DE RESULTATEN VAN DEN LANDBOUW IN OVERIJSSEL LANDBOUW en VEETEELT Hieromtrent vonden we gegevens in de gepubliceerde uitkomsten van het Boekhoudbureau van de O.L.M. over het boekjaar 1939—1940. Allereerst willen we vaststellen, dat het aantal bedrijven aangesloten bij dit boekhoudbureau weer met ± 100 is gestegen en gekomen is op 1674. Verheugend vinden we dit, omdat de gegevens genomen over een groot aantal bedrijven de meest juiste vergelijking geven en daardoor aan betrouwbaarheid moeten winnen. Bovendien lijkt het ons toe, dat een goede boekhouding noodzakelijk is voor ieder bedrijf : Wie zelf geen goede eenvoudige boekhouding bijhouden kan of wil, doet zeer verstandig zich bij een goed boekhoudbureau aan te sluiten. Nog te veel loopt men vaak in de oude sleur voort, zonder er zich eigenlijk rekenschap van te geven, dat voor ieder geldt : „Wie schrijft, die blijft !” Van de 1674 bedrijven zijn de uitkomsten van 1500 bedrijven in de gepubliceerde resultaten verwerkt. Hiervan lagen er in: A. Het weidebedrijf 398 (17.65 ha) B. Zand- en Veengebied 170 (13.18 ha) C. Zandgebied 757 (13.49 ha) D. IJsselstreek 64 (17.84 ha) E. Veenkoloniën 57 (23.53 ha) Achter het aantal bedrijven plaatsen we de gemiddélde bedrijfsgrootte in ha, zoodat men zich zelf eenig oordeel kan vormen over de grootte der bedrijven in de verschillende gebieden. Tot het weidegebied behooren de bedrijven in het Noordwesten der provincie, van Kuinre tot en rtfiftr de gemeenten Nieuwleuzen, Dalfsen en Heino. Tot het zand- en veengebied worden gerekend de gemeenten Avereest, Ommen, Den Ham, Vriezenveen, Ambt-Hardenberg, Stad-Hardenberg en Gramsbergen. De overige gebieden worden door de naam voldoende aangeduid en spreken dus voor zich zelf. ’t Is niet zoo heel eenvoudig een juiste indeeling in gebieden te maken - vooral in de grensgebieden kunnen bedrijven voorkomen, die veel van het ge• biedstype afwijken. We denken b.v. aan een bedrijf in Heino en een typisch weidebedrijf in Blankenham. De pachten in de verschillende gebieden bedragen Gebied A. f 80.— (f 274.31) „ B. f 45.— (f 256.31) „ C. f 50.— (f 279.24) „ D. f 70.— (f 250.18) „ E. f 70.— (f 176.15) Achter de pachter is geplaatst het bedrijfskapitaal per ha. De pachten zijn berekend volgens de gegevens van de aangeslotenen, die geheel of gedeeltelijk pachter zijn. Ze stemmen dus overeen met de werkelijk betaalde huren. De huren zijn dus gemiddeld laag te noemen. De resultaten : Om de geldelijke verdiensten voor den boer te berekenen worden pachten en rente van het bedrijfskapitaal het eerst afgetrokken. In dit loon is mede begrepen het loon dat de vrouw en minderjarige in het bedrijf werkende kinderen verdienen. We vinden dan voor 1939—1940 het volgende : In gebied A. f 1.72 (vorig jaar f 0.89) „ „ B. f 1.96 ( „ „ f 0.96) „ „ C. f 1.47 ( „ „ f 0.91) „ „ D. f 2.51 ( „ „ f 0.93) „ „ E. f 3.28 ( „ „ f 2.13) Over het geheel dus een zeer belangrijke stijging, die we voor een goed deel schrijven op rekening van de schitterende oogstresultaten voor 1939. We vreezen, dat het er het volgende boekjaar wel weer anders uit zal zien. Met inbegrip van het laatste jaar komen we op een tienjaarsgemiddelde dagloon in de onderscheidene bedrijven van f 0.85, f 1.01, f 0.96, f 1.10, f 2.23. Niemand zal dus kunnen beweren, dat het boereninkomen hoog was de laatste jaren Zelfs in de veenkoloniën - waar de toestand verreweg het meest gunstig is geweest was het weekloon f 13.50 (dus belooning voor arbeid en bedrijfsleiding). Is het de bedrijfsgrootte geweest, die hier de betere uitkomsten gaf ? Het staat immers zoo, het gemiddelde van koloniaal bedrijf is 23i/2 ha ; in het weidegebied en de IJsselstreek is de bedrijfsoppervlakte 