2e blad. HOUDT LIMBURG'S TAAL IN EERE ! Onder dit opschrift vinden vrij in dc Nieuwe Koerier van Roermond een zeer lezenswaardig artikel van de hand des heeren Van Beurden, dat wel verdient bij onze gewestgenooten in overweging te worden genomen en waarmede wij gaarne onze instemming betuigen. Het Limburgsch in zijne menigvuldige verscheidenheden — zoo lezen wij o. a. — is een loot van den taalboom, die bloeide langs den Rhijn vau het Walenland tot Cleef en van de Rhijngouw tot Kempenland. Het dialect is Geldersch, een platduitseh, dat door de omgeving en begrenzing op sommige plaatsen merkbaar gewijzigd en vervormd is. L Evenals in Friesland het echte, oude i nesch door de verbetering van het verkeer, waardoor het landvolk en ook de kleinstedelingen meer in aanraking komen met hunne Nederlandsch sprekende medeburgers, — vele zijner eigenaardigheden verloor, zoo kan men ook in Limburg opmerken, dat uit het dialect vele oude stamwoorden, vele zinwendingen verdwijnen. Het echte Roermondsche, bittardscli of Maastrichtsch hoort men alleen nog bij het volk, dat minder met vreemdelingen in aanraking komt. Alleen de spreekwoorden hebben een taaier leven. In Friesland stichtte men ter bewaring der taal, waarvan het geheele volk zich eeuwen en eeuwen bediende, eone vereeniging, die zich de beoefening der Friesche taal en letterkunde ten doel stelde. Eeltje Halbertsma en Posthumus schreven reeds in 't Friesch vóór 1844, dus vctór het jaar, waarin het „Selskip foar friske tael en skriften kennisse" werd opgericht. Waling, Dijkstra, Sytstra, van der Yeen, van der Meulen, Hansna, Velstra en Winkler traden als dichters en schrijvers op. Friesland werd in „kreiten", kreitsen, verdeeld en thans bloeit er de letterkunde in vollen wasdom. De folklore, het verzamelen der sagen, vindt ijverige deelnemers. * * * Zou, waar bij onze Noordelijke medeburgers zooveel ijver op dat gebied bestaat, ook hier bij den bevattelijken, geestigen Limburger de zin tot de beoefening der volkstaal niet opgewekt kunnen worden ? Al hebben wij geene stamtaal als de Friezen, onze Limburgsche dialecten zjjn zeker zoo zoetvloeiend, zeker zoo rijk in vorm en in afwisseling van toon en klank. Wat is er tot nog toe gedaan op het gebied ? Wij hebben eenige Limburgsche schrijvers, die novellen leverden. Eenige gedichten zijn in 't Maastrichtsch verschenen en de verschillendelief hebberij-tooneelgezelschappen beoefenen de volkstaal. Een zeer verdienstelijk werk van Dr. Simons behandelde de afstamming der Roermondsche woorden.. Wij bezitten verder een tijdschrift, gewijd aan Limburgsche geschiedenis, taal en letterkunde de Maasgouw , waarin echter zeer weinig aan Limburgsche taal en letterkunde gedaan wordt en dat, jammer genoeg, te weinig gesteund wordt. Kon het met medewerking van alle beoefenaars van Limburg's taal, folklore en geschiedenis iedere week en dan regelmatig verschijnen, dan zou De Maasgouw veel bijdragen tot den bloei dier studiën. Een voorbeeld, wat volharding, ijverige studie en liefde tot het geboorteland vermogen, zien wij in den archivaris van Maastricht, den genialen IIa.bets. Wat hij alleen voor de geschiedenis onzer Provincie gedaan heeft, is verbazend. Zijne tallooze werken getuigen van onverdroten ijver voor de schoone zaak, die hij voorstaat. En waar één man zooveel tot stand bracht (wij wijzen alleen op zijn standaardwerk, de kerkelijke geschiedenis van Limburg), door studie en werklust, zou daar eene geheele vereeniging van mannen, naar hetzelfde doel strevend, niet zeker het goed gevolg kunnen bereiken, dat de Friezen door hunne Maatschappij verkregen. Limburg bezit een „historische vereeniging", die geregeld uitgeeft. Limburg's taal is daarin echter door Limburg's geschiedenis wel wat op den achtergrond gedrongen. Zouden de thans alleenstaande beoefenaars der Limburgsche dialecten, do verschillende novellisten en poëten niet de handen in een kunnen slaan, om gezamentlijk de taal van ons gewest, de folklore in haren oorspronkelijken vorm in novelle, sage en gedicht gemeenschappelijk goed voor allen te doen zijn ? "Van wien zal 't bezielend woord uitgaan, dat velen zal opwekken, om samen te gaan tot één bond, 't zij onder de hoede der „société historique" of door medewerking aan De Maasgouw, of door eene eigen vereeniging ? Men twijfele en wanhope niet aan den goeden uitslag, wanneer men de zaak goed begint. * * * • Verder wijst de schrijver op den bloei der Finlandsche taal, die als verdrongen was door het Zweedsch en waar thans 30 Finsche weekbladen naast 25 Zweedsche verschijnen. Ook in Zuid-Frankrijk bestaat eene vereeniging, die dq Langue d'oc of de literatuur van het Proven£aalsch beoefent. De beoefenaars der Langue d'oc zoeken niet het Fransch te onttroonen, zegt de heer Van Beurden ten slotte, maar zij willen de taal, waarin hot volk sinds eeuwen sprak in liefde en leed, in vreugde en rouw, in vrede en strijd voor geheele verdwijning en ondergang behoeden. Dat kunnen de Limburgers met hunne dialecten ook doen