DE ONDERGANG VAN DE „HINDENBURG" Een zware slag voor de Duitsche luchtschepenindustrie De ondergang van het Duitsche luchtschip „Hindenburg", dat op zoo noodlottige wijze ' bij zijn landing te Lakehurst tengevolge van een ontploffing in brand is gevlogen, is een zware slag voor de Duitsche luchtvaart, die plotseling daardoor in diepen rouw wordt gedompeld. Terwijl ongetwijfeld de geheele internationale luchtvaartwereld meetreurt om deze ramp, die een zoo plotseling einde heeft gemaakt aan de succesvolle reeks vluchten, welke de op de Zeppelinwerf te Friedrichshafen gebouwde luchtschepen gedurende een reeks van jaren hebben gemaakt. Het scheen dat de heide Duitsche luchtschepen „Graf Zeppelin" en „Hindenburg" alle bezwaren reeds weèrlegd hadden van de tegenstanders van „lichter dan lucht" voor het maken van vluchten, over lange afstanden. Terwijl allerwege geëxperimenteerd wordt met landvliegtuigen en vliegbooten ter voorbereiding van het transoceanische passagiersvervoer leek het, of men in Duitschland reeds de oplossing had gevonden, dartk zij het levenswerk van dr. Eckener den grooten Duitschen constructeur, naar wiens ontwerpen in de laatste jaren te Friedrichshafen de luchtschepen werden gebouwd, die stormen en noodweer met succes doorstonden en waarvan de „Graf Zeppelin" vele honderden malen over den Oceaan en eenige malen rondom de wereld kruiste. Voor dr. Eckener is deze ramp dan ook een by zonder zware slag, al kan men, zoolang de oorzaak van het ongeluk niet nauwkeurig is vastgesteld, nog geen enkele conclusie ten aanzien van zijn constructie trekken, aangezien de mogelijkheid zelfs zeer groot is, dat de ontploffing is ontstaan door een ongeluk - kigen samenloop van omstandigheden, welke niets afdoet aan de groote beteekenis van het nionierswerk van dr. Eckener op het gebied van den luchtscheepsbouw. VROEGERE LUCHTSCHIPRAMPEN. De prestatie van 't eerste Duitsche luchtschip, dat aanvankelijk onder het commando van dr. Eckener zelf regelmatig een transatlantischen dienst onderhield, de „Graf Zeppelin" vielen te meer op, doordat bijna alle groote luchtschepen, die buiten Duitschland gebouwd werden, na korteren of langeren tijd vergingen, waarbij vele opvarenden om het leven kwamen. In 1912 ontplofte in Atlantic City het Amerikaansche luchtschip „Akron", waarbij vijf personen gedood werden. In 1913 stortte het Duitsche luchtschip „L. L." bij Helgoland neer, waarbij vijftien menschen het leven lieten, terwijl in hetzelfde jaar bij de ontploffing van de 1—2 boven Berlijn, 28 personeng edood werden. In Juni 1914 verongelukte 'n Oostenrijksch luchtschip, waarbij negen dooden vielen. Laat men de 57 Duitsche zeppelins, die tijdens den wereldoorlog werden vernield buiten beschouwing, dan wordt de reeks voorgezet in 1919, toen het Britsche luchtschip „N. S. 11" in de Noordzee verging, waarbij zeven menschen werden gedood. In Augustus 1921 stortte boven Huil de Britsche Z. R. 2 neer, waarbij 44 opvarenden gedood werden. In Februari 1922 vloog bij Hampton de „Roma" in brand met 34 personen en in October van hetzelfde jaar ontplofte bij San Antonio de C. 2, waarbij slechts 2 opvarenden gewond werden. Twee opvarenden slechts werden ook gewond, toen in Juni 1923 het Amerikaansche marineluchtschip T. C. in brand raakte, doch in December 1923 werd de wereld opgeschrikt door de ramp met het Fransche luchtschip „Dixmude" boven de Middellandsche Zee waarbij 54 slachtoffers werden geteld. In September 1925 werden veertien personen gedood, toen het Amerikaansche luchtschip „Shenandoah" in een storm