Tweede Blad. Bericht aan onze abonnés. Wij hebben het genoegen den lezers van het GEÏLLUSTREERD ZONDAGSBLAD — hetwelk wekelijks als premie bij onze courant, tegen uiterst billijken prijs wordt geleverd — mede te deelen dat iu no. 14, hetwelk heden bij ons blad wordt verzonden, den uitslag staat vermeld van de GRATIS-VERLOTING van f 250 waaraan de abonnés op dat Geïllustreerd Zondagsblad geheel kosteloos konden deelnemen. De houders van de nummers, waarop de prijzen van f. 100, f. 100 en f. 50 zijn gevallen, worden opgeroepen om de resp. bedragen in ontvangst te nemen. Voorwaar een aardig buitenkansje, waarvoor geen enkele inleg was gevorderd. De uitgevers van deze fraaie Illustratie gaan voort den lezers verrassingen te bereiden. 'JL'wee prijzen ieder vau t'. iOO worden beschikbaar gesteld om te worden verloot onder de lezers van de Nederlandsche Illustratie en diegenen harer o. a. onder den titel geïllustreerd zondagsblad verschijnende edities, welke voor de verloting in aanmerking komen. In een der nummers, welke voor einde Augustus verschijnt, zal een verlotingseijfer worden afgedrukt, of wel dat cijfer zal op andere wijze worden verstrekt. Het wordt niet vooraf bepaald wanneer. De winner zal gehouden zijn, ten bewijze dat hij is abonné, alle tot dien tijd verschijnende nummers te vertoonen. Zulke voordeelen biedt geen ander tijdschrift. En de uitgave zelve is, om zijn schat van keurige novellen en fraaie illustraties, een waar sieraad op de Leestafel, een vriend in elk gezin, waar gezellige lectuur en gezonde humor wordt op prijs gesteld. Het tijdschrift, dat - als Nederl. Illustratie f 5 per jaar kost, wordt den abonnés op onze courant tegen slechts 30 cent per kwartaal verschaft. Voorwaar een prachtige premie! Deze prijs is zoo goedkoop, dat niemand zich het genot van een zoo fraai tijdschrift behoeft te ontzeggen. Wij kunnen dan ook onze abonnés, voor zooverre zij nog niet geabonneerd mochten zyn op het Geïllustreerd Zondagsblad, slechts opwekken om zich daartoe bij ons aan te melden. Men gelieve het aan 't slot staande inteekenbiljet ons ingevuld toe te zenden. --- Gemeenteraad te Venlo. Zitting van Maandag den 22. Maart 1897. Afwezend de heeren Thywissen, Gambon en Janknecht. De Voorzitter. Op de dagorde komt als no. 1 voor: Beëediging van den gemeente-ontvanger. De acte voor den borgtocht is Zaterdag gepasseerd. De borgtocht bestaat in vast goed en is geschat op f. 11,600. Gedeputeerde Staten hebben zich met onze zienswijze vereenigd en de borgtocht is thans op f. 8000 bepaald. De heer Adr. Willemsen legt in handen van den Voorzitter den door de wet voorgeschreven eed als gemeente-ontvanger af. De Voorzitter. Ik feliciteer U wel met uwe benoeming en hoop dat U lange jaren voor de belangen der gemeente moogt werkzaam zyn. De heer Adr. Willemsen dankt en verlaat de vergadering. De notulen der vorige zitting worden voorgelezen en na eene kleine wijziging goedgekeurd. De heeren Thywissen en Gambon komen nog ter vergadering. Aan de orde is: II. Mededeelingen. a. De Voorzitter deelt mede dat op de be treffende reclames bij Gedeputeerde Staten, de aanslagen in den hoofdelijken omslag van de heeren Karei Canoy en P. Smulders verminderd, die van de heeren E. Collaes en J. Van Liebergen-Van Boom gebleven zijn. ft. Een schrijven vau den luitenant der infanterie Snel. Adressant geeft kennis dat hij belast is geworden met de instructie der manschappen van de dd. Schutterij en verzoekt als tegemoetkoming daarvoor eene gratificatie. Er zijn plaatsen waar b. v. f. 300 daarvoor aan den officier vergoed worden. Wordt verzonden naar de commissie van financiën. IU. Rapport met ontwerpbesluit tot af- en overschrijving van eenige posten der gemeente begrooting van 1896. De heer Boeken brengt rapport uit. De commissie van financiën stelt voor de regularisatie, bedragende in ontvangsten en uitgaven f. 4255,43, goed te keuren. De heer Frs. Goossens leest op verzoek van den heer Thywissen de diverse posten. De heer Thywissen. Heeft de commissie ook onderzocht waarom het onderhoud der wegen het dubbele heeft gekost van vroegere jaren? De heer Frs. Goossens. Zeker, zelfs hebben wij den opzichter een rapport daarover laten uitbrengen. Dit wordt voorgelezen. De conclusie der commissie wordt met algemeene stemmen aangenomen. De heer Thywissen dankt den heer Goossens voor de verstrekte inlichting. IV. Mededeelingen betreffende het stichten van een gebouw voor kantongerecht. De Voorzitter. Willen de heeren over deze qnaestie rapport uitbrengen ? De heer Gambon. Dit is eene indiscrete zaak welke niet voor eene publieke behandeling vatbaar is, mij zijn indertijd mededeelingen gedaan waarover ik in eene gesloten zitting gesproken heb, ook thans wenscli ik die quaestie bij gesloten vergadering te behandelen. De Voorzitter. Ik vermeen dat die mededeeling heel goed in openbare zitting kan geschieden. De heer Van Rijn. Wat is er dan vooreen voorstel ? De heer Gambon. Een heer heeft mij die zaak in vertrouwen medegedeeld en zij is niet geschikt om publiek te behandelen, in gesloten zitting kan de quaestie verder besproken worden, nu niet. De heer Thywissen. De zaak is niet geschikt om publiek te behandelen, ook ik ben wel bereid in gesloten zitting verdere mededeelingen te doen. Ook is hier in 't geheel niet besloten om een nieuw kantongerecht te bouwen, het Bestuur is daarin weer te ver