Ontzettende scheepscamp te Schiedam Reeds twaalf dooden geborgen, tientallen gewonden Een tweede ontploffing eischte het leven van dappere redders.... GELIJK WIJ IN EEN GEDEELTE VAN ONZE VORIG OPLAGE NOG HEBBEN KUNNEN VERMELDEN HEEFT ZATERDAGMORGEN OMTREEKS 9 UUR EEN ONTZETTENDE ONTPLOFFING OP HET IN DE WERF WILTON TE SCHIEDAM TER REPERATIE LIGGENDE GRIEKSCHE STOOMSCHIP „PETRARKIS NOMI KOS" VELE DOODEN EN GEWONDEN GEëlSCHT. HET AANTAL SLACHTOFFERS WERD NOG AANMERKELIJK VERHOOGD TOEN TIJDENS DE HULPVERLEENING EEN TWEEDE ONTPLOFFING PLAATS VOND, WELKE OOK AAN VER SCHEIDENE DAPPERE REDDERS HET LEVEN KOSTTEa Groote beroering in Schiedam. De ontploffing heeft in Schiedam groote consternatie verwekt. Tot ver in den omtrek werd de ontploffing gehoord en van alle kanten stroomden de inwoners van Schiedam en vooral zij, die bloedverwanten hebben die in het bedrijf van Wilton-Feijenoord werkzaam zijn, naar den ingang van de werf. Voor de hekken van de werf stonden spoedig na het bekende worden van de ontploffing duizenden menschen, o.w. velen, die zich angstig afvroegen wat er met vaders, zoons of broeders zou zijn gebeurd. Ook de werf zelf ontstond direct na de ontploffing een groote consternatie. Onmiddellijk, toen bekend werd, wat er gebeurd was, werd het geheele personeel der werf gerequireerd om zooveel mogelijk hulp te verleenen. Aan boord van het Grieksche tankschip bevonden zich op het oogenblik der ontploffing waarschijnlijk alle leden der bemanning en vermoedelijk twintig a dertig arbeiders van de werf. Direct na de ontploffing sloegen aan alle kanten op het schip de vlammen uit. daar de brandende olie zich over 't schip verspreidde. In Schiedam werd de hulp ingeroepen van alle dokters en verplegend personeel voor zoover beschikbaar, die zich allen naar de werf begaven. Reeds toen is een aantal slachtoffers van boord gehaald, een vijftiental, onder wie twee of drie dooden. Het grootste deel der slachtoffers was be wusteloos. Zij werden naar de ziekenhuizen overgebracht. De eerste ontploffing geschiedde in een oliebunker. Tengevolge hiervan is de boven dezen bunker gelegen ketel door het dek van -het schip geslagen. Tijdens de ontploffing waren ongeveer dertig personen aan boord, van wie, zooals ge meld, tegen elf uur vijftien, allen overdekt '.net ernstige brandwonden, van het schip waren afgebracht De hulpcolonne van de werf en de Roode Kruis transportkolonne verleenden de eerste hulp. De brandweeren van Schiedam en Rotterdam, die korten tijd na de eerste ontploffing ter plaatse verschenen, stonden tegenover de vuurzee aan boord vrijwel machteloos. OMSTREEKS TIEN UUR VOLGDE EEN TWEEDE ONTPLOFFING, WELKE NOG ERNSTIGER WAS DAN DE EERSTE EN TEN GEVOLGE WAARVAN, VERSCHEIDENE PERSONEN HET LEVEN HEBBEN GELATEN. Van het brandweerpersoneel van Schiedam zijn eenige leden gewond, onder wie de commandant van de Schiedamsche brandweer, de heer J.-van der Plas. Deze kreeg bij het blusschingswerk een ernstige wonde aan het achterhoofd. Omstreeks elf uur vreesde men dat aan boord van het als een fakkel brandende schip een derde ontploffing zou volgen en in verband hiermede kon de brandweef niet aan boord blijven. ZES DOODEN GEBORGEN. DE WERF ONTRUIMD. De toestand op de werf Wilton-Feijenoord tengevolge van den brand op het Grieksche stoomschip ,,Petrarkis Nomikos" bleef zich tot de middaguren voortdurend ernstiger ontwikkelen. In verband met het groote gevaar voor nieuwe ontploffingen