Rond de Helden-Panningsche kwestie. Een interview met den Geestelijken Adviseur der Limb. R. K. Werkgevers. Een u teenzetting van den hoofdbestuurder van den Steenfabrieksarbeidersbond. De „Limb. Koerier" gat Zaterdag 6 November een interview, dat ook wij hadden kunnen hebben en dat we nu hier obiectiviteishalve «ter, volgen. p e kwestie Heldcn-Pannirgen houdt de gemoe, ren nog steeds bezig en niet het minst de verdering van 17 October aldaar. In de verkJaring, welke kapelaan Gerards , bovenbedoelde vergadering deed aangaande ijn auteursschap van de Morgen-artikelen, had y gesproken van vredespogingen, onderno:ren o0 r Pater Dr. Cassianus Hentzen O. F. M„ eestelijk Adviseur der Limburgsche R. K. erkgevers met de Heeren Fr. Russel en Mr. lanssen. Bij gelegenheid van die vredespoi'iigen zou dan door den kapelaan de bekenteis zijn afgelegd de schrijver althans van het rs te Morgen-artikel ('t gaat hier v.n.l. over a eerste der beide artikelen) te zijn geweest. r u leek het ons dienstig toen we een dezer daen in gesprek waren met P. Cassianus, en de ua estie-Helden-Panningen was aangeroerd, Z. rw .over deze vredespogingen en de door Mr. . lan'ssen bedoelde bekentenis te ondervragen. : oewel zijn Eerw. niet gewoon is, zich over Jergeliike stappen, door hem meermalen in de Irovincie ondernomen, publiek uit te laten, eende hij in de huidige omstandigheden ons jt vraaggesprek niet te moeten weigeren. Het eer delicate van het geval had hem lang doen arzelen: ook was door omstandigheden de gedegenheid om zich te uiten niet eer aangeboden: *och nu zelfs de Eerw. Heer Mulder in zijn toezonden stuk (in de L. K.) dit zwijgen zeer ^verkeerd uitlegt, meende hij dankbaar deze gelegenheid te moeten aangrijpen voor een verdaring. Doctor, zoo vingen wü dan aan. het heeft ons wel eenigszins verwonderd, dat van de zijde van de R. K. Werkgeversvereniging niet eer in de z.g. kwestie Helden-Pannlneen 's opgetreden. We hadden daar niet veel mee te maken, was iet wederwoord. Noch de heer Engels, noch de ieer Janssen waren georganiseerd; zij waren ;een lid van de standsorganisatie onzer Limb. <. K. Werkgevers, noch van de vakorganisatie Ier R. -JC Limburgsche Klei-industrieelen. Acht U het niet uitgesloten, dat ais de Heeren wel georganiseerd waren geweest, deze rumor in casa zou hebben plaats gehad? Hoogstwaarschijnlijk wel. Wij hebben toch m 5nze klei-industrie van Noord-Limburg een collectief contract. Laat het zijn dat er daarbij van arbeiderszijde nog desiderata zijn, het is toch elk geval een collectief contract, waarbij de oonen zijn geregeld, de ziekteverzekering bestaat, werktijdregeling is vastgelegd, benevens kindertoeslag en betaling van sommige vrije dagen. Maar als Ik 't vragen mag. hoe komt het dan dat van de zlkle der Limb. R. K. Werkgeversvereeniglng die vredespogingen zijn ingesteld? Laat ik U zeggen, dat dit meer menn initiatief Is geweest. Men moet als Geestelijk Adviseur der Werkgevers zijn taak niet al te angstvallig begrenzen; ook voor hen die buiten de organisatie staan, draagt men een zekere verantwoordelijkheid, want als adviseur der werkgevers krijgt men althans lichter acces en een „poolshoogte-nemen" wordt dan minder spoedig als een te groote bemoeizucht aangezien. Toen nu in de bladen berichten verschenen over een a.s. protestvergadering en over beroering onder de arbeiders van Noord-Limburg, meende ik niet langer te mogen wachten. Dadelijk waren de heeren Fr. Russel en Mr. Janssen op mijn verzoek bereid mee te gaan en ik vind dat deze heeren. die daaraan eenige dagen van hun drukke werkzaamheden hebben opgeofferd, allen lof verdienen voor hun idealistisch meewerken aan «en socialen vrede. Mag ik U vragen hoe ongeveer het verI ood was uwer onderhandelingen. ^ tab daartegen geen bezwaar. We trokken er. het was 21 September Li., op uit, om de fabrikanten te Helden-Panningen te bezoeken. Ik kende hen niet en naar hetgeen ik in de bladen over hen gelezen had. twijfelde ik er zelfs aan, of we wel zouden ontvangen worden. We hadden dan ook ons bezoek maar niet aangekondigd. Onderweg achtte ik het beter, den Heer Kapelaan Gerards even aan te doen. om ons daar 'beter te oriënteeren in de bestaande kwesties en vooral om te onderzoeken of de bewuste artikelen In de Morgen waarheid bevatten, aldus •zouden wij „meer beslagen" bij de Patroons komen. Dat ik u even in de rede val. Was het bij die gelegenheid, dat de Heer Kapelaan de woorden sprak, waaruit Mr. Janssen afleidde, dat de kapelaan de schrijver was van 't bewuste artikel in De Morgen? Ja, De beide Heeren, die met mij waren, herinneren zich zeer juist dat de kapelaan zekle: «Ik^zal het maar zeggen; ik heb het geschreven". Daar de quaestie van het auteursschap van «jet artikel mij absoluut niet interesseerde en het pij mij er om ging op de eerste plaats, of de W'ioud juist was, heb ik de woorden van den » a Pelaan niet zoo scherp in me opgenomen. Ik kon ook niet denken, dat daarover naderhand het een en ander te doen zou zün. M aar d't "'pet ik met klem bevestigen — en nu druk ik ^ zoo voorzichtig mogelijk uit — dat de kapelaan op deze conferentie duidelijk liet büj*® n > dat hij bij de hand had gehad in deze publicatie. Doch uit het schrijven van de Redactie van De Morgen aan Mgr. den Bisschop bliikt toch, öat geen der beide artikelen „geschreven of ook maar toegezonden" ziin door den kapeiaaa Dat is zoo, maar zuik een verklaring kan ook Eegeven worden omtrent een auctor intellectua■S' Ik zie het dan ook zoo, dat de kapelaan met „ wat ' e S r °oten ijver aan de omzetting van en toestand, dien hij met blanke goede trouw trkeerd oordeelde, beeft willen medewerken, ïrüi, d ? ardoor een te persoonlijk aandeel heeft in n *!? de Dublica tii van het eerste artikel s-hünt .r 8en .