gegaan. De Voorzitter. Wel zeker is (laartoe in beginsel besloten en wel met algemeene toestemming. De heeren Van de Loo, Gambon, Boeken en Hussel bevestigen het gezegde van den Voorzitter. De heer Muysers. Van dat besluit is mij niets bekend. > • «_ De Voorzitter. Toch is in principe besloten tot het bouwen van een nieuw kantongerecht en daarop is door ons aan den minister van Justitie kennis gegeven van het plan om de huur op te zeggen. Wij zijn echter niet gebonden om een nieuw kantongerecht te bouwen. De heer Gambon. Onze onderhandelingen betreffende het progymnasium zijn afgesprongen. De Voorzitter. Ja. De heer Van Rijn. Nu, dan is die quaestie afgemaakt. Verder wensch ik echter eens te vragen of het wel op den weg van een gemeentebestuur ligt om huizen te bouwen voor het rijk of andere instellingen, om daardoor te speculeeren, mij dunkt dat moest men aan het particulier initiatief overlaten. Ook acht ik het gekozen terrein niet geschikt, de gemeente moet de terreinen, welke ze nog heeft, behouden, later zouden wij spijt hebben als dat perceel bebouwd is. Hebt U het rijk reeds het lokaal opgekondigd? De Voorzitter. Ja, wij hebben dat lokaal noodig, en er is ook toe besloten. De heer Van Rijn. Nu, dan leg ik mij daarbij neer. De heer Frs. Goossens. Als het gouvernement een kantongerecht bouwt, dan wordt dit een gewoon gebouw, wij zouden nu liet rijk aanbieden een kantongerecht voor rekening der gemeente te bouwen en dit aan het rijk in huur afstaan ; het plan was dan een monumentaal gebouw te plaatsen. Aldus is in de vergadering besproken. De Voorzitter. De heer Van Riju meent dat het niet op den weg van het gemeentebestuur ligt om voor anderen te bouwen. Men ziet dit echter zeer veel gebeuren, de postkantoren b. v. worden heel dikwijls voor rekening der gemeente gebouwd. De heer Van Rijn. Ik vind de uitgekozen plaats toch zeer ongeschikt. Als er feestelijkheden gehouden worden, waar zal men dan in 't vervolg naar toe moeten ? De Voorzitter. In het park. De heer Thywissen. Als wij het terrein bij de gasfabriek gaan bebouwen, dan blijft ons geen open terrein meer over dan het kleine park. Om het park nu op te heffen, dat bij den aanleg zooveel geld gekost heeft, zou toch jammer wezen en waar moeten wij anders met kermis en dergelijke feesten de kramen en spullen plaatsen. Ook dunkt mij, dat wij het park niet mogen opheffen, daar de terreinen welke indertijd duur verkocht zijn met het oog op het mooie uitzicht op dat park, zooveel meer geld hebben opgebracht. De Voorzitter. De gemeente heeft ten opzichte dier koopers in 't geheel geen verplichting. De heer Muysers. Ook ik ben erg voor het behoud van het kleine park en dus tegen het bouwen by de gasfabriek. Open plaatsen heeft de gemeente niet te veel en later zou men geld daarvoor willen geven. De heer Russel. Het park ligt daar echter zeer slecht, bijzonder met het oog op de scholen. Indien wy aan iederen hoek een politieagent stellen, dan nog kunnen deze niet veel tegen de jongens doen. Er is nooit iets goeds van te maken. De heer Muysers. Zoo erg is het niet, ik wandel er dagelijks wel tweemaal door en voor veel personen is het park een aangename wandelweg. De Voorzitter. Besluit de Raad om niet te bouwen ? Ik moet de Regeering binnen kort berichten. De heer Thywissen. Ook is de ondergrond niet geschikt voor te bouwen, dit is nog een groot bezwaar. De Voorzitter. Waar zoudt U dan willen bouwen, ik ken geen geschikter terrein ? De heer Thywissen. Aan de Maasbrug. De Voorzitter. De heeren zouden IJ wat uitlachen; meent U dat die een gebouw op zoo'n uithoek willen hebben. Maar men ziet het wei, de aap komt nu weer uit de mouw. De heer Gambon. Van de tegenwoordige Schief zou heel goed een nieuw gebouw voor kantongerecht gemaakt kunnen worden, de bovenverdieping kon tot woningen voor de politie-agenten ingericht worden. Het terrein is groot genoeg. De twee door den opzichter Hornix ontworpen plannen komen ter tafel. De lieer Gambon. Van den opzichter Hornix nemen wij toch geen plan aan. De Voorzitter. Hoe, waarom? De heer Gambon. Dat is bij de aanstelling vau den opzichter uitgehouden. De lieer Van de Loo. Ik weet niet waarom wij dat plan niet zouden aannemen als het goed is. Wel zou ik er voor zijn ook anderen een plan te vragen. De Voorzitter. De raming van het eerste plan is f. 18,600. Volgens den opzichter is geen bezwaar tegen den ondergrond van het perceel bij de gasfabriek. Misschien was ook wel het plan van den heer Rosseelst indertijd geopperd te verwezenlijken en zou het kleine park in een open terrein met in het midden een square veranderd kunnen worden. Het overige gedeelte werd dan geheel vrij, alleen kwamen er breede lanen. De heer Van de Loo. Dit voorstel konden wij wel eens laten onderzoeken. De heer Thywissen. Ik ben niet voor het verkoopen of bebouwen van het terrein. Wat hebben wij nog van alles wat tot nu verkocht is, de geheele opbrengst is totaal verdwenen. De Voorzitter. Maar wat is dan in de laatste jaren, dat ik hier ben, verkocht? Het vroegere fort Ginkel, daar hebben wij nu het Villapark voor en de aanleg der trottoirs. De lieer Thywissen. Volgens de wet moeten de buitengewone inkomsten gebruikt worden voor buitengewone uitgaven te dekken en dat is niet geschied. De aanleg der troittoirs heeft wel veel geld gekost, doch de bewoners hebben iuci , uo. wvii gitXtt gedekte moeien