en ook genood zaakt door de groote hitte, die het schip uitstraalde, moesten de brandweer en de hulpcolonnes zich tot op ongeveer 150 meter afstand van het brandende schip terugtrekken. Het schip was thans voorloopig aan zijn lot overgelaten. De brand woedde in alle felheid door. Om half twaalf heeft het geheele personeel van Wilton, zoowel de arbeiders als het kantoorpersoneel, voor zoover zij geen deel uitmaakten van de hulpcolonnes, bevel gekregen de werf te ontruimen. Op dat uur waren zes dooden geteld. Behalve de drie reeds genoemde zijn tengevolge van deze ramp nog om het leven gekomen de heer Hoek, hoofdagent van politie te Schiedam, en de heer Nieuwenhuis, die deel uitmaakte van een der hulpcolonnes. De identiteit van het 6e slachtoffer was nog niet Vastgesteld. Reeds vier-en-twintig gewonden Omstreeks twaalf uur heeft een reddingsploeg het gewaagd zich aan boord te, begeven van het brandende schip. Deze ploeg bestond uit twee leden van de Schiedamsche brandweer. ZIJ RAPPORTEERDEN, DAT ZIJ AAN BOORD VAN HET SCHIP OP HET DEK .HEBBEN ZIEN LIGGEN 4 IN OVERALLS GEKLEEDE PERSONEN, DIE ZEER WAARSCHIJNLIJK REEDS DOOD WAREN. BEHALVE DEZE VIER PERSONEN HEEFT MEN OOK GEVONDEN HET LIJK VAN DEN KRINGCOMMANDANT VAN DE SCHIEDAMSCHE BRANDWEER, DEN HEER NIEUWENHUIZEN, DIE REEDS ALS VERMIST WERD OPGEGEVEN. HET LICHAAM VERTOONDE ERNSTIGE VERWONDINGEN. Daar de rook op het schip intusschen weer dichter werd, moesten de twee dappere mannen, die zich aan boord van het schip hadden begeven, dit weer verlaten. Zij rapporteerden verder, dat zij aan boord van het schip verder nog hebben waargenomen, dat de machinekamer geheel in brand staat. De brug is ingestort en men vreesde dat zich daaronder nog slachtoffers bevonden Ook was het waarschijnlijk, dat zich nog vier of zes man op de stookplaats bevonden. Zij moesten dan als verloren worden beschouwd. In ieder geval scheen vast te staan dat er ten minste elf dooden zijn te betreuren, hoewel men vreesde dat dit aantal nog zou stijgen. Tot dan bedroeg het aantal ernstig gewonden tien a twaalf en het totaal aantal gewonden 24. Hieronder zijn niet begrepen de vele personen, die op het terrein van de werf Wilton-Feijenoord worden geholpen zonder dat verdere behandeling voor het oogenblik noodzakelijk was. MEN LIET ELKAAR NIET IN DEN STEEK. Het tankschip is eenige dagen geleden te Schiedam aangekomen voor een algemeene revisie en machine-reparatie. Aan boord bevond zich dan ook sedert dien morgen vroeg een groote reparatieploeg van de werf Wilton, toen te ruim kwart over negen de eerste ontploffing in de bunkerruimte plaats vond. Een stuk van het achterdek werd weggeslagen en in paniek vluchtten de aan boord aanwezigen bij eerste opwelling van boord. Spoedig herstelde men zich echter en keerde men aan boord terug om de schade op te nemen en de eerste hulp te verleenen. Reeds toen waren er verscheidene gewonden en waarschijnlijk reeds eenige dooden, zoodat alarm werd gemaakt en alle geneeskundige hulp uit de omgeving gerequireerd werd, terwijl ook de brandweer van Schiedam, Delft en Rotterdam om assistentie werd verzocht. Bovendien begaf zich een groote hulpploeg, bestaande uit arbeiders van de werk zelf aan boord, om het opruimingswerk ter hand te nemen. Daardoor bevonden zich zeer vele personen aan boord van het Grieksche schip en was het niet goed na te gaan, wie daar aanwezig waren, toen te ongeveer 10 uur EEN TWEEDE ONTPLOFFING