Witte steenkool in Limburg. Prof. Dr. Gelissen over de mogelijkheid van een spaarbekken-krachtwerk in Zuid-Limburg. i. Men zal zich de zeer belangrijke rede herinneren, die prof. Dr. Gelissen in het vorig najaar te Roermond heeft gehouden ter gelegenheid van het bezoek der Nederlandsche pers aan de Limburgsche nijverheid en welke daarvan naar aller gevoelen het hoofdmoment uitmaakte. Het waren vooral twee groote gedachten, die prof. Gelissen naar voren bracht: de wenschelijkheid van een technologisch-economisch instituut ter voorlichting der industrie en de mogelijkheid van een groot waterkrachtwerk in Zuid Limburg, dat de Limburgsche industrie van energie zou kunnen voorzien. Gelijk men weet is het inmiddels met het genoemde instituut vrijwel in kannen en kruiken gekomen. Het tweede denkbeeld, de mogelijkheid van een spaarbekken-krachtwerk in Zuid-Limburg heeft deze eminente Limburgsche geleerde en practicus thans nader uitgewerkt in een zeer belangwekkend artikel in het orgaan der Stroomverkoopmij. in Limburg. Dit artikel zullen wij in ons blad in tijn geheel opnemen. Het luidt als volgt: Technische en economische overwegingen, en berekeningen hebfben voor vele industrieën tot grootere concentratie geleid, een concentratie, die het mogelijk maakt invloed uit te oefenen niet alleen op den zelfkostenden prijs van het gefabriceerde artikel, mara eveneens op de prijsvorming. Van groot belaag is het, dat men igaat inzien, dat de prijs van bepaalde artikelen niet meer door een vraag en aanbod alléén beheerscht wordt, maar dat het noodzakelijk is, ten einde bij te dragen tot vermindering van economische evenwichtsverstoringen, evenwichtsverstoringen tussdhen productie-tempo en verbruik-tempo, dat mede regelend inzake prijsbepaling door de belanghebbende categorieën wordt opgetreden. Zoowel in het buitenland ais in Nederland, zien we diezelfde, in andere industrieën geconstateerde concentratie, zich ook in de electriciteit produceerende industrie voltrekken. In ons land uit zich deze concentratie vooral hierin, dat het aantal leverende centralen voortdurend afneemt, terwijl de overblijvende of nieuw gestichte centralen steeds grooter worden ,ten einde met hun kleiner aantal een nog steeds groeiende behoefte te dekken. Zoo bestonden in 1919 in Nederland 104 electrische centralen met een omzet van 354 millioen. k\Vih, terwijl in 1929 in een behoefte van 1414 millioen kWh door 49 centralen voorzien werd. Een andere vorm van concentratie, ten onzent nog hoegenaamd niet verwezenlijkt heeft zich echter in verschillende andere landen, of in gedeelten van landen (Zweden, Noorwegen, Zwitserland, Duitschland, Frankrijk, België) voltrokken. In deze landen zijn verschillende stroomleverende centralen onderling door hoogspanningslijnen gekoppeld en bestrijken gezamenlijk een zeer groot voorzieningsgebied. HET NUT VAN CONCENTRATIE. De productiekosten der kWh bestaan uit twee gedeelten, de kapitaallasten, die een functie zijn van het in de centrale opgestelde vermogen, en de exploitatiekosten, die als een functie van de hoeveelheid geproduceerde electriciteit besohouwd kunnen worden. Het is nu zonder meer duidelijk, dat de kapitaallasten minder op de geproduceerde kWh drukken naarmate de belasting der centrale het daarin opgestelde vermogen nadert, en dit wel over een zoo groot mogelijke periode. Een centrale, die dag en nacht gedurende een heel jaar vol belast is d.w.z. een zoo groot mogelijken bedrijfstijd