COURANTE EN INCOURANTE ARTIKELE Vrijdag, 14 Juli De jacht op overtreders van de wegverordeninge is wir volop aan de gang. Aan den Havedijk, waar 't nie gemakkelijk en nie pleizierig is rechts te houwe zoo dicht aan de waterkaant, valle de verbale as knikkers. Pietje Bosch opperde al 't gedacht daddet 'r om begonnen is om aan de gang te blijve; nou de smokkel nie mir zoo florreert zoeke de ambtenare naar nuwe middele om d'r eige verdienstelijk te make. Zoeke z't nie wad al te wijd? Begien 't nie wa te lijke op plagerij? Op den Huijbergsche weg, vertelde Pietje, leed aan den eene kaant 'n fietspad, aan den aandere kaant ne rulle weg. Mar wie 't waagt van links kommende op 't fietspad te rije gaat onherroepelijk op de bon. Ziet, das nie mir de wet naïeve, das de wet uitmelke. Ten koste van de bonafide weggebruiker. Zaterdag, 15 Juli Collijn is ok op jacht. Naar menisters. De eerste keer is-ie mee ne schoen thuisgekomme, mar na 'n week op beter weer te hebben gewacht is-ie 'r wir op uitgetrokke, deze keer mee 'n driedubbelloops geweer. Vor zoover ik weet eed-ie nog niks onder schot kunne krijge mar adde zoo ruim van menutie zij vorzien en zoo'n hardnekkig jager zijt as onze nationale Hendrik mottet al raar loope dunk me adde mee 'n leege weitasch thuiskomt. En intussche ee menister Slotemaker wir is aan de spelling gezete en wij eenvoudige menschkes kunne wir gaan zoeke naar de goeie klemtoon in kamelen en stamelen, parkeren en piekeren, kantelen en kantelen enzevoors. As de heere hekselenties de klemtoon wa miender op de werkloozesteun adde geleed, dan adde ze heel wa verdienstelijker werk gedaan, wa gullie. Zondag, 16 Juli In Breda wor verdienstelijk werk geleverd dur de vrijwilligers die vortaan de telling in de stembureaux zulle verrichte. Das temienste 'n bezuinegieng die te apprecieere valt. Waarom wor da vor 't heele laand nie verplichtend gesteld of temienste nagevolgd? D'r zijn nuwsgierege en liefhebbers genogt te vinne om da baantje vor niemandal waar te neme. Ik vraag m'n eige af, zee Pietje Bosch, of de tegeworige funksionarisse dan nóg zoo gebraand zouwe zijn op die bezigheid. Maandag, 17 Juli "Waar iedereen wel gebraand op is, dad is 't Toerke van Fraankrijk, waarin de Nederlandsche vertegenwoordigers zoo vandege van d'r af bijte. Aster ginne Toer de France was, oe moesse we dan toch de zomer durkomme? Vader laat 'r saves z'n ete vor staan, zoonlief zou wel in de radio wulle kruipe zoo begèrrig ast-ie is om den uitslag te verneme, en aster ginnen uitslag is dan kan ie overal terecht, tot aan de frietkar op 't Kaaike toe om te wete oe 't staat mee de Ronde. As de mensche overal zoo'n belangstelling vor adde, zee Keeke, dan zou 't nogal losloope. Dinsdag, 18 Juli Slave van de weg noeme ze die renners in de Ronde. Meude da slavewerk noeme as 't toch heelemaal vrijwillig gaat? Slave vin ik veul meer die ongelukkige Jode, die as beeste van 't eene einde van de wereld naar 't aandere eind worre gestuurd en die nie wete waar ze eindelijk rust zulle vinde. En de meeste ebbe mar 'n bedroevend schijntje meelije mee die stakkers; 't hemd is nader dan de rok, denkt iedereen, en daarmee is de zaak afgedaan. Koning Zog zwerft ok Europa rond, mar die eeget 'n bietje gemakkelijker. IJ ee nege meljoen aan goud op zak, en meschien vindt ie 't nog gineens zoo erg, dat ie z'n Albaneeskes vor die prijs aan Muzzelini over ee kunne doen. Nege meljoen zijn de meeste koningskrone den dag van vandaag nie wèèrd. Woensdag, 19 Juli 't Ergste van al zijn, vin ik, de Dutschers er aan toe. Die meuge gineens d'r buik vol ete ,op