HENGELO Door: H.J. WILMINK Omwandelingen door aud Hengela xxxxvi. Een praatje bij een Plaatje. V erkeersobstakels, die den mensehen heel wat ergernis bezorgden, waren in vroeger dagen de tollen op de rijkswegen. Hengelo had twee tollen. De eene stond op de Bornsehestraat ter hoogte van den hoek van de tegenwoordige Dr. Abraham Kuyperstraat en de andere was geplaatst aan de Deldensehestraat ongeveer ter hoogte van het tegenwoordige hotel „De Kroon". Het tolgeld was vrij hoog en wanneer men vaak den tol Door: H. J, WILMINK, , moest passeeren, diende men wel terdege rekening te houden met de uitgaven, hieraan verbonden. De grootte van het te betalen bedragje was afhankelijk van de omstandigheid of men met een tweewieligen of vierwieligen wagen kwam en of het voertuig met een of met twee paarden bespannen was. Het was vooral lastig des nachts een tol te passeeren. Of het zomer was of winter, of het warm was of bitter koud, men moest wachten tot de tolgaarder was opgestaan en den tolboom had opengedaan. Dat de tolgaarder des winters noode zijn warme bed verliet om den boom te openen, spreekt vanzelf. De boeren maakten in die dagen soms groote omwegen om de tollen te ontgaan. Links het vroegere tolhuis aan de Bornschestraat. Het oude tolhuisje aan de Deldensehestraat. --- De bondsdag van „Natura". Een woord van den bondsvoorzitter. De voorzitter van het hoofdbestuur van het Nederlandsch Toeristenverbond „Natura", de heer G. W. Deunk te Arnhem, schrijft ons het volgende: Reeds eerder is in dit blad een en ander medegedeeld over den bondsdag van ,Natura", die op 11 Juni op „de Waarbeek" zal w orden gehouden. Hiermede valt de afdee ling Hengelo de eer te beurt voor de tweede maal een dergelijke bijeenkomst te organiseeren. Het is bij „Natura" gewoonte eens per jaar in een der mooie streken van ons land bijeen te komen om de onderlinge vriendschap der verschillende afdeelingen te onderhouden en zoo mogelijk te versterken, want onderlinge kameraadschap is in deze natuurvriendenvereeniging wel de sterkste steunpilaar. Deze bijeenkomsten kenmerken zich dan ook steeds door een flink bezoek en een prettige sfeer. De meeste bezoekers zullen mede in verband met de rondritten door Twente per „touringcar" arriveeren, sommigen reeds op Zaterdag, w-ien dan een feestavond wordt aangeboden door de afdeeling Hengelo in café Haverkate. De rest der deelnemers arriveert Zondagmorgen omstreeks 10 uur bij „de Waarbeek". De leden van „Natura", die in hun vereeniging op excursies, uitstapjes en reizen hebben gelterd natuurschoon te zien en te waardeeren, zullen ongetwijfeld op de rondritten door Twente genieten van het vele schoons, dat aan hun oog voorbijtrekt. Door de bezoeken, die gebracht worden aan de N.K.S. en de K.N.Z., zullen de deelnemers ook een beeld krijgen van de Twentsche nijverheid. Ongetwijfeld zullen de deelnemers, als zij 's avonds naar hun woonplaatsen terugkeeren, dit doen met een verrijkten geest en zullen zij de overtuiging meenemen, dat Twente, naast zijn industrie, die het groot en bekend maakte, ook een rijken zegen bezit in zijn natuurlijke schoonheid. Het is van „Natura" goed gezien dezen dag in Hengelo te houden, want ongetwijfeld zal hij bijdragen de kennis van, en daarmede de waardeering voor het mooie Twente te bevorderen. --- WIELRIJDER