DE TABAK VAN OOST-JAVA Gedurende de laatste jaren voor de oorlog bestreek de tabakscultuur in de Residentie Besoeki een areaal van ongeveer 35.000 ha., waarvan ruim de helft ondernemingstabak in Djember en de rest bevolkingsaanplant verspreid over de gehele residentie. In de Residentie Malang bedroeg de met tabak beplante uitgestrekheid ruim 10 a 15.000 ha.; "voor een belangrijk deel bestond dit areaal uit bevolkingstabak in Loemadjang. De tabakscultuur in Djember werd door ondernemingen gedreven op huurgronden, waarbij ’t systeem werd toegepast dat de ingehuurde gronden weer aan de bevolking werden teruggegeven ter beplanting. Met de bevolking werden plantcontracten afgesloten en de ondernemers leverden plant-materiaal. In deze contracten werden allerlei zakelijke overeenkomsten geregeld en werd onder meer bepaald welke prijs door de ondernemer voor blad van een bepaalde lengte zou worden betaald. Van een echte ondernemingslandbouw is dus weinig sprake. 80 °/o van de totale productie ondernemingstabak in Djember van ca. 10.000 ton was afkomstig van de twee belangrijkste maatschappijen : de „Besoeki Tabak Maatschappij” en de „Cultuur Maatschappij OudDjemper”. Het product was sigarentabak, omblad en binnengoed, maar g^en dekblad. Naast deze onderneming landbouw stond de z.g. „Vrijman” cultuur, welke in Loemadjang de enige soort van tabaksverbouw omvatte. Dit was een geheel vrije cultuur, waarbij de maatschappij alleen opkocht wat de bevolking op geheel inheemse wijze verbouwde. Inclusief de productie van inheemse „kerf” ging het hierbij om ca: 8.000 ton tabak in de Residentie Besoeki en 5.000 ton in de Residentie Malang. Van de in het Besoekische geproduceerde „vrijman”-tabak werd een groot deel voor binnenlandse consumptie gebruikt en wel vnl. door de B.A.T. en de Faroka fabrieken. Omdat gedurende de oorlog export van andere tabak practisch onmogelijk werd, heeft men de aanplant van de hiervoor geschikte soorten (o.a. de castorie) aanzienlijk uitgebreid, hetgeen momenteel de binnenlandse situatie ten goede komt. Men is thans in dit Zuidelijk deel van de «Oosthoek ijverig bezig met de zaadbedden te beplanten, maar het is nog-te vroeg enige verwachtingen'uit te spreken over mogelijke oogstopbrengsten in het komende jaar. --- DE PEREBLOESEMKEVER. Bespuitingen noodzakelijk. De Plantenziektenkundige Dienst te Wageningen schrijft : Op verscheidene fruitteeltbedrijven is de laatste jaren schade aangericht door de perebloesemkever. Bestrijding van deze kever kan geschieden zodra in het najaar de z.g. rijpingsvreterij aanvangt, waarbij de kevers aan de voet van blad- en gemengde knoppen gaatjes ter grootte van een speldeprik vreten. In verschillende fruitstreken heeft men in verband hiermede een geregelde veldcontrole en wordt via de Ned. Fr uitteïersorganisatie. of op andere wijze bekend gemaakt wanneer deze vreterij wordt waargenomen en dus met de bestrijding moet worden begonnen. De bestrijdingsmaatregelen bestaan uit een bespulting met DDT -bevattende middelen in de gebruikelijke sterkeen. In streken, waar geen waarschuwingen worden gegeven, wordt de teiers .aangeraden zelf het juiste tijdstip van bestrijding te bepalen. Bijzonderheden hierover en over de bestrijding in hot algemeen worden vtrmld in vTigschrilt 57 : De pereoioesemkever, dat tegen bemaling vau 5 cent bij de Planlenziektmikilnriige Dienst te Wageningen verkrijgbaar 33 .