gevaar af 't laand in de hoogste nood te brenge en as landsverrajer in 't gevang te worre gezet. Zoo komt dus opeens de slanke lijn in de hooge polletiek en ik vraag m'n eigen af, Dt de bepalinge, die ze daar in Dutslap nd tege de vijfde en zesde bottram en tege 't derde porsie snert gaan afkondege, ok van terugwerkende kracht zijn. In da geval beleve w't nog, dasse vriend Goering 'n mooi plekske inruime in 't concentranekaamp! Donderdag, 20 Juli In Steenberge sukkele ze ok mee groote monde; ik bedoel, d'r wor in de raad nie genogt of verkeerd notisie van genome, en aangezien 't van 't grootste gewicht is watter dur de edelachtbare wor gezeed, zulle ze meschien ne diktafoon gaan aanschaffe, zoodat iedereen z'n notule op de grammefoon krijgt thuisgestuurd en van z'n eige stemgeluid en gesproke wijsheid nog is kan geniete. Ik vraag m'n eigen af, of 't nie 'n bietje kon vereenvoudigd worre "* en ieder z'n .belang thuis vor de diktafoon bepleitte. Dan ware de vergaderinge overbodig en wiere de koste aan presentiegeld uitgespaard. Mar ik vrees, as 't die richting wier uitgekoerst, datte meeste mar liever heelemaal gin diktafoon in de raad zouwe wensche. ALOIS. --- DE TWEEDE KAMER WEER BIJEEN De Tweede Kamer la bijeengeroepen op Dinsdag 25 Juli Ete Voorzitter zal aan de Kamer voor. stellen In deze vergadering een aanvang te maken met de beraadslaging over een aantal oantingenteeringsontwierpjes, benevens over de suppletoir® begrooting van Defensie (de f 33 millioen), indien daarover het eindverslag zal zijn uitgebracht --- OP DEN UITKIJK Van 'n ontevreden winkelier, — Waaraan Roosendaal dank is verschuldigd. — Van electrificatie en nog iets. MIJN vriend de Middenstander zit bij me, eerzaam winkelier die reeds meer dan 'n kwart eeuw op behoorlijke wijze z'n zaken heeft gedreven. Ernstig staat zijn gezicht wanneer hij op m'n vraag hoe het met de affaire gaat antwoordt: Belabberd.... nog nooit heb ik zooiets meegemaakt.... d'r gaat weinig of niets om. • • • het lijkt wel of er geen geld meer onder de menschen zit.... je kunt de grootste koopjes in je etalage zetten.... ze met alle eerbied over Jan Publiek gesproken — kijken er nog niet eens naar. Ondergeteekende laat de woordenvloed rustig over zich heen gaan, schudt 'n paar maal nadrukkelijk met het hoofd en zegt: Niet overdrijven, goede vriend, zoo slecht als U het voorstelt is het toch niet, bij de laatste feesten is toch wel gebleken dat er nog geld genoeg in Roosendaal zit. De laatste feesten en nu zit onze brave Middenstander op z'n stokpaardje.. 'n schandaal is het M'nheer, 'n schandaal.. tienduizenden guldens zijn de gemeente uit gegaan, geen winkelier, geen caféhouder is er 'n cent beter van geworden, als dat Roosendaal's belang moet heeten, dan weet ik het wel. Trouwens ik hoop dat ons gemeentebestuur voortaan minder gul is met het geven van toestemming voor dergelijke festiviteiten waarvan vreemdelingen profiteeren — behalve dan misschien de vereeniging die op zoo'n manier gemakkelijk aan kasgelden komt, als belooning voor het feit dat ze geheel de zaak in vreemde handen heeft gelegd. Ja maar m'n beste man, aldus viel ik hem in de rede, zoo gek is het toch niet geweest.... U moogt er wel eens over schrijven.... wij winkeliers hebben het weken daarna nog in onze la kunnen voelen en dan spreek ik nog maar niet eens hoeveel er — juist doordat men de centen opgemaakt had — in onze boeken is blijven staan. De gemeentekas heeft er toch voordeel van gehad....! Laat naar je kijken.... het heeft de gemeente geld gekost want 'n groot circus dat staangeld zou betaald