volgde, die veel heviger dan de eerste was. Menschen, die zich aan boord bevonden en ongedeerd op de wal kwamen, vertelden ons naderhand, dat een regen van stukken ijzer rondom en bij hen neerdaalde. Het geheele dek ging omhoog, het achterdek spleet open, de schoorsteen sloeg stuk en eenige luiken vlogen omhoog. Eenige tientallen nieuwe gewonden zag men hier en daar verspreid op het dek en in de ruimen liggen. Een groote kraan op de kade tegenover het schip boog dubbel en het groote tandwiel ervan vloog" ongeveer 500 meter ver weg over de loodsen heen het veld in. Stukken ijzer sloegen door het dak in de ketelloods, doch veroorzaakten daar gelukkig geen persoonlijke ongevallen. WIE ZICH NOG AAN BOORD BEVOND EN DE BESCHIKKING HAD OVER ZIJN LEDEMATEN, IJLDE VAN BOORD, WAARBIJ GEZEGD MOET WORDEN, DAT DEGENEN, DIE GEWONDEN IN HUN BUURT ZAGEN, NIET VAN BOORD GINGEN DAN NADAT ZIJ DEZE GEWONDEN OP DE KADE HADDEN KUNNEN DRAGEN. Het werd duidelijk, dat nog meer ontploffingen verwacht konden worden. Weliswaar is er een veiligheidscertificaat, waaruit blijkt, dat het schip gasvrij was, toen het in reparatie kwam, maar in de donkere tanks bevindt zich nog een groote hoeveelheid stookolie, die waarschijnlijk tengevolge van de eerste ontploffing gas is gaan vormen en verder ontploffingsgevaar oplevert. Hoe gaarne men ook aan boord een nader onderzoek naar de slachtoffers had ingesteld, de veiligheid van de reddingsploeg gedoogde niet een nog langer verblijf aan boord toe te staan. Iedereen verliet dan ook het schip in de zekerheid, dat er nog slachtoffers aan boord waren, doch zelfs de kade en de naaste omgeving van de haven moesten ontruimd worden, omdat men niet kon voorzien, welken omvang een volgende ontploffing zou hebben. Inderdaad volgde te ongeveer half 11 EEN DERDE ONTPLOFFING, minder hevig dan de tweede, die bovendien geen persoonlijke ongelukken veroorzaakte, dank zij den ontruimingsmaatregel. Ambulance-auto's reden af en aan en spoedig waren tal van autoriteiten ter plaatse, waaronder de leden van het. Parket te Rotterdam. Van alle kanten kwamen de angstige verwanten der werfarbeiders om te vragen, of man of zoon tot de slachtoffers behoorde. De directie kon echter geen antwoord geven, daar zij zelf nog in het onzekere tastte. Groote ongerustheid heerschte echter in de rijen van de Schiedamsche brandweer. Verscheidene leden daarvan bevonden zich voor hulpverleening aan boord, toen de tweede ontploffing geschiedde. De commandant, ir. Eikema, was juist even tevoren in gesprek geweest met den hoofdbrandmeester Nieuwenhuis. Verscheidene leden der Schiedamsche brandweer liepen kwetsuren en verwondingen op. De onder-commandr n t var der Plas moest gewond naar . .'hu.,; worden vervoerd. Een brandwacht wer cir;a 10 meter omhoog geslingerd, doch kv. a wonder boven wonder nabij een hekwerk terecht, waarin hij bleef hangen, zoodat hij nagenoeg ongedeerd bleef. De hoofdbrandmeester Nieuwenhuis bleek echter zoek, en sommigen beweerden, dat zij hem over boord hadden zien slaan, anderen, dat hij voor dood aan boord was achtergebleven. Dit viel echter niet na te gaan, omdat het schip niet meer betreden kon worden. Blijkens de dikke zwarte rookkolom, die uit het achterschip opsteeg en steeds donkerder werd, moest er aan boord een felle brand woeden. Werkeloos moest men aanzien, hoe 't schip aan de kade een voortdurend gevaar voor de omgeving vormde en met angstige spanning wachtte men op