bij Cambridge in den staat Ohio verging. Veel pennen zijn in beweging gebracht in verband met den ondergang van het Italiaan r sche luchtschip „Italia", dat onder leiding van generaal Nobile een expeditie naar den Noordpool had ondernomen. Een deel der opvarenden, waaronder Nobile zelf, werd teruggevonden en gered. Bij de opsporingspogingen kwam de groote Poolonderzoeker Amundsen, die in zijn vliegtuig was opgestegen, om het leven. In October 1930 werd de wereld wederom opgeschrikt door den ramp van het Engelsche luchtschip R 101, die in een nacht van Zaterdag op Zondag op zijn eerste officieele vlucht bij Beauvais in Frankrijk in brand vloog en neerstortte. Alle 48 opvarenden kwamen om het leven, onder hen bevond zich o.a. de toenmalige Britsche minister van luchtvaart. Nadat in Februari 1932 reeds het Good Year luchtschip „Columbia" bij New York was verongelukt, werd in April 1933 Amerikad oor een grooten ramp getroffen, toen het grootste bestuurbare luchtschip de „Akron" bij de kust van New Yersey in een storm raakte, door den bliksem werd getroffen, in brand vloog en omlaag stortte. Van de 77 opvarenden werden er slechts vier gered. In Februari 1935 stortte het tweede groote Amerikaansche luchtschip de „Macon", vermoedelijk tengevolge van een constructiefout ten zuiden van Montery in zee. In dit geval konden 81 van de 83 opvarenden gered worden, o.a. de commandant kapitein Wiley, die de rampen van de „Shenandoah" en' de „Akron" had meegemaakt en ove.leefd. GROOTSTE EN MOOISTE LUCHTSCHIP TER WERELD.... Inmiddels was men te Friedrichshafen in 1933, gebruik makende van de met de „Graf Zeppelin" opgedane ervaring, begonnen met den bouw van een nieuw luchtschip, dat het grootste en mooiste ter wereld zou worden, de L. Z. 129, de thans vernielde Hindenburg. In Maart van het vorige jaar was de „Hindenburg" voltooid. Het stroomlijnige scheepslichaam had een lengte van 248 meter en de grootste middellijn bedroeg 21.2 meter, waardoor het gevaarte een minder slanke indruk maakte dan de „Graf Zeppelin". De gasinhoud bedroeg 190.000 kubieke meter en het gas was verdeeld over zestien cellen. Aanvankelijk lag het in de bedoeling, helium als draaggas te gebruiken en waterstof als manoeuvreergas, doch de levering van heliumgas, dat slechts in Amerika gewonnen kan worden, stuitte op zoodanige moeilijkheden, en de ervaringen, die dr. Eckener met waterstof had opgedaan, waren zoo gunstig, dat men tenslotte besloot uitsluitend waterstofgas te gebruiken. He luchtschip werd voortbewogen door in vier buiten den romp opgehai jen gondels gemonteerde dieselmotoren van de Daimlerbenz motorenfabriek te Stuttgart, die een gezamenlijke topprestatie hadden van 4200 P.K. en die het schip een gemiddelde snelheid van 125 K.M. per uur konden geven, die bij gunstigen wind aanzienlijk hooger kon zijn, doch bij straffen tegenwind tot onder de honderd kilometer per uur kon dalen. De „Hindenburg" kon zestigduizend kilogram stookolie meevoeren en had dan een actieradius van 14.000 K.M. waarbij dan nog ruimte was voor het meenemen van 19.000 K.G. nuttige lading aan vracht en passagiers. DE DUITSCHE LUCHTSCHEPENREEDERIJ. Terwijl de wereld ec-nerzijds met ontsteltenis van deze rampen kennis nam, zagen de voorstanders van het „lichter dan lucht" met vreugde, dat het vertrouwen in het luchtschip, ondanks de bovenaangehaalde ongevallenlijst, geleidelijk toenam tengevolge van de succesvolle reeks vluchten met de in den loop van 1930 op de luchtschepenwerf te Friederichshafen onder leiding van dr. Eckener gereed gekomen „Graf