oijdragen. Waar is dat geld dan gebleven ? Ziet maar in de begrooting, het geld der trottoirs is voor gewone uitgaven gebruikt. De heer Van de Loo. U springt van den hak op den tak, men moet toch voet bij stuk houden. Het bedrag waarvan U spreekt is het gedeelte wat de eigenaars der huizen in de trottoirs betalen, maar dit is verreweg het kleinste gedeelte. Het grootste gedeelte is door de gemeente gedragen en wel uit de opbrengst der eigendommen. Waren deze er niet geweest, dan hadden andere fondsen gecreëerd moeten worden. Ik acht het geld van die eigendommen aan riolen en trottoirs uitstekend besteed. De Voorzitter. Zullen wij stemmen of de gemeente het kantongerecht bouwt of niet? De heer Van Rijn. Mij komt het beter voor voorzichtig te zijn en geen overijld raadsbesluit te nemen, want waar zal men, als ook dat plein verkocht of bebouwd is, de tenten en spelen voor de kermis plaatsen. Op andere plaatsen ziet men dat huizen worden afgebroken om open pleinen te krijgen en hier gaat men het tegenovergestelde doen. Is het plan tot bouwen van een kantongerecht al in eene commissie geweest? De Voorzitter. Neen. De heer Frs. Goossens. Het Bestuur is door den Raad opgedragen het lokaal, waar thans het kantongerecht is, op te zeggen en tegelijkertijd is het terrein bij de gasfabriek besproken voor het bouwen van een nieuw kantongerecht. Nu wilt U weer alles terugtrekken. Wy hebben natuurlijk gevolg gegeven aan die opdracht, eenige heeren zijn in de Bestuursvergadering geweest, het plan is toen besproken en het terrein bezichtigd. Wij staan nu tegenover die heeren in een onaardig parket. Als dat zoo voortgaat, kom ik niet meer in dergelijke conferenties. De Voorzitter. Ik ook niet. Wordt besloten de quaestie te verzenden naar de commissie vau openbare werken. V. Mededeeling eener nota van den Voorzitter der gascommissie, betreffende het voorstel tot verlaging van den gasprijs en benoeming tot eene commissie ten fine van onderzoek. De Voorzitter verzoekt den heer Frs. Goossens het stuk te lezen, die daaraan voldoet. --- NOTA van den Burgemeester, Voorzitter der Gascommissie, betrejj jnde de voorgestelde verlaging van den gasprijs. Met het bij den Gemeenteraad ingediend voorstel om met 1 Mei a. s. den prijs van het lichtgas voor iedereen en voor elke hoeveelheid te bepalen op zeven cent, kan ik mij niet vereenigen. Dat een voorstel van dien aard bij de gasverbruikers instemming vindt, behoeft geen betoog. Daar het echter een diep ingrijpenden maatregel geldt, waarbij °ok de belangen der niet-gasverbruikers, die het overgroot gedeelte der bevolking uitmaken, in niet geringe mate zyn betrokken, behoort nauwkeurig te worden onderzocht, of de maatregel billyk is, of de beschouwingen waarop het voorstel is gegrond juist zyn, en of het te verwachten is, dat de geopende optimistische vooruitzichten werkelijkheid zullen worden. De bedenkingen tegen een voorstel van dezelfde strekking werden in het voor twee jaren door de Commissie van Financiën ter zake uitgebracht rapport, breedvoerig ontwikkeld, en werd het voorstel dan ook door den Raad met 10 tegen 3 stemmen verworpen. De omstandigheid, dat ruim 1/3 van het lichtgas wordt verbruikt door inrichtingen welke niet door den hoofdelijken omslag kunnen worden getroffen, staat thans nog evenals voor twee jaren aan de voorgestelde prijsverlaging in den weg. (Kazerne 60631 M 3 .) Door eene vermindering van slechts een cent wordt ten nadeele der gemeente ongevraagd aan de verlichting der kazerne ruim f. 600 geschonken. Voegt men daarbij de verlichting van het station van het Post- en Telegraafkantoor, van de Ryks Hoogere Burgerschool, van het Collegium Albertinum, dan komt men voor die inrichtingen tot een totaal verbruik van 80,000 M 3 en dientengevolge voor die factoren alleen tot eene ontvangstvermindering van f. 800, waarvoor geen enkel equivalent aan de Gemeente ten goede komt. De beschouwingen welke aan het voorstel ten grondslag liggen, nemen geen enkel der bestaande bezwaren weg. De voorstellers vinden aanleiding tot hun voorstel in het feit, dat het gas den strijd tegen electriciteit heeft gewonnen, dat de invoering van het gasgloeilicht het gasverbruik per lichteenheid met 1/3 heeft vermeerderd, dat de petroleüm duurder is geworden, dat de electriciteit geene vorderingen heeft gemaakt, en komen tot de conclusie, dat verlaging van den gasprijs daarvan het gevolg moet zijn. Met die zonderlinge conclusie, men lioude 't my ten goede, kan ik niet meegaan. Wel kan ik aannemen, dat zoolang concurrentiestrijd wordt gevoerd, men, om daaraan het hoofd te bieden, tot lage, zelfs niet loonende prijzen, moet verkoopen. Zulks ligt in den aard der zaak. Dat men echter, wanneer de strijd gewonnen is, alsdan tot prijsverlaging besluit, zulks is gewis een niet gewoon verschijnsel, waarvan men in de handelswereld zelden een voorbeeld zal vinden. Mij wil 't voorkomen, ik mag het niet ontveinzen, dat de opgegeven daadzaken in plaats van tot verlaging te leiden, veeleer in een pleidooi tot verhooging van prijs dienst zouden kunnen doen. Na de aanleiding tot het voorstel, wordt oin het bewijs te leveren, dat uit de bedoelde prijsvermindering geene nadeelige financieele gevolgen voor de Gemeente zijn te wachten, de volgende berekening gemaakt: In het jaar 1895 zou ten gevolge van de voorgestelde verlaging, indien ze toen was toegepast, f. 3790 