nieuwe explosies. Tegen 12 uur ,toen de rookwolk iets minder dik werd, waardoor men hoopte, dat de brand in felheid was afgenomen, deed de directie een beroep op vrijwilligers, die bereid waren aan boord te gaan om de situatie op te nemen. Eenige arbeiders, een lid van de E.H. B.O. en een Roode -Kruis -soldaat, tesamen 6 man, meldden zich en begaven zich aan boord. HET VERHAAL VAN EEN DER VRIJWILLIGERS. Na terugkomst spraken wij den jeugdigen bankwerker Dekkers, die. mee aan boord was geweest. Dekkers beschreef ons den chaos aan boord waar het geheele dek was opengespleten, evenals de geheele huid aan stuurboordzijde. Hij had met zijn maat willen probeeren bij de ketels in de tanks te komen, doch de machinekamer stond in een laaienden gloed en er was geen bijkomen aan. Door het geheele schip en in het bijzonder in de tanks zat echter een sterke trilling, alsof al het ijzer vibreerde, waaruit kon worden afgeleid, dat er in de ruimen en in de tanks nog een groote spanning zit, die door de gasvorming, tengevolge van de hitte-ontwikkeling, waar schijnlijk voortdurend grooter zal worden en dan tot nieuwe exploisies zal leiden. Een steeds grooter terrein van de werf heeft men ontruimd, opdat geen slachtoffers van komende explosies zullen vallen. Vol spanning zat men op eenigen afstand te wachten, machteloos om verdere rampen tegen te houden. Zoo ging Schiedam den Zaterdagmiddag in Nog steeds was de omgeving van het scnip afgezet en de verzamelleden van de Schiedamsche brandweer en de weinige andere personen, die op de werf aanwezig waren, bleven zooveel mogelijk achter de dekking, die de groote loodsen boden, aangezien men nog steeds ontploffingsgevaar vreesde. Het was een griezelig denkbeeld, dit brandende schip aan de kade, dat aanstonds als een bom kon werken en dat op sluipende wijze zijn onheil kon verrichten op een oogenblik, dat niemand er op verdacht zou zijn. Zooals men weet was gistermorgen de tweede ontploffing, die het grootst aantal slachtoffers maakte omdat toen reeds de Schiedamsche brandweer en de reddingsploegen van 't personeel van Wilton-Feyenoord aan boord waren, veroorzaakt door het springen van een kleine bunkertank aan stuurboordzijde. De ontruiming van de werf was gelast met het oog op het gevaar van ontploffing voornamelijk van een soortgelijke kleine tank aan bakboordzijde. Toen tegen vier uur de wind steeds meer uit het noorden kwam en de vlammen joeg uit de richting van de gevreesde tanks, besloot na overleg met inmiddels gearriveerde deskundigen de commandant der Schiedamsche brandweer, ingenieur Eikema, een onderzoek aan boord te doen instellen. Gearriveerd waren namelijk de hoofdinspecteur voor de scheepvaart ir. van Driel uit Den Haag en de commandant der Amsterdamsche brandweer de heer C. Gordijn, resp. voorzitter en lid van de in 1927 door het Rijk ingestelde benzine-commissie, die speciaal belast is met het ontwerpen van maatregelen voor de veiligheid van het vervoer van brandbare vloei-, stoffen te water en te land. Het resultaat van het onderzoek was, dat men besloot het vuur te lijf te gaan. Met twee stralen naar het achterschip werd het vuur aangetast en tegen het vallen van de duisternis werden de noodige schijnwerpers op het schip gericht, om het blusschingswerk te kunnen doen voortgaan. EEN DROEVE TAAK. De eerste droeve taak, die men had toen men het schip sedert dien morgen half elf voor het eerst weer betrad, was het bergen van de