door samenwerking. Zij kunnen beschermen tegen den gelijkmakenden, alle versierselen afslijpenden invloed van het Bteeds voortdringende wereldverkeer en de eigenaardige schoonheden behouden. --- PROVINCIALE STOOMWALSEN ! (Ingezonden). In den Limburger Koerier wordt medegedeeld, dat bij Maastricht eene stoomwals in werking zal te zien zijn. Het schijnt dat dit eene reclame is, om het voorstel van den ingenieur in de najaarszitting een beter onthaal te doen hebben. In dezelfde courant van 11 October jl. komt een artikel geteekend door den heer Jan Truijen voor, waarin de schrijver de groote kosten, die zulk een werktuig aan de provincie zal veroorzaken, bespreekt; want eene is niet voldoende, er zullen waarschijnlijk drie zulke machines moeten zjjn. De aanmerkingen in bovengenoemd artikel zjjn zeer juist. Alhoewel door sommigen deze maatregel als een weldaad wordt afgeschilderd, is er toch veel bezwaar tegen. Ieder, die deze machines heeft zien werken, zal zeggen dat dit voor een groot gedeelte van onze wegen hier in deze streek niet doenlijk noch noodig is, uitgezonderd geheel enkele kleine gedeelten van wegen alwaar nog al een druk vervoer is; maar op al de wegen rechts en links van de Maas is het niet noodig, daar er geene zware en niet veel andere voertuigen meer komen, hetgeen de opbrengst der tollen het best doet uitkomen. In Üuitschland, in industrieele streken, waar dagelijks voertuigen zich bewegen op de wegen met duizende kilos gewicht aan ijzer, staal, kolen, machines enz. en jaarlijks, 15 tot 20 centimeters dik, grove bazaltstukken moeten ingereden worden, hetgeen door die zware voertuigen bezwaarlijk kan geschieden, is dat wat anders. Ook zijn de bruggen en duikers veel solider gebouwd en de wegen zwaarder aangelegd. Ik zou wel eens eene stoomwals willen zien werken op vele gemeentewegen hier in den omtrek, zelfs op eenige groote wegen. Zooals ik reeds zeide, is eene. stoomwals voor alle grintwegen te weinig. Indien de oppervlakte der provincie meer een vierkant was, zoude het gemakkelijker zijn, — maar nu op ongeveer 110 kilometers lengte is het breedste punt 35 a 40 kilometers en een derde gedeelte is slechts 3 tot 5 kilometers, dan zal de wals verscheidene onnoodige reizen heen en terug moeten maken, om van het eene naar het andere punt van de provincie te komen, waar ze gebruikt moet worden. Of zouden eerst het zuidelijk, dan het midden en later het noordelijk gedeelte in aanmerking komen 'i Zoude men absoluut bij een gedeelte weg of bij den aanleg van nieuwe wegen eene wals noodig hebben, dat dan de aannemer er eene bezorgt. Bij onze naburen is er wel eene te huur, al is het ook geene stoomwals. Men moet maar zorgen, dat de kiezel behoorlijk op den weg komt, de taluds, rijwegen enz. behoorlijk onder profiel gehouden worden voor het afloopen van het water en niet bang zijn het gras te beschadigen, dat langs de taluds staat, om er een paar centen van te trekken. Men moet maar eens in Pruisen gaan zien hoe daar gewerkt wordt, zelfs zonder wals; op de zoogenaamde communaal wegen wordt bij den aanleg anders slechts eenmaal eene wals gebruikt. Dat ingewalste grintwegen niet zooveel aan onderhoud meer kosten als andere wegen is mogelijk ; maar om goede gewalste wegen te hebben, moet ook grof en goed materiaal er op komen ; als men dit op do tegenwoordige wegen deed, dan zouden die ook wel beter worden. Stond het mjj te doen, zoo nam ik een proef met een gehuurde wals, op twee gedeelten weg van eenige kilometers lengte, en indien dit nn een paar jaren voldeed, kon men met gegevens in de hand, door ondervinding verkregen, spreken. Want om zulke kosten te maken, zooals door den heer Truijen ons wordt voorgerekend en die zeker niet overdreven zullen zijn, daarmede zal een groot gedeelte der provincie, vooral Noord-Limburg, niet tevreden zijn, daar hier in dit gedeelte niet vele groote wegen zyn, die er van kunnen gebruik maken, als de gemeente-wegen niet er bij genomen worden. De heoren van de Provinciale Staten moeten eerst de zaak goed overwegen, voor zij tot zulk eene groote uitgave voor de provincie besluiten, het is toch niet zoo van algemeen nut! --- GEMENGDE BERICHTEN. Schaduwbeelden uit de Parijsche deftige kringen. Hoewel de faubourg St. Germain, de Parijsche adellijke wijk, op politiek gebied niet veel meer te beteekenen heeft, zoo is dezen faubourg toch do nimbus van vroeger bijgebleven en vestigen er zich de voornaamste geslachten van Frankrijk. Zelfs Franschen, zelfs Parijzenaars laten zich er nog door verblinden, zooveel te meer de vreemdeling. De bewoners van den faubourg St. Germain bestaan ten eerste uit een beperkt aantal oud-adellijke, weldenkende en welhebbende families, die meest onder zich en ook met den hoogen adel van hot buitenland verwant zijn. Zij hebben zich van den nieuwen tijdgeest niet afgesloten gehouden, bijzonder hunne geldelijke aangelegenheden nemen zij op 't beste waar en velen zijn beroemder door de merken hunner zelfgetrokken wijuen als door de daden