Een belangrijk vonnis voor de Provincie. nj!" lei ten schrijft ons uit Maastricht: rieden Donderdag heeft de arr. Regtbank uitnk gedaan in de bekende procedure gevoerd tusde provincie Limburg en den Staatder Nederlen opzigtens de gebouwen van het paleis van itie en de kazerne der Marechaussée. Men weet daartoe heeft aanleiding gegeven; het rijk eerde eigenaar van die gebouwen te zijn geien, wilde daarvoor geen huur aan de provincie Jen en toch in het bezit daarvan blijven, het >erde eveneens om de provincie schadeloos te len voor zoo verre deze uit eigen beurs de (stelling der gebouwen had bekostigd. De prolie was dus wel gedwongen haar regt te doen issen. >e regtbank heeft in breedvoerige overwegingen navolgende uitspraak gedaan. dat het middel van niet ontvankelijkheid door Staat opgeworpen — namelijk dat de opvorng van eigendom had moeten vergezeld ziju eest van het aanbod om te laten aftrekken de en die door den bezitter tot behoud der zaak gemaakt — is ongegrond. dat de afstand in het jaar 1825 door het aan de provincie van het voormalig Staterien van de oude minderbroederskerk was, niet wederzijdsohe burgerlijke oveieenkonist, maar administratieve handeling houdende concesste subsidie ; dat het verleenen van subsidien door administratief gezag in den regel gepaard gaat het zich onderwerpen om iets daarvoor te igten, zonder dat daaruit volgt dat eene burijke overeenkomst is tot stand gekomen; dat tbaar de aanleiding tot de handeling van 1825 t grond heeft gevonden in de alstoen op de liucie rustende verpligting om te voorzien in huisvesting der regterlijke collegien, dat het des rijks is geweest verligting van den last de provincie opgelegd, en niet het opleggen een nieuwen last en dat dit doel kon bereikt den door eene administratieve handeling, dat bij die handeling aan de provincie zijn staan de meerbedoelde gebouwen; dat het woord mn zonder verdere beperking, in het Kon. uit vermeld, moet gehouden worden te omvateen onbeperkte eigendom; dat dit te meer in i blijkt, daar het afgestaan Utatcnhuis blijkens ,i|concessie van 1825 in het openbaar moest tocht worden. Afstaan kan dus niet beteekenen slechts in gebruik geven zoo als de verweerder beweert. dat de staat zich ten onregte beroept op de bevoegdheid des Konings om in het jaar 1825 : tsdomeinen te vervreemden; dat wel is waar wet van 1° Dccembsr 1790 de staatsdo ien zijn verklaard onvervreemdbaar tenzij uit : ht eener wet, doch dat aan dit verbod steeds zin en beteekening zijn gegeven dat het alléén t'ekking heeft op vervreemdingen aan particupersonen, maar niet op die gedaan tot te Jetkoming van departementen, gemeenten, open' instellingen, kerkfabrijken enz., hetgeen bij aarop betrekking hebbende decreten en arrêtés \ eregeld. dat het beweren van den staat, dat hij in een voortdurend regt op huisvesting der erlijke collegien heeft verkregen, niet overeen rengen is me' het destijds uitgedrukt doel de provincie door den te nemen maatregel J wotc ' en verligt-, dat dc wettelijke verpligting provincie om in die huisvesting te voorzien Ipgeheven bij de wet van 6 Julij 1850, doch dat daardoor het vroeger verkregen eigendomsregt niet is verloren. fi. dat de Staat der Nederlanden is bezitter ter kwade trouw. De regtbank heeft verder bevolen dat het rijk de gehouwen moet ontruimen binnen zeven maanden na de beteekening des vonnis, en den Staat veroordeeld, om aan de provincie rekening te doen van de winsten en opbrengsten, sedert dat deze niet meer tot de betaling der Justitiekosten was gehouden, zelfs van die voordeden cn opbrengsten, waarvan de provincie zou hebben kunnen genieten, zouder dat deze het Rijk gebaat hebben, zoo niet tot betaling eener som van 30,000 gulden; daarenboven is het Rijk in de wettige interessen cn in al de kosten verwezen en is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad mits borgstelling. (Bepleit door Mr. Brouwers namens de Provincie, eischeresse, en door Mr. Gertzen, voor den Staat, verweerder.) Men kent de zaak. In 1823 werden de provinciën belast met de justitiekosten, waaronder huur van localen. Vermits er te Maastricht geen geschikte localen bestonden, besloten de Staten in 1824 ,,de voormalige MinderBrtreaerskers TÓT één hótel voor de orfcTerscheidene regtbanken interigten en daarbij tevens aan te brengen eene kazerne der Marechaussée". Zij wendden zich bij adres aan den Koning, voorstellende deze gebouwen ten koste der provincie tot stand te zullen brengen en verzoekende het verval len gebouw van het voormalig Minderbroedersklooster benevens het voormalig Statenhuis, waarin destijds de Regtbank zitting hield, aan de provincie afleslaan , met autorisatie dit laatste gebouw onder vrijstelling van registratieregten te mogen ver koopen; voorts een subsidie uit 's Rijks schatkist. Een cn ander werd toegestaan bij Koninklijk besluit van 22 Aug. 1823. Het paleis van justitie werd gebouwd en kostte der provincie (na aftrek der rijkssubsidien en der opbrengst van het verkochte Statenhuis) de somma van /43316,46. Tot vergoeding dezer en anderer justitiekosten genoot de provincie l 1 /» opcenten op de grondbelasting. Maar nu werden bij de wet van 6 Julij 1850 de provinciën van de justitiekosten ontheven, deze ten laste van het Rijk gebragt en te gelijkertijd het ge not der l 1 /, opcenten aan de provinciën onttrokken. liet natuurlijk gevolg van dezen maatregel scheen dat het Rijk in 't vervolg huur van de gebouwen aan de provincie betaalde. Dezerzijds werd hierop in eene reeks van vertoogen gedurende de jaren 1831 tot 18S4 aangedrongen, édoch al te vergeefs. De regering beweerde dat die gebouwen uitsluitend voor de justitie bestemd waren en dat de Staat niets aan de provincie verschuldigd was. Dit duurde tot 1863, toen de Staten op het uitstekend rapport uitgebragt door den Heer Victor Nijst, besloten, den Staat tot ontruiming dier gebouwen te doen dagvaarden. Vooraf heeft men echter eene minnelijke schikking beproefd, die tot geen resultaat heeft geleid. Het Rijk zou de gebouwen overnemen, met betaling aan de provincie van de gelden, die deze had uitgeschoten. Billijker voorstel laat zich niet bedenken. De provincie vraagde niet eens de interessen sedert 1850, waarop zij aanspraak had. Maar laten wij het rapport spreken: „Door bovengenoemde schikking zoude het Rijk een eigen gebouw verkrijgen tot 's Rijks-dienst beschikbaar; de provincie zoude in strijd met da wet geene justitie kosten meer dragen en de geregligheid zoude bij het onderhandelen over regtsgebouwen niet uit et og worden verloren. Des ondanks werd de voorgestelde schik' king verworpen en de provincie genoodzaakt het regtsgeding intespannen, dat nu in eersten aanleg beslist is. Wij onthouden ons van alle appres van dit vonnis. Waartoe zou di» Men behoeft niet aan te ineen erkend wordt. den van morelen drul hebben wij geen be\ de onafhankelijkhe te doen blijken. ~ spraak zonder aaij ieder overlatende maken. Eéne bedenking weerstaan baar wege het Rijk het onder n" niet btroeijd staatsdomeinen] verwondering en nog wel dj zoodanig inidjj het niet kw/^ eerbied vooi voegdheid zag zelve td als deze? wachten, zich steeds de geldigheil De Ilooge R( dat de provir bragt met van ruim f 41 naren van deiJ 4f u lê iurvefrreren en goed te keuren, zij heeft in het openbaar laten verkoopen het mede afgestane Statenhuis en gedoogt dat de provincie de kooppenningen i/ide. En nu, na gedureiKiè 50 jaren met geprotesteerd maar berust en crkeif® te hebben, nu komt het Iloog gezag ir> ?8 e '?4 volhouden, (Tal het Hoog gezég fn Us2a de bevoegdheid miste om die gebouwen aan de provincie af te staan! En dat om een voor den staat luttel geldelijk belang te redden! ---