drie deerlijk verminkte lijken, die de vrijwilligers, die des middags omstreeks 12 uur even aan boord waren geweest, op het dek hadden zien liggen. Het was het stoffelijk overschot van een arbeider van WiltonFeyenoord, dat aanvankelijk niet geïdentificeerd kon worden, van den omgekomen hoofdbrandmeester Nieuwenhuisen en van den Schiedamschen politieagent Hoek. In jassen gewikkeld werden de lijken naar een der loodsen overgebracht en tegen den avond vervoerd naar het R.K. Ziekenhuis, de dr. Nolet-stichting. In een der ruimen werd nog een vierde lijk waargenomen, vrijwel zeker van een der leden der Grieksche bemanning, doch aan berging daarvan viel voorloopig tengevolge van den vuurgloed niet te denken. De reeds genoemde autoriteiten, alsmede de burgemeester van "Schiedam, de heer van Haaien en de leden der directie van WiltonFeyenoord hebben in den namiddag den kapitein en den eersten stuurman van het Grieksche tankschip een uitvoerig verhoor afgenomen, wat trouwens tevoren reeds met de overige leden der bemanning was geschied. Duidelijke gegevens heeft dit verhoor niet opgeleverd, zoodat men ook thans nog in het duister tast omtrent de oorzaak der eerste ontploffing. Met nadruk hielden zoowel kapitein als eerste stuurman echter vol, dat de klavrë stciurboordtank, die bij de tweede ontploffing in de lucht is gevlogen, sedert eenige weken niet in gebruik is geweest en niet met vloeistof gevuld v/as. DE SLACHTOFFERS. Blijkens een officieel politierapport zijn bij de ontploffingsramp bij Wilton-Feijenoord de volgende personen om het leven gekomen. K. L. Schellenberg, 36 jaar te Rotterdam (deze werd op den wal door een stukje ijzer doodgeslagen), M. Nieuwstraten, 45 jaar, te Schiedam, W. M. de Jong, 67 jaar te Vlaardingen, G. J. H. T. Schulz te Rotterdam, P. Maan, 22 jaar te Rotterdam C. Nieuwenhuizen, 44 jaar, hoofdopzichter bij de bestratingsdienst te Schiedam, J. J. Hoek, politieagent te Schiedam, er is verder nog een lijk gevonden van een werkman bij Wilton-Feijenoord, dat nog niet is geïdentificeerd. Bovendien heeft men nog een lijk van een Grieksch lid van de bemanning van het in brand geraakte schip gevonden en vermoedt men dat er aan boord nog een drietal lijken zich bevinden, welke men ten gevolge van de groote hitte nog op het schip heerscht, niet kan bereiken. Er zijn tal van gewonden, waarvan ernstig gekwetst zijn de 50-jarige J. van der Plas, hoofdopzichter "van de gemeentewerken te Schiedam en plaatsvervangend brandweercommandant, die een zware hersenschudding en een bekkenfractuur heeft, H. J. Voort 56 jaar te Schiedam, die een gecompliceerde beenbreuk en een bloeduitstorting heeft opgeloopen, J. P. Verboom te Rotterdam, die een gecompliceerde armfractuur heeft. Minder zwaar gewond zijn P. van den Broek te Rotterdam, C. Paessen te Rotterdam, J. Onderdelinden te Rotterdam, W. de Broeder te Rotterdam, C. van Pel te Schiedam, A. de Krom te Rotterdam, K. A. van So te Rotterdam, T. Houtman te Schiedam, C. Kramer te Rotterdam, E. van Galen te Rotterdam, P. de Smit te Rotterdam, N. van Genden te Schiedam en voort de Grieken N. Kionlekas en T. Leonardos. De gewonden zijn voor een gedeelte naar het algemeen ziekenhuis en de anderen naar het R. K. Ziekenhuis te Schiedam overgebracht. Voorts waren er nog verscheidene licht gekwetsten, die na verbonden te zijn huiswaarts konden keeren. Wat betreft de pogingen, welke aangewend zijn om de overige slachtoffers te bergen, vernemen