minder zijn ontvangen. Dewijl echter de verlaging eerst op 1 Mei a. s. in werking moet komen, bedraagt die mindere ontvangst over de volgende maanden slechts de helft van dat bedrag of f. 1900, een winstvermindering welke door den verkoop van 40,000 M 3 meer, welke dan niet meer dan 2 cent per meter zouden kosten en tegen 7 cent worden verkocht, kon worden gedekt en alzoo het evenwicht zou zijn hersteld. Oppervlakkig beschouwd klinkt de berekening als een klok. Wanneer men een tekort heeft van f. 1900 en men kan daarna 40,000 M 3 produceeren tegen 2 cent per meter en die verkoopen aan 7 cent, dan verkrijgt men een winst van f. 2000 en heeft men derhalve nog meer dan het noodige gevonden, om het tekort te dekken. Wanneer men echter die berekening aan juiste gegevens toetst, dan is ze foutief en op zijn zachtst genomen met onverklaarbare onbedachtzaamheid opgemaakt. Immers, berekend naar de vaste gegevens, voorkomende in het door de voorstellers opgemaakt verslag over 1895, zou het verlies in de laatste 8 maanden met f. 1900, maar f. 2435.27 bedragen, terwyl de eerste 4 maanden slechts voor f. 1354.35 en niet voor f. 1900 kunnen worden berekend. Hier rijst echter de vraag, waarom 1895 en niet 1896 voor die becijfering genomen? Men mag toch niet veronderstellen, dat men het jaar 1896 onopgemerkt wil laten, dewijl men daarin het bewijs vindt, dat de pessimistische voorspellingen vau voor twee jaren hebben gefaald, en dat in weerwil van de verbruiksvermindering, welke door het invoeren van het gasgloeilicht in bijna alle plaatsen wordt geconstateerd, hier het verbruik in dat jaar met circa 20,000 M 3 is vermeerderd. Wat er ook van zijn moge, het laatst verloopen jaar, waarvan thans de resultaten bekend zijn, levert een meer juiste basis ter beoordeeling en moet dan ook bij deze berekening als maatstaf gelden. Laten wij dan ook met cijfers, ontleend aan de door de voorstellers vastgestelde maandstaten over 1896 nagaan, welke de inkomsten over dat jaar werkelijk zyn en wat zij zouden zijn geweest, indien daarop de voorgestelde verlaging was toegepast. In dat jaar werden verkocht: 162,432 M 3 gas ad 9 cent. 81,886 ,, „ „ 8 „ Met die gaspryzen bleef, na de verplichte storting vau f. 4000, in de gemeentekas, een overschot van p. m. f. 900, een bedrag dat wegens het aanschaffen van een paard met voertuigen, waarvan de kosten nagenoeg f. 1300 bedragen, niet toereikend is om de gewone som van f. 1000 voor reservefonds te beieggen. Met de voorgestelde verlaging zou in dat jaar minder zijn ontvangen aan: 162,432 M 3 ad 9 ct., 2 cent per M. f. 3248.64 81,886 ,, ,, 8 „ 1 „ „ , 818.86 Totaal f. 4067.50 Van dat cijfer kwamen, niet zooals in het voorstel wordt berekend, op de vier eerste en de laatste acht maanden ieder een gelijk bedrag ad f. 2033.75, maar voor de eerste slechts f. 1458.39 en voor de tweede f. 2609.11 te kort Bij die berekening ga ik uit van de veronderstelling, dat de bepaling, waarbij in het met de Regeering gesloten contract, de prys van het gas op een cent minder dan de detailprijs is vastgesteld, wordt losgelaten. Mocht zulks niet het geval zijn, dan zou het verlies van f. 4067.50 met f. 600 moeten worden vermeerderd en voor de 8 maanden van dit jaar, de mindere ontvangst van f. 2609 tot ruim f. 3000 klimmen, en zou dan ook niet f. 600 maar f. 1200 aan de kazerne-verlichting cadeau worden gedaan. Deze berekening berust op juiste gegevens en kan door niemand worden gewraakt. Hier moet men zich afvragen, hoe het mogelijk is, met eene misrekening, zooals hiervoren is aangetoond, voor den dag te komen in een officieel aan den Raad gericht stuk, waarbij een ingrijpende financieele maatregel wordt voorgesteld. Wordt nu tot de voorgestelde verlaging met ingang van 1 Mei a. s. besloten, dan zou voor de 8 volgende maanden eene winstderving van f. 2609 daaruit voortvloeien. Omdat tekort te dekken, neemt men de toevlucht, zooals wij hiervoren betoogden, tot eene ideale verbruiksvermeerdering van 40,000 M 3 , welke na de prijsverlaging onmiddellijk zou volgen. Dewijl echter de winst van die 40,000 M 3 , als men het gas berekent tegen den kostenden prijs van ruim 5 8 /io cent, zooals die in het jaarverslag over 1894 is opgegeven, slechts f. 800 zou bedragen, komt men tot de ontdekking, dat die 40,000 M 3 slechts 2 cent per M' kosten. Zaakkundige personen die deze bewering vernemen zuilen verbaasd staan te kyken. Naar mijne beseheiden meening moeten toch de lasten van ieder fabrikant in gelijke mate over de geheele productie worden verdeeld. Men raadplege de verslagen van alle gasinrichtingen in den lande en men zal er te vergeefs eene berekening als de onderwerpelijke in zoeken. Ook mag hierbij niet onopgemerkt blyven, dat in het jaar 1894, waarin zooals wij hiervoren aanstipten, de zelf kostende prys ad 6*/i» (in 1896 ad 5 93 /ioo) werd opgegeven, de steenkolenprijs p. m. f. 4 per waggon lager stond dan de tegenwoordige prys en wij dit jaar dientengevolge nagenoeg f. 600 meer hebben uit te geven, zonder dat de andere producten, zooals cokes, koolteer en ammoniak eenige verhooging hebben ondergaan. Dat tengevolge de vooraangeliaalde foutieve berekening liet cijfer van 40,000 M s meerderverbruik tot meer dan 50,000 M 3 moet worden opgevoerd, zullen wij nog ter zijde stellen; maar dan rijst toch de vraag of met eenigen grond kan worden verondersteld, dat in Venlo, waar in