No. 104. Zaterdag 7 Sept. 1918. DE GRONDWET. Tweede Blad. De Blauwe Maand. Ongetwijfeld heeft menig lezer zich reeds afgevraagd: ,,De Blauwe Maand" wat is dat toch? Welnu, dank zij de welwillendheid deiredactie, willen wij trachten de weetgierigheid der belangstellenden te bevredigen. Mogelijk, dat een klein gedeelte hunner belangstelling overga op de z a a k, waarom het hier gaat. Ge weet misschien, dat blauw de kleur der drankbestrijding is. Daarom: blauwe vlaggen, blauwe insignes, blauwe emblemen; enz. En ge weet ook — zie maar eens om u heen — dat drankbestrijding, bestrijding van drankmisbruik, bestrijding van veel en geregeld drinken, nog steeds noodig is. Maar — en dat weten velen helaas Sliet — onze roomsche drankbestrijding geniet nog veel, veel te weinig steur% althans niet den steun, waarop zij recht heeft. Gij, ouders, weet immers, 1 door u aan de drankbestrijding te geven, dat gij daardoor een schitterend voorbeeld zijt voor uwe kinderen. Gij, werkgevers ca fabrikanten, gij gelooft het misschien niet, maar neem het dan valn ons aa i, dat velen uwer werknemers, op uw voorbeeld wachten. Treedt gij toe tot de drankweer, velen uwer arbeiders zouden u volgen? Gij, voormannen uit de sociale beweging; gij Vincentianen en leden van Elisabethvereenigingen, gij priesters, geneesheeren, onderwijzers? staat het niet onomstootelijk vast, dat de drank een uwer wreedste en gevaarlijkste tegenstanders is? Opvoedingsgestichten, gevangenissen; tuchtscholen, strafkoloniën? Worden ze niet voor ft meerendeel bevolkt door drankslaven? Zijn deze niet een voortdurende aanklacht tegen een misbruik in onze samenleving, dat men in vele gevallen gedachteloos voorbijziet. De verhouding tusschen den omvang van dit misbruik tot 't aantal dergenen, die ernstig pogen dit misbruik te beteugelen, deugt niet. Moet noodzakelijk verbeterd worden! En daartoe dient de Blauwe Maand! Onze Roomsche drankweer wil gedurende de gansche maand September een reuzenpropaganda maken. Overal, in alle plaatsen van ons land zal een actie gevoerd worden om de drankbestrijding meer bekend, d. w. z. meer bemind te maken. Vergaderingen, openiuchtmeetings, optochten e. d. zullen overal georganiseerd worden om 't groote publiek méér bekend te maken met hetgeen wij, drankbestrijders willen. Lectuur, vliegende blaadjes, circulai' esg strooiliijetten,waarin 't doal onzer beweging wordt toegelicht en verklaard zullen bij honderdduizenden verspreid worden. Wij zullen beginnen met op de allereerste plaats den zegen van God af te smeeken over het reuzenwerk, dat wij beginnen. Gebed, kerkelijke oefeningen, algemeene H. Communiën, e. d. zullen daartoe den hemel geweld aandoen. Belangstellende lezers! Aan U, een dringende bede! Wilt ons pogen, dat toch in hooge mate beoogt de eere Gods en het welzijn van onze naaste, wilt het niet gedachteloos voorbijgaan. Och, helpt ons! Toont Uwe belangstelling ! Vereenigt uw gebed met het onze! Bezoekt onze vergaderingen en meetings» Leest, wat wij willen. En daarna? Raadpleegt dan uw geweten, raadpleegt dan vooral uw roomsch geweten, of gij nog langer werkeloos wilt blijven! Of ook gij niet in U voe.lt ontwaken den lust een enkel steentje bij te dragen tot stichting van het majestueuze gebouw in welks gevel met gouden letteren ,zal prijzen het opschrift: Sobriëtas! Matigheid. Het Bondsbestuur der