heeft, werkt dus, wat betreft de verdeeiiog der kapitaallasten over de geproduceerde kWh, het voordeeligst. Hier moge direct aan toegevoegd worden, dat bij continubelasting ook de exploitatiekosten, zooals brandstofverbruik, onderhoud en loonen per opgewekte kWh lager zijn. Verder werkt een centrale voordeeliger naarmate het opgestelde reservevermogen kleiner is, daar toch de kapitaaldienst kleiner is naarmate het reservevermogen kleiner is. De veiligheid en zekerheid der electriciteitslevering mag echter niet in gevaar gebracht worden, zoodat een goed geoutilleerde centrale het niet zonder de beschikking over behoorlijke reserve kan stellen. Bijna geen enkele centrale zal gedurende 8760 uren per jaar op haar volle capaciteit kunnen produceeren, integendeel, zoowel het dagelijksche als het jaarlijksche belastingbeeld vertoont den vorm van een grillige curve, die wat betreft het verloop der dagelijksche belasting haar top, de zoogenaamde spitsbelasting, op korte winterdagen omstreeks 5 uur in den middag heeft als alle lichtinstallaties, en tevens nog vele fabrieken in bedrijf zijn. De.jaarspits ligt meestal in de maand November of December, naar gelang den aard van het voorzieningsgebied. Verschillen nu de dagbelastingspitsen van tijee centralen, m.a.w. vallen de spitsen der centralen op verschillende uren dan is het mogelijk door deze beide centralen te koppelen en ze gezamenlijk het gebied te doen voorzien, waarvan vóór de koppeling elk een gedeelte bestreek, het in deze centralen op te stellen vermogen gelijkmatiger te belasten dan vóór de koppeling. Het in elk der centralen opgestelde vermogen kan dan kleiner zijn, terwijl tevens het totale reservevermogen lager kan zijn, omdat de eene centrale een deel der reserve vormt voor de andere. Een en ander brengt verlaging, zoowel van vaste, als van variabele kosten met zich mede, zoodat onder bovengenoemde omstandigheden koppelen van oeconomisch voordeel is. Onze Nederlandsche centralen werken vrijwel onder dezelfde omstandigheden, zoodat aan koppeling ,enkel om eikaars spitsen te dekken, nog geen dringende behoefte bestaat; het is echter wel mogelijk hierdoor het reserve vermogen, in elk der centralen opgesteld ,te verlagen. Koppelen veronderstelt echter koppellijnen, die eveneens een belangrijken kapitaaldienst eischen, en transport- en transformatorverliezen met zich mede brengen. Men vergete echter niet, dat bestaande of reeds geprojecteerde voorzieningslijnen, die ook zonder koppeling tot stand gekomen zijn of nog komen zullen, door kortere of langere verbindingshoogspanningslijnen tot hier aan de in uitvoering zijnde 150.000 Volt een geheel gemaakt kunnen worden. Ik denk lijn Lutterade—'Roermond en de geprojecteerde 150.000 Volt lijn Geertruidenberg—Eindhoven. Door een eventueelen bouw van het circa 50 K.M. lange stuk Roermond—Eindhoven zou dan het Limburgsche electriciteitsbedrijf met het Brabantsche gekoppeld kunnen worden. In rendabiliteitsberekeningen waarin de, door een geringer in de centralen opgesteld reservevermogen veroorzaakte lagere kapitaaldienst gesteld wordt tegenover de lasten der koppellijnen mogen dan ook slechts die kosten in rekening gebracht worden, die de expresselijk voor 't koppelen gebouwde nieuwe gedeelten, of de uitdrukkelijk voor het koppelen in bestaande lijnen aan te brengen technische verbeteringen of veranderingen, met zich mede brengen. EEN SPAARBEKKEN IN LIMBURG. Waar nu het belastingbeeld onzer Nederlandsche