Bijvoegsel BEHOOUENDE BIJ DE GRONDWET van Zondag 22 Oct 1893, No. 85. Behartigenswaardige Woorden. Naar aanleiding van het voorstel der Oostenrijksche regeering tot uitbreiding van liet kiesrecht, schrijft de Moniteur de Rome, bekend als een der organen van den H. Stoel, een artikel, waaraan het volgende is ontleend : //Breed van opvatting en buigzaam iu zijne bewegingen, luisterend tevens naar de stemmen, die uit het volk opgaan, heeft de heer \on Taaffe (Oostenrijk's eerste minister) het uur gekomen geacht deze concessie aan de opkomende democratie te doen. AV ij zouden hem daarvan geen grief kunnen maken. Het is een der voorwaarden van de regeerkunst, dat men een onweerstaanbaren stroom weet te leiden, in stede van zich daardoor te laten medeslepen en omverwerpen. Een oppositie zonder meer — men heeft dit in België gezien — leidt tot oproeren, waarna men eindigt met toe te geven. Wij katholieken hebben niets te vreezen van het algemeen kiesrecht, wanneer wij zijn georganiseerd en ons mannen van de daad bet oon en. Overal waar de katholieke partij hare kaders heeft en waar zij met kracht en voorzichtigheid strijdt voor de zaak van vrijheid en recht, beschouwt zij het algemeen kiesrecht als een hefboom, als een kracht. Zal de uitbreiding van het kiesrecht in België niet voor altijd de macht geven in handen der katholieken ? Eischen de Duitsche katholieken in Pruisen, in Baden en elders, niet allen het algemeen kiesrecht tot verbetering van den toestand in hun land ? Overal waar het volk zijn geloof heeft bewaard, overal waar de geestelijkheid haren invloed lieeft behouden en waar de katholieken met vertrouwen, ijver en toewijding den strijd voeren, verlangen zij het algemeen stemrecht, omdat het de bron is van onze kracht. //Wij hebben te lang reeds onzen tijd verbeuzeld met het vervloeken der moderne instellingen, in stede van ons daarvan te bedienen. De massa's hebben zich van ons verwijderd, omdat vele conservatieven (katholieken) het air hadden van mannen van het verleden te zijn. //Een pers en litteratuur, die wij niet nader willen aanduiden, hebben de katholieken voorgelicht en opgeleid (ont fafonné le cerveau catholique) op een wijze, die strijdig is met onze belangen. Zij hebben een bizondere atmosfeer geschapen, waar onze longen niet vrij meer kunnen ademen. Het is deze wijze van voorlichting en deze bizondere atmosfeer, die de grootste hinderpaal vormen voor het zoo wijze en zoo te juister tijd komende optreden van Leo XIII. De kleine persoonlijke belangen, de verouderde ideeën, de verworven posities en de te enge kaders leveren in de tweede plsats moeilijkheden op. De vijand is die vorming, die opleiding (in politieken en socialen zin natuurlijk ■— Bed. C.) welke niet beantwoordt aan onze behoeften, niet overeen is te brengen met onze belangen." Tot zoover de Moniteur de Home, een blad geschreven onder den rook van het Yaticaan. Zal men aan dit artikel, dat zoo uitnemend de gevaren aanduidt, welke de katholiek en in onze dagen hebben te vermijden, een gepaste aandacht schenken ? Wij vreezen. Daar zijn er onder ons, die ziende blind en hoorende doof zijn. Aan hoeveel verdachtmaking hebben niet voortdurend degenen blootgestaan, die hier te lande spraken en schreven in den geest als nu weer door den Moniteur de llome wordt gedaan ? Het heette Voortdurend, dat zij offerden aan den waan van den dag, dat zij zich verlaagden tot volksvleiers, ja