Bredasche M ariavereeniging. Het Bondsbestuur van Breda's Kruisverbond. --- Feuilleton Een edel Hart. 64) Viaamache vertaling. (Nadruk virbodm). — Ach, ik ben te gelukkig... ja te gelukkig... Fabien, mijn Fabien, gij bemint mij ! dan.? — Weet gij 1 dat niet? — Sedert wanneer.? — Sedert altijd. Hij sloeg zijne armen om haar hals, en zoende haar op 't reine voorhoofd. Ha, wat was zij verre, verre, de herinnering aan Diane, als hij die kleine heilige zoo schoon, zoo blank, op haar lijdensbed zag liggen Hoe voelde Fabien nu diep, en zeker,dat hi| nergens anders 't geluk; moest zoeken, dan in die maagdelijke kamer, waar later zijn kinderen zouden geboren worden; waar ze zouden opgroeien als in een gezegend heiligdom O, wat gaat er boven een haard, gesticht door twee minnende zielen, onlder 't welgevallig, beschermend oog van God. Marguerite herleefde, en lang duurde "t niet of zij was weer te heen. Fabien handelde ais eerlijk man. Van den dag dat zijne lippen Marguerite den verlovingszoen gaven, vermeed hij Diane. Diane, meer vertoornd, meer woedend, dan ooit, zocht hem in het begin, en omringde hem van listen en lagen om hem maar te ontmoeten. Maar de rechtschapenheid van den markies kwam dit alles te boven, en Diane bereikte haar doel niet. Een onverdelgbaar Schild behoedde hem; de tranen welke hij zijne grootmoeder had zien storten de woorden die zij hem toen gezegd had de blijdschap welke hem vervulde sinds het huwelijk besloten was. En Diane, na duizend vergeefsche pogingen aangewend te hebben, twijfelde er niet meer aan dat de markies (1'Orgelles de echtgenoot zou worden harer vriendin. Diane scheen er in te berusten, en hiéild zich als een gekrenkte sphinx tegenover Fabien, terwijl ze tegenover al de anderen zachtaardig-, gedienstig- en behoorlijkheid tentoonspreidde. Ach, had Jacques de Rhodes maar gegist, wat onder dit alles verscholen zat. Maar hij was nu geheel met haar verzoend en zag niets anders dan hare nederigheid, haren practischen geest, de toewijding waar zij Blanche mee omringde en de teederheid welke zij Marguerite betuigde. Nog was de maand Juli niet ten einde of Jacques, voor wien geen hinderpalen bestonden als het 't geluk zijner dochter betrof, had haar ten altaar geleid en haar aan Fabien geschonken. — Maak' haar gelukkig, zaide hij eenvoudig bij 't uitgaan der kerk, meer vraag ik u niet. Zij is braaf en trouw, daar sta ik borg voor. Maar denk er wel aan, Fabien: heeft uwe liefde haar 't leven weergeschanken, eeln enkele vergetelheid uwerzijds zou haar den dood toebrengen. Zeer oprecht antwoordde de markies d'Argelles» — Ik! ben u alles verschuldigd, vader. Maar niet alleen ben ik u erkentelijk, niet alleen bezit ik eergevoel, ik bemin daarenboven Marguerite, en haar geluk zal het mijne uitmaken. Die vurige verklaringen ontsnapten Diane niet. Zij reten haar hart aan stukken, en knarsetandend, met oogen waar haat uit bliksemde, morde zij binnensmo)nds: — Ha:, mijnheei| mijne beurt zal ooikl wel esns komen XI. - HET PAD DER MISDAAD. Zachtjesaan herstelde Blanche de Rho-1 des. Bijna nog dagelijks kwam mevr. [ d'Argelles, ondanks haar hoogen ou|der-l dom en afnemende krachten, hare vriendin bezoeken en verzorgen, als ware 't haar eigen dochter geweest. Blanche kon nu weer van de buitenlucht genieten; 't gebeurde zelfs, bij zpale avonden, dat ze Fabien's grootmoeder een