schier alle voorname woningen reeds gaslicht wordt verbruikt, op 1 Mei 40 nieuwe verbruikers zouden gevonden worden, die voor het tydvak van 1 Mei tot 31 December met de voorgestelde vermindering gemiddeld f. 70 aan gasverlichting zouden willen besteden, hetgeen per jaar ruim f. 100 zou bedragen. Mij wil het voorkomen, dat niemand zulks met ernst zou durven beweren; trouwens, al» men de lijst der bijkomende verbruikers nagaat, dan komt men tot de overtuiging, dat het gemiddeld verbruik zelfs niet de helft van het vooropgesteld cijfer bereikt. Het getal van 40 nieuwe verbruikers, ieder gemiddeld tegen een verbruik van 1000 M s , zou het aanstaandejaar tot 80moeten klimmen. Indien de voorstellers van hunne ideale voorspiegeling overtuigd waren, dan moet 't wel bevreemden, dat zij in plaats van die 40,000 M 3 , slechts 2 cent kostend gas, voor denkbeeldige afnemers te bestemmen, zij dezelve niet aan vermeerdering en uitbreiding der stratenverlichting willen besteden, dan zou met het bedrag ad f. 800 meerdere kosten, het publiek en de geheele bevolking oneindig meer gebaat zyn, dan met dezelve aan kazerne, station en andere inrichtingen cadeau te doen. Toen echter in de laatste vergadering der gascommissie een voorstel in dien zin werd gedaan, steeg de kostende prijs onmiddellijk weer tot 5 cent. Van de verdere redeneering der voorstellers betreffende toename van verbruik wegens den duurderen prijs van petroleüm-verlichting, de invoering van Auerbranders als reden van toenemend verbruik, alsmede van de 38 (?) nieuwe verbruikers, waarop in het voorstel wordt gewezen, kan ik de beteekenis niet vatten en wensch ik dan ook daarop niet verder in te gaan. Met geen enkel woord wordt in de toelichting van het onderwerpelyk voorstel gerept vau de resultaten van 1896, dewelke, wij herhalen 't, zonder prijsverlaging eene verbruikstoename van 20,000 M 3 aanwijzen. Het schijnt, dat men de uitkomsten van dit jaar, waarin toch alleen een juiste maatstaf ter beoordeeling van het volgende jaar te vinden is, voor den Raad onbekend wil laten, omdat daardoor de ongunstige voorspellingen, die voor twee jaren werden gedaan, zoo zeer worden gelogenstraft. Ook moet het bevreemden, dat men om den invloed van prijsverlaging op het gasverbruik te bewijzen, als voorbeeld moet gaan zoeken de gemeente Hoorn, eene plaats, wier locale toestanden hier geheel onbekend zyn. En eindelijk als slot van de overwegingen, waarop hun voorstel is gegrond, geven de voorstellers „pour la bonne bouche" de geruststellende verklaring, dat zelfs by onvoorziene gevallen voor de nakoming harer verplichtingen van de gasfabriek tegenover de gemeentekas, geen nood bestaat, daar de financieele en materieele toestand der gasfabriek gedoogt, eventueel met een flinke reserve te kunnen helpen. Na die verklaring was de vraag gewettigd, waar die reserve zich bevindt? Toen ik als voorzitter der gascommissie die vraag deed, dewijl 'tmij bekend was, dat behalve de f. 2000 op het Grootboek, waarover niet tot dekking voor gewoon tekort kan worden beschikt, de fabriek zelf niet in staat is het verplichte bedrag ad f. 1000 voor 1896 als reserve te beleggen, kreeg ik ten antwoord dat die middelen zich bevonden in den inventaris. Gewis een zonderling antwoord! De voorstellers zullen toch wel weten, dat met den inventaris zonder financiën de gemeentekas niet is geholpen, en dat daarmee geen enkel mandaat, hoe gering het bedrag ook zijn moge, kan uitbetaald worden. Wel wil ik de mogelijkheid aannemen, dat wegens de toenemende verbruikvermeerdering, als gevolg van de voorgestelde verlaging, de gasfabriek de voor huur van den ondergrond bepaalde som in de gemeentekas zou kunnen storten, maar wat blijft er dan over om de noodige verbeteringen aan de fabriek aan te brengen, zooals een nieuwe scrubber, de afsluiting van het terrein, waarvoor de kosten op f. 3000 ieder zijn geraamd, alsmede voor de uitbreiding van het buizennet, waarop bij de behandeling der begrooting werd gewezen. Voor die werken zou telkenmale eene geldleening noodig zijn, waartoe niet zonder bezwaar zou worden besloten. Hoe ik het voorstel ook beschouwe, ik acht het, ook met het oog op het thans bij de Kamer aanhangige wetsontwerp, als ontijdig; het is een sprong in 't onbekende; in een woord, een maatregel waaraan ik in 'tbelang van een degelijk beheer der gemeenteflnanciën mijne medewerking vermeen te moeten onthouden. Uit al die beschouwingen mag niet worden afgeleid, dat de wenscli tot verlaging van gasprijs, die zich bij de gasverbmikers openbaart, mij onverschillig laat. Gaarne zou ik aan dien wensch te gemoet komen, indien het streven in die richting geleidelijk en zonder storing van den geregelden gang der zaken, tot het beoogde doel kan leiden. Ik zou daarom in overweging geven den prijs van het lichtgas voor iedereen met ingang van 1. Mei a. s. te bepalen op 8 cent, indien de Regeering van de hiervoren vermelde bepaling van het contract afziet. Die prijsverlaging zon alsdan voor de resteerende acht maanden van dit jaar, voor gevolg hebben een vermindering van ontvangst ad f. 1052.25, of voor een geheel jaar van f. 1652.25; dat, alles berekend naar de uitkomsten van het jaar 1896. Daarna zou met de noodige zekerheid kunnen worden nagegaan in hoever bij het toenemend verbruik, voor die winstderving eene compensatie zou worden gevonden. Op die wijze zou niet