- Uat aandeel en die goede trouw gSJMtó'JW.Sa'a £ T ,?,r b r * ■*>gehaald. I oen dan ook een der werkgevers°bij onze conteréntie meende dat de geestelijke ad v.seur der werklieden wel in de publicatie zou betrokken zijn, en bij sommige details van die meeniug liet b.ijken, antwoordde de kapelaan: ..«i moet mij niet hee emaal aueen de schuld geven . Ik geloot dan ook niet, dat de kapelaan met zijn ontkennirg heeft willen zeggen d^ hu niet de hand in deze publicatie heeffg^ .. r Ma , ar „ U zu ' t den toPl ) van dien brief van Mr. Janssen toch v°| niet goedkeuren? Die u-r-', ef ^ as ze , ke F Kras «esteld. Maar voor een billijke beoordeelt; zou tnen ook kennis mteten nemen van het schrijven waarop deze brief een antwoord - Overigens acht ik het met juist om n particul. brief publiek te maken — en nog wel in zulk ten vergadering' — zon, , voorafgevraagde toestemming. Evenmin geiOo ik. dat het volgens de usances is. dat een br.ef aan den Bisschop gericht, op dergelijke witze wordt gepubliceerd. Maar laten we niet te hard oordec en. De positie van den geestelijken adviseur der werk'ieden te Helden-Panningen was, bij al de opspraak, we.ke de situatie oaar verwekt had, wel zeer moeilijk, en wel in s t aat eenigszins nerveus te maken. De hoofdzaak, wcarover dit vraaggesprek zou loonen. is feitelijk nog niet aangeroerd. Mag ik U nu vragen, hoe het verdere verlooo was der vredespogingen? Met genoegen! Toen we daarop naar de fabrikan.en togen, waren geen van beiden thuis. Den volgenden morgen terugkomend, ontving ons de heer Engels, üaar bieek ons uit loonboeken en uit diverse antwoorden van den patroon, dat de beweringen van De Morgen minstens zeer aanvechtbaar waren. Daar de geestelijke adviseur der Werkiedenvereeniging echter wel overtuigd bleek van de waarheid van den inhoud dier artikelen en in elk geval betei den heer Fingels te woord kon staan, verzocht ik of wij den kapelaan mochten halen; daarmede had ik tegeliik de bedoeling net contact tusschen patroon en adviseur der werklieden te leggen, dat tot dan toe ontbroken had. En? Het gelukte den heer Fngeis vrij gemakkelijk ook den kapelaan van het ongemotiveerde van het geschrijf in De Morgen te overtuigen. Er was gesproken in het artikel er> in dgn kop ervan, van „hongerloonen", en we vonden de loonen, gezien de plaats, in overeenstemmm met die volgens ons Collectief Contract; we noteerden een en andw mot den Vandaan, jjtjj jjg notities nog. Uit .iet looiiooek oieek dat de loonen van September 1925 tot September 1926 geweest waren per week: voor stokers 20.10 gld.. voor ovenpersoneel 20 gld.. voor sorteerders 20 gld.. voor chauifeurs 20 pld. (één chauffeur had het eerste jaar 17 g,d.) V^n heel de klacht over ontslag in den winter b'eef zoo goed als niets over; hoewel seizoenbedrijven was er in den winter geen enkele gehuwde arbeider ontslagen. De beste klanten van he Atmbestuur, waarvan de beide fabrikanten lid zijn. zouden hun eigen arbeiders wezen. En wat bleek? Dat slechts een gewezen arbeider van den heer Engels. die vrijwillig was heengegaan, ondersteuning had gevraagd, en dat twee personen, die de fabrikant W. lanssen juist a.s \ oorzitter van het Armbestuur bij zich op de fabriek had genomen, om ze te laten werken voor den kost, door eigen schuld werkloos warei geworden: een en ander was in heel Helden bekend. Verder zouden de fabrikan'en aan vetschillende arbeiders slechts f — per week betalen. Doch zij op wie dit sloeg, waren ieeirstekers, die slechts tot den middag wi'den werken, om dan de andere helft van den dag op het land te arbeiden. Wat de organisatie betreft, uegeerce de patroon, dat hij deze zou tegenwerken Hij had op het tweede schrijven van Dr. Foels niet geantwoord, omdat hij meende dat zijl antwoord op het eerste schrijven voldoende was. Maar dat was het toch nieti Het eerste antwoord van den heer Engels sloeg oo de Standsorganisatie, en het tweede schrijven van Mgr. Poels sloeg oo de vakorganisatie. Juist! en dat heeft mgr. Dr. Poels ook zeer juist op die vergadering laten uitkomen. Doch men moet bedenken, dat een patroon, die zelf nooit georganiseerd geweest is. nie zoo precies de onderscheidingen van organisaties pleegt te kennen. Intusschen, heb ik hier slechts weer te geven het verloop onzer besprekingen. Kwam ook die 45 oct, dividend ter sprake? Natuurlijk, hoewel die alleen kon slaan op de fabriek van den heer lanssen, die er niet was, Toch werd aan den kapelaan opgemerkt, dat men voorzichtig moet zijn met he» oordeelen over dividenden. Wanneer n.1. het stamkapitaal k'ein is. zooals de heer Mr. Janssen dit oo dc tweede conferentie verklaarde, voor