eind weegs vergezelde op den weg die van Astarac naar Argelles liep, zoover als de krachten der oude markiezin haar toelieten te voet te gaan. En, terwijl deze dan in het rijtuig steeg, dat stapvoets achterna kwani; keerde Blanche alleen huiswaarts, met wellust de zoete geuren inademende welke het geboomte en de bloemen uitwasemden. Dit uitgaan versterkte haar buitengewoon, en toen men sprak van nogmaals den winter te gaan doorbrengen op Corfu, met Marguerite en Fabien, was het meer uit voorzorg dan uit noodzakelijkheid. De jonge markies, nochtansj begon de dagen wat lang te vinden» Hij was gewoon in de open lucht te leven, op te staan met het krieken van den dag, zijn werkvolk te bewaken, op jacht te gaan; nu hing hij gedurig, om zoo te zeggen, aan de rokken zijner vrouw. Blanche bemerkte het eerst van al dien geestestoestand. — Laat Fabien zijn bezigheden waarnemen, zooals uw vader eertijds naar zijn bureau's ging, en gij zult zien wat blijdschap hem vervoeren zal bij zijn thuiskomen. Marguerite .was te braaf en te redelijk om niet te begrijpen wat hare moeder haar voorhield. Zij drong dan zelf bij Fabien aan, opdat hij zijn leven van eertijds hernemen zoude. De jonge markies volgde haren raad Want hij verveelde zich. Tusschen hem en Diane was, sedert zijn huwelijk niets meldenswaardigs voorgevallen. Hij ontmoette haar dagelijks aan tafel, maar zij bezag hem juist genoeg om niet opgemerkt te worden, en behandelde hem met een soort misprijzende onverschilligheid. Dit stond Fabien een heeleln tijd aan maar op den duur scheen hij er ; wat door ontgoocheld. — Zou zij met mij destijds den spot gedreven hebben? vroeg hij zich af. Maar hij verjoeg die gedachte, en toog moedig aan den arbeid. Zekeren dag had Blanche gasten aan tafel genoodigd. De markies had het druk, en toen het volk vertrokken was; zag hij er tamelijk vermoeid uit Marguerite merkte het op en sprak: — Ik ga naar mijne kamer, ik val in slaap. Wandel gij nog wat in het park, dit zal u goed doen. Maar blijf niet te lang weg. Fabien pruttelde wat tegen. Maar zijn jonge vrouw drong aan, de woorden harer moeder voor oogen hebbende: , s De meest verliefde mannen behoeven vrijheid. Zij vinden ons bij hun thuiskbmst met des te meer blijdschap terug." Hij voldeed aan haar verlangen en ging buiten. De dag was snikheet geweest; hij werd opgevolgd door een frisschen avond. Fabien wandelde lang de terassen op en neer, rond de oranjeboomen en rozenlaurieren, dwalende zonder doalj de eene sigaar na de andere rooikende. Toevallig richtte hij zijn Schreden naar een der somberste, wildste gedeelten van het uitgestrekte park. Al mijmerende wandelde hij eene kronkelende dreef in, bezoomd met hoog geboomte. Die dreef leidde naar een open plek, waar Blanche gaarne vertoefde. Op die open plek, immers, rees het lieve standbeeld op van den minnegod die, den vinger op zijn lippen leggende^haar had toegelachen de eerste maal dat zij met haren echtgenoot liet domein van Astarac betrad. Jacques, die al de grillen zijner vrouw involgde, had die eertijds verlaten pileKj in een liefelijk oord herschapen. Hij ging zitten op een mooie bank en, in gedachten verdiept, blikte hij de toekomst in welke hem toelachte, ,uit welk oogpunt hij' ze ook beschouwde. Hij had een oogenblik zijne oogen ge sloten. Een licht gerucht, als veroorzaakt door een hinde welke