op hypothesen, welke niet zelden tot teleurstelling leiden, worden gebouwd, maar zou men met vaststaande gegevens, in eene niet ver verwijderde toekomst tot verlaging in den voorgestelden zin kunnen geraken en zou dan ook met volledige zaakkennis daartoe kunnen worden besloten. Ik heb mij verplicht geacht mijne bezwaren tegen het onderwerpelijk voorstel aan den Gemeenteraad breedvoerig bloot te leggen en te wijzen op de onjuiste berekeningen, — en de gewaagde voorspiegelingen, welke in de overwegingen van dat stuk voorkomen. Ik mag mij niet vleien met de gedachte dat mijne beschouwingen algemeene instemming zullen vinden, doch houd mij overtuigd dat dezelve het onderwerp van een ernstig onderzoek zullen uitmaken. Wat dan ook 's Raads beslissing ter zake zijn moge, steeds zal ik zelfvoldoening vinden in het bewustzijn, volgens plicht en geweten in het welbegrepen belang der Gemeente in dezen te hebben gehandeld. Ch. HOUBEN. De Voorzitter. Er is nog eene kleine wijziging. De cijfers zijn genomen uit de maandstaten ; daarna zijn nog teruggeschreven f. 96 voor rabat aan de groote gasverbmikers. Na het einde van het jaar wordt aan verbruikers van meer dan 4000 M 3 1 cent van elke M s betaalde gasprijs teruggegeven. Die teruggave kon niet in de maandstaten worden opgenomen, dewijl men niet met zekerheid kon zeggen, wie in de termen daarvoor zon vallen. Die teruggave heeft voor het jaar 1896 geloopen over 9652 M 3 , derhalve f. 69.52 bedragen. Met dat cijfer moeten, die, welke ontleend zijn aan de maandstaten, vermeerderd of verminderd worden. Voor het geheele resultaat zal de vermindering van ontvangst over dat jaar niet f. 4067.50, maar f. 3970.98 bedragen en wordt ook het tekortschietende ad f. 2609.11 voor de acht maanden van dat jaar verminderd met f. 66.35, derhalve f. 2543.76 bedragen. De heer Van Rijn. Mag ik het woord hebben ? De Voorzitter. Zeker, maar zullen wij niet eerst. eene commissie ten fine van onderzoek benoemen. De heer T r an Rijn. Ik kan mij niet vereenigen met het voorstel om de nota van den Voorzitter naar eene commissie te verzenden, dit is geheel doelloos, daar de bezwaren tegen verlaging van den gasprijs de bekende argumenten zijn; ik acht het veel eenvoudiger ze dadelijk in behandeling te nemen. Ik ben bereid aan te toonen dat de onjuistheden die de Voorzitter in de toelichting tot ons voorstel meent ontdekt te hebben, ongegrond en dat onze verwachtingen voor de toekomst volstrekt niet overdreven zijn. Om te beginnen moet ik bemerken dat in de toelichting op ons voorstel is gezegd, dat wij ons van breedvoerige beschouwingen onthouden ; wij gaven slechts de ronde cijfers daar de details voor de meeste leden nutteloos zijn en dachten dat de Voorzitter met de werkelijkheid en bijzonderheden beter bekend was. Volgens zijn nota is onze berekening, van hetgeen in 1897 door verlaging van den lichtgasprijs op 7 cent minder zal ontvangen worden, foutief, op grond dat zij niet is gemaakt over 8 maanden, maar over een half jaar, en het tekort derhalve niet f. 1900 maar f. 2400 kan beloopen, hetgeen niet door een meerder verkoop van ruim 40,000 M 3 , met een winst van 5 cent per meter, kan gedekt worden. Mijn berekening is echter anders, daar 40,000 M 3 gas, na aftrek van den grondstofprijs, niet f. 1900, maar f. 2000 opbrengen. In 1897 hebben wij geen illuminatie van f. 700 te maken, zooals in 1895; door stijging van den teerprijs van f. 1.80 op f. 2.50 wordt, in 1897 daarop ruim f. 300 meer ontvangen. In 1897 is het af te lossen kapitaal met f. 4000 verminderd, zoodat ook daarop f. 160 rente gespaard wordt. Het een en ander maakt bijeen, door meerdere ontvangst en mindere uitgaaf, een totaal van f. 3160, waarmede dus het eventueel tekort door verlaging van den gasprijs ruim gedekt wordt. — De Voorzitter acht het een misleiding, dat wij in verschillende jaarverslagen een zelfkostende gasprijs van 3'/» of 5'/i cent hebben aangenomen en nu een van 2 cent aannemen. Dit komt, omdat de Voorzitter geen onderscheid maakt tusschen grondstofprijs, fabrieksprijs en kapitaalsprijs, en het verband niet heeft nagegaan waarin die eenheidsprijzen zijn gebruikt. Wij gaan van de daadzaak uit, dat een fabriek, welke reeds 435,000 M 3 gas fabriceert, nog 40,000 M 3 meer kan stoken, zonder daarvoor meer tot aflossing, rente, reservevergoeding aan de gemeente, straatverlichting, administratie of personeel te besteden. Onze berekening met 2 cent was echter nog veel te hoog, daar het toch bekend is, dat 100 kik^kolen van 80 cent 52 cent aan nevenproducten opbrengen, zoodat de daaruit verkregen 28 M 3 gas slechts 28 cent kosten. — Onze verwachting, dat door verlaging van den gasprijs 38 nieuwe gasverbruikers zullen bijkomen, die te zamen 40,000 M' gas verbruiken, wordt door den Voorzitter in het belachelijke getrokken en wel op grond, dat er zoovele gasconsumenten zijn, die geen 1000 M 3 gas per jaar verbruiken. Ook die vrees is ongegrond, daar wij zelfs een gasverbruiker zullen krijgen die ± 30,000 M 3 gas noodig heeft, ongerekend nog het meerder verbruik door den goedkooperen prijs door de tegenwoordige gasverbruikers. — Dat onze berekening niet op de uitkomsten van 1896 gebaseerd is, komt, omdat wij ons voorstel in December bij de gascommissie indienden en wij de cijfers van 1896 toen nog niet konden weten ; die cijfers zouden echter het goed recht voor verlaging van