hunner voorvaderen. Overigens leven zij, te Parijs zelfs, bescheiden en met uitzondering van bepaalde ontvangstavonden gaau zjj tegen tien uur ter ruste. Maar niet al deze families ziju eveu verstandig gebleven ; niet allen hebben wijnbergen of hebben het verstaan ze te behoudeu. Het beursspel heeft menige der beste namen in zijn maalstroom medegesleept en vele heeren van den hoogsten en oudsten adel hebben door mislukte speculatien de rest van hun geërfde eigendommen verloren. Menigeen zoekt daarop zijn toestand door een geldhuwelijk te verbeteren en het verroeste wapenbord met het goud der aan de beurs machtige schoonvaders nieuwen glans te geven. Spoedig echter begonnen ook de dochters dezer geldaristocraten zeer kenrzaam te worden, toen begon tot geluk der verarmde markiezen en graven de stroom der Amerikaansche dames naar Parijs te vloeien, wier vaders met petroleum of varkensvleesch hun fortuin hadden gemaakt. De Yankees zijn waarachtig zeer praktische menschen en houden er niet van, hun geld moedwillig te verkwisten; daarom lagen de hoogadellijke heeren, die als laatste redmiddel een huwelijk met de dochter van zulk een man van zaken hadden aangegaan, na hot huwelijk niet altijd op rozen. Graaf C. bewoont in de nieuwe wijken bij den triomfboog eene woning van tienduizend francs huur, heeft drie paarden in den stal, eene schoone Amerikaansche als vrouw en speelt eene eerste rol in de zoogenaamde fijne wereld der Seine-stad. Het portret van een overgrootvader bevindt zich in de beroemde maarschalkgalerij te Versailles, en het oude stamslot in het noorden is door den Yankeeschoonvader van de daarop rustende groote hypotheken bevrijd. Eene loge in de Fransche comedie en de groote opera op bepaalde dagen volmaken het noodwendige om volgons den stand te leven ; de op deze wjjze gevoerde huishouding eischt jaarlijks eene nitgave van honderdduizend francs, die mevrouw de gravin bij den agent van haren vader naar behoefte opneemt. Het ontbijt, dat de echtgenooten te zameu nemen, is ten einde. «Apropos, Anny", aldus begint de graaf de inleiding van een gevecht, »mijn vader was zoo even hier". »0!" »Gij weet, wegens zijn landgoed bij Amiens, dat wij op onze laatste reis zagen en dat u scheen te bevallen. Hij wil het verkoopen 1" »0!" »Ja, en hij meent, dat gij u daarvoor wel zult interesseeren, misschien zelf het wel wilt koopen. Het is goedkoop te krijgen". » Dan kan hij zich tot mijn agent wenden". > Ja, lieve, hij zou het landgoed niet gaarne beneden zijne waarde van de hand doen, en uw agent —" »Mijn zaakwaarnemer komt in de eorste plaats voor mijne belangen op 1 Heeft hij geen gelijk ?" »Jawel, maar miju vader is in groote moeilijkheden zooals je weet, en een fatsoenlijke prijs kan hem onkel helpen". »Zoo, waarom zou ik alleen dan niet deze voor mij gunstige omstandigheid te baat nemen, waarom zou ik meer betalen dan een ander ? Ik dank voor de voorkeur". »Maar gij verplicht hem daardoor — onze naam —" »Daartoe zie ik geen roden, mijn waarde. Voor mijn naam is gezorgd; voor andere leden der familie heb ik niet op te komen. Alzoo ik blijf er bij : uw vader kan zich tot mijn zaakwaarnemer wenden, als het hem niet anders goeddunkt. — Maar genoeg hierover, 'zeg mij eens -hoe vindt je mijn nieuwen mantel, die mij uit de »Louvre" is toegezonden. Hij is bekoorlijk." — Des namiddags, bij het bitteruur, rijdt de graaf den boulevard op en laat in de nabijheid van den café Helder stilhouden. Hij heeft zijne vrouw ergens naar eene five-oclockthee gebracht, intusschen vertoont hij zich aan de buitenwereld. In den café bestelt hij een glaasje absyntb, werpt een verstrooiden blik op de pas verschenen couranten, en als de kellner weder in zjjne nabijheid komt, fluistert hij hem haastig toe, zonder zijn courant weg te leggen : »August, geef mij toch spoedig een Louis". August grijpt in den zijzak van zijn rok en haalt een papier te voorschijn. »Ik heb de rekening van mijnheer de graaf opgemaakt, u zijt mij nog honderdtwintig francs schuldig". »Die krijgt ge morgen, geef me intusschen nog een Louis". »Het spijt mij zeer, mjjnheer de graaf, ook heb ik het reods geleende zeer noodig". »Maak nu geen dommigheden, gjj krijgt er eene koninklijke beloouiug voor. Geef mij nu het goudstuk". »Het spijt mij, zooals ik reeds heb gezegd, mijnheer de graaf", en daar een nieuwe gast verscheen, maakte August zich met achterlating van de rekening uit de voeten. Ook mijnheer staat op, steekt eene fijne sigaar aan — fijne sigaren ziju in d« huishouding begrepeu — zoekt zijn rijtuig op, laat met het bedrag vau den absyuth zjjne rekening vergrooten en zich naar het Bois de Boulogne rijden. In een der stille zjjlauen stapt hij uit en monstert met een kennersblik het paard. — »Frans", zegt hij halfluid tot den koetsier, »hebt gij soms een Louis bij u ?" >Het spijt mij, mijnheer de graaf', antwoordt de koetsier even zacht, zonder het hoofd in zijn stijven halsdas te draaien : »zooals u weet, heeft Madame mij verboden, u geld te leenen". De graaf slapt in, leunt zich in de kussens, rijdt naar huis, en terwijl het rijtuig de gravin afhaalt, pakt haar man den nieuwen mantel in, begeeft zich in een huurrijtuig naar de magazijuen du Louvre en laat zich daar het geld voor den mantel teruggeven, »daar hij niet bevalt". * * * Een ander beeld. De familie v. S.