hebben en nog vermakelijkheidsbelasting bovendien heeft men, met het oog op deze feesten, moeten weigeren. Neen geloof me maar, zooiets zal niet zoo licht voor de tweede maal gebeuren. Schrijft U er maar eens over in de Grondwet.... ik weet zeker dat U er de Roosendaalsche Middenstand 'n genoegen mee doet.... En nu moet ik weg.... naar het belastingkantoor. ... er ligt al meer dan een week 'n aanmaning.... ben ik er niet vóór twaalf uur dan komt er nog 'n dwangbevel van en dat kan bruin heelemaal niet trekken. EN toch.... niettegenstaande onze mopperende winkelier moeten we weer over feest en feesten schrijven.... maar thans niet over 'n vereeniging, die tien of vijftien jaar bestaat, iets wat voor zoo'n vereeniging misschien van belang is maar verder toch ook niet.... doch over 'n zaak waarbij geheel Roosendaal al betrokken is en ten opzichte waarvan onze stad groote verplichtingen heeft. De Spoorwegen bestaan in den loop van de maand September honderd jaar; 'n eeuw is het geleden sinds de eerste spoortrein reed tusschen Amsterdam en Haarlem, 'n eeuw sinds voor het eerst 'n hevig puffende locomotief zich in ons vaderland in beweging zette en met 'n vaart van 'n dertig kilometer de primitieve wagens voorttrok die de staart van dit toen ter tijd buitennissige vervoermiddel vormden. Roosendaal, als grensstation zag al spoedig de .eerste locomotief vanuit Antwerpen verschijnen, kort daarop volgden verbindingen met Breda, met Tilburg, Bergen op Zoom; men reed reeds tot aan Moerdijk kortom het duurde niet lang of onze gemeente stond bij de spoorwegen in het middelpunt der belangstelling. De ontwikkeling, de groei en bloei van onze stad is, zonder twijfel voor een groot deel aan de spoorwegen te danken. Niet alleen door het feit dat men hier steeds 'n groot aantal spoormenschen onder z'n burgers telde, menschen die, doordat zij behoorlijke inkomens hadden, 'n flinke stoot gaven tot verhooging van de welvaart in de gemeente, maar meer nog dat, door het feit dat Roosendaal een knooppunt van spoorwegen werd, dat de verbindingen met binnen- en buitenland zeer gemakkelijk waren, verschillende industrieën zich hier vestigden zoodat onze stad snel in inwonerstal toenam. Roosendaal heeft verplichtingen ten opzichte van de spoorwegen! De feesten die door het spoorwegpersoneel in den loop van September op touw worden gezet, concerten, festival, vuurwerk, versiering van het station enz. enz. zijn niet alleen festiviteiten enkel voor de spoormannen en hun gezinnen, maar zeer zeker ook voor geheel Roosendaal. De burgerij dient het feest mee te vieren, het dient, wanneer het noodig is en er wordt 'n beroep op hen gedaan, de organisatoren van de viering van het eeuwfeest der spoorwegen te steunen. Dat er plannen in deze richting bestaan weten wij — we zullen de zaken niet vooruit loopen en rustig afwachten wat er door de burgerij, op instigatie van het gemeentebestuur, voor de honderdjarige, die recht heeft op onze dankbaarheid, gedaan wordt. VAN spoorwegen gesproken het schijnt met de onderhandelingen omtrent de electrificatie der Belgische zoowel als der Nederlandsche spoorwegen vlugger te gaan dan men oorspronkelijk had gedacht. De electrificatie Dordrecht—Roosendaal —grens kan, zooals wij van bevoegde zijde vernamen, in 1941 reeds gereed komen; ook in België wordt de noodige spoed betracht daar het hoofddoel van het werk is te komen tot een snelle electrische verbinding tusschen Amsterdam en Parijs, iets wat natuurlijk zoowel voor Nederland als voor het land onzer Zuiderburen van groot belang is. Jammer is het, zooals wij reeds