5 ha minder, terwijl in de beide andere gebieden de grootte nog weer 4 ha kleiner is. Als we met het tienjaarsgemiddelde werken, kunnen we zeggen, dat de resultaten in de vier eerste bedrijven vrijwel gelijk zijn, ondanks dus het verschil in grootte. Dat de veenkoloniën dus bovenaan komen, moet meer aan de aard, dan aan de grootte der bedrijven gelegen hebben. In de veenkoloniën zijn het de akkerbouwproducten, die het meest invloed uitoefenen op de resultaten en in verhouding tot de zuivel-, rundvee- en varkensprijzen waren de prijzen der akkerbouwgewassen in de afgeloopen jaren het minst slecht. Het volgende staatje geeft een aardig inzicht, waaruit da bedrijfsontvangsten zijn samengesteld in de verschillende gebieden uitgedrukt in guldens per ha (afgerond). Gebied A. B. C. D. E. Verkocht vee 56 55 59 56 17 Varkens 45 86 88 56 14 Melk 178 121 130 116 23 Pluimvee 5 30 53 22 8 Groenten en Fruit 2 1 1 29 1 Prod. bouwland 15 64 39 49 344 Paarden 14 16 19 19 8 I Wie boek houdt doet o.i. verstandig deze cijfers eens met die van eigen bedrijf te vergelijken en dan natuurlijk rekening houden met het gebied waarin men woont. Om ook de hoofduitgaven te kunnen vergelijken geven we hier een staatje van uitgaven weer in guldens per ha Gebied A. B. C. D. E. Gekocht rundvee 11 14 18 13 9 Gekochte varkens 10 20 14 6 3 Gekochte paarden 10 10 12 11 7 Veevoeder 80 100 126 82 23 Meststoffen 16 30 28 16 62 Loonen 38 45 43 58 73 Om nog even te demonstreeren welke invloed de groote bouwlandoogsten vorige jaar uitoefenden volgen hier de opbrengsten van die producten (in guldens per ha) van 1938/1939 en 1939/1940 Gebied A. f 7.82 f 15.91 „ B. f 27.34 f 63.76 „ C. f 12.70 f 38.92 „ D. f 25.01 f 48.55 „ E. f 275.61 f 343.95 Wie bij vergelijking tot groote verschillen mocht komen, zal ons een genoegen doen, dat eens te komen bepraten. 6, Gr. Vragenbus W. te S. wil serradella of roode klaver in, rogge zaaien. Hij vraagt of dat kan en mag. Hoeveel zaad en wanneer ? Antw.: Beide mag en kan. Roode klaver moet echter in 1942 weer gescheurd zijn en een hoofdgewas opbrengen, tenzij men ieder jaar roode klaver inzaait, dan kan de roode klaver blijven liggen om het volgend jaar de hoofdopbrengst te leveren. Vragensteller doet dat niet en doet dus beter serradella te nemen. Daarvoor is noodig onruidvrij land, vrij vruchtbaar, behoorlijke pH ± 5.5. Vooral om het onkruid denken, daaronder kan de serradella gemakkelijk verstikken. Houdt daar goed rekening mee. Zaai in de tweede helft van April 30 kg Serradella per ha in de rogge; indien nog mogelijk even met onkruidegge naeggen. Bij vroeger zaaien kan de serradella te ver ontwikkeld zijn, als de rogge gemaaid wordt. Dat is lastig bij ’t drogen van de rogge en bovendien loopt de serradella moeilijk weer uit. Is de rogge op rijen gezaaid, dan is het sterk aan te raden de serradella ook met de machine te zaaien tusschen de roggerijen in. Koop zaad bij een vertrouwd adres. Serradella blijft maar één jaar kiemkrachtig, het moet dus geen overjarig zaad zijn. Bovendien bevat het zaad dikwijls veel onkruidzaden. Geef daar dusi ook goed acht op. Een goede snede serradella onttrekt veel kali en fosforzuur aan den bodem. Daaraan bij de bemesting denken. Mocht na het maaien van de rogge toch te veel onkruid aanwezig zijn, dan raden we aan de serradella direct te ploegen en b.v. knollen te zaaien. N. te K. vraagt of hij zomertarwe kan zaaien op een bepaald stuk land ? Aangezien ik het perceel ken, wil het mij voorkomen, dat met succes zomertarwe gezaaid kan worden. Vooraf raden we echter volledig grondonderzoek aan. Van de resultaten zal de bemesting moeten afhangen. Is voor het ploegen nog een lichte stalbemesting te