centralen nagenoeg eenzelfde verloop vertoont komen z^ niet in aanmerking om elkanders spitsen te dekkeü, en moeten de centralen voor wat betreft het "léveren in de spitsuren zorgen, dat het in de centrale opgestelde vermogen hierop berekend is, of hetzij afzonderlijk of groepsgewijze hierin op andere wij-ze voorziening treffen. Waar .gezien het voorbeeld van andere landen, de grootere centralen met alkaar in de toekomst met de zorg voor de electrioiteitsdistributie belast zullen zijn, kan het zijn nut en beteekenis hebben, op een mogelijkheid tot spitsdekking en opstellen van gezamenlijke reserve (die direct in bedrijf gesteld kan worden) voor de provincies Noord-Brabant, Gelderland en Limburg de aandacht te vestigen, en wel op de mogelijkheid om in ZuidLimburg een spaarbekken-krachtwerk te bouwen, van voldoend groote capaciteit om het spitsvermogen der drie genoemde provine-ies te dekken en welke energie-accumulator tevens een behoorlijke, oogenblikkelijk in bedrijf zijnde, reserve zou vertegenwoordigen. Spitsdekking kan geschieden: 1. Door het vermogen der centrale op de spitsbelasting te berekenen. 2. Door energie, geaccumuleerd in uren van geringe belasting, hiervoor te benutten. 3. Door het oprichten van zelfstandige spitscentralen (Diesel- of gascentrale). Spitsdekking (onder spits verstaan we dus de plotseling in ochtend- of avonduren optredende belasting) kan, indien de geheele centrale hierop niet berekend is, daar electriciteit niet op voorraad gemaakt kan worden, slechts op andere wijze dan uit opgehoopte electrische energie geafname, de opgewekte electrische energie in een anderen energievorm vast te leggen, om dezen ten tijde der spitsbelasting weer in electrische energie om te zetten. Hierdoor krijgt ketelhuis of ketelhuis en electrische gedeelte der centrale dan tevens de zoo gewenschte hoogere en regelmatige belasting. VASTLEGGING! VAN ENERGIE. Van de praktische mogelijkheden om energie ten behoeve der electriciteitslevering tijdelijk vast te leggen noem ik 1. De chemische mogelijkheid ;men legt electrische energie tijdelijk vast in bijv. loodaccumulatoren. 2. Men kan den ketelstroom in een zoogenaamde Ruth's stroomverzamelaar vastleggen. 3. Men kan de energieverzamelaar van Marguerre toepassen (combinatie van stoomaccumulatie en verhoogen van den druk van dezen stoom). 4. Men kan electrische energie in hydraulische energie door middel van omhoog gepompt water vastleggen. Wat de spitsdekking, op andere wijze dan door de bestaande centrale zelf opgewekte en tijdelijk in anderen vorm vastgelegde energie betreft, dan dit geschieden door naast een centrale, die de grondbelasting dekt, en dus een zeer hoogen bedrijfstijd heeft een Dieselcentrale voor de spitsbelasting in het leven te roepen. Beschikt het electriciteit producee^end bedrijf tevens over cokesovens en de daarBij vrijkomende gashoeveelheden dan zou overwogen kunnen worden om in de spitsbelasting doër middel van • door gasmotoren aangedreven generatoren, te voorzien. Van de bovengenoemde vier methoden voor energie accumulatie (Speicheru'ng gèjeft de eerste het grootste rendement, terwjjl.de laatste (de hydraulische) het meest geschikt is om grootere vermogens vast te leggen. Zonder aan de groote waardejn beteekenis der aricfkre methoden te kort te doen. wil ik op een in Limburg bestaande mogelijkheid van hydraulische energie accumulatie wijzen, dit niet alleen omdat de hier tijdelijk in den vorm van omhooggepompt water