CONTRA AUTO. Op den hoek Drienerstraat—Enschedeschestraat is Donderdagmiddag de wielrijder B. uit Enschede, die niet voldoende uitkeek, toen hij uit de Drienerstraat kwam, aangereden door een auto, die van den kant van het stadhuis kwam. De wielrijder kwam te vallen en liep verschillende verwondingen op. De politie stelt een onderzoek in naar deze zaak. --- AANVRAGEN VOOR JACHTAKTE. De commissaris van politie verzoekt ons mede te deden, dat de aanvragen tot het verkrijgen van een jachtakte voor het seizoen 1939—'40, reeds nu bij hein kunnen worden ingediend. --- Men wandele niet op den kanaaldijk! Nu het vischseizoen weer geopend is wordt er nog eens met nadruk de aandacht op gevestigd, dat het verboden is zich op den dijk van het Twentekanaal te begeven. Velen zouden in de verleiding kunnen komen om eens een kijkje te nemen bij de leden van de hengelvereenigingen, die 't vischwater in het kanaal hebben gepacht. Men doe dit echter niet, want de politie zal er streng op toezien. dat zich geen onbevoegden op den dijk bevinden. Men mag alleen op het rijwielpad komen. --- VERLENGING ZOUTCONVENTIE? Naar gemeld wordt heeft cl.e meerderheid -\,an de zoutconventie besloten om, nu de overeenkomst op 30 Juni afloopt, verlenging aan te vragen voor een termijn van twee jaar. --- AMBACHTSAVONDSCHOOL TE ENSCHEDE. Op verzoek wordt verwezen naar een in dit nummer voorkomende advertentie betreffende de aanmelding, van leerlingen voor de Ambachtsavondschool te Enschede. --- Advertentie _ – 1111111111111111111111111111111111111111111111111111111111 Gebruikt uw verstand Weest Bergers' klant. 11111111111111111111111111111111111111111111i1111111111111 7081 --- WAT IS TACHOGRAFIE? In ons nummer van Woensdag berichtten wij, dat voor de examens van de Federatie voor Stenografie „Groote" 2 dames van het Instituut Ehstimo slaagden voor het diploma tachografe, resp. voor 130 en 165 lettergrepen per minuut. Daar dit de eerste maal was, dat in Twente examens in tachografie werden afgenomen, deelen wij nog mede, dat tachografie betreft het opnemen van een dictaat op een zeer vernuftig uitgevonden stenografeermachine, n.l, „de Tachotype". Het kenmerkende hiervan is, dat het schrift van deze machine na een korte toelichting voor iedereen leesbaar is, in tegenstelling met handstenografie, welke alleen door ingewijden kan worden gelezen. Naast dit niet onbelangrijke voordeel heeft de praktijk ook verder bewezen, naar men ons mededeelt, dat de meeste beoefenaren met deze machine gemakkelijk een grootere snelheid behalen dan met het normale hand-kortschrift. De tachografie wordt reeds op enkele kantoren in Twente toegepast evenals in verschillende handelscentra van ons land. Hen, die belangstelling voor een en ander hebben, verwijzen wij naar de advertentie van het Lesinstituut Ehstimo in dit nummer. --- PLECHTIGE H. COMMUNIE. In de St. Ludgenisparoehie werden or den tweeden Pinksterdag 45 meisjes en 30 jongens tot de plechtige EI. Communie toegelaten. --- „Weerdoolt'n” n. Bifi Wilm van Schrob-Toon, hee wedd'n at 'e d'r nig bi'j was aait 'n Gatjekul neumd, umdat 't em nooit neerg'ns aans um te doon was at um 'n hebb'n en 'n plukk'n, kreeg'n Drek-Derk en Boolt'n-Bennard zoowat van 't zblfde laak'n 'n pak. Zee 1 clifrf'n d'r wal in-komra'n en hee pris'nteer'n