geven, dan zou dat aanbeveling verdienen. Kan dat niet meer, dan is het misschien mogelijk vroeg in het voorjaar te gieren. Het perceel was toch dit jaar met aardappels en bieten bezet. Tarwe mag niet in een witte stoppel - dus niet na rogge of haver. Mocht tot uitzaai besloten worden, dan raden we aan van Hoek zomertarwe of Carma zomertarwe. Na uitslag grondonderzoek komen we op deze vraag terug. S. Gr. --- Levering van slachtvee Thans verplicht Het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd maakt het volgende bekend. Tengevolge van de vrees voor een eventueele vordering, is het aanbod van slachtvee in de laatste weken zoodanig teruggeloopen, dat het noodzakelijk is, maatregelen te nemen om een regelmatige vleeschvoorziening te verzekeren. Daartoe zal aan de houders van rundvee de verplichting worden opgelegd om door bemiddeling van een handelaar volgens een bepaalde schaal, rundvee voor slachtdoeleinden aan te bieden. Aanvankelijk zal bij de vaststelling van het aantal stuks vee dat iedere veehouder moet aanbieden, uitsluitend worden uitgegaan van het aantal stuks melk- en kaflkoeien, mestvee en stieren van één jaar en ouder, dat volgens de gegevens, vermeld op de registratiekaart in November is zijn bezit was. Deze regeling zal van kracht zijn tot 28 Februari 1941. Daarna zal een definitieve regeling worden ingevoerd, waarbij tevens rekening wordt gehouden met den aard van het bedrijf en met het; aantal dieren, dat in de periode van 25 November tot 28 Februari geleverd is. Onder de aan te bieden dieren behooren niet kalveren, rundvee met een levend gewicht van minder dan 400 kg en wrakke dieren. Wel zullen deze dieren ook in het vervolg worden afgenomen. Kennelijk drachtige dieren worden niet overgenomen. De te leveren aantallen Het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd maakt in verband met de getroffen regeling inzake de levering van slachtvee bekend, dat in de periode, welke loopt tot 28 Februari 1941 de volgende aantallen moeten worden geleverd: door veehouders met 5—9 runderen 1 rund door veehouders met 10—14 runderen 2 runderen door veehouders met 15—19 runderen 3 runderen door veehouders met 20—24 runderen 4 runderen door veehouders met 25—29 runderen 5 runderen Door veehouders met meer dan 29 runderen per 5 runderen of gedeelte daarvan telkens 1 rund meer. Veehouders, die meer dan 1 rund moeten aanbieden, moeten de helft van het aantal geleverd hebben vóór Januari 1941. Bij oneven aantallen moet daarbij naar boven worden afgerond, zoodat van 3 runderen vóór dezen datum, 2 runderen moeten zijn geleverd, van 5 runderen voor dezen datum, 3 runderen, enz. De veehouders met minder dan 5 runderen worden voor de eerste periode vrijgesteld, hetgeen uit den aard der zaak niet insluit, dat zulks ook voor de volgende periode heti geval zal zijn. Met leveringen boven het aantal in het hiervoren aangegeven schema genoemd, zal bij de definitieve regeling rekening worden gehouden. Ten bewijze dat de levering heeft plaats gehad, zullen de veehouders bij de Landbouw-Crisis-Organisaties de afrekeningen der Nederlandsche Veehouderijcentrale moeten inleveren. Afrekeningen van vee, geleverd op of na 25 November, dienen overeenkomstig hetgeen daaromtrent reeds eerder is gepubliceerd als bewijs, dati levering heeft plaats gevonden, mits het vee aan de bovenvermelde eischen heeft voldaan. Voor vee dat op of na 25 November 1940 voor uitvoer geleverd is, zullen door de Nederlandsche Veehouderijcentrale leveringsbewijzen worden afgegeven. Deze leveringsbewijzen hebben dezelfde waarde als de afrekeningsbewijzen De aandacht wordt er op gevestigd, dat de thans geldende prijzen voor slachtvee in geen geval verhoogd zullen