vastgelegde energie voldoende is om de dagspits van Noord-Brabant, Gelderland en Limburg te dekken, en ook niet omdat juist in de laatste jaren o.a. in Duitschland en Italië verschillende van dergelijke werken gebouwd zijn, of in Tsjecho-Slowakije meerdere hydraulische energie-accumulatoren geprojecteerd zijn, maar ook, omdat een gemeenschappelijke bestudeering der rendabiliteit van een dergelijk in Zuid-Limburg op te richten „Pumpspeicherwerk" indien deze studie positief uitvalt, d.w.z. voor oprichting pleit, dit het parallel loopen van het Brabantsche, Geldersche en Limburgsche bedrijf met zich mede zou brengen, en ons weer een schrede dichterbij het Nederlandsche hoogspanningsluchtnet zou brengen. DE WERKING. Een dergelijk spaarbekken-krachtwerk, werkt nu als volgt. Uit een laagliggend meer wordt in uren, waarin door de aangeslotenen niet voldoeivde stroom van het electriciteit leverend bedrijf betrokken wordt, met deze electrische overschot energie water omhoog gepompt, terijijl in uren van groot verbruik dit omhooggepompte water weer omlaag kan stroomen om dan, via waterturbine en generator, zijn arbeidsvermogen van plaats met een rendement van 60 pet. in electrische 'energie om te zetten. In het algemeen zal dus een dergelijke nstalatie in de middaguren (bijv. van 12—1) ei' gedurende de nachtelijke uren energie vastleggen, door in die uren water op te pompen, terwijl in de spitsuren energie geleverd wordt en het water dus weer omlaag stroomt. Waterturbine, generator en pomp zijn met elkaar op een as gekoppeld, terwijl gedurende den pomptijd de generator als motor werkt. De rendabiliteit wordt in hoofdzaak bepaald door: 1. het prijsverschil tusschen de aar. het Pumpspeicherwerk geleverde en de hierdoor afgeleverde elestrische energie; 2. de kapitaallasten (bepaald door aanlegkosten en levensduur); 3. den rendementsfactor der algeheele installatie. In Duitschland zijn Pu-mpspeicherwerke opgericht o.a. te: , BG Ü 'St QJ> l- G ^ O o> 13 E i Installatie "w É: Ol > % £ « e n."C O Herdecke 155.5 85.000 140.000 325 200 Niederwartha 132 86.000 74.000 260 160 Bringhausen 296 95.000 108.000 245 150 Schluchsee 185 86.000 96.000 184 114 Bleilichsperre 49 41.000 40.000 114 70 Schwarzenbach 340 19.000 41.800 60 37 Hemfurth II 41 13.700 15.750 41 25,5 Leitzachwerk 120 16.000 28.000 40 25 Reutlingen 120 1.850 1.330 5,5 3,3 Fridingen 164 1.580 1.500 4.7 2.8 Merkenbach 138 1.300 1.500 4 2,5 Mittweida 118 900 1.500 2,7 1,7 Zweribach 460 860 1.590 2,6 1,6 Neckartenzl. 118 660 400 2 1,2 Ueberlingen 90 475 533 1,4 0,9 Tuebingen 114 220 195 0,7 0,4 Tezamen 447.575 548.548 1292,6 795,9 (Wordt vervolgd.) --- BUITENLAND OVERZICHT. Het Duitsch-Oostenrijksch douaneverdrag van de baan. Zooals we reeds meldden, hebben er de laatste dagen te Genève drukke besprekingen plaats gehad tusschen Curtius en Schober over 't DuitschOostenrijksch plan voor een douane-verdrag. Dat het plan opgegeven moest worden, stond eigenlijk al langer vast, de vraag was maar in welke vorm men het zou doen. De verwachte verklaring is dan eindelijk gevolgd in de gisteren gelouden zitting van de Europeesche studiecommissie. Zoowel Schober als Curtius hebben verklaard, van de voorgenomen tol-unié af te willen zien. Merkwaardig is het schoone gebaar, waarmee Schober van het plan afstand deed. Van het verdrag van 1922, dat Oostenrijksch economische onafhankelijkheid moet waarborgen en dat voor Oostenrijk in deze kwestie het struikelblok werd, heeft