in de dreef liep, deed hem opkijken. Diane stond voor hem. Hij zeide haar goeden avond en wilde zich verwijderen. — Zoo, grinnikte zij 5 gij slaat een tweede maal op de vlucht Och kom, maak u niet belachelijk — Nu, wat verlangt gij? Maak het kort, als ik u verzoeken mag — Is de heer markies dan zoo haastig? — Gij moet begrijpen dat ik er weinig op gesteld ben u thans te woord te staan; het uur en de plaats zijn danig slecht gekozen. — 0, ja, ik begrijp u heel goed; uw vrouwtje — een armvalig nufje, een onnoozel kind — moest u eens verrassen... Ha, ha, ha,... schaterde zij, en haar lach klonk zoo lielsch, dat Fabien er van rilde. — Wees betamelijk, morde hij, : en breng noch mij, noch uzelve in opspraak. — Hoor dien heer eens, siste zij ? die spreekt van betamelijkheid. Hebt gij tetamelijk met mij gehandeld, heer markies. — Ik weet dat gij me duizend eeden van trouw gezworen hebt, tol voor de grafsteden mijner vaderen Maar zie, dat nufje valt flauw, ; speelt wat comedie, en al die eeden worden geschonden... Ik tel niet meer... ik die desnoods voor u ware gestorven... Valschaard, gij hebt gelegen, duizend maal gelegen — Diane, ik verbied u i (Wiordt vei-yol^d^ --- Gemeenteraadsvergadering. ETTEN, 5 Sept. Raadsvergadering van heden. Voorzitter: de Burgemeester. Secretaris Leijten. Na opening der vergadering door den Voorzitter warden de notulen valn de vorige vergadering voorgelezen en onveranderd vastgesteld. Mededeeling wordt gedaan van de volgende ingekomen stukken. a. Diverse stukken omtrent aansluiting dezer gemeente tot den dieinst der werkloosheidsverzekering en arbeidsbemiddeling. Met algemeene stemmen besloten toe te treden. b. Verzoek tot aansluiting dezer gemeente aan het Nederlandsch Instituut voor volkshuisvesting te Amsterdam» De kosten hiervan bedragen ƒ 25.— per jaar. Overeenkomstig het voorstel van B. en W. wordt tot aansluiting besloten. De aansluiting geschiedt voorloopig voor één jaar. c. Verzoek van C. van Pinxteren te Prinsenhage om hem te verköopen den opstand van het perceel gemeentebosch nabij Nooyens. B. en W. stellen voor op het aanbod in te gaan, mits de gemeente daaruit eerst eenig geriefhout voor zich zelf kan nemen. Overeenkomstig dit voorstel besloten. d. Verzoek der Besturen van de bijzondere Bewaarscholen te Etten en te Leur om eene subsidie in de kosten van het bewaarschoolonderwijs. B. en W. stellen voor eene subsidie te verleenen van ƒ 2.50 per kind en per jaar, dat de bewaarschool kosteloos bezoekt, mits de beslissing over het al of niet kosteloos toelaten in handen wordt gelegd van B. en W. De heer Van Lith zegt, dat er dan niet veel kinderen kosteloos zullen toegelaten worden. Daarenboven vindt hij den aangegeven maatstaf niet billijk', omdat het aantal kosteloos toegelaten kinderen te Leur in geen verhouding staat tot dat te Etten. De heer Van Beekhoven meent dat het voorstel van B. en W. de besturen teveel aan banden legt en zou liever een vaste som willen bijdragen aan Etten en Leur. De heer P. Luykx verdedigt hel voorstel van B. en W. De Voorzitter vraagt of de leden er zich mee zouden kunnen vereenigen, indien tesamen ten subsidie wordt verleend tot b.v. ƒ150.