LIMBURGSCHE BRIEVEN. UIT ONZE MIJNSTREEK. KERKRADE, 6 Juli 1927. Ofschoon H. M. de Koningin in den loop der volgende week reeds, 15 en 16 dezer, blijkens een mededeeling van den Commissaris der Koningin in Limburg op de Landbouwtentoonstelling te Gulpen, een bezoek aan Maastricht en ook vooral aan de Mijnstreek zal brengen, is tot heden, een dag of acht voor het bezoek nog niets officieel bekend. Burgemeesters, Commissarissen van Politie, directeuren van mijnen en inrichtingen, weten nog evenmin iets van het bezoek af, als de eenvoudigste burger. Ze informeeren onder elkaar, doch niemand weet te zeggen, welke gemeenten H. M. zal bezoeken, welke mijnen kunnen rekenen op haar bezoek enz. enz. Zoodoende kunnen tot veler spijt bv. vooralsnog geen maatregelen getroffen worden om H. M. een feestelijke ontvangst te bereiden, ofschoon de tijd van voorbereiding op zich zelf reeds zeer kort is. 't Is te hopen dat het publiek spoedig door middel van de bladen volledig worden ingelicht en het programma kunnen lezen van het koninklijk bezoek aan de Mijnstreek. H. M. zal dan weer persoonlijk kunnen ondervinden, hoe het volk van Zuid-Limburg gehecht is aan het Oranjehuis, hoe het bijzonder Koningin Wilhelmina hoogacht en eert. De menschen laten zich niet intimideeren door annexionistische papiertjes, die ook in Kerkrade (Spekholzerheide) hun weg gevonden hebben en zullen hun rechtvaardige verlangens langs ordelijken, vredelievenden en wettelijken weg zien ingewilligd te krijgen. Dankbaar wordt in Zuid-Limburg, met name ook en vooral in de mijnstreek, erkend, dat de laatste jaren veel voor deze streek is gedaan. De verkeerswegen zijn belangrijk verbeterd. De achterlijkheid op het gebied van het verkeerswezen, een achterlijkheid, die maar niet scheen te kunnen worden ingehaald, is niet meer zoo spreekwoordelijk. Electrische trams verbinden reeds de voornaamste gemeenten, een spoorweg van Schaesberg naar Simpelveld is, hoewel 25 jaren te laat, in aanleg. Er moeten echter nog veel meer trams komen en daarom brengen we nog eens in herinnering de secundaire lijnen van het bekende tramplan Bongaerts. — De Regeering dient te doen onderzoeken of re mogelijkheid bestaat, dat er naast de mijnindustrie, nevenindustrieën in de mijnstreek kunnen worden gevestigd. Er is misschien geen kolendistrict, waar ter wereld dan ook, dat zich in zoo'n betrekkelijk korten tijd zóó heeft ontwikkeld als de Limburgsche mijnstreek. De staats- en particuliere mijnen behooren tot de best geoutilleerde van Europa. Maar daarnaast staat ook vast, dat de Zuid-Limburgsche Mijnstreek de eenige Mijnstreek is, voor zooverre ons bekend, waar de mijnbouw geen andere industrieën heeft konnen trekken. In onze onmiddellijke nabijheid ligt de mijnindustrie van de Worm, het Wurm-revier, het Akensche mijnbekken. Steek slechts even uw neus over de grens, of ge ziet in een wijden boog een bosch van hooge schoorsteenen, behoorende tot fabrieken, die ontstaan zijn tengevolge van den mijnbouw. Het is een en al leven en bedrijvigheid. De scheiding tusschen Nederland en Duitschland in dezen hoek wordt als het ware door een reeks van rook-pluimende schoorsteenen gemarkeerd. Er komt een tijd, dat de Zuid-Limburgsche mijnen geen kolen meer bevatten, dat ze zullen zijn niet een „bodemlooze puf', maar een „kolenlooze put". Domaniale mijn, Willem Sophie en w 'licht nog andere mijnen staan op het lijstje, die over 25 a 30 jaren geen kolen meer 7 -tüen bevatten. Dan hebben de gemeenten schatten gelds uitgegeven voor allerlei takken van dienst, noodig en noodzakelijk voor den mijnbouw. Armenzorg, politie, onderwijs, kerken- en