hij met geen woord gerept. Het besluit om af te zien van de tol-unie verklaarde Schober uit 't feit, dat gedurende de laatste maanden is gebleken, dat niettegenstaande de goede bedoelingen, de verwezenlijking van deze unie de Europeesche samenwerking in gevaar zou kunnen brengen, terwijl die samenwerking voor Oostenrijk van het grootste belang is. Curtius legde er den nadruk op, dat de tol-unie niet uitsluitend bedoeld was voor de beide betrokkenen, doch dat de idee was geweest, zooveel mogelijk alle Europeesche staten erbij te doen aansluiten. Sedertdien, verklaarde Curtius, hebben zich gebeurtenissen voorgedaan, waardoor de oorspronkelijke toestand geheel veranderd is. Wij staan hier thans in de Europeesche Studie-commissie voor plannen van een algemeen karakter; wij willgp aan de verwezenlijking van deze plannen actief met alle krachten meeweiken. In afwachting van de vruchtbare resultaten van den arbeid der commissie heeft de Duitsche regeering, in overéenstemming'met de Oostenrijksche, niet de bedoeling, het oorspronkelijk voorgenomen plan verder door te zetten. Na de verklaringen van Schober en Curtius gaven Flandin (Frankrijk), Grandi (Italië) en de gedelegeerde van Tsjecho-Slowakije hun groote voldoening over deze verklaringen te kennen. Zij hoopten dat zij zullen bijdragen tot het herstel van het vertrouwen in Europa. Zoo is dus na maanden weer een tevreden stemming overheerschend. Duitschland en Oostenrijk zijn blij om de meest eervolle wijze waarop ze zich temg hebben kunnen trekken. En de andere landen zijn verheugd, dat ze zich niet veel meer van die tol-unie en de gevreesde „anschluss", die naar hun meening daardoor dreigde, hoeven aan te trekken. --- Advertentie imacni! onovertroffen naait, borduurt, stopt VLEESCHSTR. 68 - VENLO --- DE VOLKENBOND De kwestie der DuitschOostenrijksche Tolunie. VOOR GOED OF TIJDELIJK VAN DE BAAN? Verklaringen In de Europeesche Studiecommissie. Volgens een bericht van het Zwitsersche TelAgentschap uit Genève, heette het, dat er in de quaestie der Duitscih—Oostenrijksche tolunle In dien zin volledige overeenstemming zou zijn bereikt, dat in de zitting der Europeesche Studiecommissie de Oostenrijksche en Duitsche gedelegeerde in haar beginsel gelijkluidende verklaringen zouden afleggen, volgens welke het Tolunie-plan ton behoeve van een a.s. oplossing van het Tolunie-probleem in algemeenen Europeeschen zin, terzijde zou worden gelegd. Er werd aan toegevoegd, dat het Dultsch—Oostenrijksch Tolumeplan daarmede feitelijk had afgedaan. Blijkens een later telegram van het Zwitsersche Tel. Ag. uit Genève eohter, stuiten de pogingen om tot overeenstemming te komen nog op bepaalde moeilijkheden, daar eenige punten van het Fransche voorstel de Oostenrijksche delegatie niet aannemelijk voorkomen. Den geheelen Woensdagmiddag werden de onderhandelingen tussdhen de Oostenrijkers, de Duitschers en Franschen voortgezet en tenslotte werd er een redactie-oommdssie ingesteld. Woensdag werd verzekerd, zoo luidt het telegram verder, dat de principieele overeenstemming geen gevaar loopt, maar dat de quaestie of de intrekking van het Tolunie-plan voor altijd of voor een bepaalden tijd dient te geschieden, nog aanleiding tot besprekingen gaf. De Oostenrijksche vice-kanselier Schober en dr. Curtius zouden in de zitting der Europeesohe Studie-commissie een verklaring afleggen. Het advies v>an het Haagsche Hof van Intern. Justitie zal. naar ir'eeds werd medegedeeld, Vrijdagavond