wij nog dat het dreggen in de omgeving van het tankschip zeer bemoeilijkt is door het hooge water. OP ZIJN VERJAARDAG OMGEKOMEN Betreffende de bij de ramp bij WiltonFeijenoord omgekomen slachtoffers kan nog nader worden medegedeeld, dat thans ook is gevonden het geheel verkoolde lijk van den 57-jarigen gehuwden Cornelis Verneys, wonende van Speyckstraat 56 te Rotterdam. Uit de op het lijk gevonden voorwerpen kon de identiteit worden vastgesteld. Het tragische van dit geval is, dat de getroffene op 31 October is geboren en dus juist op zijn verjaardag is omgekomen. Het lijk lag in het ruim in het achterschip. Vermist worden nog de donkey-man Antonus Alofouzeos en nog een donkey-man die ook nergens te vinden is. Omtrent het lot van dezen man wordt het vermoeden geuit, dat hij waarschijnlijk nog op een plaats in het schip kan zijn waar men op het oogenblik nog geen toegang heeft of dat hij bij de tweede ontploffing over boord geslagen en in de Maas terecht gekomen is. In verband hiermede wordt door de rivierpolitie op het oogenblik in de omgeving van het schip gedregd. WELKE WAS DE OORZAAK? Omtrent de oorzaak van het ongeluk tast men nog vrijwel in het duister. Het verhoor van de bemanning is thans aangevangen en wordt met spoed voorgezet. Wel zijn enkele theorieën verkondigd o.a. zou er een technische fout zijn in de afscheiding van de verschillende afdeelingen in het achterruim waardoor gasontwikkeling zou kunnen zijn ontstaan. De kapitein van het schip, de heer Spizos Funzonus deelt deze theorie evenwel niet. Het lijk dat op de algemeene begraafplaats in het lijkenhuisje werd geborgen blijkt thans te zijn dat van den vierden machinist Constans Evangelosa Dit slachtoffer is eveneens een Griek, Omtrent den toestand van de gewonden kan nog worden gemeld dat deze blijkens informatie aan de diverse ziekenhuizen waar de patiënten verpleegd worden, over het algemeen niet onbevredigend is. Alleen de toestand van de drie gewonden namelijk Foort, Onderdelinden en van der Pal moet als zeer ernstig worden beschouwd. Volgens officieele opgaven van gisteren zijn er thans elf dooden te betreuren, terwijl nog twee personen vermist worden. Een der gewonden overleden. Gisterenavond omstreeks hal zeven is de heer van der Plas, plaatsvervangend comman. dant van de Schiedamsche brandweer, die bij de ontploffing op de „Petrakis Nomikos" ernstig gewond werd, overleden. De toestand van den heer Van Galen, die in het R. K. Ziekenhuis verpleegd wordt, was gisterenavond zorgwekkend. De toestand van de overige gewonden is redelijk wel. • OOK DE HEER VAN GALEN OVERLEDEN. Omstreeks half tien is Zondagavond ook de heer van Galen, die bij de ontploffing op de „Petrakis Moimikos" werd gewond, in het R. K. Ziekenhuis te Schiedam aan zijn blessuren bezweken. Afwikkeling achterstallige handelsvorderingen. OP DUITSCHE DEBITEUREN. In de week van 26—31 October 1936 is door de Nederlandsche Bank in totaal een bedrajg van omstreeks R.M. 600.000 van de op haar Sonderkonto bij de Deutsche Verrechnungskasse uitstaande vorderingen met de begunstigden afgerekend. De nummers dezer posten liepen van 34279—94937. Het totale bedrag van de op het Sonderkonto uitstaande posten, die nog niet tot uitbetaling zijn gekomen, beloopt op het oogenblik omstreeks R.M. 1.8 millioen. De Sonderkonto-posten, waarvoor koersfixeering is vekregen, zijn hieronderr begrepen. Aan Treuhaenderkonto-posten is door de Nederlandsche