Zeppelin". Na verschillende kleinere, vervolgens transatlantische en zelfs wereldvluchten, werd in Maert 1932 begonnen met de instelling van een aanvankelijk veertiendaagschen regelmatigen post- en passagiersdienst tusschen Friedrichshafen en Zuid-Amerika, aanvankelijk naar Pernambuco, later ook naar andere Zuid-Amerikaansche hoofdsteden en in de zomermaanden naar Noord-Amerika, waar de landingen gewoonlijk gemaakt werden te Lakehurst nabij New York. In 1935 volbracht de „Graf Zeppelin" te Friedrichshafen gebouwd als L.Z. 127, zijn vijfhonderdste vlucht, waarvan meer dan honderd over den Atlantischen Oceaan. In 1935 werd na besprekingen tusschen de Luftschiffbau Zeppelin te Friedrichshafen, waarbij de Hamburg—Amerika-lijn groote belangen heelt, en de Deutsche Luft Hansa de Deutsche Zeppelin reederij gesticht, welke haar hoofdzetel vestigde te Frankfort a. d. Main, waar een reusachtigen luchtschepenhal werd gebouwd en vanwaar voortaan de luchtschepen vertrokken. Zooals men weet werden onderhancelingen gevoerd door Nederlandsche; stoomvaartmaatschappijen over de instellingen eener Nederlandsche luchtlijn op onze koloniën in Oost-Indië, waarbij Dr. Eckener als adviseur optrad. De Hindenburg was in Limburg zeer bekend, daar het luchtschip op zijn geregelde reizen naar en van Amerika zijn route gewoonlijk over ons gewest nam en dan meestal tusschen Venlo en Roermond passeerde. Het vliegveld Welschap bij Eindhoven was voor deze reizen aangewezen als noodlandingsterrein. --- Een nieuwe generatie Dr. Colijn en de liberalen krijgen ongelijk Men w eet hoe de liberalen werken om Colijn weer tot „leider" te verheffen. Dan verwachten zij dat de liberale richting in de staatkunde zal blijven leiden. Wij willen een betere maatschappij. Het gaat bij ons niet negatief tégen de liberalen, ir. Mussert ~f Moskou, maar vóór een goede t -iiing. Daarom willen de liberalen juist niets van de katholieken weten. Maken ze propaganda met en voor dr. Colijn, ze waarschuwen tegen de Katholieken. In het maandblad der R. K. Staatspartij lezen we daarover het volgende: In het Handelsblad van 26 April wordt de raad gegeven niet te stemmen op de R. K. Staatspartij. Zoover is het met de liberalen gekomen, dat zij den lezers moeten uiteenzetten, op welke partijen men niet moet stemmen. Men moet niet op de R. K. Staatspartij stemmen, o.m. omdat zij vóór ordening is. Maar helaas niet alleen de R. K. zijn vóór ordening. Er zijn ef meer die niet terug willen naar het eldorado der liberalen: het volmaakte negatieve „stelsel" van „vrije" concurrentie en Staatsonthouding. Het Handelsblad wil nationale coöperatie, maar de wil tot nationale coöperatie blijkt feitelijk alleen bij de liberalen en misschien ook bij sommige A.R. aanwezig. » Er is geen Kabinet op breede basis mogelijk zonder de vertegenwoordigers van de 5 pet. Nederlanders, die straks wel op den Vrijheidsbond zullen stemmen. De Christ. Hist., och ja, dat zou nog wel gaan, ware het niet „dat zij zich zoo bijzonder warm hebben gemaakt voor het gevaarlijke begrip „ordening", aldus schrijft het Handelsblad letterlijk. Er is geen krachtig bewind op nationale basis mogelijk zonder de liberalen. Voor nationale coöperatie deugen niet de R. K. (28 zetels), de S.D.A.P. (21 zetels), de C.H. (10 zetels) — zijn ook vóór ordening —, de Vrijz. Dem. (6 zetels) en nog enkele andere kleinere partijen, in totaal 4/5 of meer der Nederlancitche bevolking. De A.R. deugen wel, want Dr. Colijn heeft gezegd, dat de overheids„belemmeringen" moeten worden opgeruimd en dat het handelsverkeer zoo