den gasprijs nog duidelijker aangetoond hebben. — In het geschrift van den Voorzitter wordt de reserve waarop wij eventueel rekenen, als van geene waarde beschouwd, omdat ze in meerdere voorraad kolen enz. bestaat, en men daarmede geen ambtenaren kan betalen. Dit laatste mag waar wezen, het eerste echter is onbegrijpelijk, want als een fabrikant het eene jaar 10 wagens betaald ijzer meer in voorraad heeft dan het andere jaar, dan heeft hij die toch feitelijk s*erdiend en is reserve, want door ze te verkoopen krijgt hij geld. — In dat schrijven wordt de voorgestelde verlaging van den gasprijs een diep ingrijpende maatregel genoemd. Ik geloof evenwel dat zelden over een minder onschuldige zaak zal gestemd worden als deze en begrijp ook niet goed het lawaai dat men daarover maakt. Als het een besluit te nemen gold over een zaak die onherroepelijk was, zooals het bebouwen van het eenigste open terrein, dan was het iets anders, maar hier gaat het om een besluit dat steeds gewijzigd kan worden. Indien b.v. door een Europeesche oorlog of dergelijke catastrophen de prijs der kolen tijdelijk verdubbelde en de nevenproducten niet in evenredigheid meer opbrachten, dan wordt de gasprijs eenvoudig tijdelijk verhoogd. Dat doet men zelfs in vele steden in gewone omstandigheden. — De Voorzitter schrijft ook, dat hij gelooft dat de minister zal weigeren een nieuw contract aan te gaan. Ik betwijfel of de Voorzitter dat ernstig meent, want dat de minister zal weigeren een besparing van ± f. 600 op het benoodigde gas voor de militairen, is nog te gek om besproken te worden. — Met 1 Juli a. s., mijne heeren, zal het 10 jaar zijn dat de gasfabriek het eigendom der stad werd. Er werd daarvoor f. 50,000 geleend, waarvan een bedrag van ± f. 1200, dat aanvankelijk voor kasgeld bestemd was, reeds dadelijk in de gemeentekas vloeide en voor andere doeleinden werd gebruikt. Dit moest geschieden, zoo men zegt, op gemeente-administratieve gronden. De twee eerste jaren werd een kleine winst gemaakt, toen kwamen er twee lijdensjaren, door de politieke twisten U wel bekend; daarop trad de tegenwoordige gascommissie zonder directeur meer handelend op. Om de fabriek weder bruikbaar te maken werd f. 4000 geleend en in het jaar 1890 weder f. 3100 winst gemaakt; de volgende jaren werd van de winst steeds f. 4000 aan baar geld in de gemeentekas gestort. Rekent men nu voor verlichting van straten en gemeentegebonwen jaarlijks f. 2500 en bedenkt dan dat in die 10 jaren f. 20,000 zijn afgelost, dan heeft de fabriek reeds f. 70,000 afgeworpen. Ik moet dit in herinnering brengen als bewijs voor de wettigheid dat de gasprijs verlaagd worde. Wat toch was het geval? Voor dat de concessie in 1886 eindigde, stelde de concessionaris voor het gas aan de burgerij te leveren tegen 7 cent en voor stadsverbruik 5 cent. De Voorzitter was weder voor concessie en zeide zelfs in deze vergadering dat ik de leden een rad voor de oogen draaide. De Raad besloot echter tot eigen exploitatie. Ware dus de Voorzitter zijn raad opgevolgd, dan had de burgerij het gas al 10 jaren met 7 cent betaald, maar de stad had dan in die 10 jaren zeker geen f. 30,000 aan baar geld van de fabriek getrokken. — Nog vele punten van de nota van onzen Voorzitter zou ik met bewijzen kunnen weerleggen, maar laat dit ook aan andere leden over en hoop dat heden-avond eindelijk eens een beslissing worde genomen. De Voorzitter. Ik zal in de volgende zitting hierop repliceeren, de kosten van het gas zijn in 1896 voor de gemeente geweest 5 93 /ioo cent. De heer Thywissen. Als wy het jaar 1896 in plaats van 1895 hadden kunnen geven, ware ons natuurlijk veel liever geweest, dan ware nog veel duidelijker uitgekomen dat wij thans aan den prijs van 7 cent nog ruim f. 2600 zullen overhouden per jaar. De Voorzitter. Er wordt altijd gesproken van geld overhouden, maar waar is dat geld dan, den meesten tijd is er nog geen geld in kas om de loopende mandaten uit te betalen en moet de gemeente dat geld nog voorschieten. De heer Thywissen. Thans hebben wij al weer een tweede paard, nieuwe karren enz. voor de gemeente aangeKocht. Bij dat alles heeft de gemeente haar voordeel. De Voorzitter. Dat paard is niet voor de gemeente, maar wel voor de gasfabriek aangekocht, de vrachten komen ons nu duurder dan dat wij deze door vreemde voerlui laten doen. De heer Van de Lon. In elk geval is het geld toch verdiend geworden. Mijnheer de Voorzitter, heeft u nog bezwaren tegen de wederlegging van den heer Van Rijn, dat er f. 3160 in plaats van f. 1900 zullen voorhanden komen ? De heer Oambnn. Vroeger ben ik ook tegen het verlagen van den gasprijs geweest en toen werd dat voorstel verworpen, niet omdat de prijs van 7 cent te laag geacht werd, maar wel omdat men de verlaging ontijdig achtte en dat was toen ook het geval. Het gasgloeilicht was eerst in zijn wording en voor de concurrentie met het electrische licht maakte men zich erg bang, daarbij kwam toen ook nog het acetyleenlicht. Dit laatste is geheel van de baan en het electrisch licht biedt geen concurrentie. De Auerbranders welke in den beginne f. 10.20 kostten, zijn thans gedaald tot f. 2.10, en het gloeilicht heeft daardoor veel gewonnen. De besparing door de gloeikousjes is 50 °/o, zoodat in de laatste jaren het gas zelfs veel het 'jetroleiimlicht heeft verdrongen. Ten slotte is de petroleiim nog in prijs gestegen, zoodat