worden boven de thans geldende schaal, daar er een regeling is getroffen, dat nu al het slachtvee bij de centrale moet worden aangeboden. Een stipte uitvoering van dit leveringsplan is noodzakelijk om het economisch gebruik van de aanwezige voedermiddelen voor de melkverzorging in de wintermaanden te verzekeren en om in de voorjaarsmaanden als er weer voer beschikbaar is den veestapel te kunnen sparen. Door het intrekken van de teeltregeling en het niet bestemmen voor de slacht van vrouwelijke graskalveren is de mogelijkheid geschapen, in het algemeen den veestapel op peü te houden door toevoeging van jongvee. Rijdt niet in rijen van drie of meer op het fietspad. De kans is dan groot, dat ge een ongeluk krijgt en als er op dat moment een auto passeert, kan de ramp zeer ernstig worden. — --- Advertentie IK L E E R (W AKER Ij NAAR MAAT J GOKKES MARKT 3Q I ■ --- Distributiemaatregelen Waar blijft het vleesch? VET OP BON 20 De secretaris-generaal, wnd. hoofd van het Departement van Landbouw en Visscherij maakt bekend, dat de met „20” genummerde bon van de boterkaart zoowel als van de vetkaart naast boter en margarine tevens recht geeft op het koopen van vet. Tot. en met Vrijdag 13 December kan de met 20” genummerde bon dus gebruikt worden voor het koopen van een half pond boter of een half pond margarine of twee ons vet. De op 22 Nov. reeds bij de producenten of in den handel aanwezige voorraden spijsvet in verpakking van 250 250 gram mogen voorts tegen inlevering van een met ,,20” genummerde bon worden verkocht. De bonnen, welke op 13 December nog niet gebruikt zijn, blijven nog geldig gedurende de week van 14 tot en met 20 December. DISTRIBUTIE VAN ZEEP Wijziging t.a.v. wasscherijen De secretaris-generaal, waarnemend hoofd van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheep vaart, maakt het navolgende met betrekking tot de distributie van zeep bekend. Gedurende het tijdvak van Zaterdag 7 Dec. a.s. tot en met Dinsdag 31 December a.s. geeft de met „17” genummerde bon van het algemeen distributiebonboekje recht op het koopen van 150 gram toiletzeep (nieuwe samenstelling) of 120 gram huishoudzeep of 200 gram zachte zeep of 250 gram zeeppoeder of - voor zoover voorradig - 125 gram zeepvlokken of 250 gram zelfwerkende waschmiddelen of 200 gram vloeibare zeep. Voor zoover de verpakking dit toelaat, kan de verbruiker gedeelten van bovenstaande hoeveelheden zeep naar keuze tezamen op een bon koopen. Zoo zal dus b.v. op een bon 60 gram huishoudzeep met 100 gram zachte zeep verkregen kunnen worden Met betrekking tot de wasscherijen is een wijziging in de distributie van zeep gebracht. Wasscherijen zijn verplicht voor de behandeling van de gezinswasch gedurende bovengenoemd tijdvak de met „17” genummerde bon in ontvangst te nemen van hun clientèle voor het koopen van zeepproducten, evenwel niet één bon per acht kilogram maar per twintig kilogram droog waschgoed. De wasch van kantoren, voor zoover het handdoeken, poets- en stofdoeken betreft, kan ter behandeling worden gegeven, zonder dat daarbij bonnen behoeven te worden afgegeven. Hotels, restaurants e.d. zullen in den vervolge uitsluitend toewijzingen voor zeep ten behoeve van het reinigen van beddelakens en kussensloopen ontvangen. De aandacht van de wasscherijen wordt gevestigd op een officieele publicatie, waarin enkele voor hen van belang zijnde bijzonderheden zijn vermeld. ROOM VOOR ZIEKEN Het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd maakt bekend, dat de voorloopige regeling voor de verstrekking van room aan zieken waaromtrent 19 Juli j.1. een mededeeling in de pers is gedaan, inmiddels is vervallen. Voortaan zal room aan zieken uitsluitend tegen een door