spoedig mogelijk vrij moet worden gemaakt (o, droom van Ouchy en Oslu) en daarom liggen de liberalen aan de voeten van Colijn. Het zal de grootste desillusie van Dr. Colijn worden, dat het oude NIET zal terugkeeren. Vroeger heeft de minister-president in en buiten de Kamers met veel nadruk verzekerd, dat deze crisis een STRUCTUREELE crisis is. Maar nu doet hij dit niet meer, hij heeft ook nimmer de volledige consequenties daaruit getrokken en nu wil hij kennelijk met de liberalen terug naar de toestanden van vóór de crisis. Een deskundige uit C.H.-kringen, de Rotterdamsche hoogleeraar Prof. Lieftinck, heeft, zooals onz e lezers weten, een ander geluid doen hooren op de Xlle studie-conferentie op het Troelstra-oord. „Een weg terug", acht Prof. Lieftinck niet aanwezig. De economische verhoudingen zelve versperren dien weg. De consequentie is, dat men het vrijheidsbeginsel als uitsluitend richtsnoer prijs geeft. Niet langer kan men als de eenige taak van de Staat zien het handhaven van de voorwaarden voor de vrije ontplooiing der individuen. De Staat moet de beschikbare krachten zoo leiden, dat de volkswelvaart er door wordt bevorderd". De meening, dat de overheid slechts mag sanctioneeren de organen, die uit het initiatief van het bedrijfsleven zelf voortkomen, is niet die van Prof. Lieftinck. De overheid mag ten deze, als behartigster van het algemeen belang, niet gebonden zijn en moet zoo noodig ook zelfstandig nieuwe organen kunnen instellen, hetgeen onder omstandigheden beteekenen kan: opleggen. Alles bij elkaar doet het deugd op te merken, dat de redelijke en gezonde ordeningseisch allerminst blijkt thuis te hooren in den stal van wilde Staatspartij-stokpaarden! --- Het luchtschip „Hindenburg" vergaan na verschrikkelijke onplotting in vlammen opgegaan Wat werd er van de opvarenden? Ontzettende catastcophe èif de iandinq. op het vlieqveld aan Tleiv tyack = Tlooduxeec teistecde het yeuaacle op zijn yeheeie ceis naac Amerika -:o:GISTERAVOND OM KWART OVER ZEVEN PL. TIJD, IS HET LUCHTSCHIP „HINDENBURG" TOEN HET TE LAKEHURST WILDE DALEN, IN BRAND GERAAKT EN ONTPLOFT. HET LUCHTSCHIP WAS MET TWAALF UUR VERTRAGING AANGEKOMEN. HET LUCHTSCHIP HAD 'S MIDDAGS BOVEN NEW YORK GECIRKELD ALEER HET ZICH NAAR LAKEHURST BEGAF. DE „HINDENBURG" ZOU OM MIDDERNACHT WEER NAAR EUROPA ZIJN VERTROKKEN. OM VIJF MINUTEN OVER HALF ACHT, DUS TWINTIG MINUTEN LATER, WAS HET VUUR NOG NIET GEBLUSCHT. 39 passagiers en 61 leden der bemanning aan boord. Aan boord van de „Hindenburg" bevonden zich 39 passagiers, terwijl de bemanning 61 leden telde. De ramp deed zich voor op het oogenblik, dat het luchtschip aan de landingsmast zou worden gemeerd. Er deed zich een ontzaglijke ontploffing voor en in een oogenblik ging de „Hindenburg" schuil achter de vlammen. Enkele seconden later viel het gevaarte en sloeg op den grond te pletter met een overweldigend lawaai. — Da „Hindenburg" had zijn een en twintigste reis naar Amerika gemaakt en de eerste van dit seizoen. De hulpverleening. Alle ziekenauto's en particuliere wagens uit de geheele omgeving van Lakehurst hebben zich direct na het bekend worden van de ramp van het vliegveld gespoed om behulpzaam te zijn bij de overbrenging van de slachtoffers naar de ziekenhuizen. Men meent te weten, dat eenige personen de ramp zouden hebben overleefd. Men geeft evenwel nog slechts drie namen, namelijk die van Clifford Osbur, Joseph Spahs en Philip Mongon. Volgens de laatste mededeelingen zouden er slechts een en dertig passagiers aan boord geweest zijn. EENIGE STUDENTEN AAN BOORD? Te