KAREL HAMM Een verdienstelijk musicus heengegaan In Karei Hamm is een goed mensch en een verdienstelijk musicus heengegaan, die in zijn ineer dan 30-jarige loopbaan groote verdiensten verworven heeft vooi het muziekleven. Een goed mensch. De schijn was soms wel eens tegen hem, want hij kon zich boos maken en driftig worden — al duurde dat nooit lang. Want met een ontwapenend lachje kwam dan meestal na een paar minuten reeds Ja, jullie weet wel, dat ik dat zoo niet bedoel .... en degenen, die hem kenden, wisten dat inderdaad. Men kon het hem dan cok nooit kwalijk nemen. Zijn temperament speelde hem parten. Maar zijn temperament was het ook, waardoor hij dingen tot stand kon brengen: zijn groote uitvoeringen met de Concertvereeniging, zijn composities Hamm's verdiensten in dezen zijn niet altijd ten volle erkend. We zouden bijna durven schrijven: ze zijn wel eens miskend. Zijn composities hebben niet altijd de belangstelling genoten, die ze verdienden, al was daarin den laavsten tijd een verheugende kentering merkbaar. Zijn verdiensten als dirigent werden wel eens wat in twijfel getrokken in den tijd, dat de Concertvereeniging acnteruitging, omdat de mensch nu eenmaal graag een zondebok zoekt, inplaats van zijn verstand te gebruiken en te erkennen, dat er zuiver mateneele omstandigheden in het spel waren. Hamm had zijn bekwaamheid als dirigent al lang en voor iedereen bewezen in de groote uitvoeringen, die hij tot stand wist te brengen en te leiden en die in verren omtrek weerklanit vonden. Vve mogen ecnier hiet over het hoofd zien, dat hij na en naast veel miskenning ook veel erkenning genoten heeft. En al voelde hij — uiterst-gevoelig — miskenning diep, over eenige erkenning kon hij kinderlijk verheugd e n dankbaar zijn. Zijn werken, ook zijn theorie-boeken, o.a. een Leerboek der Harmonie, werden gaarne, gedrukt en gelezen en er was een tijd, dat er in Nederland, België e n West-Duitschland geen muziekfeest werd georganiseerd of een jury of commissie werd samengesteld, waarin Hamm's meening zijn invloed deed gelden. Trouwens nog pas enkele maanden geleden werd te Kaapstad de operette „De Boschkat" opgevoerd, als onderdeel van het officieele feestprogramma ter gelegenheid van het hu welijk van Prinses Juliana. De componist Hamm genoot de laatste jaren de voldoening, dat zijn missen zeer gewaardeerd werden. Zijn Missi in hon. B.M.V. Immaculatae werd te Nijmegen ingestudeerd en door het koor der O. L. Vrouwek,erk alhier, zijn Mis ter eere van St. Josef zal met Pinksteren door hetzelfde kerkkoor gezongen worden en in October zal ze — evenals met de vorige gebeurde — door de K.R.O. worden uitgezonden. Waneer we aan Hamm ais dirigent denken, dan is het in de eerste plaats als directeur van der Venloscre Concertvereeniging. Onder zijn leiding beleefde deze een periode van ongekenden bloei in het provinciale muziekleven; in die tijd konden veel grootere steden, zooals Maastricht, niet tegen Venlo op. Bezoekers kwamen uit verren omtrek, uit Duitschland, Brabant en Gelderland, naar Venl, solisten van internationale reputatie traden gaarne in V enlo op,- — het eerste optreden buiten Duitschland van de indertijd beroemde zangeres Angèle Vidron, had te Venlo plaats onder Hamm's leiding, een jaar later werd ze geèngageerd voor een gala-concert ten hove — de begeleiding werd toevertrouwd aan gerenomeerde orkesten, zooals de stedelijke orkesten van Utrecht en Arnhem. „Een geboren dirigent", had een van