zelfs, dat zij ontrouw werden aan de katholieke beginselen en koers zetten naar socialistisch vaarwater ! Tot in den laatsten tijd zijn die verwijten en reeriminaties vernomen en het laat zich aanzien, dat men daarmede voorloopig nog wel niet zal ophouden. De gezonde volks-politiek zal men uit onkunde of stijfhoofdigen eigenwaan blijveu bestrijden, ten bate van zekere clubjes en kringetjes misschien, maar tot groot nadeel zeer zeker van de groote katholieke zaak! (C-) --- Katholieken van Nederland. October en November herinneren aan de dagen van geloof en moed betoond op de Italiaansclie velden door de pauselijke troepen in het jaar 1867. Die dagen hebben overwinningen gezien, zooals de geschiedenis er tot dus toe geen te aanschouwen gaf. Nederland zag toen met fleren blik op zijne zonen neer, die de aloude gehechtheid aan Petrus stoel bezegelden met hun martelbloed. Nederland's offervaardigheid bestreed alle kosten van hunnen strijd. Een voorbeeld slechts. Nederland s zouaven vroegen een vaandel voor hun regiment en een gift van zestig duizend gulden werd in eenige dagen met geestdrift toegezonden. _ Heerlijke dagen in de geschiedenis der Kerk van Nederland ! Dagen van edelen wedstrijd voor allen, wie het edelmoedigst zou zijn, de een met zijn schatten, de ander met zijn bloed. Dagen, wier herinnering het hart "steeds hooger zullen doen slaan, zoo lang er nog één lloomsch hart klopt in Nederland. Dagen van onsterfelijken roem! Maar die gouden bladen onzer historie dreigen gevolgd te worden door minder schoonen. Vele Nederlaudsche zouvaven die ten velde de kiem eener onherstelbare kwaal opdeden, of thans reeds op jaren zijn gekomen, kunnen niet meer in eigen onderhoud voorzien. Kunt gij het gelooven ? Geridderden van Mentana en de Porte Pia hebben gebrek aan brood. De behoeften heeft hen eindelijk de schaamte doen overwinnen : Zij hebben geklopt aan de deur van hen, die hen weleer hadden aangevoerd ter overwinning, die getuigen waren geweest van hun zelfopoffering en heldenmoed. Maar hunne officieren alleen waren niet» bij machte hen allen voortdurend bij te staan. Hoe hard het viel, velen hunner moesten worden afgewezen. Een middel restte : een beroep op het hart van Nederland's katholieken, dat nog altijd geestdrift koestert voor de oude veteranen van Paus Pius IX, al zijn de middelen niet meer zoo overvloedig als in de dagen van den strijd. Katholieken van Nederland ! Dat beroep doen wij thans allerdringenst. Neen, gij kunt niet toelaten dat er ooit van u gezegd zal worden, dat gij één zouaaf gebrek hebt laten lijden. Onder aanmoediging van ons Doorluchtig Episcopaat zijn er reeds statuten ontworpen van een op te richten fonds voor oud-zouaven van goed gedrag , waaruit zij zullen ondersteund worden. Helpt ons nu door uwe bijdragen een kapitaal te vormen en dit fonds te doen werken. De redactie van dit blad zal uwe giften voor ons in ontvangst nemen : en wat gij bij een der leden van het Centraal Bestuur zelf wilt storten, zal ook dankbaar worden vermeld. Welaan, Katholieken, komt, toont uwe aloude offervaardigheid. Slechts dan wanneer gij vreezen zoudt, dat God zijn zegen zal onthouden aan de weldoeners van de verdedigers zijns Stedehouders, zoudt ge mogen achterblijven. Mild stroomen ons uwe giften toe. liet Centraal Bestuur van den Nederlandschen Zouavenbond en van het fonds voor hulpbehoevende Oud-Zouaven. A. J. OVEBD1JK, Voorzitter, Utrecht, Steenweg, 