New York heeft met het laatst de passagiers van de „Hindenburg", o.w. zich verschèidene studenten bevonden, die in de Ver. Staten terugkeerden, gezien. Het luchtschip passeerde er de State Building, vanwaar tal van belangstellenden de passagiers aan boord van den luchtreis, die voor de vensters zichtbaar waren, konden worden waargenomen. DR. ECKENER, de vergrijsde Duitsche luchtvaartpionier, wiens levenswerk door den on dergang van het grootste en mooiste luchtschip ter wereld de „Hindenburg" een zwaren slag heeft gekregen. Ontzettend einde van een moeilijke reis De geheele reis van het luchtschip Hindenburg is bijzonder moeilijk geweest wegens de ongunstige atmospherische gesteldheid. De Hindenburg was te elf uur pl. tijd met twaalf uur vertraging boven Boston aangekomen. Om drie uur vanmiddag vloog de luchtreus boven New-York voor hij zich naar zijn basis begaf. Door storm overvallen IN HET GEZICHT VAN LAKEHURST WERD DE HINDENBURG OVERVALLEN DOOR EEN HEVIG ONWEER, DAT MET ONTZETTENDE REGENS GEPAARD GING. DE HINDENBURG MOEST NOG EEN UUR IN DE LUCHT BLIJVEN ALEER 'T LUCHTSCHIP TOT DE LANDINGSMANOEUVRE KON OVERGAAN. KAPITEIN LEHMANN, de rechterhand van Dr. Eckener en de bestuurder van Graf Zeppelin en Hindenburg op ontelbare grandiose luchtreizen, was aan boord van de Hindenburg toen deze verging. Wat er van hem geworden is, is op het oogenblik nog onbekend. MAX PRUSS EN ERNST LEHMANN AAN BOORD. De Hindenburg stond deze reis onder bevel van kapitein Max Pruss. Kapitein Ernst Lehmann, die verleden jaar het bevel voerde en een der grooten van de Duitsche civiele en militaire luchtvaart was, bevond zich eveneens aan boord. Naar het Duitsche Nieuwsbureau meldt, heeft de Hindenburg een uur lang boven de luchthaven van Lakehurst gekruist, totdat het weer wat opklaarde. Toen het luchtschip langzaam tegen den landingsmast daalde, deed zich een ONTPLOFFING voor. Een geweldige vlam schoot uit het luchtgevaarte, dat na enkele minuten vernietigd was. Slechts een vernield en verbogen geraamte was van het eens zoo trotsche luchtschip over. Het D. N. B. kon nog geen bijzonderheden mededeelen omtrent het aantal slachtoffers. Volgens de verklaringen van ooggetuigen heeft de ramp van de Hindenburg zich voorgedaan om 7 uur 20 n.m. N. Y. tijd. De politie van New-Jersey zond direct per radio alarmseinen uit. Uit den geheelen staat New Jersey begaven zich dokters en verpleegsters per auto naar de plaats van de ramp. De American Airlines zonden uit Philadelphia, welke bij de landing assistentie had zullen verleenen, is nu behulpzaam bij de bergingswerkzaamheden. Het ongeluk heeft te Lakehurst ontzettende deernis verwekt. De minister van Handel, Roper, die te Washington in kennis werd gesteld van de ramp verklaarde: „Ik ben door dit vreeselijk ongeluk diep getroffen." Het eerste ooggetuigenverslag LAKEHURST. (Van den bij zonderen verslaggever van het D.N.B.). Het verluidt, dat tot nu toe in het geheel 12 personen , die, naar het schijnt, niet doodelijk gewond waren, door de reddingsmanschappen naar het ziekenhuis zijn overgebracht. De Amerikaansche landingsmanschappen waren 43 man sterk. Van hen is als door een wonder, niemand gedeerd. Vijftig opvarenden gered ? DE RECLAME-AGENT VAN DE LUCHTSCHEPENREEDERIJ TE NEW YORK VERKLAART, DAT THANS HET DEFINITIEVE BERICHT IS ONTVANGEN, DAT VIJFTIG OPVARENDEN VAN 'T LUCHTSCHIP HINDENBURG GERED ZIJN, --- UITVALLEN EEN KUNSTENAAR STIERF. Heel in de verte gaat op de stoffige weg des levens de mensch. Hij gaat verder en verder en zonder zich daarvan rekenschap te geven, altijd