in eeni-ge honderden exemplaren naar Genève worden gezonden, en Zaterdag in de dan te houden openbare zitting van het Hof worden voorgelezen. Het W.B. meldt uit Genève, dat de Volkenbondsraad Maandagmiddag zal bijeenkomen met als eenig punt op de agenda de behandeling van het advies van het Haagsche Hof. Onderhandelingen mislukt? Geheel in tegenstelling met bovenstaande berichten meldt Reuter uit Genève, dat de besprekingen, welke ten doel hadden, de meendngsverschillen over de voorgestelde Duitscih—Oostenrijksche Tollinie uit den weg te ruimen em het pad te effenen voor f-inancieelen steun van Frankrijk aan Oostenrijk, mlsilirkt zijn. --- DUITSCHLAND Duitschland's financieele positie. EEN REDE VAN DIETRICH OVER DE SANEERING. In een vergadering der Duitsche Staatspartij te Berlijn heeft de Rijksminister van financiën, dr. Dietrich, naar het W.B. meldt, een rede gehouden. De Londensohe conferentie heeft erkend, dat de begrooting in orde is, en dat de geweldige moeilijkheden, met name de groote bankcrisis, door het terugtrekken van milliarden aan credieten op korten termijn is veroorzaakt. Voor zes maanden is het gevaar afgewend, de ineenstorting van het Duitsche bankwezen is verhinderd. Het verwijt, dat men de grooten heeft geholpen en' de kleinen in den steek heeft gelaten, is erger dan onzinnig. Kapitaal en reserven der Danat of Dresdener Bank garandeeren wij niet, maar het Rijk is uitsluitend opgekomen voor de honderdduizenden cliënten der banken om ze voor den ondergang te bewaren. Degenen, die een tegoed bij de banken hadden, zouden het ten deele hebben verloren, zij die iets schuldig waren, hadden het terstond moeten betalen, waardoor zij thans geruineerd zouden zijn. De ineenstorting van eenige groote banken zou echter alle andere hebben meegesleept en ook de spaarbanken voor afoieribaren tijd machteloos hefbben gemaakt. De taak voor de toekomst. Voor de toekomst bestaat onze taak vooreerst in het oide brengen op Duitschland's buitenlan-dsöhe schulden, die in schulden op langen termijn moeten warden veranderd; ten tweede in het verstolken van kapitaal en geldbedrijf in het binnenland en ten derde in het in orde brengen van de financiën der landen en gemeenten. Inzake de buitenlandsche schulden zijn wil door het rapport—Laytom in zooverre een stuk verder gekomen, d||t daarin wordt erkend', dait men niet voortdurend groote betalingen van debiteur-landen kan eisdhen, wanneer men tegelijkertijd weigert, hun produoten af te nemen, met welke alleen zij kunnen betalen. Ook is erkend, dat deze quaestie onafscheidelijk is vertoornden met die van het herstel en. daarmee is de grondslag voor een nieuwe regeling gelegd. In de kapitaal- en geldpolitiek, die een deel is van de heele economische politiek, zal men de deflatie niet kunstmatig mogen bevorderen. Ben verdere versterking der koopkracht van het goud zou er toe leiden, dat het bestaan van talloos velen werd vernietigd, daar zij hunne schulden niet meer zouden kunnen betalen. Met vreugde moet worden begroet, dat de Rijksbank het disconto heeft verlaagd en heeft verklaard, dat zij goeéerenwis'sels in ohbeperkten getale accepteert en een verdere verlaging van de geldcirculatie tegengaat. Dit is te noodzakelijker, daar veel geld, wat zeer dwaas is, wordt gehamsterd, ofschoon wij niet leven in een tijd, waarin het dreigt te deprecieeren, maar in een tijd, waarin de koopkracht van het geld •te groot dreigt te worden. In de eerste plaats komt het er