zijn leeraren te Keulen den jongen Hamm ger.oemd. De waarheid van dit woord heeft hij bewezen gedurende zijn directeurschap der Concertvereeniging en tijdens de bloeiperiode oaarvan, die meer dan tien jaar duurde. Men zong gemakkelijk en goed onder zijn leiding, de orkesten speelden gaarne onder hem. Een enkele repetitie met 't orkest alleen was voldoende, om het zijn bedoelingen te doen begrijpen. Uit later tyct üaieert zijn directeurschap van het Tegelsch Orkest „Mignon", dat hij tot een uits.ekend ensemble maakte, waarvan, de medewerking o.a. aan de Tegelsche Passiespelen — waarvo. .r Hamm ook componeerde — en aan het St. Antonius-Oratorium van M. Schmitz, zeer veel waardeering vond. En mogen we, sprekend over orkesten, vergeten, dat Karei Hamm eigenlijk de man is, die de stool gegeven heeft aan de oprichting van O.K.N.V. m 1914? Bij zijn werzaamheid als dirigent had hij tevens gelegenheid tot het ontplooien van zijn muziek-paedagogisehe talenten. Deze had hij zonder eenigen twijfel; degenen, die hem als leeraar hebben gehad, zullen dat gaarne en dankbaar erkennen. Als leeraar was hij onverstoorbaar, even vriendelijk bij het loven van het goede,' als bij het aanwijzen van het verkeerde en men waardeerde tenslotte — zij het soms pas na jaren! — de studie, die hij gevorderd had, omdat men dan ook mocht naderen tot de grooten in het rijk der muziek en zich niet hoefde te beperken tot het gebied de r gemakkelijke „stukjes" en populaire schlagers. Talloos zijn degenen, die Hamm dankbaar hebben te zijn, zoowel personen als vereenigingen, voor zijn lessen, zijn bezielende leiding en zijn composities, waardoor hij blijft voortleven voor degenen, die de muziek lief hebben. Het leven van Hamm heeft stralende hoogtepunten gekend, zooals niet veel musici in de provincie ze gekend hebben of zullen kennen. Dat wist hij en hij was er dankbaar voor en klaagde niet, wanneer het anders werd. Wanneer er echter iets was, dat hem pijn deed, dan was het het besef, dat vriendschap zoo broos is. In zijn latere jaren lukte het Hamm niet, zich los te maken van het milieu, dat eens zijn trouwhartigheid zoozeer had getrokken en cp prijs gesteld. Steeds weer opnieuw haakte hij naar de oude kameraadschappen, waartegen hij nimmer een wrok heeft leeren voeden. Integendeel, steeds bleef hij, alle geintrigeer ten spijt, houden van een elk, die eens den naam van vriend aan hem had verdiend. Wanneer hij wel eens teleurgesteld werd, was steeds zijn slagwoord: „Het is een goed mensch, maar hij kan nu eenmaal niet anders !" Teveel idealist om een nieuwe orde in zijn omgeving en veranderde levensomstandigheden uit te buiten, voelde hij zich vaak alleen staan in den „struggle for life", die vooral voor kunstenaars zoo hard kan zijn. In werkelijkheid stond Hamm niet geheel alleen; de volksopinie heeft zijn kunstenaarskarakter steeds erkend en geëerd. Velen bleven de vrienden, die hem in hun hart trouw waren toegedaan en hem in ook metterdaad steunden. Erkend moet echter ook worden, dat er velen zijn, die hem gaarne gesteund hadden, indien Hamm het hun maar wat gemakkelijker had gemaakt. Immers dezelfde gezindheid, die Hamm als jongeling recht deed verkrijgen op de eenige onderscheiding, die onwedersprekelijk eerlijk wordt verdiend (de reddingsmedalje) die zelfde gestemdheid maakte Hamm onbruikbaar voor elke transactie, waarbij de zakelijkheid de waarheid ook maar eenigszins op den achtergrond zou kunnen dringen. Een der