— en de verdeeling wordt overgelaten aan de besturen zelf. De heeren Van Beekhoven, Verpalen en Van Lith kanten zich hiertegen. Eerstgenoemde wenscht een geheel anderen opzet der subsidie. Na nog eenige discussie wordt met algemeene stemmen besloten de beslissing tot een volgende vergadering aan te houden, totdat nadere inlichtingen zijn verkregen omtrent de kosteloos toegelaten kinderen. e. Verzoek van den Ned. Bond van Gemeente-Ambtenaren om eelne bijdrage in de sticlitingskosten van een rust- en vacantie-oord voor de gemeente-ambtenaren. Waar andere gemeenten hierin reeds zijn voorgegaan daar meeneu B. en W l eene bijdrage van ƒ25.— te moeten voorstellen. Met 10 tegen 3 stemmen beslloten geen bijdrage te verleenen. f. Dankbetuiging van A. J. C. de Wolf voor verleenden duurtetoeslag. g. Verzoek van J. P. J. Leijten tot toekenning eener vergoeding voor zijln gemis van het salaris als ambtenaar van den Burgerlijken Stand. Beslloten adressant daarvoor eene vergoeding toe te kennen van ƒ400.— als beheerder der distributiegel den of anderszins, in elk geval zoolang hij geen bezoldigd ambtenaar van den Burgerlijken Stand is. h. Dankbetuiging van de Ned. Ver. voor gemeentebelangen voor de toegekende bijdrage van ƒ 10.—. i. Bericht van het Bestuur van hel Sint Elisabeths gasthuis te Etten aangevende de voorwaarden, waarop het genegen is bij te bouwen een inrichting voor afzondering en verpleging van lijders aan besmettelijke ziekten. Gevraagd wordt een jaarlijksche bijdrage van ƒ350.— gedurende 30 jaren. B. en W. zijn van oordeel, dat praestatie en contra-praestatie hier niet aan elkander evenredig zijn en stellen daarom voor op het voorstel niet verder in te gaan. De heer Van Lith zet uiteen, dat aansluiting bij het reeds bestaande gasthuis van alle kanten de voorkeur verdient boven het zelf bouwen van een ziekenbarak maar zou aan de overeen komst de voorwaarde willen toevoegen, dat B. en W. moeten bepalen de tarieven voor verpleging als anderszins. In elk' geval moet het een verminderd tarief zijn. De heer Van Beekhoven begint met aan te halen de vroeger door den Voorzitter zoo dikwijls herhaalde waar- j heid, dat de toestand op dit punt in ; deze gemeente allerellendigst is, dat B. * en W» dikwijls genoeg met voorstellen ! voor den dag zijn gekomen en dus thans ' de verantwoordelijkheid geheel op de schouders van den Raad leggen. Waar nu zegt spreker de gelegenheid wordt geboden die verantwoordelijkheid op een billijke en passende manier af te schudden, laat ons daar niet ons zelf blind staren op dat bedrag van ƒ350.— en liever de voordeelen in Oogensehouw nemen, die aanneming van het voorstel voor de gemeente heeft. De heer Verpalen zou meer den nuchteren kant van de zaak willen bezien en noch het voorstel van het bestuur aannemen, noch vooreerst zelf bouwen; omdat we dat gebouw toch zoo zelden noodig hebben. Later kunnen wij dan weer maar zien. De Voorzitter beantwoordt alle sprekers, is het met hen bijna omtrent alles eens, doch den heer Van Beekhoven moet hij opmerken, dat de gemeente toch ook vooral moet oppassen niet te duur iets te k'oopen en den heer Verpalen, dat de dure tijd nog zoo onbepaald lang kan aanhouden» Hierna komen uit den boezem van den Raad de twee volgende voorstelllen: lo. Voorstel-van Lith. In te gaan op het voorstel van het Bestuur, onder voorwaarde, dat de gemeente na het verstrijken van de 30 jaar, niets meer behoeft te betalen en toch de beschikking houdt over 8 bedden en dat de verplegingskosten minstens moeten blijven 25 o/o beneden de tarieven van het gewone gasthuis. 