Bank gedurende dezelfde periode in totaal een bedrag van R.M. 250.000 met de begunstigden afgerekend. Het hoogste afgerekende volgorde-nummer was 32497. Het totale bedrag van de op het Treuhaender-konto Niederlande uitstaande vorderingen die nog niet tot uitbetaling zijn gekomen, beloopt op het oogenblik omstreeks R.M. 6.8 millioen. De Treuhaenderkonto-posten, waarvoor koersfixeering is verkregen, zijn hieronder begrepen. --- UITVALLEN ARM GENOEG? Wie kent niet de donker-mooie verzen van Hélène Swarth? In elke bloemlezing staan ze. Toch raakte de dichteres zelf vergeten, ofschoon zij nog steeds niewe bundels uitgeeft. Onder deze verzen begon dat immer zich repeteerende over het georoken liefde-hart te vervelen. Maar toch stoot zij niet af als de eens zoo groote Kloos, die denkt, clat elke binnengedachte van hem belangrijk is, wat toch met het geval is. Zeker ook niet wat de vorm betreft. De vorm bij Hélène Swarth blijft mooi, al heeft hij zich niet vernieuwd. Doen de geest schijnt met het grijzen der haren wel te vernieuwen: het leven maakt elke ziel, die wil, rijp en goed. Hoor, hoe zuivere godsvrucht in dit harte-vers klopt: Ik heb geworpen in mijn wintervuur Mijn laatsten lauwer en mijn laatsten palm Zij vlammen, goud en rood, omblauwa van walm Die zal, als wierook, stijgen naar 't azuur. De dorre blaadren knettren — moede en kalm Sta 'k bij den haard, kruis de armen stil, en tuur —< Was dit mijn buit van levens avontuur En rest mij lelie, roos noch korenhalm? De storm versloeg de rozen, in mijn tuin — Een bliksemf lits lei de arme schuur vn puin — Naar palm en lauwer heeft de nijd gegrist. O teedre Heiland, die mijn liefde vroeg! Ik zie Uw oogen door mijn tranen-mi werd ik voor U nu eindhjk arm ge-*-> e 9' Dit is geen vrucht van de allerhoogste poëzie, doen het is mooi. Voort.• Het gt • der godsdienstige ver&ett iïiag fiet y'épre/en wuraen, wijl daar speciaal veel wandrochtelijks onder verschijnt. Ook bij ons katholieken. Dan bedoelen we nog niet eens volksrijmelaar r maar gep-.unteèrde godvruchtige gedichtenfabrikanten, waar we nu verder over zwijgen. Helaas kunnen wij ze niet altijd het zwijgen opleggen. En troost ons dit vers van Hélène Swarth niet zeer op deze dag? Is er droever herfst dan deze denkbaar? Treuren we nu niet alt en om afgestorvenen, die ons dierbaar waren? Hooren we niet telkens van nieuwe rampen, die vele slachtoffers vragen? Door de onbewaakte overweg. Een cycloon op Madras met zooveel dooden. Dan die vreeselijke ontploffing bij Wilton. Hoe ontzettend moeten al die explosies in Spanje dan wel zijn? Maar dan zeventig onschuldige kinderen werden te Madrid gedood. Maar hoeveel onschuldige grooten vallen er als slachtoffer van burgeroorlog en dergelijke waanzin? Wat is er toch een ontzettend leed in de wereld. Werden Zaterdag te Venlo niet de vijf slachtoffers begraven van een waanzinnige daad? Het is ontzettend. Maar het is een troost, dat wij kunnen bidden voor de zielerust van allen. God weet al ons leed toch ten goede te leiden. Wij moeten nooit wanhopig worden. Integendeel. De offers, die Hij ons vraagt zullen ons arm maken voor de wereld doch rijk naar de ziel. Dit leert ons ook 't vers van Hélène Swarth. Maar laten wij trachten deze rijkdom te bereiken vóór de avond van 't leven daar is. Dan zullen we meer geluk hebben. Deze wordt trouwens zoo niet aan iedereen gegund. We moeten steeds klaar staan. Dat geldt altijd. Het geldt vooral nu. ---