in de richting van zijn graf. En op groote afstand volgt hem langzaam de Waardeering. Waarheen de mensch gaat, sluipt naast hem de Dood met zijn zeis. „Gij daar, blijf toch eens staan," riep de Waardeering tot den Man met de Zeis. „Laat ons te zamen gaan, want zooals ik zie, zijn onze wegen dezelfde." „Wel mogelijk," gaf de voortschrijdende Dood ten antwoord, terwijl hij met snelle blik de stand van de zon opnam, „maar ik moet bij het einde van de weg daar zijn en jij komt altijd vroeg genoeg!" Aldus lazen wij in de parabels van den Hongaarschen schrijver Janos Dorosmay. Wij moesten hieraan denken nu bij de onverwachte dood van Karei Hamm. Dat hij weinig waardeering in zijn leven heeft gehad, mag men niet zeggen: integendeel, nij had vele en zeer groote successen, die zeker ook welverdiend waren, maar toch was hij de laatste tijd al te eenzaam. Wij hadden het geluk dezen nobelen, rondborstigen mensch meermalen te spreken. Wat kon hij vierkant en kras zijn meening zeggen. Sommigen heeft dat gestooten. En oen, het was zoo eerlijk en goed gemeend. Maar hij was zeer impulsief en ook wel 'ns te opvliegend. Kan men dat echter niet aan een gevoelig, warmbloedig artiest vergeven? Och, wat kunnen de menschen soms toch weinig van anderen hebben en wat is er veel kleinheid. Als men toch eens geweten had, dat hij een zeer ernstig hartpatiënt was — het is onbegrijpelijk, dat hij toch nog zooveel werkte — wat zouden sommigen hem dan misschien milder beoordeeld heoben. Wij mogen van hem zeggen, dat we onder de velen, die we in ons leven ontmoetten, -er weinig hebben aangetroffen, die eerlijker, hartelijker èn artistieker waren. Met de jaren werd deze zuivere kunstenaarsziel al rijper en rijker. Het lichamelijke en ziele-leed vormden ze nog schooner dan zij reeds was. Vooral de laatste maanden kon men dit zichtbaar merken. Door zijn voortdurende abnormale hooge bloeddvwk was hij gedwongen tot meer rust, doch bij dezen vollen katholiek wer4 dit tot een echt-christelijke berusting: hij aanvaardde het lijden en da eventueele miskenningen. Niettegenstaande zijn waardevolle composities en uitstekende methodische werken meermalen, van wege de hooge extra-kosten, niet uitgegeven konden worden, toch werkte hij steeds door: hij leefde geheel voor de muziek, voor de schoonheid. Wij hopen, dat ze nu wel een uitgever zullen■ vinden. Met Pinksteren zal wederom een nieuwe Mis van hem opgevoerd worden. Zijn werk en geest zullen in alle geval blijven leven in de velen die hij vormde op muzikaal gebied. Allen, die hem tot leermeester hadden, zullen hem blijven bewonderen en dankbaar wezen. Zij allen zullen zeer zeker ook bidden voor zijn zielerust en dat God de diepbedroefde nabestaanden zal troosten. Wie had gedacht, dat hij zoo onverwacht nog zou sterven: hij leek geheel buiten gevaar. Zijn ziel was echter rijp voor de hemel: door de schoonheid èn het leed gevormd tot een rijpe, schoone vrucht voor God. Christus heeft in de vroege morgen van Hemelvaart deze mee ten Hemel opgenomen. Gejubeld heeft hij vaak de liturgische gezangen: nu zal hij blijder kunnen zingen dan op aarde mogelijk was: „Opwaarts gestegen is God onder jubel, en de Heer onde r bazuinengeschal, alleluia." Wij la den gisteren in de collecta: „Geef, bidden wij U, almachtige God, dat wij, die gelooven dat Uw eeniggeboren Zoon, onzen Verlosser, heden ten Hemel is opgestegen, ook zelf met onze geest in de Hemel mogen wonen." Zijn ziel, die hunkerde naar God, de Schoonheid, is opgestegen tot Hem: wij bidden dat Christus ze spoedig bij Zich neme. ---