eer ok nog wa koffie en nen stool, mer bi'j de beeste wol hee eer nig hebb'n. Volgens ziene meenige maak'n den vriimden kèèl, den daor wied oet Holland nao Hengel was komin'n reiz'n, alleen um 66:Ter de weerboolt'n Le sprekk'n, daor zoovl alaarm vuur, klaorloeterl) en alleen um zien'n eeg'n tuk te lapp'n. „Dee boer'n wadd'n jao nig wies genog um los te loop'n, at ze ineen'n, dat hee dat déé oet leefde vuur de deers, of eegenlijk gezeg vuur de beeste, want de véérk'n hadd'n tot nb too nog nooit gen las van weerboolt'n had." „Hee wus wa wisse, dat den snuiter het neerg'ns aans uni déé as oet leefde vuur ziene eegene knippe. Daor zol wa 'n een of 'n aander'n groot'n vel-kennPr2) wéén den em de dikke vuur betaal'n. Vroeger dow de yell' nig zoo an de pries wadd'n as van dage an 'n da,- dow stak 't niks op 'n weerboolt'n-gat meer t7f minner. Dow heur'n ifj nig van bestridige of wat dan ok. As jong drbk'n i'j de wal ees memo zoenen worm eet, umda'j gèèrn sopp'n mer daor bleef 't ok bi'j." Dow Denk en Bennard de koffie op hadd'n, want dee hadd'n ze nig of-e-slaag'n, nig zoo zeer nog um de koffie as wa um ef'n niet Leisken, et clischterken van Wilm te kiin'n kuier'n, krass'n ze reukeloos op. Wilm was toch gen zelve an te verstriek'n en noe woll'n ze ees zeen ho of 't eer bi'j Posleiers-Graats gung. Graats was 'n ech boes-breid3) van nen kéél, mer veerders wal „nen vromna'n sloekhals, at hee achter de taofel zit", zer Miene, ziene vrouw, aaltied. No achter de taofel snik Miene zOlf ok wa en 't hOlp eer ok wal na, want at zee Zundaags vuur oew oet nao de kéérke gung, was net of i'j achter 'n bels-peerd leup'n en at ze ow te meute kwam, weidd'n te bekaant deuster van. En dan meij bi'j de zornmerdag zeen, at de krWáj'n van hette op 'n toog zatt'n en gaap'n, dan lep Miene vl in 'n bloot'n hem-trok4) en „dan is 't ne; of Mien-meuj de bill'n oet de mouw'n hef hang'n, zukke aarir e", zer Frensken, et 51ste zOnken van Mangel-Freerk, Miene eer jungste breur. Graats en Miene hadd'n gen wichter en noe hadd'n ze vuur ennige jaor'n trugge Fenken, 'n wich van Graats zien zuster, bi'j zik nOmm'n, um eer an 't èènde te help'n en de plaatse an te vermaak'n. Fenken was de good met of en dee oover 'n ja or of wat 't gelukke har um de bi'j in te kroep'n, nig minner, want de Posleiers-plaatse was ne merakeloche beste beerderi'je met nen mooi'n hoog'n bouw-kaamp en wellige dogzammes) weed'n. Daorbi'j was Fenken zOlf'n 'n heel knap en ok 'n leef wich, waor aj zoo op 't eerste oog'n-slag wal zin an kon krieg'n. 't Is dan ok gen wonner, dat d'r a verscheed'n jonge kèèls prebeerd hadd'n um d'r ees 'n maol 'n luk neuger met in anraak'nge te komm'n. Dit 37;51 daorum nog nig zoo biester met, want Fenken har alle mugelijke tied um de kat oet 'n boom te kiek'n, zee was nog onverolderd en daorbi'j, zee wol gendn kèèl hemm'n, dee 't um de plaatse te doon was en d'r éér zooviil as op 'n koop bi'j toonam. Nee, Fenken woch'n zoo lang tot d'r nen knapp'n, versteenigen, diegelijken jong'n kèèl kwam, waor at ze heel vijl van zol k;cinn'n hool'n en dee eer ok geerne Hen in.g uni eer eegen zslrn, zoender de minste bi'j-bedoelige. Boolt'n-Bennard har ok al wa ennige maol'n achter Fenken an mer dén moch de wa meer geerne Hen. Vandage har hee dit wich en took'n6) wekke wier 'n