-F. bestaat nog slechts uit den ouden markies en zijne beide zonen. De markiezin heeft onlangs het tijdelijke gezegend. Het huispersoneel* bestaat uit eene oude keukeumeid, welke reeds sedert vier jaren haar loon te goed heeft, on den kamerdienaar en factotum Louis, dien men behalve zijn salaris nog een klein kapitaal schuldig is en dat hij versch geërfd evenzoo versch aan de lekke gelnksschepen van den markies toevertrouwde. De naam is oud en rein en opent elke deur, uitgezonderd die der bankiers en woekeraars. Ook deze familie is niet zonder eenige bezitting. Uit hare met vele schulden belaste goederen iu de provincie, trekt zij nog eeu intrest van 8000 francs. Hoelang nog bij zulk een verminderd inkomen deze levenswijze kan voortduren is vooruit te zien. Ook hier moeten ten slotte rijke huwelijken helpen ; intusschen leven alle drie als gentlemen. De oudste der zonen is onder meerdere talenten ook met eene dichterljjk-humoristische ader begaafd, schrijft onder eeu pseudoniem testen voor liederen ten behoeve van café-chantants. Zij brengen hem naar verhouding nog al iets op. Zooals de lezer misschien weet, zijn de meeste letterkundigen van Frankrijk, vooral die van Parijs, door eeu agentschap vertegenwoordigd, dat hunne belangen waarneemt en voor hen de gelden opbeurt. Toen nu de jongste broeder op een goeden dag heel bijzonder eenige Louis noodig had, wist hij niets beters te doen, dan naar het agentschap te gaan en — in opdracht van zijn broeder, zooals hij zeide — een voorschot op het tegoed te nemen. „Het spijt mij", zeide de boekhouder,»maar voor een uur is mijnheer nw vader hier geweest en heeft op een schriftelijke volmacnt van uw broeder het geheele bedrag gehaald". »Zoo, zoo", zeide de jongste met een onverschillig gelaat, »dan heeft mijn broeder zeker vergeten, wat hij tegen mij gezegd had. Nu, het is ook zoo in orde". Hij groet en gaat. Voor de deur ontmoet hij zijn broeder. »Waar wil je heen ?" vraagt hij hem en houdt hem aan den arm tegen. »Laat mij gaan", antwoordt haastig de dichter, >ik ga even naar boven, om eenig geld te halen, wanneer iots ingekomen is, naar ik hoop". »Spaar je de moeite, onze vader heeft reeds alles medegenomen. Wij zijn te laat opgestaan". Nadat de eerste verbluftheid over was, lachten beide en troostten zich bij eeu glas vermouth. — Over dergelijke dingen liet zich veel verhalen, maar herhalingen vermoeien. Wij willen slechts nog een zeor beleekenisvol gezegde uit den mond van een man van de wereld, tegelijkertijd redacteur van een groote courant, aanhalen. »Men ziet mijnheer De X. niet meer", zeide ik eens tegen hem, „waar is die gebleven?" »Och", was het antwoord, »hij heeft ongelijk gehad". »Hoe zoo, ongelijk?" »Nu, met zich te verbergen. Ziet n, in eene zeebadplaats is hem een klein ongeval overkomen. Hij heeft met de kaarten iets onhandig gewerkt, er werd schandaal gemaakt, onderzoek ingesteld, ik geloof zelfs dat hij achter slot ging. Nn, dit geschiedde allemaal iu een nest van eene badplaats ; wie zou daar verder iets uit gemaakt hebben ? Hij evenwel, zeer dom, vertoont zich niet. meer, hij meent, dat men hem daarover scheef zal aankijken!" «Nu^men heeft hem niet lang scheef aangekeken. Ook hij huwde. Zooeven — de courant ligt voor mij — zie ik onder de nieuwstijdingen vermeld zijn plo'.selingen dood tengevolge eener beroerte op zijne villa te St. Cloud te midden zijner familie, zijne echtgenoote geb. Brown en twee aardige kinderen. De necrologie maakt melding van zijne groote voorouders en deftige familierelatien etc. Het merkwaardigste is, dat hij, bovengenoemd ongeval afgerekend, werkeljjk een goede man was en de gebruikelijke zegswijze van »aau het graf huns weldoeners staande armen", mag op hem gerust toepasselijk wezen. Het is ook niet te verwonderen, dat hij zonder bijzondere moeilijkheden een rjjk huwelijk heeft gedaau. De uitgehaalde streken kunnen nog zoo ellendig en smerig zijn, of zij worden in deze kringen licht vergeven. De vermaagschap blijft, natuurlijk met uitzondering vau de portemonnaie. De »verlorenste zoon" vindt ten allen tijde de deuren der salons open, terwijl tevens de best geïntroduceerde vreemdeling met koelte wordt behandeld. Zij vormen een afzonderlijke kaste en wanneer soms iemand, steunende op geleende gelden of beleefdheden, uitnoodigingen tot deze diners verwacht of zelfs verlangt, dan lacht men hem in 't gezicht uit of beduidt hem, dat hij zich tot iemand anders moet wenden, »want, mijn waarde, ik keu u in 't geheel niet of te goed, zooals u wilt, en overigens, wat ter wereld wilt ge bij ons, waar meu zich buitengemeen verveelt! — Gij hebt het goed, geloof me, dat gij niet zulke maatschappelijke