op aan. het beschikbare kapitaal naar de zelfstandige ondernemers, van klein tot groot, te leiden, opdat deze, die de eigenlijke dragers van het economische stelsel zijn, staande kunnen blijven. Na de werkeloosheid en het in orde brengen van de financiën der landen en gemeenten te hefbben aangeroerd, besloot spr. zijn rede met het uitspreken der overtuiging, dat nog eenmaal een goede tijd voor den onafhankelijke!! en zelfstandigen ondernemer zou aanbreken, maar zij moeten daartoe den Staat steunen en inzien, dat aanvallen op den Staat krachtsverspilling be teekenen. --- UITVALLEN KOEL? *** Het leven eischt de gewone gang van zaken. We hebben ons dus aan de droefheid der laatste dagen ontrukt, ofschoon het hart in stilte nog treurt. Maar daarover nu niet meer. Doch waar het hart vol van is, loopt de mond van over. Nog eens willen wij iets intiems vertellen omtrent Mgr. Dr. Nolens z.g. Toen hij zijn wensch te kennen had gegeven cm in Venlo begraven te worden, iets wat toch volkomen begrijpelijk, is wilde hij als altijd motiveeren, zonder daarbij echter natuurlijk zijn innerlijk gevoelen bloot te geven. En wat zei hij? „Och, dan hoeft Sjang niet zoo ver te gaan." Of het een begrafenisje gold van een eenvoudig burgertje: laten we dat maar eventjes in Venlo doen. En dan zoo'n koninklijke uitvaart/ Dat had hij eens moeten weten tijdens zijn levenl Maar hij had er geen erg in. Er zijn er geweest die hem ijdel noemden, doch hij was zoo kinderlijk-eenvoudig en óók kinderlijk-wijs. Daarom juist zoo wijs. Dan beziet men de grootste problemen beter, wijl men ze ook van Boven af beschouwt. Uit dat woord bleek ook de zorgvolle liefde voor zijn oudere broer, waar wij al meer op wezen. Deze liefde was wederkeerig, evenals met zijn veel jongere zuster Josephien, Soeur Xavier, Directrice der H. B. S. te Heerlen. Deze bezocht hij wel eens even als hij voor de Mijnraad toch te Heerlen was. Overdruk waren de bezoeken bij elkaar anders niet. Echte liefde eischt dat niet, evenmin als veel brieven. Dat is „koel" zeggen de menschen. Maar die dat zeggen zijn juist oppervlakkigen. Om eens typisch te laten zien, dat ze elkaar heusch niet overliepen, nog het volgende. Zooals bekend is, wilde Mgr. Nolens z .g. met zijn zeventigsten verjaardag geen feestviering. Hij ging dan de stad uit, maar bleef rustig thuis. Moederziel alleen. Dat vond zijn intieme vriend mr. Aalberse toch wat erg zielig en hij belde zijn broer Sjang op. „Mijnheer Nolens, u zult mij wel niet kennen, ik ben mr. Aalberse en wou u eens spreken over de verjaardag van uw broer, die zoo alleen is — U. niet kennen? En Wiel heeft zooveel over u gesproken. Wat die verjaardag betreft: u wou zeker graag, dat ik nu naar Den Haag kwam. Maar we hebben elkaar pas twee maanden geleden een half uur gesproken: toen hebben we alles verteld. Wat zal ik nou naar den Haag gaan?" Dat is wmrlijk typisch Nolens. Geen overbodige drukte en frases. Maar of er daarom minder mede-leven en liefde was? Velen vonden hem een sphinx. Ze hebben hem nooit goed in de oogen gekeken. Ons Noord-Limburgsche volk, dat ook niet van poehah en praatjes houdt, maar een innerlijk-diep leven heeft en over een gezonde, nuchtere humor beschikt — Dr. Nolens n>as een waarachtige zoon van Venlo: als men het kartikter hiervan kent, begrijpt men Dr. Nolens ook beter — kende hem ten volle. Daarom leefde zij zoo met hem mee en hebben hem zoo lief gehad: 35 jaren lang! En zij zullen hem lief blijven hebben. ---