scholenbouw, aanleg van wegen, slachthuizen, rioleeringen etc. hebben van de gemeenschap enorme sommen verlangd. En als de mijnen geen koien meer bevatten, dan blijven de gemeenten met „de gebakken peren zitten". Het veelal vreemde kapitaal heeft propertjes zijn dividenden opgestreken, en trekt zich dan van de streek en de gemeenten die het geld in het laadje brachten, niets meer aan. Daarom is het o.i. een gebiedende eisch des tijds, dat de hoofden eens bij elkaar worden gestoken om te beramen en te beraadslagen over de economische toekomst van de mijnstreek. 25 jaren zijn zoo gauw voorbij, we merken nu de Staatsmijnen haar zilveren bestaan hebben gevierd. We kenden de omgeving van Terwinselen, vóór er de eerste brik gebakken werd, die moest dienen voor het maken van gebouwen voor de Staatsmijn Wilhelmina, genaamd naai Koningin Wilhelmina. Het heeft ons steeds gefrappeerd, dat H. M. de Koningin, bij haar bezoeken aan de mijnstreek, nog nimmer een bezoek heeft gebracht aan de eerste naar H. M. genoemde Staatsmijn. En als men gelooven mag wat er zoo al gemompeld wordt over het a.s. bezoek in kringen, die eenigszins op de hoogte worden geacht, dan zou ook ditmaal de Wilhelmina weer gepasseerd worden. Wat daarvan toch de reden mag zijn? Wij weten het niet, maar constateeren alleen wat in het verleden heeft plaats gehad. Doch revenons aux moutons. Eerlang is de Zuid-Limb. Mijnstreek geen Mijnstreek meer. De mijnstreek zal zich geleidelijk in Noordelijke richting gaan verplaatsen. Naar onze meening komt vroeg of laat de mijn Herkenbosch; wellicht krijgt de buurt van Helden een mijn (mijnen) en ook de Peelvelden zullen op den duur in exploitatie gebracht worden, daar ontginning op 1500 M. thans reeds technisch mogelijk wordt geacht. En daarom is het zoo noodzakelijk, dat grondig worde nagegaan en bestudeerd, of en zoo ja welke industrieën in onze mijnstreek zouden kunnen aarden, en enigszins loonend geexploiteerd. Desnoods zou het Rijk maar financieel moeten bijsprongen, om de vestiging van industrie in de mijnstreek mogelijk te maken. Voor een Rotterdamsche brug wordt uit een oogpunt van werkverschaffing door de Regeering reeds financieele steun verleend, ten einde het werk aan een Nederlandsche firma te kunnen opdragen. En waarom zou Regeerings-steun niet te verdedigen zijn, indien het geldt een bepaalde streek des lands, die voor de geheele gemeenschap van onschatbaar belang was (is), tegen economische inzinking te behoeden? Bovendien, het leger van meisjes en knapen van 14 a i jaren groeit geweldig aan. Waar moeten al deze jeugdige krachten (op den duur) werk zien te krijgen? Moeten de knapen dan maar absoluut de mijn op gestuurd worden? Er zijn toch vele huishoudens, ook mijnwerkersfamilies, die niets lievei zouden zien, dan dat hun kinderen nooit de „bleech" (koffietuit) op den rug zouden behoeven te hangen En waarheen met de meisjes? Het vorige jaar zijn er een (beperkt) aantal uit Kerkrade te werk gesteld in de kunstzijde-fabrieken te Ede. Doch dit is een druppel op een gloeiende plaat. Wat aan te vangen met het invalieden korps, dat zich natuurlijk eveneens gaat uitbreiden. Het is natuurlijk hoogst prijzenswaardig, dat de Staatsmijnen zich het lot van de invalieden hebben aangetrokken, door hen, zoo mogelijk b.v. op te leiden tot schilder. Maar de particulieren mijnen ..produceeren" tych ook geregeld invalieden, die een zoo karig pensioentje genieten, dat de menschen er met den besten wil van de wereld niet mee kunnen rondkomen. Ofwel ze moeten de hand uitsteken naar het Burgerlijk Armbestuur, en voor zeer velen, zal zulks niet weinig zelfoverwinning kosten, of wel