eerder schreven, dat de stoomtractie, welke heel wat meer handen werk verschaft dan electrische tractie, hierdoor leelijk in de verdrukking komt. Om van den hak op den tak te springen: ons gemeentebestuur maakt wel spoed met de electrische verlichting onzer straten. Nadat men van Wouwsche- tot Bredasche baan voor een goede en doelmatige verlichting zorg heeft gedragen, nadat de aftakking van den rondweg, de H.G.D.straat, 's avonds baadt in 'n zee van licht, zijn thans twee hoofdstraten aan de beurt, n.1. de Achterstraat en de Brugstraat. Als verbinding tusschen station en Molenstraat zal het aan onze stad een geheel ander aanzien geven wanneer de Brugstraat flink verlicht is, terwijl de winkeliers in de zich steeds meer in de richting van winkelbuurt ontwikkelende Achterstraat, wel zullen juichen wanneer de groote, nieuwe lichtbronnen het publiek gemakkelijker er toe brengen deze straat met haar vele keurige étalage's te bezoeken. Adieu, tot een volgenden keer. DAMASUS. --- UIT EIGEN STREEK : Sint Wïllibrord en West Brabant Een der apostelen van Toxandrie. Antwerpen middelpunt der missioneering WIE ST. WÏLLIBRORD WAS IN 't jaar 658 werd er in de omgeving 1 van York in Engeland een kind geboren, dat tot man opgegroeid, zijn leven zou wijden aan de bekeering van onze heidensche voorouders. Willibrord, de apostel der Nederlanden, en meer speciaal van Limburg, Brabant en de Belgische Kempen, had tot vader de Angelsaks Wilgils, een dapper krijgsman, die op lateren leeftijd in een klooster trad. Z'n eerste opvoeding, vanaf z'n zes jaar, genoot Willebrord op de kloosterschool van Ripon, en reeds op 15 jarigen leeftijd, naar de opvatting in die tijd meerderjarig, legde hij de Benedictijnsche kloostergeloften af. In 678 verhuisde Willibrord naar 't klooster Rathmelsigi in Ierland. Daar kwam hij onder de bekwame leiding van St. Egbert, die ook reeds 't plan had om naar de Nederlanden over te steken en 't geloof te gaan verkondigen. Een hevige storm, die z'n schip verbrijzelde, belette hem de uitvoering van dit voornemen. In hetzelfde klooster vertoefde ook de monnik Wigbert, die al 'n enkele reis naar ons land gedaan had, maar wiens moeitevol werk onder de Friezen weinig resultaat had opgeleverd. In 678 had ook reeds de bisschop van York, Sint Wilfried, het Evangelie gepredikt in Nederland. Hij was door de Friesche koning, Adelgild, vriendelijk ontvangen, en was volstrekt niet in z'n werk bemoeilijkt. Zelfs had de eerlijke Fries hem beschermd tegen de intrigues van den Frankischen hofmeier Ebroïn. Geheel onbekend was dus de blijde Boodschap niet meer i n ons land, ten n. van den Rijn, toen Willebrord in 690 met z'n elf gezellen te Katwijk aankwam. Maar 't werk van St. Wilfried was bijna geheel vernietigd, daar een der opvolgers van Adelgild, Radboud geheeten, die een ruwe en volslagen heiden was. Daar Utrecht, destijds Trajectum geheeten, veel te onveilig was gelegen, nabij de Friesche grens, en het bovendien in 690 nog volstrekt niet vaststond, dat deze stad eenmaal bisschopzetel zou worden, heeft Willibrord een ander, meer zuidelijk gelegen terrein voor z'n werkzaamheid gekozen. Pepijn van Herstal wees hem, waarschijnlijk in overleg met Lambertus, bisschop van Maastricht, de geheele Kempen als gebied ter evangeliseering aan. Willibrord in Antwerpen, 690—695. Willibrord vond het veld niet geheel maagdelijk en onontgonnen in West Brabant. Want de bisschoppen van Maastricht-Luik, onder welk diocees geheel West Brabant ressorteerde tot 1559 toe, zullen deze uithoek, moerassig en waterrijk, toch niet verwaarloosd hebben. Sint