aander. Fenken, van eere kaante, har 't ok wal op Bennard begrepp'n, mer zee was de nog nig good gerbs op of 't noe 'n soort donderi'je was van Bennard en of 't em eernst was. Zee hop'n aaltied nog, dat de zik ne geleegenheid zo) vuurdoon, waoroet bliek'n kon ,dat 't Bennard nig urn 'n gekhool'n alleen te doon was. Dee geleegenheed déé zik noe vuur. Dow Derk en Bennard bi'j 'n Posleier kwamm'n, was Graats nig in 't hoes. Miene was 't wa good, dat de beeste ees 'n maol good nao-zeen wddd'n. Gra,ats mos ze volgens eere mèènige vdl vaker ross'n. At dee jongs de beeste woll'n klaor maak'n, dan konn'n ze eere gang wa gaon, de weg wuss'n ze wal en dan kon zee oender-tmsschen gauw koffie zett'n. Bennard har in 'n vaalt 7) al heurd, dow ze an-kwamm'n, dat in 't kokhdk vuur in de schdppe de wassehemeschiene drei'jd wddd'n, dus daor was Fenken. Hee óoverlèè met Derk, dat den de melkkoone in 'n stal op de delle in-smeer'n, dan zol hee de stèèrk'n in de schdppe wal doon. Derk, den 'n luk an de 151- ligeB) kaante was, har neerg'ns gen aarig in en vun't wa good. Bennard kon nig bi'j de stèèrk'n komm'n of hee mus eers bij Fenken duur 't kokhok. Of hee dow nog wal bi'j de stèèrk'n kdmm'n is, was eerst de groote vraog, want et zommer d'r op wadd'n d'r in heel de boerschop neergens gen beeste of stèèrk'n, dee d'r zoovilill' las van de brommers hadd'n en d'r zoovdl biss'n, at de stèèrk'n van Posleiers-Graats. Mer dow nao St. Lauwrèns, zoo gauw at de knol'n in de groend wadd'n Boolt'n-Bennard en Posleires-Fenken brulfte9) gaw'n, begreep'n de leu nog nier eert rech ho 't kwam, dat de stèèrk'n van Posleiers-Graats de weerboolt'n hadd'n heul'n en Fenken zien Boolt'n har krieg'n. 1) enkel, uitsluitend; 2) huiden-kooper; 3) wildeman; 4) borstrok; 5) groeizaam; 6) volgende; 7) plaats bij het achterhuis, waar vroeger de mestvaalt was; 8) onnoozel; 9) bruiloft. --- Advertentie Een matte of gebruinde teint staat altijd charmant 12r Amilda-créine, die tevens zoo goed is voor de huid, is verkrijgbaar in deze twee begeerde teinten. Mat of Bruin, Doos 50 en 25 ct. 3319 --- VOOR DE VROUW. Wat zegt de mode? Bovenstaande dame draagt een namiddagcomplet, waarvan de mantel is vervaardigd van marine-blauwe wonen zumerstof en de japon in ergpe imprimé. Het fantasieweefsel vet de jurk vormt tevens de garneering van den mantel. Inderdaad een uitstekend geslaagde • creatie. Hetzelfde geldt voor het hoedje, dat ontworpen is door de Fransche gezusters d'Eneley. Het is een stroo-matelot, gegarneerd met een tafziiden lint, eveneens in marine-blauw uitgevoerd. --- Let op de goede houding! Het is voor een vrouw een eerste vereiseli, te, dat zij den dagelijksehen arbeid zoo praetisch mogelijk aanpakt. Doet zij dit niet, dan is zij veel gauwer vermoeid en vooral in den zomer dient men dit het liefst te vermijden, daar de warmte dan zoo vermoeiend is. Wanneer de huisvrouw evenwel haar werk met een weinig handigheid verricht, mat zij zich veel minder af en kan bovendien veel meer doen dan anders. Het werken wordt dan voor haar een soort gymnastische oefening, daar zij slappe spieren, slechte houding en bovenal haar gemoedstoestand verbetert. Reeds de wijze waarop de wasch wordt opgehangen, kan in dit verband als voorbeeld dienen. Afbeelding 1 is haast wel de beste lichamelijke