54. Th . DE WIT, Secretaris. Utrecht, Vereenigingstraat, G9. A. BENSCHOP, Penningmeester, Utrecht, Predikheerenstraat, 7. H. F. A. BAL, Commissaris, Amsterdam, Spuistraat, 300. W. MANDEltS, Commissaris, Eindhoven. J. v. d . WAL, // Gouda. J. H. BöKKEEINK, // Leiden. J. J. KüPPERS, // Roermond. J. L. LUBBERS, // Zwolle. A. NUIJENS, Adviseur, Maastricht. --- Kinderwerken. Oude postzegels. — In de maand October 1890 vatten de kinderen van den B ekchmanskking van Sint-Truideu hot plan op, om met de opbrengst van oude postzegels, die zij verzamelen zouden, in Congo een christen dorp te stichten, met kerk, weezenhuis, woning voor den missionaris en hutten voor 300 negersgezinnen. Niet min dan 40,000,000 postzegels zouden daarvoor noodig zijn. Dat plan scheen aau velen een hersenschim ; doch het behaagde aan God daaraan zijn zegen te schenken, en het gelukte. Heden zijn niet 40 maar 52 millioen postzegels verzameld ; de verkoop der postzegels heeft tot op dezen dag 14000 franken opgebracht. Binnen eenige dagen wordt in den Opper-Congo de eerste steen der kerk gelegd. Het werk der postzegels wordt voortgezet. De jeugdige stichters willen de toekomst van hun werk verzekeren, en gaan trachten met de opbrengst van oude postzegels in het onderhoud van twee missionnarissen en van zes liefdezusters te voorzien. Het geld dat overschiet, zal dienen om slaven vrij te koojien en om in de kerk der nieuwe christenheid eene mis te stichten, die ten eeuwigen dage op den feestdag van den heiligen Joannes Berclimans voor al de weldoeners zal worden opgedragen. Ten voordeele van liet werk ontvangt men iu dank ook giften in geld, zijde en andere stoffen, paarlen, oude munten, oude en nieuwe rozenkransen, medaliën, kruisen, oude en nieuwe prentjes, beelden, zilverpapier, enz. Oude stalen pennen. — Aangemoedigd door den heerlijken uitslag die hunne eerste onderneming bekroonde, en vol betrouwen op den zegen des Hemels, hebben onze kinderen een tweede plan ontworpen. Zij willen namelijk in Mongolië een nieuw weezenhuis voor het werk der H. Kindsheid stichten, met de opbrengst van oude stalen pennen- Tot op dezen dag hebben zij 105 kilogrammen ontvangen. Er zullen ongeveer 10,000 kilogrammen noodig zijn om de nieuwe onderneming te voltrekken. Verder aanvaardt de 'Berchmanskring allerlei oude en nieuwe boeken, en geeft die aan katholieke volksbibliotheken, of verkoopt ze ten voordeele van het Salesiaansch Instituut van Luik. 4,000,000 gazetten. — Ofschoon het getal kinderen van den Berchmanskring tot over de 300 is gestegen, hebben zij nog geen lokaal. Hadden zij een eigen tehuis, zij zouden ongetwijfeld eene grootere uitbreiding aan hunne werken kunnen geven, en meer goed verrichten. Eene persoon die hunne werken genegen is, heeft het gedacht vooruitgezet om het langgewenschte Berchmanshuis te bouwen met de opbrengst van oude gazetten ; 4,000,000 gazetten zouden daartoe noodig zijn. Alle giften, hoe gering ook, worden met dank ontvangen in de voorloopige vergaderplaats van den Berchmanskring, Steenaartberg, 1, Sint-Truiden. Verder, aan den Zeereerw. Tieer Voncken, voorzitter van het beschermend komiteit te Sint-Truiden, of den Eerw. lieer Desonay, groot Seminarie te Luik, of aan een der volgende adressen : Roosendaal, (Nederland), den heer Uitgever van De Grondwet. "s Bosch, firma P. de Gruyter & Zonen. Utrecht, den heer J. W. Groeveld, koster der Kathedraal. Vechel, bij 