zijn gevai, zegt een hooge dividenduitkeering bij een feitelijk veel gtooter waarde van een bedrijt niet veel. Maar hoe was nu het verdere verlooo der onderhandelingen? Dat is spoedig verteld! De kapelaan was eerlijk genoeg om het ongerechte dei aantijgingen in De Morgen te erkennen, en nam daarom op zich voor een démenti in de pers te zorgen. Wederkeerig beloofde de patroon nadrukkelijk de volle vrijheid der organisatie te erkennen geen arbeider eenige moeilijkheid in den weg te leggen ter oorzake van he t georganiseerd zijn, en zelf zich aan te sluiten bij de Limburgsche R. K- Vereeniging van Werkrevers in de Klei-industrie en de consequent.es daarvan als de verplichtingen van het Col.ectief Contract het onderhandelen met de organisatie der arbeiders enz. te aanvaarden. Maar de andere werkgever was bü die conferentie toch niet tegenwoordig 0 Neen; en daar ik noodzakelijk moest vertrekken en ook de kapelaan tüd moest hebben voor zijn rectificatie, werd besloten na 8 dagen weer opnieuw bijeen te komen ten hiii^e van den heer Engels, en wel dezelfde heeren. benevens den fabrikant W. Janssen, die ohderwif door den heer Engeis over deze besorekin&er zou worden ingelicht. Het leek alzoo dat onze pogingen succes zouden hebben, tot groote vreugde niet het minst va-i den Geestelijken Adviseur der werklieden. die er o.m. onmiddellijk zor? voor zou dragen, dat de naam „nrotestvergadering" van dc meeting van 17 October zoü \ervallen. De verslaggever van De Volkskrant kan uit dezen gang van zaken ieeren wa-roin en hoe het woord „protestvergadering" is eeschrapt. En had die tweede conferentie plaats? Ja. en in denzelfden goeden geeit De fabrikant Janssen weerlegde op dezelfde wijze als de heer Engels de beschuldigingen van De Morgen; ik heb reeds iets van de weei.egging door den heer W. Janssen gegeven. Ook ontkende deze heer met klem, dat 45 oct. dividend van het (kleine) kapitaal zou uitgekeerd zijn. De bespreking verliep dan ook vlot. Van beide zijden werden dezelfde toezeggingen gedaan. De heer kapelaan deelde voorts mede dat het démenti reeds voor drie kwart door hem gereed gemaakt was. Men kwam overeen dat het loooen zou over de kwestie der .Jiorgerloonen", van het „armbestuur" en van de „tegenwerking der organisatie"; en dat het zou verschijnen in de Limburger Koerier, de N. Venlosche Courant en De Mcrgen. In opgewekte stemming, meenende een goed werk gedaan te hebben in het belang van den socialen vrede in ons gewest, gingen we uiteen. Doch hoe Is dit alles dan zot oneens kunnen mislukken? Ja. dat is ook voor mij het groote raadsel. Doch dit zijn feiten: Vrijdagsmofger.s 1 October, werd mij telefonisch de mislukking n.edegedeeld en wel in dezer voege. De Geestelijke Adviseur der Werklieden was Donderdags bi, de Patroons gekomen, en was hun komen vertellen, dat hij den eigen avond van onze tweede conferentie (Woensdag 29 September) vergadetd had met 't bestuur der R. K. Werkliedenvereniging ter plaatse. Dit bestuur wiide niet, dat het bewuste démenti door den kapelaan w erd gepubliceerd. De werkgevers moesten da; maar zelf doen. De kapelaan moest niet met één been voor de werkgevers en met het andere voor de arbeiders staan. En trouwens, zou voegde de kapelaan erbij: hij had het bewuste stuk niet geschreven. De werkgevers moesten nu verklaren, dat zü. zonder herroeping van he- stuk zooals overeengekomen was. de organisat e zouden erkennen, En daarmee was het uit' Hebt U geen verdere oogiugen meer gedaan? Ik moest dien eigen Vrijdagmiddag voor tien dagen naar het buitenland vertrekken. Den vier Heeren, zoo teleurgesteld door dez*r onverwachten afloop kon ik geen andeiet raad geven dan aan Mgr. den Bisschop de moeilijkheden van 't oogenblik Tiede te deelen. Mag ik nog een vraag stellen? Voor u persoonlijk zullen de gebeurtenissen van het geval Helden—Panningen wel teleurstellend geweest ziln? Heel deze geschiedenis is voor mij buitengewoon onaangenaam. Het is jammer, dat kap. Gerards. als hij per sé de quae.'tie van het auteurschap had willen ter sprake brengen, zich niet met een meer algemeene verklaring en /onder namen te noemen heeft tevieaen gesteld. Hii zou daardoor zich zelf en ook ons (ik bedoel daarmede ook de beide Heeien die met mii medegingen naar Helden) veel or aangenaamheid hebben bespaard. Ook kan he- niet anders, of. bij alle voorzichtigheid die op die vergadering werd in acht genomen, en bu'fen de bedoe'ing om. buitenstaanders den indru v konden krijgen van de juistheid dtr Morgen-at tikelen. Men behoeft er bijv. het Verslag in He Volkskrant maar op na te lezen. Ik laat de weerleggingen der beschuldigingen van De Morgen, welke ik weer?a f geheel voor rekening der betrokken panoons. en ik heb niets anders wil'en doen dan zoo ob ectief de feiten en de besprekingen reconst'neeren. Ik blijf hopen, dat men van de zijde van onze R. K. Werk'ieden een grondig onderzoek naar de waarheid van den inhoud der Morgen-artikelen zal instellen en ik ben overtuigd, dat als die beschuldigingen onwaar mochten blijken, men ook van de zijde der aanklagers amende honorable za! doen. De basis van vruchtbaar overleg tusschen patroon en arbeider moet de waarheid zijn, en dit overleg moet