het distributiekantoor .afgegeven bewijs worden verstrekt, een soortgelijke regeling derhalve als reeds voor extra-rantsoenen van gedistribueerde levensmiddelen voor zieken bestaat. De geneesheeren zijn van deze regeling op de hoogte; zij die meenen voor de verstrekking van room in aanmerking te komen, dienen zich tot hun geneesheer te wenden, door wiens bemiddeling een bewijs kan worden verkregen, hetwelk door de plaatselijke distributiediensten wordt afgegeven. Indien een dergelijk bewijs is afgegeven, kan tegen inlevering daarvan aan den normalen roomleverancier de op het bewijs vermelde hoeveelheid room worden verkregen. Het bereiden van room en het af leveren daarvan aan zieken, - hetgeen dus slechts tegen overlegging van bedoeld bewijs kan geschieden - mag uitsluitend plaatsvinden door houders van een z.g.n. karnvergunning, die t,evens in het bezit zijn van een vergunning tot het bereiden en afleveren van room voor zieken, afgegeven door de afd. Zuivelcontröle der Nederlandsche Zuivelcentrale in de betreffende provincie. Room voor andere doeleinden kan niet beschikbaar worden gesteld. Een beschouwing van bevoegde zijde. Van bevoegde zijde wordt het A. N. P. medegedeeld : Bij de vleeschvoorziening in Nederland zijn voorbijgaande moeilijkheden gerezen, welke voor niet ter zake kundigen aanleiding zfin geweest, de meest verschillende onjuiste beweringen te uiten voor wat de oorzaak betreft. Voorop moet worden vastgesteld, dat devleeschproductie in Nederland voor langen tijd toereikend zal zijn om de voorziening der bevolking van de toegezegde rantsoenen te kunnen verzekeren. Het zal zelfs mogelijk zijn, een hoeveelheid vee aan te houden, welke niet in overeenstemming is met den voederbasis. Economisch bezien zou het juister zijn als nuttelooze vreters (zeer oude en andere voor de melkproductie weinig geschikte dieren) in ruimere mate voor de vleeschvoorziening ter beschikking gesteld zouden worden. De vrees van de Nederlandsche veehouders, dat een ingrijpen met betrekking tot den veestapel in het voornemen ligt, dat den productiegrondslag hunner bedrijven ernstig zou aantasten, is ongegrond, Het resultaat van het vrijgeven van het vrijgeven van het fokken van vrouwelijke kalveren zal, wat het aantal betreft, rijkelijk opwegen tegen ’t afgeven van andere dieren. De bewering, dat van de afgeieverde hoeveelheden vee het grootste deel voor export naar Dultschland bestemd wordt, is in geen enkel opzicht juist. Gedurende vijf maanden werden door de bevoegde instanties voor paarden- en veeaankoop te zamen rond 15000 stuks rundvee, dus 0 6 % van den Nederlandschen veestapel od de vrije markt gekocht, in hoofdzaak (13000 stuks) dragende dieren. Varkens werden tot nog toe, uitgezonderd een enkel fokzwijn, in het geheel niet geexporteerd. Integendeel, er werd door Duitschland varkensvoer vrijgemaakt om het aanhouden en mesten van de aanwezige hoeveelheid varkens mogelijk te maken. De aankoopcommissies hebben opdracht (het uitvoeren daarvan wordt voortdurend gecontroleerd) te blijven binnen de prijsgrenzen, welke noodzakelijk geacht worden voor de instandhouding van de teelt. Wanneer de vraag naar rundvee in Nederland zeer groot is, dan vindt dat zijn oorzaak in het streven van vele veehouders, hun aantal stuks vee te vergrooten uit vrees voor de reeds hierboven bedoelde maatregelen. De tot nu toe gevolgde practijken in den veehandel en de vaststelling van den prijs hebben er niet toe bijgedragen de bereidheid van de boeren om te leveren, te bevorderen. Het is in het algemeen niet juist, de oorzaak voor het onvoldoende aanbod daarin te zoeken, dat naast de Veehouderijcentrale een reeks handelaren als bijzondere vertrouwensmannen