2o. Een voorstel-Dirven om eene bijdrage van ƒ 200.— ' te verleenen maar dan niet gedurende dertig jaar maar voortdurend. Beide voorstellen worden voldoende ondersteund. Bij stemming over het eerste voorstel wordt dit met 9 tegen 4 stemmen aangenomen, zoodat stemming over het tweede voorstel onnoodig is. k. Bericht van de geneesheeren Swaep le Breda en Bosmans te Leur dat Üe onderwijzer J. H. van Hooff voorloopig door zielsziekte niet meer geschikt is tot het geven van onderwijs. Overeenkomstig het voorstel van B» en W. wordt met algemeene stemmen besloten aan genoemden onderwijzer eeln eerslag te verleenen met ingang van den dag, waarop alhier bericht van goedkeuring door Ged. Staten zal zijn ontvangen. Hierna wordt mededeeling gedaan van een geheele reeks door Ged. Staten goddgekeurde besluiten in een vorige raadsvergadering genomen. 1. Verzoek van C, W. J. Luykx en anderen om een bijdrage van ƒ 25.— in de kosten van een fokveedag op 26—9 -1918. Overeenkomstig het voorste! van B. en W. met algemeene stemmten daartoe besloten. p. Verzoek van inwoners der Paling straat en van de Heul om medewerking tot verkrijging van electrisch. licht al daar. In principe verklaard» de Raad zich bereid hiervoor allen mogelijken steun te verleenen; den vorm, waarin die steun verleend zal worden kan eerst bepaald worden wanneer de electriciteitsplannen va'n Hoeven eeln vasten vorm hebben aangenomen. Dan stelt de Voorzitter achtereenvolgens aan de orde: Uitloting van schuldbrieven, waaronder een buitengewone uitloting van ƒ 25000.— van de alectriciteitsgeldteening. Besloten hieraan voldoende publiciteit te geven in de couranten. 4. Vaststelling van het le suppletoir kohier der hondenbelasting over 1918. Vastgesteld tot een totaal bedrag van ƒ 45.50. 5. Besluit tol wijziging der gemeeritebegrooting 1918. Aangenomen. 6. Aanbieding der gemeentetegrooting voor het dienstjaar 1919 in ontvangst en uilgaaf op ƒ 124228.671/g met begrooting van het distributiebedrijf 1919. Tot commissie van onderzoek' worden aangewezen de heeren: D. A. van Beekhoven, P. C. Nooyens en P. Luykx. 7. Begrootingwijziging van het Burgterlijk' Armbestuur over 1917. Aanbieding rekening Armbestuur 1917. Aanbieding begrooting; Burgerlijk' Armbestuur 1919. De begrootingswijziging wjardt goedgegekeurd. Tot leden der commissie van onderzoek der rekening en brgrootirig worden aangewezen de heeren A. J. van Lith, Q J. Dirven en A. C. Buys. 8. Voorstel van Burgemeester en Wethouders lot bepaling der kantoordagen van den gemeente-ontvanger op minstens 2 per maand en wel op den eersten en derden Donderdag van iedere maand, In sommige gevallen kunnen B. en W. hiervan ontheffing verleenen. Conform voorstel besloten. 9. Voorstel van B. en W. tot het brengen eener redactiewijziging in de salarisverordening van het politiepersoneel wat betreft den chef van politie. Aangenomen met algemeene stemmen. 10. Voorstel van B. en W. tot aankoop der Armhuisjes achter het Postkantoor te Leur van het Burgerlijk' Armbestuur teneinde daarop eenige betonneln woningen te bouwen, waarvoor nog geld beschikbaar is. Aangenomen met algemeene stemtnen. Bij de rondvraag verzoekt de heer Van Lith nog eenige mededeelingen omtreni een afgekeurd kalf, welke bereidwillig door den Voorzitter worden gegeven. Waarna deze vergadering gesloten. ---