juist grootendee'® daarin bestaan dat men de juistheid van ingebrachte klachten zoekt vast te stellen en dari de middelen ter verbetering gezamenlijk bespreekt. Zoo is het in het geval Helden-Panningen: zoo is het ook met het Rapport van het R. K Werkliedenverbond waarnaar op de vergadering van 17 Oct. werd verwezen, doch waarvan de juistheid immers nog in den Raad van Overleg moet worden getoetst aan hetgeen van andet- zijde daartegen zal worden ingebracht. Verder heb ik U over onze vredespogingen niets meer mede te deelen. geloof ik En met warmte in zijn stem besloot de Geestelijke adviseur der Limb. R. K. Werkgevers: Mo™ O. L. Heer uit de onaangenaamheden en moeilLikheden van het oogenblik althans dit goede doen voorttreden. dat en van d* w erkgeversen van werknemerszijde de noodzaak van een constant overleg en contact steeds meer worde gevoeld, en dat zeker in onze provincie, waar dit heel wat gemakkelijker kan dan elders. Dit Interview lokte van werknemer szijde het o r s toegezonden volgende wedei woord uit. Waar het geschrijf rondom de kwestie „Helden-Panningen" niet tot rust scnijnt te kunne,ï komen, en vooral naar aanleiding van het interview van de Limb. Koerier met Dr. Cassianus Hentzen, meent ondergeteekende a.s Bestuurder van den Nederl, R. K. Steenfabrieksarbeidersbond, met Helden-Panningen in zi.n di strict terwille van de waarheid en niets andeu dan de waarheid, het volgende in het midden ie moeten brengen. Voorop sta. dat geen bedoeling veorzit om iemand onnoodig onaangenaam te willen zijn: ook niet om als verdediger voor het Dagblad ..De Morgen" of voor den Weleerw Heer Kapelaan Gerards op te willen treden. Beiden zj:i zelf voldoende in staat om zich zoo noodig oi wenschelijk te verdedigen. Tot goed begrip der kwestie en ter beoor deeling voor ieder die zich in deze tc.t oordeelen bevoegd acht. moet begonnen worden in het iaar 1919 toen op beide fabrieken te H.-P. door „St. Stephanus" voor de arbeiders een collectief contract was afgesloten. Wij zuilen de kwestie in haar geheel, zij 't kort en in punten verdeeld weergeven. Wie meer uitgebreid op de hoogte wil zijn, kan zich tot onde geteekende wenden. 1. De Werkgevers te Helden-Panningjn hielden in 1919 geen woord inzake naleving van gecontracteerde arbeldsvoo.--vaarden. Directeur Janssen betaalde de drie verlofda gen tijdens de kermis te H.-P. niet j : t. Deze waren vastgelegd in het C.C. met de R K. Vereeniging van Werkgevers in de fc;ei-Ii:dustris in Limburg, waar het C.C. te H.-P. >ij aansloot De Heer L. Engeis was met ons overeengekomen en het contract in details .c.-regeld. Hb zou dit geteekend naar ons Bond.>!;antoor in Utrecht opzenden. Een tijd later blees, dat de Heer Engels zijn woord niet had g:liouden, dus geen geteekend contract naar het Kantoor van „St. Stephanus" had gezonden. Door ons naar de oorzaak gevraagd, dee'de de Heer Engels mee. dat hem achti'a: was gebleken. dat het contract hem te duur werd en daarom kwam hij op zijn woord terug. We' wilde hij de gehuwde arbeiders bij ziekte e -nige vergoeding geven, maar van de andere bepalingen wilde hij niets weten. Daarmee verviel dus de eigenlijke zieKteverzekering; de vergoeding op feest-, verlof- en fa'tiii.'.'dagen en tevens de geheele loonbasis. die coor ons gezamenlijk in de loonregeling van liet contract was vastgelegd. Het moge naief k'iuken. maar feit is, dat door de vertegenwoordigers der organisatie uitermate vriendelijk' én voorkomend tegen de werkgevers werd opgetreden en ondanks dat niet nakomen, wat ln vci!ed!g overleg oveteengekomen was. De bewijzen van deze bewering onder punt 1, liggen uit afschriften van conti acren rn brieven bü ondergeteekende ter Inzage. 2. De Werkgevers te Helden-P?nnin«en negeerden de organisatie ln begta campagne 1920 geheel en al. Od fatsoenfllk «resfefde brieven kwam geen antwoord en bil nirsonnliik btzoek gaven de H. H. niet thnl-: of geen 'lid. Bewijs: Op 18 Maart 1920 eene loonlijst volgens den wensch der arbelde ;s en ongeveer passend aan tijd. plaats en Wirnzaa.n'itjct;. opgesteld en deze op 30 Maart met begc-'efderd schrijven om een bespreking over die 'ooit'Ust aan de H. H. Werkgevers ingezond;n. Geen antwoord ingekomen. Op 2 Juni, na mondelinge nogin»en cm met de Heeren in contact te komen (wat iedere keer mislukte) gerappelleerd Geen antwoord ingekomen. Op Vrijdag 11 Juni 1920 besloten de arbeiders bij gesloten briefjes, met op 1 na a.sren een? stemmen, om oo 25 Juni het werk n?er te leggen ais voordien geen overeenstemming bereikt was. Alleen aan de N. V. Steenfabriek te H. P. werd op 15 Juni een ultimatu.n ge^iiden, wa' zoodanig gesteld was, dat nog gemakKt-'ijk overeenstemming vóór den fata! n datum !'»üi, was te bereiken. Geen antwoord ingekomen. Wel een brief van de arbeideis 10 luni. waarvan inzage ten mijnent en oo* a f schr''teri van b.g. brieven. In den brief sÜK'.!>en de arbeiders dat Directeur Janssen gez:gd had, ia* hij niet. met wie ook van den Bond zou onderhandelen. Ook heeft hij persoonlijk ain de a- eit'ers afgevraagd wat zij wilden; ..Bij den Bond blijven? Dan geen werk meer". Met de wooiden: „Wij zullen 't langer uithouden dan jullie"; had Directeur Janssen de arbedets atee-tiauwd^ 3. De Werkgevers, maat ook d? atbeiders zi jn schuld aan de mislukking der actie of staking. die toen gevolgd is. 