een negotietje moeten gaan drijven dat al even weinig kans biedt de schamele inkomsten te verhoogen. Uit een en ander moge blijken, dat de kwestie van de vestiging van nevenindustrieën in de mijnstreek geen journalistieke duimzuigerij is, maar op den duur een levensbelang wordt voor een nijvere bevolking en dito streek. Er zijn reeds zooveel staatscommissies benoemd, waarom niet eens van Regeeringswege een veelzijdige commissie ingesteld, die b.v. binnen een jaar een gedocumenteerd rapport moet uitbrengen, over de mogelijkheid van vestiging van nevenindustrieën in de Zuid-Limburgsche Mijnstreek? --- DE RADJA'S EN NOG WAT. MAASTRICHT, 7 Juli 1927. We hadden deze week gasten te Maastricht, de Indische militairen, die van Heutsz een laatste eer kwamen bewijzen, en nu een toer door het „groote" vaderland maken. Ze zijn met een boemeltrein vertrokken en kwade tongen beweren, dat dit was om hun den indruk te geven, dat Nederland een heel groot land is, waar je niet in een zucht en een vloek doorheen bent. Zelfs voor anti-militaristen moet 't een mooi schouwspel geweest zijn deze kranige „Oosgengers" of dan beter „Wesgeengers" door de straten te zien trekken, want het troepje zag er uitstekend uit en wekte een indruk van respectabele kracht en discipline. Maastricht, dat zooveel Kolonialen onder zijn zonen telt, heeft zijn hart opgehaald en de belangstelling was algemeen, 's Avonds zaten de heeren met hun collega's van het garnizoen vóór de Hoofdwacht op 't Vrijthof naar 't concert te luisteren. Er was voor hen een plaats met koorden afgebakend, en er stond zooveel volk omheen te kijken, dat een van de Oosterlingen vroeg: „Wie zijn nou de wilde beesten, die hier te kijk zijn? Die aan dezen of die aan genen kant?" Er was geen tijd voor een antwoord, want ze moesten aanslaan voor het Wien Neerlands Bloed, dat ze dien dag precies voor den twaalfden keer hoorden, zoodat ze thuis wel zullen vertellen, dat die Hollandsche muziek wel mooi, maar toch eentonig is op den duur. De krant had aangekondigd, dat ze 's avonds rijsttafel kregen, wat bij sommige Maastrichter menschen aanleiding gaf tot misverstanden, 'n Werkmansvrouw zei verontwaardigd: „Hubste gehuurd? Ze kriege ries veur hunne middag. Vrits dieg ries? Koste ze die jonges noe neet e bifstug met eerappele geve?" Zoo spreekt het Maastritsche goede hart. Onze burgemeester sprak de heeren toe in het Maleisch. Men heeft zich daarover verwonderd. Ons verbaasde dat niet. Het gaat op ons stadhuis zoo vaak maleisch toe, dat het van zelf spreekt, dat onze burgervader die taal volkomen machtig is. Nu zijn de Radja's, want dien naam hadden ze aanstonds in den volksmond te pakken, weer weg en rest ons alleen nog de militaire politie, dat andere keurkorps, hier en daar naar een buitenlandsche elite-troep, dat bij ons ook goede herinneringen achterliet „kozakken" genaamd. Men vertelt, dat er in de laatste dagen een dertig man kozakken, pardon politie-troepen zijn bijgekomen en deze versterking zou dienen om de Belgische briefjesplakkers te overrompelen, wanneer ze weer hun nachtelijke heldendaden komen volvoeren. Verleden week werd een eerzaam HolIandsch automobilist, die in den laten avond een band stond te verwisselen, vier maal door een patrouille gefouilleerd. De man is er nog niet van bekomen. Men hoopt hier algemeen, dat ze er eentje te pakken zullen krijgen, alleen maar om te zien, wat ze er mee doen zouden. Levend opeten? Of eerst inzouten? Men is nog meer benieuwd om te weten, wat de Belgische regeering er van zou zeggen, en of zij even hard zou zwijgen als de onze. Een van de Radja's zei in 'n toespraak, dat ze zich in