's Boscli, de Eerw. Overste der Zusters, Achel, Berchmanskring. Antwerpen, mevrouw Pisch, oude baan, (vieille route), 14, Berchem. Brugge, Eerw. heer Van Merhaeghen, in het groot Seminarie. Brussel, Z. E. II. Lefèvre, Jonkheerstraat, (rue du Gentilhomme), 11. Gent, Zusters van Liefde, Molenaarstraat. Hasselt, inad weduwe Poppe. Kortrijk, Z. E. 11. Guido Gazelle. Leuven, mejuffrouw Smeulders, MariaTheresiastraat, 92. Luik, mevr. Buckens, quai Coronmeuse, 5. Meclielen , Pensionnaat van Sint-Vincentius a Paulo. Meenen, den heer Vanhee, uitgever van De Meenenaar, of Z. E. II. Samyn, leeraar, Kollegie. Thienen, mej. Rosalie de Marneffe, Naamsche straat, 42. Tongeren, mejuffrouw Maria Vandendael. --- Landbouw enz. Brood en hooi. Vreemd genoeg dat er onder de vele combinatiën van voedingsmiddelen, die ter vervanging van het te kostbare hooi werden aanbevolen, door niemand gewezen werd op het voordeelige gebruik van brood als paardenvoeder. Dit doet nu de inzender van een artikeltje in de Industrie laitière. Brood, zegt hij, kan hier bijna alle ander voedsel vervangen. Men wist dat beter in vroeger dagen, toen de spoorwegen er nog niet waren ; de /'postmeesters" hadden voor hunne paarden groote hoeveelheden brood noodig, vooral aan de haltes, waar men de dieren liever het voedsel gunde, dan den tijd om het te genieten. Men vindt daarover vele aanteekeningen in de rekeningen en rapporten van genoemde postmeesters. Algemeen werd aangenomen 1 kilo brood = 2% kilo best hooi. Wat kost tegenwoordig een kilo brood? Men verkrijgt van 100 kilo graan, 73 kilo gebuild meel en 25 kilo zemelen, met 2 kilo verlies. Bij het verbakken van 73 kilo meel wordt zooveel water opgenomen dat er 100 kilo van wordt verkregen, zoodat 100 kilo graan = 100 kilo brood is. Maar in dit geval kan de zemel mee worden verbakken, in welk geval 100 kilo graan 120 tot 125 kilo brood geeft. 2e Qualitcits tarwe (1) kost nu slechts ƒ9 per 100 kilo; de kostende prijs van het brood staat dus op circa 7 cent per kilo of, met inbegrip van maal- en bakloon, op 12 cent. Vergelijken wij daarmede den prijs van 2% kilo hooi, als ajquivalent, dan is het brood 6 s / 4 cent goedkooper. (I kilo brood, 12 cent; 2% kilo hooi, a f'70 per 100 kilo, 18 3 / 4 cent) 10 kilo hooi, als rantsoen van een paard, zoude ƒ0.70 kosten en het a;quivalent daarvoor, 2% brood, slechts ƒ0.48. (I) Men weet in Frankrijk van geen roggebrood; tweede qualiteit tarwe kost daar /9; hier de eerste nauwelijks ƒ7.50 en de rogge ƒ6. Overigens is het voederen van brood hier ook wel bekend, al heeft men de kosten misschien niet vergelijkender wijs tegen die van het booivoeder bereker.d; bij den veronderstellenden prijs van het hooi zon de verhouding hier nog meer ten gunste van het brood staan. (/V. R. Ct ) Men schrijft ons uit onze provincie: Gedurende de laatste acht dagen was het weder bijzonder gunstig voor de nog te veld staande beetwortelen. Door het afwisselend vochtige en warme weder zijn de bieten dan ook nog veel in gewicht toegenomen. De akkeropbrengsten vallen bijna overal mede, en treft men zelfs velden aan die nog grootere opbrengsten geven als ver).