'lusschen 15 en 25 Juni stelde Dire- teur Janssen een daad die ik hier niet wil kwalificeeren. Hij beloofde aan stokers. ovenwerke.«i sorteerders en steenladers het gevraagde loer,, mits z3 ontrouw werden aan hun bond en aan het werk bleven. Die menschen hadden in de vergr-v'ering het hardst om scherpe actie tot loonsverhooging geroepen en zij hadden meegestemd om te staken, als de werkgever niet met hun bond tot veeenstemming kwam. Die arbeiders verkochten echter hun princiep en hun stem en daardoor hun kameraden, die trouw bleven. Zij werkten op 25 Juni door. Als verzachtende omstandigheid kan alleen geiden, dat Directeur Janssen de merschen met boycot en geweldige rancune dreigde. indi;a ze staakten. Maar dat alles was vóór de stemming onder het oog gezien en daaiom hadden zij ondanks die bedreiging trouw moeten blijven. Op 25 Juni werkten 14 menschen, die op slag het minst gemist konden worden olus een of twee nieuw aangenomen arbeiders Coor, en 22 getrouwen stonden op straat. De staking heeft maar een dag geduurd. Het eerste Kamerlid Haffmans yan Helden werd door ons ter hulp geroepen en deze kreeg gedaan, dat wij nog denze'.fden dag eene bespreking kregen met den Raad van Commissarissen der N.V. W>' kwamen overeen dat alle arbeiders den volgenden dre weer zouden beginnen; dat noodzakelijke verbitteringen in de arbeidsvoorwaarden zouden worden ingevoerd en dat de volgende campagne weer een Coll. Cortract zou worden afgesloten .wijl de loopende campagne daarvoor reeds tamelijk ver was gevorderd. Wat is van die belofte terecht gekomen? Dat mee blijken uit hetgeen volgt. 4. De Werkgevers hebben niet alleen de orgitn salie genegeerd maar ze hebben die oo een onedele wijze onmogelijk gemaakt of verdelgd. Hiervoor enkele citaten uit brieven van onze afdeelings-bestuurders uit Helden, die ter inzage liegen. Helden, 21 Januari 1921. Zooals ik U heb geschreven, hebben wij allen die bij den Bond zijn. gedaan gekregen, en de anderen kunnen nog allen, zoo ik gehoord heb, werken. Nu heb ik niets dan mijn plicht gedaan en zit ik zonder werk, en zoo ik gehoord heb, zal ik ook geen werk meer krijgen. Nu heb ik negen iaar bij Janssen gewetkt en altijd heeft hü mij gaarne zien komen. Nu ik echter bij den Bond ben. laat hü mij thuis. Is het pleizierig om zoo iets te moeten ondervinden en dat voor zoo'n werklieden, die den boel in elkaar zetten. Ik geloof dat, zoo zij de R. K. Bonden er onder hebben het best op een revolutie uit zou kunnen ioopen, want een werkman geeft op den duur toch nergens meer om. als hij in nood verkeert. U ziet. hier is het treurig gesteld. Met hoogachting, (Onderteekening.) Helden, 31 Januari 1921. Ofschoon weinig nieuws, meen ik toch U eenige woorden te moeten schrijven Zooals U reeds bekend is. zijn ook al diegenen, die bij den Bond zijn, bij Engeis uit moeten scheiden met werken, doch diegenen, die niet bij den Bond zijn, kunnen aan het werk blijven enz. Helden, 6 Februari 1921. Dat het de Patroons gaat om den Bond er onder te krijgen is een feit, dan behoeft men maar alleen de handelingen na te gaan, die de patroons tegen ons gebruiken. Nu de namen, die anders werk kregen en nu niet. Bij Janssen: volgen de namen met den tijd, dat zij er reeds werkzaam waren, plus de mededeeling, dat in die bepaalde winter meer werk was, als anders en toch kregen zij geen werk. Wel een 8 a 10-tal jongens van 16 tot 18 jaar, die anders het eerst naar huis werden gestuurd. Dan volgen de namen van een groep georganiseerde arbeiders (vaste) van Engels, die anders altijd vast werk hielden, plus gehuwd of ongehuwd en met het aantal kinderen van de gehuwde ontslagenen. Daar waren erbij met 5, 6 en 7 kinderen. Tevens de mededeeling. dat Engels die winter meer arbeiders noodi? had dan, verleden jaar, dus de Bondsleden moeten maar uit de kas leven of honger lijden. Dus U ziet genoeg, waar de Patroons in Helden het op gemunt hebben; het is alleen om den Bond ineen te doen storten en dan weer voor een paar cent de werkman te krijgen en wijl in Helden veel te veel werkvolk is, gaat dit heel gemakkelijk. Zooals ik U ook nog onlangs heb geschreven. komt er geen ander bedrijf in Helden, dan is het voor mij en velen zoo gesteld, dat wij het brood kunnen gaan bedelen. De een loopt den ander na om werk te krijgen, al moeten die ook voor een paar centen werken, want dit kan ik U verzekeren, dat ik bij al den zwaren arbeid (zoo ik niet een paar centen had bezeten) al lang inet vrouw en kinderen was dood gehongerd. Of het veel zou baten om de Patroons dit alles onder den neus te sturen, betwijfel ik. want die geloof ik, dat zij (de patroons) nergens veel om geven, dan om geld. Aan 't s'.ot van den brief wordt neg medegedeeld, dat bij Janssen 2 en bij Engels 2 georganiseerden aan 't werk zijn. n.1. bij Janssen een stoker en een vormer en bij Engels 2 ovenwerkers. tevens dat 38 leden werkloos waren. Intusschen werden, door tusschenkomst van ons, enkele arbeiders verp'aatst. die geen kans zagen om in Helden werk te krijgen. Helden. 