dagbladen drukte het zoo juist uit ter gelegenheid van Hamm's 60e verjaardag in 1936: „Karei Hamm", zoo zeide dit blad, „wenscht voor alles zichzelve te blijven!" Het tragische was echter, dat Karei Hamm te groothartig was om te begrijpen, dat in onze maatschappij het klein-menschelijke niet mag geminacht worden, wanneer men iets wil bereiken met de medewerking van het groote publiek. Intusschen is Hamm steeds zichzelve gebleven: een goed men en een groot kunstenaar, die liever te \ tierf, dan te dulden, dat zijn kunst en .. _■ te na gedaan werden. Dat er in onze samenleving zulke karakters bestaan, is een feit, dat niet genoeg geaccentueerd kan worden, omdat niets beter werkt dan het hooge voorbeeld. Uit Hamm's leven Op 21 Mei 1876 te Venlo geboren, ontving Hamm zijn eerste muzieklessen van zijn vader, den bekenden muziekgeleerde en componist Gerhard Hamm. Zijn verdere opleiding zette hij. voort aan het conservatorium te Keulen, waar hij vier jaar verbleef, en mede aan de universiteit te Bonn. Door ziekte van zijn vader thuisgeroepen, volgde hij dezen op in 1904 o.a. als directeur van de Harmonie, van het mannenkoor „De Liedertafel" en van het Gemengd Koor en ais leeraar aan de Rijksnormaallessen. Hamm junior werd bovendien kunstleider bij verschillende andere muziekgezelschappen en zangvereenigingen in en buiten Venlo, o.m. te Lobberich, Helmond en last not least, te Tegelen. 1 De Liedertafel en Gemengd Koor smolten onder zijn directeurschap samen tot de Venlosche Concertvereeniging, die lange jaren, maar vooral in de glansperiode van pl.m. 1906 — 1918 het Venlosche muziekleven zou beheerschen. In 1914 gaf hij den stoot aan de oprichting van de Venl. Orkestvereeniging O.K.N.V., — waarvan hij echter wegens gebrek aan tijd het directsurschap niet kon waarnemen. In 1916 richtte Hamm de afd. Venlo van de Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst op, die hetzelfde jaar, op 23 Sept. de muziekschool oprichtte, oorspronkelijk gevestigd in een gebouw aan het Maasschriksel. Later voor met steun der gemeente gekocht huis aan den Stalbergweg. Vooral in de eerste jaren bloeide de muziekschool zeer. De oorlogstijd, die velen tot bezuiniging noopte, bracht hierin verandering; van deze tegenslag heeft de muziekschool zich niet meer kunnen herstellen. Tevens was Hamm oprichter en directeur der Eindhovensche muziekschool. In 1913 en bij latere gelegenheden dirigeerde hij verschillende opera's door Venlosche krachten opgevoerd, o.a. „Der fidele Bauer", „Der Waffenschmied", „Das goldne Kreuz" en de „Clochas de Corneville" en gaf hij met zijn leerlingen opvoeringen van kinderoperettes o.a. enkele malen van de Prins van Sint. Een der hoogtepunten voor Hamm als dirigent en componist was zonder twijfel de uitvoering van zijn eigen zangspel „De Boschkat" in 1933 onder zijn eigen leiding en met medewerking van „Mignon" uit Tegel en. Ook mag hierbij W3l genoemd worden de Hamm-evond, gegeven op 27 Oct. '29 ter viering van zijn zilveren feest als directeur der Venlosche Concertvereeniging. s Op dez e avond werden uitsluitend composities van den jubilaris uitgevoerd, o.a. fragmenten uit „De Boschkat" en de opera „Sara", de prachtige ballade „Heiges Hochzeit" en het werk voor gemengd koor, kwartetten en sopraan-solo „Trannkönig und sein Lieb". De laatste jaren componeerde hij enkele missen, die graag gezongen werden, volkomen aangepast als ze waren aan het kunnen van normale kerkkoren en aan den geest der