verplichtingeu hebt als wij 1" — En dat is waar! Gelukkig ieder, die niet tot deze „nobele kringen" behoort, waarin de uiterlijke schijn alles is en zelfs in veel gevallen veel moreele en physische ellende omhult, terwijl een valsch begrip van eer, een belachelijke en tegelijkertijd beklagenswaardige hoogmoed het zedelijke en innerlijke verval moet dekkeu. De ellende in den werkmanskiel is groot ; maar niet minder is zij in het brandpunt der beschaving, bij tonder in het schitterende Parijs, onder uiterlijken glans te vinden on waarvan wij onzen lezers hier een paar schetsen hebben gegeven. Uit gekrenkte liefde. In een Engelsch dorp is onlangs een wonderlijke man, William Sharp genaamd, overleden, die zonder ziek te zijn, 49 jaren lang voortdurend in bed heeft geleden, en in den onderdom vau 79 jaren overleden is. Toen Sharp 30 jaren oud was, stond hij op het punt te trouwen. Op den voor de bruiloft vastgestelden dag, wachtte hij te vergeefs op zijne bruid; zij liet hem in den steek. Daarover ergerde Sharp zich, ging naar huis en legde zich gedurende 49 jaren in bed. Dc kamer, waarin hij dit eigenaardige leven leidde, was slechts drie meter lang en evenzoo breed en op het oogenblik van zijn dood was liet venster in 38 jaren niet geopend geworden. Tot kort voor ziju dood verheugde hij zieh in eene goede gezondheid, en wanneer hij nu en dan eens eeu weinig ouwel was, dan bestond het slechts daarin, dat de eetlust een weinig naliet. Zoo dikwijls een nieuwsgierige — en daaraan ontbrak het niet — den vrij willigen bedlegerige in zijn huis bezocht, verborg Sharp dadelijk zijn hoofd onder de dekens. Op een Zondag toeu het geheele Fransehe hof benevens de Keizer in de Keizerlijke kapel verzameld was, om de mis te liooren, trad Fonché, de almachtige politie-minister onder de godsdienstoefening binnen, en fluisterde Napoleon, dien hij naderde, iets toe, die dadelijk een der dienstdoende kamerheeren en eeu iu de nabijheid staanden bediende een wenk gaf. Alle drie verlieten de kapel, keerden na eenige minuten aan het hoofd van vijf grenadiers terug, traden in de kapel en maakten zich meester vau alle gebedenboeken der verzamelde geloovigeu. De oorzaak van dit onderzoek in Godshuis was het gevolg vau een naamloos schrijven, dat de Minister had ontvangen en waarin stond dat de geloovigeu tijdens dc mis smaadschriften tegen de Keizerlijke familie lazen, cn deze in deu vorm van gebedenboeken wareu gebondeu. Zulke smaadschriften werden nu wel is waar niet gevoudeu, wel vond men onder de honderd-eeu-en-zestig iu beslag genomen oogeuschijnlijke kerkboeken achten-twintig deelen novellen, zes-en-dertig deelen gedichten en elf schoolboeken. --- VERVOLG BINNENLAND. De bedrijfs- on beroepsbelasting is Maandag avond in ontwerp aan de leden der Tweede Kamer rondgedeeld. Zij zal worden geheven, zegt art. I vau de winsten en beloouingen verkregen : a. door persoueu, vennootschappen, vereenigingen, waar ook gevestigd, uit bedrijven, beroepen of onderneiniugen hier te laude uitgeoefeud of gedreven; h. door personen, wonende binnen het rijk, uit bedrijven, beroepen of ondernemingen buitenslands uitgeoefend of gedreven; c. door naamlooze vennootschappen, coöperatieve en andere vereenigingen en instellingen, die hier te lande haren zetel hebben: d. door soeieteiten en andere dergelijke vereenigingen tot gezellig verkeer; ook hij, die als commanditair vennoot, voor de uitoefening van een bedrijf, kapitaal heeft verstrekt, wordt geacht dat bedrijf uit te oefenen. Vrijgesteld zijn, behalve natuurlijk de winsteu en belooningen door dfcn staat genoten en die beneden de f600 van personen wonende binnen het rijk en niet aangeslagen in de vermogensbelasting, o. ni. ook de wiustens van inrichtingen van onderwijs, mits niet door bijzondere personen ten eigen bate gedreven; van werklieden-vereeuigingen, die uitsluitend ten doel hebben het onderling aanschaffen, verstrekken of verzekeren van huisvesting, geneesmiddelenen geneeskundige hulp, voorschot, onderstand, pensioen of begrafenissen; van inrichtingen tot het voorkomen of lenigen van armoede, tot verpleging, verzorging, zedelijke verbetering, tot het verstrekken van kost en inwoning aan minvermogenden, en van ziekenhuizen of krankzinnigengestichten, voor zoover die winsten aan de inrichting zelve ten goede komen. Onderstaande advertentie lezen wij in verschillende bladen : De ondergeteekenden, allen leden van den gemeenteraad vau Sittard, tegenwoordig ter vergadering van 3 üctober II. teekenen bij dezen protest aan tegen de opzettelijk valsche en onbeschaamde voorstelliug van het verhandelde ter dier zitting, zooals dit door den uitgever van den Katholieken Waarheidsvriend op 6 October 11. is verspreid, tegen welken uitgever of tegen hem die mocht blijken te zijn de steller van dit Verslag, reeds een aanklacht is ingediend bij de bevoegde autoriteit. Zij vermeenen dit protest ook in wijdören kring te moeten doen liooren, uithoofde der verspreiding van genoemden Waarheidsvriend. Sitiakd , 14 October '92. H. HUTTEN, Burgemeester. A. VERHEGGEN, Wethouder. A. ARNOLDTS, Wethouder. J. SCHREY, Lid v/d Gemeenteraad. J. N1JSSEN, idem. M. ZINKEN, idem. F. ARNOLDTS, idem. De uitgever van de Kath. Waarheidsvriend antwoordt daarop als volgt: Aan de Heeren H. Rutten (burgemeester), A. Verheggen, A. Arnoldts, J. Schrey, J. Nijssen, M. Zinken en F. Arnoldts, leden van het Dagelijkscli Bestuur en van den Gemeente raad van SITTARD. Uwe advertentie, voorkomende in deze courant van 15 October schijnt geen auder doel te hebben, als den drukker en Uitgever vau De Katholieke Waarheidsvriend en de courant zelve te benadeelen. De Uitgever zal tegen uwe vroedschap procesverbaal doen opmaken. Het verslag werd naar waarheid door mij opgenomen en opgemaakt en ik begrijp heel goed, dat de uitdrukkingen en handelingen, die eenigen uwer in ('e raadszittingen bezigen, u in eene publieke couraut zeer hinderlijk zijn. Het berouw komt gewoonlijk na de zonde en uwe advertentiëu en gejammer zullen er den onpartijdigen Katholieke Waarheidsvriend niet van terughouden, om de waarheid te publiceeren. Waarom hebben de overige leden van den R»ad uw protest ook niet geteekend 'i D. WEHRENS, Redacteur van het meest verspreide weekblad De Katholieke Waarheidsvriend te Sittard. De onschendbaarheid van hel Raadslid. Naar aanleiding van eene vrij heftige discussie die in den Kamper Gemeenteraad plaats had, waarbij de burgerlijke beleefdheid zonder twijfel werd uit het oog verloren, brengt het Weekblad v. d. Burgerl. Administr. ter sprake art. 47 der Gem.-wet, waarbij bepaald wordt, dat een raadslid niet gerechtelijk vervolgbaar is wegens de stem of meening, door hem in dc Raadsvergadering geuit. Hoever gaat die straffeloosheid? Een arrest vau den Hoogen Raad van 28 Juni 1865 eischte alleen, dat er eenig verband zou aanwezig zijn tusschen het gesprokene en het aan de orde zijnde. Het Weekblad wijst, in aansluiting aan de hoogleeraren Buys en Oppenheim, die beperking, door den H. R. gesteld, af. Immers, deze ouderscheiding is in art. 47 niet gegeven. Nergens staat, dat het raadslid zich bij liet uitbrengen zijner .neening moet houden aan hetgeen aan de orde is. Het blad zou niet weten waar de grens moest liggen. Het is goed, dat de wetgever een heroïek, maar alles afdoend middel heeft aangegrepen en den vertegenwoordiger straffeloos heeft gesteld, wat hij ook mocht goedvinden te zeggen. Eeu schaduwzijde heeft dit middel ontegenzeggelijk. Doch ook hier moet men het goede en het kwade tegelijkertijd aannemen. De onschendbaarheid der vertegenwoordigeude lichamen is een te hoog goed, om haar iu de waagschaal te stellen, omdat daarvan misbruik mogelijk is. Waarbij toch ook nog altijd komt, dat èn de overtreder zich onvermijdelijk te verantwoorden heeft voor de publieke opinie, wier vonnis in dit geval wel degelijk uitvoerbaar is, èu de vergaderingen zeiven in hare reglementen van orde eenigermate het middel hebben, wel niet om overtreding te voorkomen, doch herhaling althaus te beletten. Dat sommigen nochtans in enkele gevallen strafbaarheid aauuemeu is, volgeus Prof. Buys, gelijk het Weekbl. in herinnering brengt, een fout, hieruit voortspruitend, dat men in deze bepaling eene regeling wil vinden van de vrijheid vau spreken, gelijk elders de vrijheid van drukpers en van godsdienst geregeld is, rbehoudens elks verantwoordelijkheid voor de wet". Het tegendeel is waar, zegt .Prof. B. Niet om een regel is het hier te doen, maar om eene uitzondering op den regel; m. a, w.: terwijl anders de regel geldt, dat men vrij is te zeggen wat men wil, behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet, hebben wij hier te maken met de uitzondering, die deze verantwoordelijkheid voor raadsleden wegneemt. Uit de Atjehsche Courant van 7 dezer: Wij vernemen, dat de le lnit. P. A. H. Holten te Segli overplaatsing heeft verzocht naar Kota-Radja. In den namiddag van 4 dezer werden twee Chineesche koelies, werkende op de ceintuurbaan tusschen Bringin en Paggeraër, door een Atjeher vermoord. De moordenaar is afkomstig van de V Moekims (Montassib), die, vermoedelijk lijdende aan Mohammedsdolhoid, deze gruweldaad bedreef. Na den moord te hebben gepleegd, zwom hij de Atjehrivier over, liep tusscheu de posten Lampermó en Siroen en kwam behouden in zijn kampong terug alwaar hij ziju heldendaad (V) vertelde. In den nacht van den 4n op den 5n dezer werd de brigade van den Europ. sergeant Graal Von Luckner, die tusschen Siroon en Lampermé in hinderlaag was, door eon gfoote bende Atjehers, die en tirailleur vooruittrok, van twee zijden aangevallen. Aangeleund tegen een aardverhooging, liet Jo brigade-kommandant het carré formeeren en wachtte den vijand bedaard af. Zelf de voorÜank kommandeeronde, droeg hij het commando van de linkerflank op aan den Amb. korporaal Watumuri. De vijand naderde en trachtto deze kleine maar moedige brigade in te sluiten. Kalm werd op korten afstand op den tierenden vijand salvo's gegeven, zoo goed en geregeld, dat hij zijn