5 Mei 1921. Het ziet er hier in Htlden treurig, ja donker uit. De andere werktoozen heeft hij (Janssen) allen teruggeroepen, behalve 2 man en ik zelf. Ik echter ben hem, tot 4maal toe gaan vragen om werk. maar den laatsten keer zei hij: ik moest maar naar het Zuiden gaan, daar zijn er immers meer naar toe. Dus \k werd van de deur gewezen, ofschoon hij eiken dag nog nieuwe aanneemt. En de loonen worden zoo langzamerhand omlaag gedrukt, maar diegenen, die geen werk krijgen .zijn er het hardst mee geslagen enz. enz. Dit was ook een best arbeider, gehuwd met kinderen, maar.... een voorman der organisatie. Intusschen was de afdeeling teniet. Helden. 18 December 1921. Zooals U weet, hebben de Heldensche Steenfabrikanten in 't begin van dit jaar, de meest actieve en trouwe leden van de Heldensche afd. van St. Siephanus, buiten werk gesteld. De Heeren hadden 't vooral tegen Het vervolg van den brief is een smeekbede, om steun voor den arbeider, die b.g. brief van 5 Mei schreef en die nog altijd werkloos en onder den boycot of op de zwarte lijst van de H.H. Werkgevers stond. Die man was dus rond een jaar onder den boycot en is daar nog langer onder gebleven. Die brief was van een priester. Met deze enkele citaten uit de zeer vele brieven. die allen voor belanghebbenden ter inzage liggen, meenen wij voldoende bewijs te hebben geleverd, dat de werkgevers te Heiden-Panningen de organisatie op een onedele wijze hebben verdelgd. 5. De loonen zBn te Helden-Panningen de laatste jaren laag geweest, zelfs zeer laag. in sommige gevallen zelfs 70 en meer procenten beneden de eenheldsloonen of aecoordloonen voor gelijken arbeid oo ongeveer eelilke Dlattelands-plaatsen. Voorop over de loonen te H.-P. dit: Door mijne functie kom ik uit den aard der zaak in aanraking met meerdere werkgevers in de steen- en klei-industrie. zoowei in Limburg als in N.-Brabant. Welnu, zoowel in Limburg, speciaal te Tegelen. als in N.-Brabant. vooral Eindhoven en omstreken, is mij in vei band met loonregelingen in de laatste jaren herhaaldelijk het verwijt gemaakt om toch in Helden de loonen te gaan verbeteren, wijl de concurrentie tegen de Heldensche fabrikanten, omreden de zeer laga loonen die daar aan de arbeiders werden betaald, niet was vol te houden.-Aan de betrokken fabrikanten, die Ik ten bewijze der waarheid aan belanghebbenden allen met name Kan noemen, heb ik steeds moeten antwoorden: ..Wij weten, dat aldaar de toestand voor de arbeiders treurig is, maar wij staan daar machteloos". Nu iets over de loonen, die te Heiden worden betaald. Leemsteken. hetgeen voornamelijk in den winter gebeurt. Bij de Naam!. Venootsehap Steenfabriek (Directeur Janssen) ƒ 2.— per man voor drie groote en een jongen ƒ 1.40 of 1.50 per put of del en per dag van pl.m. 6 nur heel hard werken. Bij Engels vorig jaar ongeveer ge,ij'*: bij Janssen wordt thans de put grooter genomen en verdieren de arbeiders ƒ 2.40 voor een vollen dag. Vergelijking met het naburige Beesel een klein plattelandsplaatsie en ook een gewone steenfabriek. Vorigen winter werd daar rivet leemsteken gemiddeld 45 cent oer uur verdiend of ƒ 20 per week. Dus te Helden was vorigen winter bij een volle werkweek, zij het in korte werkdagen, niet meer dan / 12.— te verdienen en in Ecesel ƒ 20.—. Tevens hielden ln Beesel a '.en, zelfs de kleinere jongens den geheelcn winter werk, en in Helden? Zie citaten uit b.s blieven over den winter 1920-1921. Ook andere winters was vaak geen, of slechts 3 dagen per week werk. Eteenmaken: Alle steenen worden op beide fabrieken met de hand als z.g. baansteeren of als klonvorm gemaakt. De baansteenen worden gevormd in dubbele vormen met een afdrager (een jongen boven 16 iaar). De vormer ontvangt op beide fabrieken 60 cent en de jongen 40 cent per 1000 steenen. Productie als regel 6000 per dag en gemiddeld 30.000 per week. Dus in de campagne gemiddeld ƒ 18.— per waek voor den vor.ner en f li per week voor den afdrager. Klopsteenen worden meer speciaal bij nat weer onder de loodsen gemaakt. De vormer ontvang' per 1000 klopsteenen ƒ 1.20 en de uitkloppers 60 cent per 1000. Productie plm. 2700 op een dag of ƒ 3,24 voor de vormer en ƒ 1.62 voo: den afdrager. Vergelijking: Het baansteken vormen is moeilijk te vergelijken, omdat op andere steenfabrieken nagenoeg overal met persen wordt gewerkt Wel kan het te halen dagloon veigeieken worden en dan vinden wij weer dat tegenover ƒ 3.60 in een voUen dag te Helden, in Beesel ƒ 3.85 tot ƒ 4.40 wordt gehaald. Weer op ardere fabrieken met steenmaken in de campagne bij volle dagen tot ƒ 5.40 per dag en ook die fabrieken zijn in Limburg en N.