-i --- Voor de Huisvrouw x Bramen Een van de heerlijkste vruchten, die de onvolprezen Septembermaand ons brengt, zijn zonder twijfel de bramen ; de dieprode trosjes die een grote vitaminenrijkdom bezitten. We kunnen ze zelf zoeken. Ze komen dit jaar wel bijzonder van pas. We kunnen er jam van koken, die heerlijk smaakt op het brood. We kunnen ze stoven; We kunnen er de pudding mee opsieren, er compote van maken of er gruel van eten. Bramen kunnen we op velerlei manieren gebruiken. Enkele practische recepten laten wij hiervan volgen. Bramencompöte. 250 gr. bramen ; i3/i dl. water; 30 gr. suiker; zout; aardappelmeel of maizena. We wassen de vruchten en koken ze ± 10 minuten op een zacht vuurtje. We maken de compote af met de suiker en een snufje zout. We binden ”t vocht met wat aardappelmeel. Bramen met Yoghurt. 300 gr. bramen;; 1 1. yoghurt; 50 gr. suiker ; 3 beschuiten. De bramen wassen en een weinig platdrukken. De yoghurt in een schaal gieten, tot een gelijke massa kloppen en op smdak brengen met de suiker. Op het laatste ogenblik gieten we de vruchten in de yoghurt : en bestrooien het geheel met be- i schuitkruim. ^ ^ j Bramengruel. l/2 1. water ; 100 gr*, havermout ; 250 gr. bramen ; 70 gr. suiker en wat zout. We brengen het water aan de kook strooien er de havermout in en koken het ± 20 minuten gaar. De laatste vijf minuten koken we de bramen mee. We maken de gruel af met suiker en een snufje zout. We zorgen er voor, dat de vruchten een weinig platgedrukt zijn. Gestoofde bramen. 1 kg. bramen ; 3 eetlepels suiker ; 1 theelepeltje sago. Was de bramen zorgvuldig. Zet ze zonder water op en laat ze ongeveer tien minuten zachtjes koken. Voeg er de suiker bij en bind het mengsel met de sago. Men perst de bramen uit en het sap kookt men met suiker, kaneel en andere kruiden. Bramenjam. 1 kg. bramen ; 1 pond suiker. De vruchten uitzoeken, wassen, en met heel weinig water in een grote pan gaarkoken. Daarna het deksel van de pan nemen en de vruchtenmassa laten uitdampen. De suiker er aan toevoegen en daarna snel inkoken tot jamdikte. De jam mag schter nooit langer koken dan één uur. Zodra de jam klaar is, scheppen 7/e het schuim er af en doen we de iam in potjes, die in sodawater zijn gewassen en daarna met wat schoon water omgespoeld. De potjes moeten worden afgesloten met een stukje lellophaan, dat over de opening wordt gespannen. Bewaar de jam )p een donkere, koele plaats.. --- De voedingswaarde van Vis Het Voorlichtingsbureau van de Voedingsraad meldt : Al wordt er tegenwoordig door menige huisvrouw wel wat meer aandacht aan vis geschonken dan voor deze oorlog, toch vindt zij in het algemeen, dat er niets boven vlees gaat. En wanneer het vleesrantsoen maar groter was, dan zou de vis bij de meesten alweer heel gauw op de achtergrond geraken. Waarom toch ? Vele argumenten v/orden daarvoor aangevoerd. Zoals; vis heeft niet de voedingswaarde als vlees ; vis is niet op een smakelijke manier te bereiden zonder veel vet (margarine) te gebruiken ; de graten zijn zo hinderlijk. Wij zullen het een en ander trachten te weerleggen in dit en navolgende persberichten. Is, om te beginnen, de voedingswaarde van vis werkelijk geringer te achten dan die van vlees ? Vele van onze lezeressen weten waarschijnlijk, dat ongeveer een vijfde gedeelte van het gewicht van vlees uit eiwit bestaat, eiwit, de zo belangrijke bouwstof voor ons lichaam. ! Voor velen is het misschien een J verrassing te vernemen, dat men 1 ongeveer hetzelfde percentage eiwit , in vis vindt. Dit is afhankelijk van : de