oefening, waarbij alle spieren van het geheele lichaam de zoo noodzakelijke „strekking" ondergaan. Van de uiteinden der teenen tot aan de uiterste vingertoppen is het heele lichaam gestrekt. Kan men zich een betere lichamelijke oefening denken, dan deze dagelijksche gewone arbeid? Wanneer U daarentegen op platte voeten staat, moet u te hoog reiken, hetgeen ten geden rug te hol trekt en pijn in de volge heeft, dat u met den buik naar voren rijgt. Denkt ti er ook vooral aan gl eanadt e n staan,en k de wasehlijn nooit te hoog te bevestigen. Waar is dit goed voor? Het blijft toch precies het zelfde of u de lijn hooger of lager hangt en in het laatste geval kunt u er veel gemakkelijker bij en vermoeit u zich veel minder. Een dame, die boodschappen doet, kan zichzelf ook heel wat narigheid op den hals halen. Wandelen is gezond en waarom zouden wij dan niet het boodschappen doen tot een wandeling maken. Het dametje rechts op het plaatje loopt met platvoeten, slappe buikspieren, knikkende, doorgezakte knieën en scheefgezakte schouders. Loop er toch niet zoo vervelend bij geer uw houding, let op uw bewegingen. j Waarom dragen zoovele vrouwen kun boodhappen zoo vermoeiend met zich mee en zijn haar armen zoo ongelijkmatig belast? Daarenboven houden zij meestal den zwaarst belasten arm nog krampachtig gebogen ook. Het heele figuur wordt hierdoor scheef en ongracieus. Kan men niet veel beter de boodschappen dragen als de andere dame Het bovenlichaam rechtop en gestrekt en de armen natuurlijk en losjes naar beneden hangend'? Dan loopt u heusch veel gemakkelijker en prettiger. En bij het aardappelen schillen'? Ga dan recht op uw stoel zitten en zoo ver mogelijk naar achter met uw heelen rug tegen de rugleuning van uw stoel. De schouders blijven dan vrij en de armen makkelijker beweegbaar. Wie echter gaat zitten zooals de laatste huisvrouw, half hangend in plaats van zittend op haar stoel, een holte tusschen haar rug en rugleuning van den stoel open latend, zal na verloop van eenigen tijd doodmoe worden. De borstkas en buikholte worden samengedrukt en zijn ingezonken. De ademhaling en bloedsomloop worden belemmerd en.... het naar beneden hangende hoofd bezorgt n nog eens een onderkin!! Zult u nu in het vervolg aan uw houding denken'? Heusch, u zult zich veel opgewekter gaan gevoelen. --- Het nummer van 27 Mei van „Het Kind", veer- Hetnummervan27Meivan„HetKind",veertiendaagsch blad voor ouders en opvoeders (uitgave C. A. Spin & Zoon N.V., N.Z. Voorburgwal 271- 273, Amsterdam-C), opent niet een gevoelig gedicht van Jo Kalmijn—Spierenburg, „Vredesbede. In het artikel „De vrouw en haar taak" houdt mr. Dieuke M. H. Boissevain een beschouwing over het jongere element in de Nederlandsche vrouwenbeweging. A. Hallema wijdt onder den titel „Het Kind in een honderdjarig boek" verscheidene bladzijden aan de bespreking van hetgeen de „Camera Obscura" van Beets in het kind van zijn tijd prijst en in diens opvoeder afkeurt, terwijl Leonard Roggeveen zijn artikelen-reeks „Aan welke eischen moet een goed kinderboek voldoen?" weer vervolgt. Behalve de bijdrage „Vrat moet mijn kind worden?" is ook neer interessant de met verscheidene foto's geïllustreerde verhandeling van A. Steenbergen over methodisch werken en de selectie voor middelbaar en hooger onderwijs. ---