Limburg zoo thuis gevoelden, omdat 't er zooveel op Indïë leek. Nu, de man zal 't wel het best weten en dat 't in Limburg dikwijls erg Indisch is, zal niemand ontkennen. Als we daarover klagen in Den Haag, is 't daar meestal Oost-Indisch! Maar we dwalen af en zouden bijna gaan pratn over den toestand der industrie en over al de nieuwe maatregelen, die onze regeerïng reeds heeft genomen om ons en onzen arbeid te beschermen. Daarover een andermaal Binnenkort komt Hare Majesteit naar Maastricht en dan zal alles wel ten goede keeren. We leven in een veelbewogen tijd. Wethoudersbenoemingen, Maasbrugkwestie, bezoek van Indische militairen, Belgische plakkerij, en deze week zoo waar ook nog een deputé benoemd,, de vierde landbouw-man in een college van zes leden. Ja, als we zelf doen of er geen industrie is in Limburg, dan krijgen we uit Den Haag ook loon naar werk! Er is ook een circus te Maastricht, maar dat staat op de markt. Licht op. 8 op 9 Juli van 9.49 nam. tot 4.20 voorm. 9 op 10 Juli van 9.48 nam. tot 4.21 voorm. 10 op 11 Juli van 9.47 nam. tot 4.22 voorm. 11 op 12 Juli van 9.46 nam. tot 4.23 voorm. 12 op 13 Juli van 9.45 nam. tot 4.24 voorm. 13 op 14 Juli van 9.44 nam. tot 4.25 voorm. 14 op 15 Juli van 9.43 nam. tot 4.26 voorm. --- EEN MADONNA-BEELD OP DEN MONT-BLANC. Op een der toppen van eten Mont-Btanc werd een Madonna-beeld van 2c/ M. hoogte opgesteld. --- SPREEKWOORDEN. Door A- F. van Beurden. 1. Een halve waarheid is meestal een heele leugen. 2. Borgt men iemand geld, dan koopt men een vijand. 3. Scheren leert men 't best, op een andermans baard. 4- De goede mensch heeft geen slaag noodig en bij den sleohte helpt het niet. 5. Drie dingen groeien 's nachts: inkomsten, huur en ongetrouwde dochters. 6. Leent de zoon van den vader, dan lachen beiden, leent de vader van den zoon, dan wee nen beiden. 7. Zich zelf prijzen is ongepast, maar schaden, doet het ook niet 8. Neemt een oude man een jonge vrouw, dan wordt de man jong en de vrouw oud. 9. De oude vrijster gaat niet vroeg dood. 10- Armoede is geen schande, maar ook geen buitengewone eer. 11. Gezondheid en opgeruimdheid eijn twee zusters. 12. Een mensch sterft aan de ziekte, die hij vreest13. Sober leven en zich niet ergeren, doen lang leven. 14. Beter een maaltijd laten staan, dan naar honderd dokters gaan15. Leeft niet om te eten, maar eet om te leven. 16. Na den regen wordt de &rond hard. 17. Door een ander te vloeken, delft men twee graven. 18- Wie honderd mijlen gaat, moet zich na negen en negentig nog als halfweg beschouwen. 19. Een kaars wil vet om te branden. 20. Dat spreekt als een geldbuil. 21. Wat men te stijf aantrekt knijpt. 22. Die het licht heeft, moet het laten schijnen. 23. Hij is net zoo min jaloersch op hem, als een nachtegaal op een kikker. 24. Hij kijkt als een huismusch in een kanariekooi. 25. De mond is de poort van veel onheil. 26. Een half verbrand stuk hout, vat snel vuur. • 27- Zelfs een harde steen gaat voor een dronkaard uit den weg. 28. Geduld is goud29. Als ge buigt, buig dan diep. 30. Buig het hoofd, als de zoldering laag is. 31. Geen naald is aan twee kanten scherp. 32. Hooge boomen worden het eerst geveld. 33- Zonder dwaling zou geen waarheid bestaan. 34. Wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht. 35. Vrouwenhand en paardentand staan nooit stil. Nu willen wij de rij der spreekwoorden besluiten met de eigenaardige vormen, waarmede men de boeren vertelsels in verschillende landen besluit, die vertaald aldus luiden: (Zweden) als het niet zoo gebeurd is, heeft mijn grootje gelogen. (Frankrijk) daarna kraaide de haan en 't was dag(Roemenië) de koning ging weg en werd monnik in een leugenaarsklooster aan den anderen kant van de rivier der waarheid. (Hongarije) als hij niet dood is, dan leeft de eerste verteller nog. (Duitschland) als ik lieg, dan liegt mijn zegsman ook(Pommeren) tuier utut, die Gescliichte ist ut. (Portugal) wie niet gelooft, ga naar het klooster daar en daar, waar de documenten liggen. (Nederland) toen kwam 't varken met zijn langen snuit en blies 't vertelsel allemaal uit. --- RECHTZAKEN. Rechtbank Roermond. MISHANDELING. De 50-jarige timmerman A. H. F., van Roermond, stond terecht wegens bedreiging van zijn zwager J. H., en mishandeling van diens zoon, die hij, terwijl de zoon H. vader H. wilde beschermen en verdachte zijn mes ontnemen, in de vingers had gesneden. Verdachte ontkende te hebben willen slaan of steken, terwijl hij het deed voorkomen of juist H. de man was, die met messen werkte. Er scheen al jaren een familievete te bestaan, terwijl een getuige, die blijkbaar niet wilde vertellen, dat F- of H- dronken was, zeer leuk kwam vertellen, dat het juist het zilveren jubilé der staatsmijnen was en er een vroolijke stemming tusschen de vechtersbazen heerschte. Eisch 2 maanden gevangenisstraf. De verdediger van verdachte Mr- Paul Tripels kon niet aannemen, dat zijn cliënt, die zeer gunstig bekend stond, en meer dan 25 jaar niet meer in handen der politie is geweest, tot een daad als ten laste gelegd in staat is. Waar het hier betroffen verklaringen van op wraakzucht beluste familieleden, meende pl., dat men dergelijke verklaringen altijd niet kon gelooven en verzocht vrijspraak. Uitspraak over 8 dagen. --- WAT DE KRANTEN SCHRIJVEN OVER: HET NIEUWE KIESREGLEMENT. MET GEMATIGDE GEESTDRIFT ONTVANGEN. We kunnen niet langer meer praten van het ontwerp, want dit concept werd sinds verleden week wet voor onze machtige politieke organisatie. We behooren niet tot degenen die bijster tevreden zijn, over den gang van zaken. Onze wijze en voorzichtige „Roeland", heeft elders het Limburgsche standpunt daaromtrent uiteengezet; we behoeven slecsts daarnaar te verwijzen. Er klinken natuurlijk ook zeer tevreden stemmen. „De Tijd" bijv.: Het Kiesreglement geeft ons een centrale leiding, welke onpersoonlijke aanwijzingen verstrekt omtrent de gewenschte samenstelling eener goede Kamerfractie, terwijl den georganiseerden kiezers bij de keuze der personen de grootst mogelijke vrijheid gelaten wordt en ook de minderheden een candidaat hunner voorkeur op een geschikte plaats kunnen brengen. Zóó ver zijn we nu. De „Residentiebode" blikt nu met optimisme de toekomst in: Gelijk we verwacht hebben en nog Vrijdag schreven, heeft de Partijraad Zaterdag het nieuwe reglement voor de Katholieke Staatspartij aangenomen, wat de hoofdzaken betreft vrijwel ongewijzigd, zooals het bestuur ze laatstelijk had voorgesteld. En de discussies, hoewel ze nog zeven uren geduurd hebben, wist men zóó te beperken, dat op één dag alles kon behandeld worden zonder iets uit te stellen. Het eigenlijke werk der Staatspartij kan nu beginnen zonder dralen, zooals het reeds gepland ligt. In den herfst zal een nieuwe Partijraadbijeenkomst een voornaam punt van Staatsbeleid onder het mes nemen. Er zijn ter vergadering nog wel enkele klanken vernomen, die beduchtheid lieten hooren in zake de clubvorming en kiescomité's. Wij voor ons deelen die beduchtheid niet.. Er zijn nu eenmaal verschillen in de partij en, zooals we dat meermalen uiteen gezet hebben, die zullen er wel altijd blijven, wil de partij niet verstarren en voor nieuw werk onontvankelijk blijven. Niet ieder staat even vlug open voor nieuwe gedachten en zoo moet er een voor- en achterhoede