-Br? bant op het platteland. Ook het k!opvortn maken staat in Helden heel wat lager, zelfs zeer vee! lager per 1000 dan o( vele andere fabrieken. De leemladers en leemmaalders hebben een gelijk loon als de vormers en de natte leemtram mers hebben nog iets minder. Steenoozetters: De opzetters ontvaneen te Helden-Panningen 28 cent per 1000 steenen. Hieraan zijn drie a 4 mannen tewerk gesteld. Een viertal kleine jongens zetten de steenen in de banen hoogkant en helpen daarna de grooten met steenen opzetten. De jongens entvangen ƒ 1.20 per dag en ƒ 6.60 per week. De grooten werken 6 volle dagen per week, dus ook 's Zaterdagsmiddags en vaak lanser dan den normalen werkdag. Hierdoor verdienen de opzetters soms heel redelijke weekloonen. ondank net feit. dat b.v. in het n t^urice Beesel aan de vaste opzetters 45 ct. per 1000 wordt betaald en aan de ploeg 50 ct. p. 1000 voor opzetten.Dus bijna dubbel zooveel als te He'dsn. T uwrns het steenopzetten wordt bijna overa' betaald mei 36 tot 50 cent per 1000 en nergens zoo laag als te Helden. Ovenwerk; Bij de. N.V. i< een ringoven van 22 kamers met gemidd. inhoud v-.ii 13üU(j steenen p. kamer, en eene productie van 8 kamers per week in den zomer, en 7 soms 6 kamers in den winter. Eén man zet de steenen n den oven; één man kruit de steenen in den oven en een jongen la.-dt de kruiwagens. In den winter ontving inzette: en inkruier elk ƒ 2.40 per k tmer en in den zomer ƒ 2.50 per kamer. Rekenen we de hoogste zomiiioor.en, dan m aak t dit per 13000 steenci voor inzetten en Jnkruien 2 maal ƒ 2.50 en 1 maal j 1.25 voor den jongen is ƒ 6.25 voor 13000 steenen of f 0.48 per 1000. Vergelijking: In Beesel gaan in elke kamer gemiddeld 12500 steenen. Productie gemiddeld 6 kamers per week. Een inzetter zet de steenen in en 2 inkruiers kruien de steenen in. De inzet- ter ontvangt ƒ 3.75 en de inkruiers e«k ƒ 3.50 per kamer. Dit maakt dus een bedrag van ƒ 3.75 en 2 maal ƒ 3.50 is ƒ 10.75 voor 12500 steenen of 86 cent per 1000. Dus in Beesel wordt voor dat werk 87 procent meer Icon betaald dan in Helden bii de N. V. Gaan wij verder: Uitkruien 2 mm en 1 man sorteeren, waarvoor in den winter ƒ 2.30 en in den zomer ƒ 2.40 per man en per kamer betaald •werd. (Thans Oct. '26 alles met 10 cent per man en per kamer verhoogd). Rekenen we weer de hooge zomertarieven, dan kostte de kamer van 13000 steenen voor uitkruien en sorteeren 3 maal ƒ 2.40 is ƒ 7,20 of 55.4 cent per 1000. Dus voor inzetten, inkrulen uitkruien, sorteeren en alle bijwerk als muurtjes of poorten in en uitzetten en opruimen, alles bij elkaar 48 en 35.4 cent is rond ƒ 1.03i per . 1000. Vergelijking: In Oeffeit bii Kruispunt Beugen, een klein landelijk plaatsie wordt volgens ons Coll. Contract ƒ 2.00 per 1000 betaald, dus ongeveer 100 procent meer. In de omgeving van Eindhoven voor hetzelfde werk rond ƒ 1.75 per 1000, In Tegelen. ongesorteerd op het tasveld leveren van de gewone metselsteenen rond ƒ 1.44 per 1000 steenen. Sorteeren alleen wordt zonder verkruien der steenen met rond 30 cent en met verkruien rond 50 tot 60 cent per 1000 betaald Hieruit blijkt voldoende dat bet eenheidsloon voor ovenwerk aan de N. V. te Helden beneden peil staat. , Hoeveel dat te Kessel, Beesel en Nunhem precies het ovenwerk in zijn geheel per 1000 kost, is mij niet juist bekend. We! weet ik, dat met steenen laden, wat te Beesel mede door de ovenploeg in accoord erbij wordt gedaan, een flink weekloon voor een redelijk menschelijk ■werk wordt verdiend. In Helden, bij de N. V. daarentegen met een overdreven, onmenschelijk zwaar werk in den zomer bij 8 kamers maar ƒ 20 per week en in den winter bii 7 kamers enbij ook overdreven zwaar werk ƒ 16.80 voor de inzetploeg en ƒ 16,20 voor de ploeg uitkruiers en sorteerders. Bij Engels is het eenigszins anders. Aldaar zijn 20 kamers aan de ringoven van gemiddeld 19000 steenen per kamer. De rechte kamers gaan minder steenen in maar in de kromme kopkainers heel wat meer. Productie in den zomer 7 kamers en in den •winter 5 kamers. Een inzetter en twee inkruiers plus 2 uitkruiers en 2 sorteerders. Totaal loon per kamer ƒ 23,80 of ƒ 3,40 per man en per kamer of per 1000 steenen ƒ 1,25. Hieruit volgt dat bij Engels iets meer wordt betaald dan bij de N. V., doch ook bij Engels is de prestatie per arbeider vooral voor een inzetter, die in den zomer alleen ruim 130000 steenen inzet overdreven hoog, en het loon lang niet in de mate van die prestatie. In de Waalsteenindustrie, waar toch hard gewerkt wordt, is de basis prestatie voor één inzetter maximum 75000 steenen per week en in Helden 130000. Trouwens 100000 per week is zoowat de maximum prestaiie, die in Lmburg of Brabant door één inzetter bereikt wordt. Daarbij is ƒ 1.25 per 1000 voor inzetten, inkruien, uitkruien en sorteeren plus alle bijwerk minstens nog 50 pCt. te laag, zoowel als de meeste.andere werkzaamheden. Stoken: Bij de Naaml. Vennootschap (Dir. Janssen) in den zomer bij 7 kamers ƒ 17,00 en bij 8 kamers ƒ 20,00 als uitzondering bij 9 kamers ƒ 22,50. In den winter bij 7 kamers ƒ 16,10 per week en nooit meer als 7 kamers in den winter. Daarbij zelf de kolen opkruien. Ook dit loon is in Oct. 1926 waarschijnlijk iets verbeterd. Wat Engels voor het stoken betaalde, hebben wij momenteel niet kunnen achterhalen. Voerlieden: De voerlieden ontvangen een weekloon voor 6 lange werkdagen, ook 's Zaterdagsmiddags ƒ 15.00 per week. Eike fabriek beeft drie paarden, en dus ook drie voerlieden. Chauffeurs: Beide fabrieken hebben gezamelijk twee tractors en een vrachtauto. De chauffeurs ontvangen een weekloon: twee ƒ 20,— en een ƒ 17,—. Vorige winter ontvingen de twee die thans ƒ 20,— per week hebben, ook ƒ 17,—. Steenen laden, kolen lossen enz. Zoowel op auto's en karren als in het schip of wagen, wordt alles in uurloon geladen en gelost. De