-Oen jaar, in welk jaar de oogst bijzondeiygoed was. Daar er dit jaar in Nederland circa 14 pet. meer is uitgezaaid, zal dus de suikerproductie wellicht nog grooter zijn dan verleden jaar. Door het prachtige weder begunstigd, haast men zich met het rooien, zoodat de aanvoeren van bieten aan de verschillende fabrieken toenemen. Pulpe komt er in overvloed, wat den veehouders ten goede komt, bij de niet te grooten voorraad aan hooi De laatste berichten uit verschillende landen van Europa omtrent den aardappeloogst luiden als volgt: In Duitschland verkrijgt men over'talgemeen een goed beschot, ofschoon iu enkele streken over eene te kleine opbrengst wordt geklaagd. In Groot Brittanië is men tevreden over den oogst. In Polen is de oogst bevredigend, uitgezonderd in de lage streken waar de knol door veel vochtigheid heeft geleden. In Oostenrijk-Hongarije rekent men op een gemiddelden opbrengst. Een vraag betreffende het voedsel voor ons vee trok dezer dagen onze aandacht in de Nederl. Landbouwcourant. Een inzender wenscht nl. te vernemen, of wilde kastanjes geschikt waren, om als voedsel voor koeien of paarden te worden gebruikt en zoo ja, hoe men ze dan bereiden moet. In Frühlings Landwirthscli Zeitung vonden wij over die quaestie het volgende medegedeeld: Het rundvee gewent zich zeer spoedig aan het gebruik van kastanjes. Een landman, die zijne melk te Bonn verkocht, gaf zijn vee geregeld 5 kg. kastanjes per dag en per dier, terwijl mestvee wel 10 kg. kan verdragen. Vooral wordt het gebruik van deze boomvrucht aangeraden, als men zeer groote hoeveelheden knollenloof voedert. Aangezien de kastanjes arm zijn aan eiwit, is een nevenvoedsel van hoog stikstofgehalte bepaald noodig, waardoor het vleescli aan kwaliteit tevens wint. Alvorens men de kastanjes den dieren voorwerpt, moeten ze eerst gekneusd worden, wat vrij gemakkelijk gaat, als zij nog versch zijn. Paarden en varkens houden er minder van; toch heeft men het zoover gebracht, dat eerstgenoemde er 3 kg. per dag van gebruiken. Men heeft opgemerkt, dat door een geregelde voedering met kastanjes de ingewandswormen bij de paarden worden verdreven. Aangezien het niet mogelijk is, al de kastanjes in verschen staat te vervoeren, heeft men getracht ze te bewaren, door ze als aardappelen in te kuilen, na ze eerst gedroogd te hebben in de zon. Nog beter is het, ze bij groote partijen in een oven te drogen en dan te.bewaren. Daardoor voorkomt men het beschimmelen; om ze te voederen moeten ze dan echter eerst gepeld worden. Zulke gedroogde kastanjes bevatten gemiddeld bij 90 pet. droge massa, 7.7 stikstofhoudende en 66.5 stikstofvrije extraetstoffen, 6.1 pet. ruw vet, 8 pet. houtvezels en 2.3 pet. asch; zij hebben bij gemiddelde hooiprijzen een waarde van 45 gulden de 100 kg. Gedroogde kastanjes kunnen ook aan jong vee gegeven worden, doch natuurlijk in geringe hoeveelheden, bijv. 1 kg. per dag. Wanneer men er een groote menigte van wil gebruiken, is er geen beter middel dan het ontbitteren. Te dien einde w r orden de gepelde vruchten twee a drie dagen in het water gelegd, of, beter nog, ze worden gekookt. Alsdan eten alle huisdieren ze zonder onderscheid gaarne en ondervinden zelfs dragende of zoogende beesten er geen nadeelige gevolgen van. Ook de smaak van het vleescli ondergaat niet de minste verandering; wel wordt het vleescli er harder van, hetgeen ook bij het spek het geval is. Uit dit alles blijkt dus, dat kastanjes, mits, evenals de eikels, met de noodige voorzorgen gevoederd, uitstekend te pas komen en dat het dus~jammer is, zulk een product maar achteloos te laten liggen, wat in den regel gebeurt. Zijn benoemd door Gedep. Staten : tot provincial veearts te Breda, de