op het oogenblik het gaslicht nog goedkooper branden is dan petroleiim. De heer Van de Loo. Met de door den heer Gambon aangehaalde zienswijze kan ik mij best vereenigen, ik wenschte echter nog éen beschouwing in het midden te brengen. Buiten berekeningen, welke soms falen, spreken nog feiten. Verschillende malen heb ik de resultaten in andere gasfabrieken gevolgd. Vooral die fabrieken in aanmerking genomen, welke eene ruime maar billijke winst voor de gemeente als eerste vereischte stelden, zooals hier, ziet men bij toenemen der consumptie steeds lageren prijs toepassen en wel in zulke overeenstemming, dat als men de productie eener fabriek kent en die productie in een stadium van uitbreiding verkeert, men als het ware den prijs zon kunuen bepalen die er geheven wordt, of er dient geheven te worden. Neemt de productie af, dan moet m. i. de prijs verhoogd worden. Eene gemeentefabriek als de onze, welke monopolie heeft, kan zulks. Zij verkeert niet in een concurrentiestrijd als andere industrieën. Ik vond het daarom voor twee jaren, toen de productie hier verminderde, geheel verkeerd den prijs te verlagen. Eerder zou ik toen eene verhooging gewettigd hebben gevonden. In Duiken b.v., waar in vele groote fabrieken electrisch licht werd aangeschaft, heeft men sedert de verlaging van den gasprijs op verre na niet meer de vroegere winsten behaald. Hier blijkt echter uit alle gegevens en niet het minst uit het rapport van den burgemeester zelf, dat de consumptie aanzienlijk toeneemt en zelfs in die mate dat wij m. i. gerust den belangrijken afslag van 2 cent per M 3 kunnen wagen, zonder de gemeente-financiën in gevaar te brengen ; ja bij behoud van den tegenwoordigen prijs zouden de baten aan de gemeentekas grooter worden dan men m. i. billijkerwijze van de gasverbruikers zou kunnen verlangen. En zoude werkelijk het resultaat tegenvallen, wat misschien alleen zou kunnen indien de kazernes ons ontrouw werden, wat niet te verwachten is, welnu dan is het volstrekt geen bezwaar den prijs naar behoefte te verhoogen. In Keulen b.v.j waar door de Auerbranders de consumptie was teruggegaan, had men den prijs van het lichtgas met 1 Pfennig per INI 3 verhoogd en kreeg daarvoor eene vermeerdering van 60,000 Mark in een jaar. Ik vind de quaestie ook genoegzaam toegelicht en het onnoodig ze nog naar eene commissie te verwijzen. Eene commissie zou kunnen berekenen, dat bij 9 cent meer geïnd wordt dan bij 7 cent. Dat weet de heele Raad. De quaestie is achter of de Raad met de vermoedelijke opbrengst ad 7 cent genoegen neemt. Om dat te beoordeelen hebben we nu gegevens genoeg. De Voorzitter. Ik vond indertijd het voorstel tot verlaging ontijdig en daar blijf ik ook nog heden bij. De heer Thywissen. Ik stel voor nog heden het voorstel der gascommissie in stemming te brengen en als dat voorstel door twee heeren ondersteund wordt, dan moet dat in stemming gebracht worden. De heer Van de Loo en Fm. Muysert ondersteunen het voorstel van den heer Thywissen. De Voorzitter. Met een verlaging op 8 cent van den gasprijs zou ik mij nog hebben kunnen vereenigen, doch met 7 cent niet. De berekening van den heer Van Rijn is gedeeltelijk gebaseerd op de gemeente Hoorn, alwaar gewerkt wordt met eene gasfabriek die geheel vrij is, doch dat is hier niet het geval. De heer Van Rijn. Het komt mij voor dat de zaak nu voldoende is besproken en dat de buigemeester veilig met óns ^voorstel kan meegaan. Er wordt gezegd dat wij slechts Hoorn als voorbeeld genomen hebben en dat er tal van andere gemeenten zijn, welke nog een gasprijs van 9 cent hebben. Als tegenhanger wijs ik daarom op het veel kleiner plaatsje Helmond, met een gasprijs van 6 cent, Zutfen met 6 cent, en Sneek en Bolsward ieder met 7 cent. Steeds te wachten tot andere ons voorgegaan zijn, is dwaas, want zoo doende worden wij de Chineezen van Europa. Bij de overname der gasfabriek werd een raadsbesluit genomen, dat bepaalde, dat de stad 40,000 M 3 gas gratis zon ontvangen en jaarlijks 10 oj 0 van het kapitaal zoude genomen worden voor rente en reserve, en dat naar de dan resteerende uitgaven de gasprijs zou berekend worden. Ware aan dit besluit de hand gehouden, dan betaalde de burgerij heden nog geen 5 cent. Maar bij den Raad gaat het als bij velen, hij nam wat hij krijgen kon. De heer Frs. Ooossens. Ik wensch de gascommissie er nog op te wijzen, dat als de prijs van het gas op 7 cent gebracht wordt, dan toch niet op het gas mag bezuinigd worden. De heer Peters. Ik zou liever zien dat de quaestie nogmaals naar eene commissie werd verzonden. Komt het voorstel van den heer Thywissen echter in stemming, dan ben ik voor verlaging op 7 cent. De heer Aug. Ooossens doet een amendement-voorstel om den prijs van het gas op 8 cent te brengen. De Voorzitter. Wij zullen de verschillende voorstellen in stemming brengen. Het eerst komt mijn voorstel, om de nota naar eene commissie te verwijzen. Wordt verworpen met 10 tegen 4 stemmen. Het voorstel van den heer Aug. Goossens om den gasprijs op 8 cent te bepalen, wordt daarna verworpen met 11 tegen 3 stemmen. Thans komt het voorstel van den heer Thywissen in stemming om den gasprijs op 7 cent te brengen. Dit voorstel wordt met 13 tegen 1 stem aangenomen. Tegen stemde de heer Houben. De Voorzitter heft de openbare zitting op. In geheime zitting wordt nog behandeld : VI. Staat van oninvorderbare posten. ---