liturgische teksten. Zijn Missa in hon. B. M. Virg. Immac. werd door een Nijmeegsch kerkkoor ingestudeerd en door het O. L. Vr. kerkkoor hier ter stede, van waaruit zij ook per radio uitgezonden werd op 2e Paaschdag 1936. De uitvoering van zijn laatst gecomponeerde mis in hon. S. Joscph, die hij opdroeg aan het O. L. Vrouwe kerkkoor heeft hij niet meer mogen beleven. Deze zal voor de eerste maal worden worden uitgevoerd door genoemd koor op Pinksteren en vervolgens 17 October onder leiding van Hub. Kuypers, directeur-organist en Ed. Hermans onder-directeur. Hamm als componist Gecomponeerd heeft Hamm altijd. Bij al 3e vele werkzaamheden als muziekleider en paedagoog zocht en vond Hamm's scheppende geest nog steeds gelegenheid zich te uiten. Reeds in 1902 werden twee mannenkoren van zijn hand bij een grooten wedstrijd te Amsterdam bekroond . „Van mannen in oorlog, van mannen in vreê" is 'n vaderlandsch lied, melodieus en realistisch als geen ander; wie dit lied leert kennen weet van den krachtigen geest, die Karl Hamm bezielde. „Huldiging van den zang" is een grootsch werk, waarin de componist zijn liefde voor de kunst heeft uitgesproken. Natuurlijk en eerlijk, maar vooral persoonlijk is zijn kunst. Het kan typeerend genoemd worden, dat zijn eerst? composities heetten: „Götertreu" en, .Der Traumkönig und sein Lieb"; zijn laatste werken waren twee „missen". Daartusschen in nu ligt een reeks van composities, zooals: liederen en balladen, werken voor mannenkoor en gemengd koor, af of niet met kwartetten en soli, kindercantaten, een opera „Sara", de operette „De Boschkat" en „De Meikoningin van Geleen" en een oratorium „De Rozenkranskoningin", de beide reeds genoemde missen benevens feestcantaten o.a. voor den Deken van Venlo. Niet vergeten mogen worden zijn kinderliederen, die zijn bijzondere liefde hadden en die al vroeg waardeering vonden, meer dan 20 jaar geleden werd al een „Klompendans" opgenomen in een nationale liederenbundel, frisch en eenvoudig zijn kinderliedjes als bv. „Janneman". Alle composities van Hamm op te noemen — het moeten er ver over de 100 zijn — zou onbegonnen werk zijn. Tot slot willen we na al het bovenstaande alleen nog noemen {jet koor „Wereldvrede" (1918) dat gezongen werd op de groote antiannexatie-betooging te Den Haag. Hamm en de Concertvereeniging. Zonder twijfel mag Hamm in de eerste plaats wel genoemd worden als directeur der Concertvereeniging. De even hartstochtelijke als kundige wijze, waarop Karl Hamm zijn kunst diende, bracht in Venlo en omgeving het muziekleven op ongekende hoogte. De uitvoeringen der Venlosche Concertvereeniging in het door Berlage herbouwde Concertgebouw maakten Venlo tot een nieuw en levendig centrum van muziekcultuur. Zoo bescheiden en meevoelend Karl Hamm zich als mensch aan vrienden en kennissen gaf, zoo electriseerend werkte hij als dirigent op de massa. Niet alleen het eigen volk, maar ook de binnen- en buitenlandsche orkesten volgden hem gaarne en gemakkelijk bij de uitvoeringen van de vele oratoria en muziekdrama's. Karl Hamm bleek een geboren leider. De opvoeringen van tot dan toe onbekende werken als „Das Verlorne Paradies" van Bossi met dubbele koren en orkesten en „Gunlöd" van Cornelius in 1910, trokken bezoekers vanuit Maastricht, Breda, 's Bosch, Nijmegen, Crefeld en M.