zijn. Maar bij goed en ruim inzicht der leiding — en die hebben we — en bij gezindheid te willen volgen, waaraan het óók niet ontbreekt, is zulks geen gevaar voor de eenheid. Het verleden bewees dit reeds, toen bij gebrekkiger reglement en minder soepeler leiding telkens toch de liefde voor politieke eenheid in alle groepen naar voren drong. Vertrouwen op een mooi toekomst onzer partij is dus alleszins gewettigd. „Het Centrum" dringt, na de vele, vele woorden op daden aan: Dat aan het einde der beraadslagingen het gewijzigde ontwerp in zijn geheel zonder hoofdelijke stemming werd aangenomen, geeft steun aan de verwachting, dat ons kiezersvolk en onze kiezersorganisaties daartoe van harte zullen willen medewerken en samenwerken. Op die medewerking en samenwerking komt het aan, wanneer straks, tegen de verkiezingen van 1929, het reglement voor de eerste maal in werking treedt. Na al die woorden, die gewisseld zijn, mogen dan de daden uitwijzen, dat er, mede door dit kiesreglement, bevrediging gekomen is, en dat het niet zal worden misbruikt tot onderlingen strijd, maar tot het verzekeren der parlementaire positie, waarop wij als sterkste partij in het land recht hebben. „De Maasbode", die ook tevoren minder hevig voorstander was. gelooft toch, dat de oppositie tegen het te hoog genomen percentage kwaliteitszetels, nuttig effect kan hebben. Het blad geeft nog een critische nabetrachting en schrijft het volgende over de Kiescomité's: Daarbij is nog een ander voordeel te noemen, dat thans, nu het kiesreglement op orde is gebracht, aan de partij ten deel valt: de definitieve liquidatie der bekende St. Michaël-clubs. Tot het eenmaal getroffen accoord behoorde, dat zij nog konden bestaan blijven tot afhandeling van het nieuwe kiesreglement. Waar nu bij de behandeling van dit reglement van een zich afteekenende beweging van Michaelisten niet is gebleken, hun voorman ook in de voorbereidingscommissie heeft gezeteld, daar spreekt het vanzelf, dat genoemde clubs thans van het tooneel verdwijnen. Commentaar wijden wij er niet aan. Nakaarten doen wij niet. Voor onze partij is deze opruiming een voordeel. Tenzij Tenzij de vreeze, door pater Hentzen geuit, grond van bestaan zou blijken te hebben. Hij was namelijk beducht, dat de clubs van St. Michaël zich, in gewijzigden vorm wel is waar, zouden voortzetten. En wel in de studieclubs en in de kiescomité's. Deze laatste hebben thans in het kiesreglement een plaats gekregen, terwijl de studieclubs reeds in het partij-reglement voorkomen. Straks bij de verkiezingen, zoo luidt de bedenking, constitueeren de studieclubs zich tot kiescomité's en de oude clubs van St. Michaël zijn practisch weer compleet. Zeker is het beter, dat zulke beduchtheden maar openlijk worden uitgesproken. Bedoeling van het nieuwe reglement is, dat de beide gevaarlijke scheppingen van de nieuwe orde zoo maar niet in het wilde rondloopen, maar gedisciplineerd, aan den ketting. In plaats van stille, niet te controleeren actie van verborgen comité's of in plaats van gevaarlijke actie van bijna oppositioneele clubs, wenscht men liever gereglementeerde clubs en comité's, volledig bekend, in contact met de officieele organisaties, geheel doorzichtig. Deze gedachte heeft getriomfeerd. Voor elke candidatuur kan er, vóór de stemming in onze partij, een eigen comité werken. Zal dit tot een splitsing tusschen de standen voeren? Zal het tot navolging ook bij de gemeenteraadsverkiezingen uitlokken? Het „Huisgezin" gelooft, dat het met de kwaliteitszetels in de praktijk nog al zal meevallen: De bepaling ten aanzien van de kwaliteitszetels heeft nog een verruiming ondergaan. Was