voorwaartsche beweging staakte. Toen de brigade-kommandant bemerkte, dat zijn brigade nog slechts een paar patronen had, Hot hij het signaal om hulp blazen. De vijand, zeker bekend met dit signaal, trok terug, doch gaf, retireereude, nog een paar schoten op de brigade, waardoor de Amb. marechaussee Kaiheua in de borst getroffen, sneuvelde. Toen de le luit. Gijsberti Hodenpijl met een detachoment van Siroen bij de brigade kwam, was de vijand verdwenen. In dienzelfden ochtend, omstreeks 4 uur, rukte op het geroep van den schildwacht vau de benting Lampeneroet, dat er Atjehers in aantocht waren, de 9e brigade marechaussees, onder commando van den Europ. sergeant Weruer, naar het voorterrein. Een kleine bende van zeven Atjehers, bevracht met kippen eu vruchten, kwamen op de brigade aangeloopen en schreeuwden den kommandant toe niet op hen te schieteu. De Atjehers, voorzien van klewangs, werden outwapend 6n bewaakt. Achter die bende werd een grootere bende bemerkt, die de eerste nazette om haar te berooven. De marechaussoes bemerkende, sloegen de roovers op de vlucht eu werden de gearresteerden aan den magistraat te Kota-Radja overgeleverd. Met ingang van 1 December a. s. zal — naar aan het N. v. d. D. wordt medegedeeld — bij de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen eene grootendeels nieuwe dienstregeling in werking treden, waardoor die van 1 October komt te vervallen. Tot 2n luit. bij het 2e reg. inf. zijn benoemd de volontair sorgeanten : Schieffer, Leclercq, Groothofï, Lens en Kruyt, allen van het 4e reg.; de sergeanten Coenegracht van het corps, Den Ouden vau het 7e, Dittlioger en Schill vau het 4o reg. De sergeant Dijkstra, van het 2e reg. inf., is benoemd tot 2n luit. bij het 4e reg. Tot 2e luit.-kwartiermeester bij het 2e reg. zijn benoemd de sergeanten Alenson van het 4e eu Jochem van het 6e reg. inf. Indertijd is gewaarschuwd tegen het deelnemen in de premieleening, een paar jaar geleden uitgeschreven door de Vereeniging Het Witte Kruis, Thans is de uitgifte te verwachten van een Roode Kruisleening, een zoogenaamde slechts, waartegen het publiek goed zal doen op zijn hoede te ziju, namelijk de Rumeeusche Roode Kruisleening. De consul van dat land te Amsterdam waarschuwt in opdracht zijner regeering de gelukkigo bezitters van spaarpenningen hun duitjes niet in die fiuancieele onderneming te steken. Het zal zijn een premieleening verdeeld iu 250,000 obligaties vau fr, 25 ieder, terug betaalbaar in goud, welke leening heet te zjjn uitgegeven door of van wege de Vereeniging het Roode Kruis daar te lande. Genoemde cousul verklaart, dat noch het Rumeensche Gouvernement, noch die Vereeniging van een dergelijke premieleening eeuige kennis draagt, terwijl nergens gelden tot garantie der premien zijn gedeponeerd. De Ilaageche correspondent der Nieuwe Gr. Ct. zegt, dat de Koningin-Regentes zich te Weimar steedp eenige uren daags bezighield met de Nederlandsche staatszaken: »Enorme pakketten met stukken werden, zegt hij, Haar dagelijks toegezonden. Het is weinig bekend, dat steeds een postbode uit Den Haag, als H. M. op reis is, heen en weer reist om de stukken te brengen en terug te halen. Hij reist steeds in zjjn uniform bij deze zending van groot vertrouwen, maar waaraan slechs een zeer matige belooning is verbonden. Ik vernam, dat deze man niet meer dan 7 cent per uur voor verblijfkosten ontvangt en men begrjjpt wat f 1.68 per etmaal beteekent, eu dan iu eeu tijd vau feesten als alle logementen vol zijn en de cafés en restauraties extra-tarieveu hebben. Iutusschen tijdens het leven van Koning Willem III kreeg de postbode steeds een niet onbelangrijke gratificatie en ik denk, dat onze Regentes zich ook wel aan die goede traditie houden zal. Het zou er anders voor dien reizenaen brievenbesteller treurig uitzien. Eerepostjes zijn heel aangenaam, maar men kan in onzen prozaïschen tijd al evenmin van eer als van rozengeur en maueschijn leven 1" Door de kantoorbedienden te Breda is van den Minister van Oorlog antwoord ontvangen op hun tweede rekest, verzoekende het daarheen te willon leiden, dat aan actief dienende onderofficieren, aldaar in garnizoen, niet meer worde gegund burgerbetrekkingeu waar te nemen. Zonder aanvoering van redenen wordt ter kennis van adressanten gebracht, dat de Minister geene termen heeft gevonden om aau hun verzoek te voldoen. Voor dienstmeisjes die gaan kermis houden. — Eene belangrijke beslissing werd onlangs door den kantonrechter te Zutfen gegeven in eene zaak, aan zijn oordeel onderworpen. Belangrijk niet zoozeer uit een juridisch oogpunt, doch van belang voor de dames, die sukkelen met de dienstmeiden. Een Zutfensch dienstmeisje ging naar de Brummensche kennis en kwam, niettegenstaande het nadrukkelijk verbod van hare meesteres, eerst den volgenden morgen om half zeven te huis. Zij vond de deur gesloten, en men deelde haar mede dat zij over een paar uren haar goed kon halen en er niet meer in kwam. Zij had nog bet loon van een paar maanden te goed, doch