gehuwde, valide arbeiders ontvangen voor dat werk 30 cent per uur, bij uitzondering 33 cent. De ongehuwde volslagen arbeiders 25 cent per uur. De jongens ontvangen ƒ 1,44, ƒ 1,20 en 96 cent per dag. Een arbeider, die niet aan alle werkzaamheden redelijk kan presteeren, evenwel aan laden wel; de man is gehuwd en ontvangt ƒ 1,70 per dag. Vergelijking: Het laden en lossen wordt aan nagenoeg, of zeg aan alle andere steenfabrieken, behalve te Helden, in goed loontariefwerk verricht en de'arbeiders ontvangen daarvoor dan ook mee van de beste weekloonen, die op de steenfabrieken zijn. In Helden voor een gehuwden validen arbeider bij een volle tverkweek ƒ 15,— en als groote uitzondering ƒ 16,50. Een ongehuwde valide arbeider in een volle werkweek van 50 uur, ƒ 12,50. Uurloonen: Volgens de Li-rob. Koerier, die destijds een onderzoek had ingesteld, 20 tot 33 cent per uur. In Beesel 37 en in Kessel 35 cent per uur voor enkele losse uren tusschen beter betaald accoordwerk door. In Helden daarentegen voor meerdere arbeiders. nagenoeg altijd zeer laag betaald uurloon. Hiermede meenen wij inzake de 'oenen te Helden. te kunnen eindigen. Wanneer a'daar bij onderzoek gebleken is, dat soms flinke weekloonen werden gehaald, dan is dit in verband met de geldende tarieven, die ieder deskundige kan beoordeelen. alleen mogelijk door ee» overdreven werkprestatie, en wie weet misschien door lan<»e werkdagen of werkweken. Typeert net niet dat in de eerste week van November weer op één dag en op een der beide fabrieken 15 procesverbalen werden gemaakt, wegens overtreding der arbeidswet, inzake de werktiid. fi. Alles wiist cr oo dat de rentabiliteit der bodriiven een zeer goed loon toelieten Volgens Inlichtingen is voor de Naaml. Vennootschap (Dir. Janssen) een nominaal kapitaal van ƒ 30.000 ingeschreven, waarvan ƒ 24.000 is vo.gestort. Wanneer men nu weet dat de fabrieken omstreeks 15 jaar bestaan en het volgende, voor ieder duidelijk als bedrijf en aanhoorigheder onder zich heeft, dan kan daaruit a'leen re. -reconcludeerd worden, dat er groote winsten zijn gemaakt, die dan ook niet uitgekeerd, maar voor een groot gedeelte gereserveerd of in het bedrijf gebleven zijn. 28n nnn t' ek be ® t ?- at uit een ringoven van pl.m. 280.000 steenen inhoud: daarbij voldoende loodsen. tramwagens en materiaal voor een jaarproductie van bijna 5 millioen steenen. Verder een flinke Directeurswoning en 4 flinke nieuwe arbeiderswoningen. Daarbij 3 paarden Tet voldoende karren en wagens; een tractqr met aanhang-, wagens, een vrachtauto (mede' van den Heer Engels). Tevens beslaat de grondeigendom van de fabriek uit minstens 5 Hectaien van een waarde van plm. ƒ 2000 per Hectare. Bij dit alles behoort toch ook een bedrijfskapitaal, wat rollend is, n.1. arbeidsloonen. kolen enz. plus de kapitalen. die steeds bij de afnemers hangen, alvorens de geleverde steenen betaald zijn. Als niet geheel deskundige in dezt meen ik toch. dat voor dat rollend kapitaa alleen wel he{ geheele gestorte kapitaal van ƒ 24000 noodig is. Blijft dus het geheele bedriif. met alles wat er om en er aan hangt, in den tijd van het bestaan verdiend, plus hetgeen als dividend is uitgekeerd. Of de gepubliceerde cijfers omtrent de gemaakte winst juist zijn, kan. meenen wij aan de hand van hetgeen hier is opgesomd, toch wel eenigszins worden nagegaan. En dit vooral als men de mede uitbetaalde looncijfers tegenover andere fabrieken per 1000 steenen vergelijkt. Omtrent de fabriek van Engels ais privaat bedrijf is ons natuurlijk niets bekend, doch ook van die fabriek is in verband met de uitbetaalde loonen en den gang van zaken aan te nemen, dat een behoorlijke of groote winst is gemaakt. Onzerzijds is natuurlijk geen enkel bezwaar tegen het maken van winst, maar als die winsten groot zijn en de arbeidsloonen te laag, dan strijdt dit ons en eiken rechtgeaard burger tegen de borst. Uit hetgeen wij hier hebben neergeschreven kan ieder deskundige en tot oordeeitn bevoegde conciudeeren wat er waar is omtrent de gepubliceerde feiten van verdrukking en vernietiging der R. K. Vakorganisatie; wat omtrent de hongerloonen en wat omtrent de hooge winsten der fsbrisksn De bijzaken, waarover het in den laatsten tijd gaat, en waardoor de kwestie vertroebeld wordt konden ons koud laten. Laten wij ter afdoende weerlegging van alle oraaties en voorstellingen die gegeven zijn omtrent de nublicaties in ..De Morgen" nu tnededeelen, dat de aanleiding, de insDiratie en de auctor intellectualis was EEN LEEK UIT HELDEN-PAN NINGEN. die tot nu toe in de geheele historie .kwestie Helden-Panningen" niet is genoemd en ook in de toekomst niet genoemd zal worden. Dit ter inlichting aan Dr. Cassianus en Mr. Janssen te Venlo. Trouwens nog eens; wie de sclnijvers^ zijn, doet niets ter zake; hoofdzaak is. dat uit dit artikel met mijn naam onderteekend, gecouc.udeerd kan worden wat er al of niet van die gepubliceerde schreeuwende toestanden waar is. In de stellige verwachting, dat thans eemge klaarheid is gekomen.'en dat de hoofdzaak niet op zijwegen en bijzaken doodloopt, meent ondergeteekende het hierbij te kunnen laten. Tegelen, 8 November 1926. P. JACOBS. Hoofdbestuurder van St. Steplianus. ---