reeds aanvaard dat het aantal kwaliteitszetels ten hoogste twee-derden der te verwachten zetels mag bedragen — met een sterke buiging naar minder — dit minder is nog geaccentueerd door aanneming van een amendement, hetwelk inhield, dat het getal kwaliteitszetels in een kieskring (of samenvoeging van kieskringen) een maximum van twee derden der daar te verwachten zetels niet mag overschrijden. M. a. w. het aantal te verwachten zetels in den kieskring Den Bosch is vier; twee derden daarvan is 2 2/3, drie kwaliteitszetels zou derhalve het maximum van twee-derden overschrijden; ergo zal het aanta! kwaliteitszetels niet meer dan twee mogen zijn. Hoeveel kwaliteitszetels er zullen worden aangewezen, is niet met zekerheid te zeggen. Het zal ook afhangen van de samenvoeging der Rijkskieskringen. Volgens het voorbeeld, in het ontwerp-kiesreglement bijwijze van toelichting gegeven, zouden het er, in verband met het aangenomen kiesreglement 18 zijn. Weigert echter Zeeland zich bij Tilburg te laten „inlijven", staan Friesland en Groningen op het handhaven hunner zelfstandigheid; wenscht Amsterdam niet in de combinatie Noord-Holland op te gaan; — dan komt men voor een ander aspect en kan het aantal kwaliteitszetels tot 15 en zelfs beneden de helft dalen. Wij hebben hieromtrent af te wachten. En men kan dit met een gerust gemoed doen. In tegenstelling tot de oorspronkelijke bedoeling blijft het „Overijsselsch Dagblad" van meening, dat de aard van den kwaliteitszetel door een bepaald district op te leveren, zal worden beinvloed door de daarvoor zetelende Kamerleden: Omdat het, praktisch gesproken, ondoenlijk is, dat bij de verdeeling der kwaliteiszetels over het geheeel land, geen rekening worde gehouden én met de thans zittende leden der Staten-Generaal èn met de bizondere banden die tusschen een Kamerlid en een bepaalde kieskring bestaan, zal het nieuwe reglement voor onze provincie wel dit gevolg hebben, dat de voorgeschreven kwaliteitszetel voor Overijssel feitelijk voor den heer Engels moet worden voorbehouden en de tweede zetel van ons gewest vrij komt, aangezien oud-minister Aalberse onwillekeurig zal worden uitverkoren om in een anderen kieskring een kwaliteitszetel te bezetten. „De Gelderlander" wijst op de volgende niet onbedenkelijke mogelijkheden. Men beschouwe ze wel, want zou zoo iets in ons gewest gebeuren, dan kan men gerust zeggen, dat het met onze Katholieke Kiezersorganisatie misloopt. Er: blijkt voldoende, dat een kieskring, die een vrije plaats krijgt toebedeeld, daarmee nog niet de absolute beschikking over een vrije plaats verkregen heeft. De candidaat over het geheele land wordt gehandhaafd in den kieskring, of de groep van kieskringen, waarin hij procentsgewijs de meeste stemmen heeft behaald. En in dien kieskring of die groep komt hij in aanmerking met alle stemmen, welke hij in alle andere kieskringen heeft verzameld. Nemen wij als voorbeeld Den Bosch, dat in 1925 ongeveer 50.000 stemmen in de kiesvereeniging heeft uitgebracht (dat een makkelijk cijfer is). Er zijn twee vrije plaatsen, waarover twee candidaten zijn gesteld uit den eigen kieskring. De een haalt 26.000 stemmen, de tweede 19000. Maar een derde candidaat, uit een anderen kieskring afkomstig, krijgt 5000 stemmen, dat is 10% van het aantal uitgebrachte stemmen. Er zijn elders in het land 16.000 stemmen uitgebracht; de derde candidaat, die in Den Bosch slechts 5000 stemmen op zich vereenigde, behoeft in de andere kieskringen 9% van het aantal uitgebrachte stemmen om boven de 19.000 van den tweeden Bosschen candidaat uit te gaan. Hij wordt dan in Den Bosch ingeschreven, schoon hij