kleine hoeveelheden vee rechtstreeks hebben opgekocht tegen van overheidswege goedgekeurde prijzen. Nu de directeur-generaal voor de voedselvoorziening bekend heeft gemaakt, hoe hoog de aflevering door de verschillende bedrijven in de toekomst moet zijn, kan worden verwacht, dat door den handel het voor de voedselvoorziening vereischte , slachtvee op de markt zal worden gebracht en nog in den loop van December na gevolgde reorganisatie de volledige weekrantsoenen weer zullen kunnen worden uitgegeven. Extra Kaasrantsoen. Met het oog op het aanstaande Kerstfeest zal de bevolking één maal een bijzondere toewijzing van kaas ter grootte van een half pond ontvangen, De kippenstapel. In verband met bovenstaande wordt van deskundige zijde nog het volgende opgemerkt. De Engelsche radiopropaganda, die er reeds vele malen blijk van heeft'gegeven met de waarheid te spelen, beweerde onlangs, dat van 28 0G0.000 kippen i die er in Juni j 1. in Nederland waren, er sindsdien 22.000.000 zijn geslacht en er thans dus| nog maar 6 000 000 over zouden zijn. Deze cijfers zijn met de waarheid in strijd Volgens officieele gegevens waren er in Juni j 1. 20 874.000 kippen in Nederland. Op het oogenblik bedraagt dit aantal rond 8 000 000. De slachting is dus veel geringer geweest dan de Engelsche propaganda beweert. Zooals bekend, is deze vermindering van den kippenstapel noodzakelijk geworden, omdat Engeland den aanvoer van het kippenvoer naar Nederland heeft geblokkeerd. Nederland heeft anderhalf millioen Varkens. Verder wordt aan de overzijde van het Kanaal beweerd, dat in Nederland alle varkens geslacht zouden zijn, alsmede ook het vierde deel van den melkveestapel. Ook deze cijfers zijn niet juist. Er bevinden zich in ons land thans rond 1 500.000 varkens. Het zal Engeland niet gelukken deze varkens door een blokkade te laten verhongeren, aangezien uit Duitschland het ontbrekende voer wordt aangevoerd. Melkkoeien zijn in het geheel nog niet geslacht. --- AUTOBUS DOOR TREIN GEGREPEN Twee dooden - Drie gewonden Vrijdagochtend in de vroegte is bij de Kapellerlaan te Roermond een ernstig ongeluk gebeurd, waarbij twee dooden en drie gewonden te betreuren zij n. Te kwart voor vijf werden de omwonenden aan den overweg uit hun nachtrust opgeschrikt door een geweldigen klap. Men begreep, dat er een of ander ernstig ongeluk gebeurd was en velen snelden naar buiten. Het bleek, dat een autobus tegen een trein was gereden. Er reden namelijk eenige autobussen over de Kapellerlaan naar de grens met een aantal meisjes, die naar hun werk gingen. De eerste bus wilde juist den overweg passeeren. toen de chauffeur bemerkte, dat van links uit de richting van het station Roermond een goederentrein naderde. De slagboomen stonden open en een botsing was niet meer te vermijden. Ongeveer 25 meter voorbij de wachtpost kwam de trein tot stilstand. Bij de botsing werden twee van de dertig inzittende meisjes uit de bus geslingerd. Zij werden op de rails geworpen voor den rijdenden trein en waren op slag dood. Drie andere meisjes liepen min of meer ernstige verwondingen op. De chauffeur en andere inzittenden zijn er wonderlijk gOLd afgekomen. Omtrent de oorzaak van het ongeluk vernemen wij, dat de baanwachter K., die op dat oogenblik dienst had, onwel was geworden en zich dientengevolge even verwijderd had. De beide meisjes, die verongelukt zijn, waren mej Moens uit Wessem en mej. R. Sanders uit Heijthuijsen. De gewonden zijn mej. Dekkers uit Heijthuijsen, A. Schmitz uit Roermond en L. Weyden uit Roermond. --- HOOGE VISCHPRIJZEN Naar we vernemen, worden thans voor de zoetwatervisch zeer hooge prijzen besteed en bestaat er van de zijde van den handel groote vraag- naar dit kostelijke