hoeveelheid vet in de vis. Zo vindt ' men in vette vis (bijv. paling) wat minder eiwit, doch meer vet dan in kabeljauw, die een groter percenta- ( ge eiwit en minder vet bevat. Maar niet alleen eiwit en vet spe- , ien een rol in het menselijk lichaam Ook mineralen (zouten) en vitami- * nen zijn onontbeerlijk. Vis kan ons , verschillende van deze bestanddelen } everen, waarin soms het vlees zelfs * ;e kort schiet. Vis bevat o.a. ijzerhouten, die van belang zijn voor de Dloedvorming ; kalkzouten, welke ’n ‘ >rote rol spelen bij de been-vorming t ïvenals de fosforzouten, die in vis voorkomen. Bij deze kleine opsomning van onmisbare mineralen Iaën wij het. Vette vis bevat vitamine A, een J Ier vitamines, die vlees ons niet le- c ^rt (wel de lever van slachtvee). ^ letzelfde is het geval met vitamine * I. Het zal U allen ook wel bekend p ijn, dat de levertraan, een product, c iat rijk is aan vit. A en D, speciaal iit. de lever van bepaalde vissoorten b tereid wordt. £ In de reeks vitaminen van A tot k ) behoren ook vit. C. en B vermeld o e worden, die men zowfel in vis als b i vlees aantreft. U ziet, na het ba- p venvermelde, 'dat vis heus niet voor vlees behoeft onder te doen in voedingswaarde ! Maar hoe komt het dan, dat men na een maaltijd met vis korter een verzaaigingsgevoel heeft, dan na een maaltijd waarin vlees voorkomt ? De reden daarvan is uitsluitend, dat vis lichter verteerbaar is dan vlees. In sommige gevallen is dit zelfs een groot voordeel van vis, bijv. voor zieken, herstellenden en jonge kinderen. Voor hen is vis een volwaardig voedsel, dat de maag minder* werk verschaft, dan vlees. Wij hepen van harte, dat de bovenstaande uiteenzetting iedereen zal overtuigen, dat vis n i e t minder waard is dan vlees. Want vooral op het ogenblik is. ze onmisbaar in de voeding. Verschillende smakelijke bereidingswijzen zullen wij een ander maal behandelen. --- HET INDISCH VOORLICHTINGSBUREAU. Te Leeuwarden. Nu het seizoen nadert, waarin we- d der lezingen gehouden en films ver- ü toond worden, lijkt het dienstig nog s eens de aandacht te vestigen op het e te Leeuwarden gevestigde Indische ö Voorlichtingsbureau voor de vier a Noordelijke provincies. Dit bureau 'tbestaat uit twee afdelingen ; de ene v heeft ten doel het verstrekken van § actuele politieke voorlichting aan de pers c.a., de tweede wijdt zich aan de zgn. objectieve voorlichting. z Deze laatste bestaat in het E organiseren van werkcollecties en s" cursussen voor de docenten van on- n derwij sinrichtingen, doch kunnen ook door andere belangstellenden n worden bijgewoond. Voor het ko- ,A mende seizoen zijn reeds diverse verbintenissen afgesloten. De be- _ doeling hiervan is uiteraard de ken- , nis over Indonesië in de ruimste zin ' van het woord te verspreiden en uit _ te breiden. „ Verder wordt intermediair verJeend voor het houden van lezingen over Indonesische vraagstukken en £ onderwerpen, waarvoor in het vorige ' seizoen grote belangstelling bleek te ' bestaan. Van recente datum is de ' door het bureau georganiseerde J tournee van de heer van Goudoever, — hoofd van de politieke afdeling van di de R.V.D. te Batavia. w Ten slotte zal deze afdeling weer v; een film in omloop brengen. Was ’t al het vorige jaar „Kleur en Glorie oh- ti zer tropen”, die zo sterk de aandacht ki trok, ditmaal is het bureau erin geslaagd zich het vertoningsrecht te oc verzekeren van „Indische Flitsen”. k< Dit is een gloednieuwe productie, bi muzikaal geïllustreerd, waarbij