-Gladbach. Herhaalde malen werd de Matthaus-Passion uitgevoerd, Faust Verdammnung, Fliegende Hollander, Verdi's Requiem, zijn namen, die machtige herinneringen wekken onder degenen, die ze konden bijwonen. De beste solisten uit binnen- en buitenland konden worden geëngageerd, een - versterkt Utrechtsch Stedelijk Orkest kwam naar Venlo. Ook de orkesten van Arnhem en later van Maastricht en M.-Gladbach werkten hier in Venlo mee. Deze uitvoeringen die schatten gelds kosten, konden echter niet in denzelfden grootschen stijl voortgezet worden, men moest het wat bescheidener gaan aanpakken. Nooit echter heeft Hamm zijn talent als dirigent, hetzij hier, hetzij later in Tegelen verloochend. Altijd bleef hij de bezieler, in de menschen wekkend de wil om alles te geven wat ze konden geven en het welslagen van veel uitvoeringen was vaak het meest te danken aan zijn eigen vuur en bezieling, waardoor de anderen meegesleept werden. Karei Hamm en Tegelen Buiten Venlo had Karl Hamm een werkdadig aandeel in het muziekleven. De tallooze muziekvereenigingen, zoowel op vocaal- als instrumentaal gebied, zagen hem om zijn gestrengheid, rechtvaardigheid en opvatting gaarne als jurylid. In Tegelen was Karl Hamm zeker geen onbekende. Aanvankelijk als directeur van de „Mannenzangvereeniging „Excelsior" en later als instructeur van het dubbel Mannenkwartet „Zanglust" te zijn opgetreden, werd hij in November 1924 aangezocht de directie van het Tegelsch Orkest „Mignon" op zich te nemen. Onder zijne leiding werd dit orkest tot hoogen bloei gebracht, dank zijn groote kundigheden, het nauwgezet volgen van de door hem uitgestippelde lijn en zijn groote liefde voor dit orkest, dat hem begreep en zich in meestershanden wist. Onder zijne aangename leiding zien we het orkest Mignon optreden niet alleen in Tegelen, maar ook daarbuiten en zelfs vaak buiten 's lands grenzen, hetzij alleen, hetzij in samenwerking met zangvereenigingen. Onder de grootere werken onder zijn leiding gegeven of ingestudeerd met zijn orkest, noemen we slechts de operetten „Der fidele Bauer", La Cloche de Corneville", de opera „Der Waffenschmied", zijn eigen werk de opera „De Boschkat", waarvan de klanken zich eens in Zuid-Afrika deden hooren. Voegen we hieraan toe het machtige Antonius-oratorium van Pater Brüning, alsmede het oratorium van gelijken naam van H. Schniitz, waarvan Karl Hamm de orkestpartijen voor zijn rekening nam. Velen zullen zich herinneren een deel uit zijn eigen werk uit de opera „Sara" op zijn 25-jarig jubileum, zoo fijn door zijn orkest en de overgebleven kern van de eens zoo schitterende „Concertvereeniging" vertolkt. De „Openluchtspelen" te Tegelen verwierven mede hun naam door hun korenbegeleiding door Mignon. Met Karl Hamm is een figuur op muzikaal gebied heengegaan, zijn leerlingen-vakmenschen, voor wien hij het fundament betonneerde, zijn daarvan mede getuigen. Hij had groote liefde voor dat, wat zijn vak werd, een liefde, welke een groot kunstenaar niet kan ontberen. Op het feest van O. H. Hemelvaart overleed tp bijna 61-jarigen leeftijd de heer Karei Hamm, in Venlo e n ver daarbuiten bekend als dirigent en componist. --- Agenda Rembrandt-Iheater Venl3. — Van 7 t.m 13 Mei: „Meisjespensionaat" en „De staalkoningin." Scala Venlo. —■ Van 7 t.m. 13 Mei: ,,Sjenka Rasin" en „De fatale bruid." City-Theater Venlo. — Van 7 t .m. 13 Mei: „De onwelkonje gast" en .Prinses Charming." --- HET BOMBARDEEREN VAN OPEN STEDEN. Duitsch verzet tegen een poging om dit tegen te gaan. In de niet-inmengingscommissie heeft de Duitsche ambasadeur, Von Ribbentrop, voor een verrassing gezorgd door zich