gediplomeerde veearts Wester, en te Capelle de gediplomeerde veearts Abr. de Jong, te Capelle. --- Industrie en Nijverheid Omtrent de tot nu toe weinig bekende suikerindustrie in Spanje kan thans het voL gende worden medegedeeld. In de provincie Malaga zijn 19 rietsuikerfabrieken, welke circa 10.000 tons suiker produceeren. Deze fabrieken zullen echter op den duur niet kunnen blijven bestaan, daar het riet elke winter groote schade lijdt. Beetwortelsuikerfabrieken bestaan er in Spanje een 15-tal, en produceeren circa 18.000 tons suiker. Het jaarlijkscli suikerverbruik bedraagt in Spanje 110.000 tons, dit is 5 a 6 kilogram per hoofd der bevolking. --- Staten-Generaal. TWEEDE KAMER Zitting van Donderdag 19 Oct. In deze zitting werd besloten voor liet wetsvoorstel-Hartogh, tot wijziging van het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering, eene commissie van voorbereiding te benoemen. De heer De Ras interpelleerde over het gevaarlijk spoorwegvak bij Bunde. Hij vroeg of de technici en geologen eenstemmig waren over het herstellingswerk; of de rapporten gepubliceerd kunnen worden, en of het niet beter is de lijn te verleggen om den kruisberg heen. De minister antwoordde, dat de herstellingswerken berusten op rapporten van technici en geologen, die het in de hoofdzaak eens zijn. De rapporten zal hij overleggen, met het eindrapport van den raad van toezicht. --- Oeconomische en Financicele mededeelingen. •— t"*I C) —t r-\ CS CD 3 O» D CD D ca *a D »r* e ^ P- ö Se »qs P- 2 'I * F B MIN 05 O ca cc cn co Crc 3) cn O: to O O «O I S| I F 3 O CO m m CC t£> bD •— i— 11 G © CO CO w H S3 O H w SL of gf W co Ct B p-* c sr f 1 - 5 ^ co Ö 2 •-* ET P *~t • CD i 2 g p»r cc 5T td o co a> li td s» p p(TO fo so § « 3 3 ^ B t - c M g. a « S ^ g jl a n T n 1 L 3 O < ö Èrg* 09 s (D H 1—1 P CJT B 8­ --- Uitlotingen. Crédit Foncier de France. 3 pets. gemeente-oblig. v. 1880 a fr. 500. Uitloting op 5 October 1893. Hoogste prijzen tot en met fr. 5000. No. Fr. No. Fr. No. Fr. 117012 100000 133350 25000 242953 5000 436353 5000 541188 5000 718920 5000 929707 5000 990488 5000 De overige nummers met fr. 1000. --- Advertentie Advertentiën. Van af heden steeds voorradig: Anthracietkolen (voor Vulkachels en Calorifères) Nootjeskolen Gascokes Kachelkolen alles van prima kwaliteit en aan concurreerende prijzen. WILLEM MARIJNISSEN, Kade, Roosendaal. BORDEAUX WIJNEN". Per Anker 45 fl. / 36.-// 42.— n 53.— // 34.— // 42.— Per Flescb. St. Fstèphe . . ƒ0.85 St. Emilion . . //1.— Pauillac . . . 1.25 Graves (Wit). . // 0.80 Santerno (Wit). >r 1.— alles inclusief flesch. Bovenstaande Wijnen zijn gegarandeerd, zuiver en onversneden. Tta Continental Bodega Corapany, Kolkkade 5, ROTTERDAM. N.B. Het woord „Bodega," wordt door andere firma's gebruikt om het publiek te misleiden, men lette derhalve op den juisten naam onzer firma en op ons wettig gedeponeerd handelsmerk. H.H. Landbouwers imvEPOümi verkrijgbaar bij J. A. MEIJER, Nieuwe Roosendaalsclie Apotheek. J. B. Raaymakers-Doggen WOVW ( J\ .- Ii .) GROOTHANDEL IN BOUWMATERIALEN, Opgeloste Peru-Gnano, Snperphospliaat en andere Hnlpmeststoffen enz, Groothandel, per spoor en schip, in Kachel-, Vlam- en Anthracitkolen, Cokes en Briketten. Vertegenwoordiger van den heer D. G BINGHAM, Utrecht. Hoofdvertegenwoordiger voor Nederland der Mijnen Hibemia, Shamrock en Wilhielmina Victoria. Agent voor N.-B. denbeschermers. van Zweedsche Paar­ ---