men weigerde "haar uit te betalen. De meester werd gedagvaard voor den kantonrechter, om zich te hooron veroordeelen tot uitbetaling van het verdiende loon. De kantonrechter besliste evenwel, dat het dienstmeisje haar verdiende loon had verbeurd, en wel omdat zij den dienst zonder wettige reden had verlaten. Tot nu toe was men algemeen van oordeel, dat »verlaten van den dienst" beteekende »uit den dienst gaan met den wil om daarin niet terug te keeren". De kantonrechter besliste evenwel: dat de eischeresse (het dienstmeisje) niet, zooals haar was toegestaan, 's avonds om 10 uur, maar eerst den volgenden ochtend, wat haar was verboden, iu hareu dienst, het huis van gedaagde, is teruggekeerd: Dat hieruit volgt, dat de eischeresse als inwonende dienstbode zonder verlof, ja tegen een uitdrukkelijk verbod, haron dienst, al zij het voor een nacht, heeft verlaten enkol tot het bezoeken van eene kermis en dus zonder wottige redenen, zoodat hier vau wegzending uit den dieust geen sprake kan zijn. De dienstmeisjes, althans die iu het kanton Zutfen, mogen in dit opzicht voortaan wel voorzichtig zijn wanneer ze uaar dc kermis gaan. De dames hebben nu een krachtig wapen om haar op tjjd thuis te krjjgen. Mund- cn klauwzeer. Het bestuur der Vereeniging van den Landbou'o in Hollands Noorderkwartier; overwegende: dat zich tot heden iu de proviucic Noord-Holluud nog geen gevallen van mond- eu klauwzeer hebben voorgedaau, meent, na gehouden overleg met den districts veearts te Haarlem, met het oog op het voorkomen van die ziekte in sommige Gemeenten van Limburg, Zeeland en Zuid-Holland, en op de aanstaande groote najaarsveemarkten, de belangen der veehouders te bevorderen door hunne aandacht te vestigen op eeuige voorzorgen, waardoor eigenaren van vee kunnen medewerken tot het voorkomen of bestrijden der bedoelde ziekte. Daar het mond- en klauwzeer (tongblaar) uitsluitend ontstaat na besmetting van gezond vee door besmette personen, dieren of voorwerpen, hebben de veehouders het voor een groot deel in hunne macht, hun vee voor de ziekte te vrijwaren of wel verbreiding daarvan tegen te gaan. In hoofdzaak behooreu tot de bedoelde voorzorgen : het vermijden van alle plaatsen, waar zich ziek vee beviudt of sedert kort bevonden heeft; in geen geval moeten die plaatsen uit belangstelling, weetgierigheid of nieuwsgierigheid worden bezocht; het zooveel doenlijk verwijderd houden uit stallen, erven of weiden, vau niet tot de hoeve belioorende personen, vooral indien die personen uit streken komen, waar mond- en klauwzeer voorkomt; het vroegtijdig opstallen van het rundvee, hoofdzakelijk in de omgeving der besmette streken ; het afzondereu van nieuw aangekocht vee en wel gedurende 15 dagen na deu dag van aaukosp; liet reinigen van schoeisel en bovenkleedereu na ieder bezoek ter veemarkt, waarbij zeer zeker moet vermeden worden het komen bij eigen vee, vóórdat bedoelde kleederen zijn verwisseld of gereinigd. Bestaat vermoeden, dat de ziekte is uitgebroken of zijn werkelijk ééu of meer dieren aangetast., dan moet, overeenkomstig artt. 13 en 14 der Wet van 20 Juli 1870 (Staatsblad No. 131), onverwijld aangifte worden gedaan bij den Burgemeester der plaats, waar zich het vee bevindt, eu het aangetaste vee worden afgezonderd. De hierbedoelde afzondering geschiede zoo mogelijk door opstalliug; indien echter bij het vervoer naar stal gevaar van besmetting voor gezond vee bestaat — is het beter — het zich op de aangrenzende weide bevindende vee en niet de besmette kudde naar stal te brengen. Aangezien voorts al die uitwerpselen en afscheidingen (niest, mondslijm, enz.) der zieke dieren, beuevens personen, diereu of voorwerpen, welke met die stoften ziju bezoedeld of die iu aanraking met ziek vee zijn geweest, smetstof kuunen overbrengen, is het, in afwachting van het deskundig onderzoek, noodzakelijk, voorloopig de volgende maatregelen te nemen : De verzorging (melken inbegrepen) der aangetaste dieren of der besmette kudde worde opgedragen aau personen, die niet in aanraking komen met ander vee; bovenkleederen en schoeisel dier personen moeten in de besmette weide of stal telkeus worden achtergelaten, terwijl die verzorgers en melkers de handen ferm met zeepwater moeten reinigen alvorens de weide of den stal te verlaten. De gebruikte stal- of melkgereedschappen moeten na elk gebruik met kokend water worden gereinigd en de stalgereedschappen daarenboven met carbolwater (1 kruik ruwe "carbol op 1 emmer water) worden ontsmet; de gereedschappen dienen niet bij ander vee. De mest, met inbegrip vau stroo (strooisel) der opgestalde zieke dieren, moet vóór verwijdering uit den stal met carbolwater van opgegeven sterkte worden overgoten en de bevloeringen vau den stal eenmaal daags met dergelijk water worden geschrobd. Tot het aangetaste vee worden slechts die personen toegelaten, welke met de behandeling of verzorging daarvan zijn belast. Winkel, 6 Oct. 1892. Het Bestuur voornoemd: J. L. T. Ghonjsman, Voorzitter. W. Teengs, Secretaris, ---