product van onze binnenwateren. Voor vette paling werd zelfs f 1.10 per pond betaald (de hoogste prijs in 1914-18 was naar we meenen f 1.25), voor snoek 22, blei 15, voorn 10, en voor zeelt 25 cent per pond. --- Advertentie Dit nummer bestaat uit 4 bladzijden. Gewicht 27 gram. FRANKEERING : Binnenland l'/2 ct,: Buitenland 2/2 ct. --- SCHAKEN De match EUWE-KRAMER In verband met de te Steenwijk te spelen partij Het gebeurt niet dikwijls, dat onze stad grootheden van internationale reputatie herbergt, en nog zeldzamer is het zulk een grootmeester hier op het speciale terrein van zijn kunnen in actie te zien. Een dergelijke zeldzaamheid staat ons thans te wachten nu de aanstaande vijfde partij van de schaakmatch tusschen Dr. M. Euwe en H. Kramer, welke partij Donderdag 12 December in de zaal van der Woude te Steenwijk wordt gespeeld. De Schaakclub „Steenwijk” die deze gebeurtenis organiseert, waagt zich hiermede in zekeren zin aan een experiment. De publieke belangstelling is van te voren niet gemakkelijk te peilen, maar het aantal schaakliefhebbers in Steenwijk en omgeving is - zooals onder meer uit de opkomst bij diverse simultaanséances bleek - groot genoeg om een zeker optimisme te rechtvaardigen. Het feit dat burgemeester Goeman Borgesius bereid werd gevonden den avond officieel te openen beteekent voor de organiseerende vereeniging een zeer gewaardeerd blijk van overheidsbelangstelling voor het door haar genomen initiatief. Omtrent Dr. Euwe kunnen wij ons van uitvoerige mededeelingen ontslagen rekenen. Sinds deze sterkste Nederlandsche speler tjweemaal tegen dr. Aljechin in het krijt trad in matches om het wereldkampioenschap, dat achtereenvolgens door hem veroverd en weer verloren werd, is hij een algemeen bekende figuur geworden, ook voor hen, die het schaakspel niet beoefenen. Voor zoover thans te beoordeelen valt, heeft Nederland nog geen tweeden schaker voortgebracht wiens capaciteiten met die van Dr. Euwe vergeleken kunnen worden. Geen wonder trouwens, want over de geheele wereld vindt men misschien niet meer dan een tiental spelers die tot de „grootmeesterklasse” behooren. Of wellicht Kramer eenmaal deze hoogte zal bereiken is moeilijk te voorspellen. Afgezien van het feit, dat de toekomstige ontwikkeling van een schaker in het algemeen reeds een onberekenbare factor is, komt daar in dit bijzonder geval nog bij, dat Kramer in zijn korte schaakloopbaan, die hij achter zich heeft het geregelde contact met gelijkwaardige en sterkere spelers, dat onmisbaar is voor de ontwikkeling van eiken schaker, grootendeels heeft moeten ontberen. Dit.is in de eerste plaats een gevolg van de ligging van zijn woonplaats Leeuwarden, ver van de Nederlandsche schaakcentra, waar hij in speelsterkte reeds gedurende een jaar of vijf zes ver boven zijn club- en stadgenooten uitsteekt. In dit opzicht hebben evenwel de Friezen hun kampioen niet in den steek gelaten. Eenige vooraanstaande personen in het Friesche schaakleven richtten eenige jaren geleden het z.g. Kramercomité op en dit stelde hem in de gelegenheid om van tijd tot tijd sterke tegenstanders in tweekampen of tournooien te ontmoeten. Krames, die thans 23 jaar oud is, behaalde zes maal achtereen het kampioenschap van Friesland In 1937 en 1938 behaalde hij goede, ofschoon geen bepaald buitengewone resultaten in de selectiewedstrijden voor het Nederlandsche kampioenschap. Belangrijker waren zijn successen in het volgend jaar te Rotterdam, waar hij de Maasbokaal won en te Soest waar hij in een vierkamp da tweede plaats veroverde achter Flohr, doch vóór den Hongaar Szabo. Daar tusschendoor speelde hij eenige tweekampen, o.a. tegen Landau en tegen Kmoch, welke hij beide met Z]/2—2