zorg ze gedragen zal worden voor een popu- m laire explicatie door een deskundige, zi die Indië uit eigen aanschouwing ty kent. — Zo tracht het Indisch Voorlichtingsbureau op verschillende wijzen, in het door hem bestreken gebied. Indonesië zoals het was en zoals het worden zal, in brede lagen bekend te te maken. Organisaties, onderwijsinstellin- ve gen en zij. daarbuiten, die meer zouden willen weten over de arbeid van het Indisch Voorlichtingsbureau dan sj. wel plannen hebben om lezingen e.d. te organiseren of filmvoorstellingen ke te geven, kunnen ten kantore van ni1 het bureau St. Jacobstraat 11, Leeu- va warden, tel. 3700, ten alle tijde te- sc recht. ve --- Gemengd Nieuws Het Prinselijk Paar. Zaterdagmiddag is H.K.H. Prinses Juliana op het vliegveld van Aberdeen aangekomen. Van daar heeft zij zich per auto naar het kasteel Balmoral begeven, waar zij en Prins Bernard de gast zijn van koning George van Engeland. — Het aantal studenten te Stockholm neemt elk jaar-toe en bedraagt thans 7000. Het gebrek aan kamers is zo groot, dat een meisjesstudente onlangs wel een kamer kon krijgen bij een beeldhouwer mits ze drie uur per dag als model wilde dienen. — Dr. Van Mook, die Vrijdag uit de Verenigde Staten naar Nederland zou terugkeren, heeft zijn vertrek voorlopig uitgesteid tot heden Dinsdag. — Te Arnhem is een dertienjarige jongen, Van V., tijdens het spelen in het zand, bedolven en gestikt. De knaap was met zijn hond aan het wandelen en toen het dier na enige tijd alleen thuiskwam, waarschuwden de ongeruste ouders de politie. Een onderzoek met politiehonden bracht aan het licht, dat de jongen bij een zandkuil in Mariëndaal had gespeeld. Na veel graven vond de politie het lijkje. — De dienstplichtige soldaat fï. Sweyd uit Amsterdam van het regiment Jagers raapte op de Edese heide bij de kazerne een granaat van de grond op. Plotseling ontplofte het gevaarlijke voorwerp met het noodlottige gevolg, dat Sweyd deerlijk verminkt werd en korte tijd daarna aan de bekomen kwetsuren is overleden . — Zaterdagmiddag omstreeks halfdrie is de 40-jarige T. T. uit Almelo,, die met zijn dochtertje op de stuurstang fietste, bij het passeren van een turfwagen door een uit da andere richting komende personenauto gegrepen en op slag ggöood. Zijn dochtertje werd op de mojprkap van de wagen geslingerd, docly kreeg geen letsel. 9 Minister Huysmans. Minister Mansholt zal tijdens de ziekte van minister dr. G. W. H. Huysmans de leiding van het ministerie van Economische Zaken waarnemen. Zaterdag heeft minister Huysmans een operatie ondergaan. Naar wij vernemen is de operatie goed geslaagd. — Daartoe gemachtigd door H. M. de Koningin heeft de minister van Binnenlandse Zaken, dr. L. J. M. Beel, Zaterdag de zitting van de Staten-Generaal gesloten. De Kamers kunnen te kwart voor drie bijeen in het gebouw der Tweede Kamer. Dr. Beel hield een korte toespraak, waarin hij o.m. wees op de ontwikkeling van zaken in Indonesië. — Met ingang van Donderdag zijn de slagerswinkels te Terneuzen weer open. Op last van de inspecteur van de volksgezondheid Was te voren al het nog voorradige vlees vernietigd, dat gevaar van besmetting zou kunnen opleveren. Het vlees, dat de gevallen van paratyphus heeft veroorzaakt, was van ’n koe, die is gekeurd door een veearts uit een naburige gemeente, daar de Terneuzense keuringsveearts op dat moment afwezig was. In totaal hebben zich bij ongeveer 350 personen paratyhpus verschijnselen voorgedaan. ---