen de benoodigde brandstoffen, bestaande in turf en hout, op de gerichtsplaats te brengen. Het gebruik bracht mede, dat wanneer een tooveres verbrand zoude worden, ieder vol Erf inde heerlijkheid Bredevoort verplicht was daarvoor een voeder hooi of turf op de gerichtsplaats te leveren. De noodige brandstoffen waren reeds aangevoerd, toen de Drost bevel kreeg het lijk ergens inden grond te stoppen. --- Advertentie i BRONCHITIS ü overvalt, de prikkelende hoestbuien U zoo benauwd maken en het slapen beletten, grijp dan naar de slijmop-1 lossende, hoeststillende Akkers 1 Abdijsiroop, welke Uw ademi haling weer diep en vrij maakt. AKKERS ABDIJSIROOP tr%7f^ i |nieuws! h») ySsS» --- Advertentie Alle Advertentiën hetzij die worden gegeven v00r.... Aaltensche – – – – – Dinxperlosche – – – VaMseveldsche – – – Lichtenvoordsche – Courant worden altijd in alle 4 edities geplaatst, terwijl slechts de prijs van één Courant wordt berekend. B< leefd aanbevelend, FIRMA GEBR. DE BOER. --- Suriname. Bij de behandeling van de begrooting voor Suriname, eenige dagen geleden, heeft de Minister van Koloniën te kennen gegeven, dat er kans bestond om na toepassing van een verbeterde fabrieksbewerking een ruimer afzetgebied te vinden voor dein Suriname verbouwde koffie. Een ruimer afzetgebied, aanleg van méér plantages, vraag naar méér arbeidskrachten, herleving van de kolonie. Zoo zou de gang van zaken zijn. Al zal menigeen geneigd zijn om wat sceptisch te staan tegenover 'het nieuwe plan ; men heeft immers reeds zoo vaak een mislukking vaneen opbouwproef voor Suriname gezien de omstandigheden zijn thans echter vaneen aard, dat men eer met goed vertrouwen de toekomst kan inzien,, dan reeds bij voorbaat wanhopen overeen goeden uitslag. Als we in het kort hieronder iets mededeelen over het nieuwe plan daartoe inde gelegenheid gesteld dooreen artikel in het Alg. H.blad. dan doen we dit om de lezers te doen zien, met welke moeilijkheden verbouwers en verdere bewerkers vaneen product soms te kampen hebben om voor hun artikel afnemers te vinden. Bij een product als koffie, dat in hoofdzaak een genotmiddel is, speelt de smaak de meest belangrijke rol. En nu heeft de liberia-koffie, welke in Suriname verbouwd kan worden, juist in dit opzicht eigenschaopen, welke deze koffiesoort tot dusverre belette zich een plaatste veroveren van eenig belang inden handel. Een bijsmaak en een bijgeur is oorzaak, dat de jaarlijksche omzet beperkt moest blijven tot ongeveer 30,000 balen ; afnemers zijn in hoofdzaak een paar NoordJEuropeesche landen. Op verschillende manieren heeft men in den loop der jaren getracht de werking van deze minder goede eigenschappen dooreen fabriekmatige behandeling van de boonen te beperken. Nu eens probeerde men dit door een versneld drogingsproces toe te passen, dan weder zocht men het ineen onttrekken van vluchtige oliën, welke men oordeelde aanwezig te zijn inde boonen en aan welke men het ontstaan van den ongewenschten smaak toeschreef. Men bereikte daarmede wel iets, maar toch niet heel veel meer dan dat men een product verkreeg, dat zich eenigermate leende voor menging onder andere koffiesoorten van minder goede kwaliteit. Want een feit bleef het, dat de Surinaamsche liberiakoffie, dank zij de goede bodemgesteldheid van de streek waar verbouw mogelijk is, zoodanige goede kwaliteiten had, dat men het product niet zonder meer als minderwaardig kon loslaten. Nieuwe drogingsnroeven werden – genomen, waarbij de onderzoeker, dr. Fernandes, plantkundige bij het landbouwproefstation, vooral aandacht wijdde aan de scheikundige werking welke dein de zaden aanwezigen vetten ondergingen bij geleidelijke en bij zeer snelle verhitting tot bepaalde temperaturen. Het resultaat dat tenslotte aldus bereikt werd, was van dien aard, dat op monsters van de op de juiste wijze gedroogde boonen direct orders verkrijgbaar waren. Deze gunstige uitslag der proefnemingen nu is oorzaak geworden, dat de Nederlandsche regeering met belanghebbenden en particulieren tot het besluit zijn gekomen, dat een practische toepassing moest worden ondernomen. Een naaml. venn. is tot dit doel opgericht met een kapitaal van ƒ 70>0(K), waarin de regeering deelneemt voor de helft. Machines voor het drogingsproces zijn geconstrueerd door de fabriek van Gebr. Stonk & Co. en weldra zal men met den bouw van een geheel nieuwe fabriek beginnen. Als plaats daartoe achtte men het meest aangewezen een terrein aan de Surinamèrivier, stroomopwaarts boven Paramaribo, Dit terrein is te water bereikbaar zoowel van de plantages aan de Surinamerivier als van die aan de Commewijne en de Saramacca. Rekent men, dat zich voor de nieuwe onderneming behalve de regeering geïnteresseerd hebben lichamen als de Kon. Stoomboot Mij., de Ned. Ind. Gas Mij. en verschillende koffieplantages ter plaatse, dan mag men aannemen, dat hier een plan tot uitvoering wordt gebracht, dat men stellig levensvatbaar acht, zoodat de mogelijkheid bestaat, dat thans tenminste voor de Surinaamsche koffieondernemingen een tijdperk van opleving gaat aanbreken. --- Na de Wasch heeft men vaak last van schrijnende handen. Dit schrijnen houdt dadelijk op door Rurol. ---