Lambertus, de tijdgenoot van Willibrord, heeft ongetwijfeld in de Kempen geleeraard, en het feit, dat zeer vroeg in de Middeleeuwen de kerk van Steenbergen door 't Servaaskapittel van Maastricht bestuurd werd, wijst wel in de richting van nadere betrekking tot dit oudste Christelijk centrum in ons vaderland. Toch vond Willibrord nog veel te organiseeren en te verbeteren. In Antwerpen hadden de Franken een burcht in 't bezit en de slotvoogd, Roking, schonk Willibrord een kerk met kloostertje binnen het burchtgebied. (Van die burcht „aan 't Werf" zou Antwerpen z'n naam gekregen hebben). Vanuit Antwerpen heeft Willibrord z'n missiereizen gedaan. Bisschop Suitbert vormde de bekeerden, pas in 695 heeft Willibrord van Paus Sergius te Rome de bisschopswijding ontvangen, en k ree S toen als „Aartsbisschop der Friezen speciaal een zending voor dit volk. Ook na 695 heeft hij echter op tallooze plaatsen in Brabant vertoefd. Zeer bekend is zijn verblijf te Alphen, waar hij in 709 een kerkje wijdde en zeer veel zeer rijke en godvruchtige Salische Frank. Toch is 't opmerkelijk, dat in Oost-Brabant de herinneringen aan St. Wilbert, b.v. de Willibrordputten en de Willibrordkerken, veel talrijker zijn dan in West-Brabant. In West-Brabant, voor zoover 't niet door water en moerasland bedekt was, -—• want de bezittingen, die Wilbert van godvruchtige Franken ontving lagen alle op de hooge zandgronden — schijnt de beroemde Abdij van Sint Bavo te Gent meer grondbezit verworven te hebben. En men mag dan ook wel aannemen, dat ze in die verworven streken het geloof verspreid en gecultiveerd heeft Zoo moet St. Willibrord op zijn dienstreizen vanuit Antwerpen in de buurt van Rijsbergen al Christenen gevonden hebgoederen ontving van Angelbertus, de ben. Bij voorkeur zullen de geloofspredikers zich gericht hebben naar die plaatsen, waar in 't verleden het heidendom een middelpunt vond. Als zoodanig had misschien de oud-heidensche tempel der Dea Sandrandiga, volgens de Bredasche geschiedschrijver Kleyn, de hoofdgodin van 't oude Toxandria, dienst gedaan. Die zou gestaan hebben op den Ticheltschen akker, dicht bij den tegenwoordigen Naoleonsweg, tusschen Zundert en Rijsergen. Als men de Brabantsche historieschrijver Gramaye zou mogen gelooven, zou de eerste kerk van Rijsbergen door een abt van Echternach, een opvolger van Willibrord, Theofried genaamd, gesticht zijn. Diens meening wordt echter door deskundigen aangevochten. Het nabijliggende dorpje Klein-Zundert houdt echter door zijn kerkpatroon de herinnering aan St. Willibrordus" herinneren er elk jaar, Op 7 November, aan. Maar van eenige betrekking van Willibrordus persoonlijk, of de abdij van Echternach met Klein Zundert is niets gebleken. Dat echter de vereering voor den grooten Apostel toch is doorgedrongen onder de Brabantsche Christenen bewijzen, natuurlijk de kerken, die later aan St. Wilbert zijn toegewijd. Nabij de Brabantsche grens wijzen we nog op de Kempische kerken te Casterlé, Ryckevorsel, Merxplas en Poppel. Ook niet ver van onze Zuidergrens, in de gemeente Wuustwezel, op 't gehucht Westdoorn houdt een oude devotiekapel de gedachtenis levend aan dezen geloofsverkondiger ,ook in WestBrabant. Nog altijd is de „begankenis" op 7 November aldaar in eere gehouden. HUB. KUNST. --- DE „PASTEUR" de nieuwste aanwinst van de Fransche koopvaardijvloot, welke DE „PASTEUR" de nieuwste aanwinst van de Fransche koopvaardijvloot, welke 14 September a.s. zijn eerste uitreis naar Amerika zal maken, is van de werf te St. Nazaire, waar het schip gebouwd werd, naar Bordeaux vertrokken. ---