in dien kieskring slechts 5000 stemmen behaalde en zijn concurrent 19.000. Het zal weliswaar niet dikwijls voorkomen, dat een candidaat in èèn kieskring 10% en in de andeer kieskringen door elkander 9% van het aantal stemmen behaalt, maar wij hebben het«yerschil ook groot genomen tusschen hem en den concurrent, 5 en 19 duizend stemmen; neemt men het verschil kleiner, bijv. 1000 stemmen, dan is er slechts weinig hulp uit de overige kringen noodig om den vrijen candidaat die in den eigen kieskring 1000 stemmen minder kreeg dan een ander, toch verkozen te krijgen. Wij bespreken nu de mérites van het stelsel niet meer, ook niet de gelijkwaardigheid van iedere stem in eiken kieskring, terwijl in den eenen kieskring er op iedere twee kiezers een lid der kiesvereeniging voorkomt en in andere kieskringen een op de dertig; wij trachten slechts duidelijk te maken, dat er geen absoluut vrije plaatsen bestaan voor den kieskring of de groep van saamgevoegde kieskringen, aangezien zulk een vrije plaats ook openstaat voor de candidaten, die stemmen verzamelen over het geheele land. Het roode „Volk" schaart zich bij de ontevredenen. Wonderlijk genoeg, juist de ultra-democratisch elementen onder ons zoo ingenomen zijn met wat vastgesteld werd. O.i. deed Het Volk beter, voor de vele roode kiezers wat democratischer wijze van candidaatsielling te bepleiten in eigen partij! Ten slotte, afwisseling na zooveel ernst, een stukje niet onvermakelijk Kiesreglement-varia uit ,De Morgen". Quaeritur solt met JDe Tijd": Ik lees „De Tijd" en ik verheug me alweer over de knapheid, het doorzicht en niet te vergeten den invloed van mijn lijforgaan. Meneer, daar sta je eenvoudig perplex van! Voor je nog iets van de zonsverduistering had gezien, wist „de Tijd" al te vertellen, hoe en wanneer het gebeuren zou En nu weer met die reorganisatie van die Staats- ~ partij. Met instemming las ik in „de Tijd", dat die reorganisatie eigenlijk aan haar te danken is. Men kan ook al te bescheiden zijn; en daarom is het goed, dat „de Tijd" daaraan even herinnert. Zes jaar geleden al is het begonnen: „de Tijd" schreef toen een geestig artikel en dat was zulk een gebeurtenis in onze pers-wereld, dat de andere bladen paf stonden. En het mooiste is — zegt „de Tijd" — dat we vroeger overal tegen zijn geweest: tégen de N. K. P., tegen St. Michaël, tégen de Volkspartij, maar de reorganisatie der partij is ons werk, werk van „de Tijd"-redactie, meneer, van het leidinggevende hoofdorgaan, meneer. En nou hebben we nog een idee, zegt „de Tijd". Nou moet er een partij-bureau komen. Asjeblieft, de ideëen rollen zoo maar uit den redactie-mouw. 't Is kolossaal. En je zult 't zien gebeuren. Het Partij-bureau komt er, dank zij in hoofdzaak —• neen uitsluitend, aan mijn lijfblad. Zoo is „de Tijd" nou altijd vol goede, practische denkbeelden, meneer. Wat blieft u? De „Nieuwe Eeuw"? Nee, meneer, beslist niet, geen denken aan. AI die denkbeelden van „de Tijd" waren gloednieuw, oorspronkelijk, origineel, resultaat van diepdenken, meneer. Neen, de „Nieuwe Eeuw" staat er buiten, Die is pas begonnen, toen „de Tijd" al haar denkbeelden had gelancheerd. „De Tijd" heeft pionierswerk verricht, meneer, en de „Nieuwe Eeuw" is gevolgd. En als 't juist andersom is, dan heb ik toch lekker gelijk, want „de Tijd" is al zoowat tachtig jaar oud en de „Nieuwe Eeuw" pai tien, en den ouderdom moet men eeren. En daarom begrijp ik nog niet, dat ze in Utrecht geen telegram van hulde en dank aan „de Tijd" hebben gezonden voor het inzicht, meneer, voor het initiatief, meneer, voor den pioniersarbeid .meneer. En diar heeft „de Maasbode" niet van terug! ---