te verzetten tegen een voorstel van den voorzitter, den Earl of Plymouth, inhoudende, een beroep te doen op de beide partijen in den Spaanschen burgeroorlog, zich te onthouden van het bombardeeren van open steden. Dit voorstel, dat zijn ontstaan gevonden heeft in het recente bombardement van Guernica, werd gesteund door de vertegenwoordigers van Frankrijk, Zweden, België, Tsjecho-Slowakije, Rusland, e.a. Von Ribbentrop verklaarde echte r met het voorstel niet accoord te kunnen gaan en noemde het een inmenging in de binnenlandsche aangelegenheden van Spanje. Hij was van meening, dat het buiten de bevoegdheid lag van de commissie en zeide uit eigen ervarinig in den wereldoorlog te weten, dat het bomoardeeren van open steden, hoezeer ook ta betreuren, soms onvermijdelijk was. De Sovjet-Russische ambassadeur, Maisky, antwoordde hierop, dat de houding van Von Ribbentrop achterdocht moest verwekken en er naar uitzag, alsof Duitschland voorbereidingen trof voor verdere bombardementen van dezen aard. De kwestie zal opnieuw in behandeling worden genomen in de a-s. Vrijdag te houden bijeenkomst der sub-commissie. --- DE PUINHOOPEN VAN GUERNICA. Sporen van bombardement zijn gering. De Correspondent van de Times te Vitoria meldt, dat een commissie van burger-ingenieurs is ingesteld om de oorzaken vast te stellen, van den brand, welke de fraaie Baskische stad Guernica in asch heeft gelegd. Men meent, dat voldoende aanwijzingen zijn overgebleven om de meening der recntschen te staven, dat brandstichters aan de zijde der Basken meer met den brand te maken hebben gehad dan de luchtmacht van Generaal Franco. In tegenstelling tot in andere plaatsen welke geheel of gedeeltelijk vernield zijn, heeft men in Guernica weinig sporen van bommen gevonden. Voor zoover er nog gevels van huizen overeind staan, toonen zij geen sporen van bombardement en de kraters in de straten zijn grooter dan de in Spanje gebruikte bommen tot dusver hebben aangericht. Uit hun ligging blijkt bovendien dat deze kraters geslagen zijn door ontploffende mijnen, welke waren neergelegd om de straten af te sluiten. In het dak van een groote kerk was een gat geslagen, maar het kerkgebouw was niét in brand geraakt, Langs een der wegen die naaide stad leiden, bevindt zich een reeks villa's waarvan drie of vier verbrand zijn, maar geen sporen van bommen vertoonen. Met deze feiten voor oogen, aldus de correspondent, valt het moeilijk te gelooven, dat Guernica het doelwit is geweest van een bombardement van bijzondere hevigheid of dqor de rechtschen is gekozen voor een proefneming met brandbommen, zooals de Basken beweren. Naar het oordeel van den corespondent zal het moeilijk met nauwkeurigheid zijn na te gaan, hoe de brand ontstaan is. --- DUITSCHLAND HET PAUSELIJK ANTWOORD Tevens een stil protest tegen von Neurath's wegblijven ? De Pauselijke nota, die Dinsdag de Duitsche ambassade is overhandigd, zou uit zes of zeven bladzijden bestaan en in schermpomlijnde bewoordingen gesteld zijn. De Duitsche argumenten zouden hierin stük voor stuk ontzenuwd worden en er zou in betoogd worden, dat de encycliek niet, zooals wel beweerd is, een beroep op de openbare meening tegen de Duitsche regeering en nog mindere en aansporing tot verzet voor de Duitsche katholieken is. Het feit, dat de Pauselijke nota is overhandigd tijdens het verblijf van von Neurath te Rome wordt beschouwd als een gebaar om te onderstrepen, dat ven Neurath zich in strijd met het gebruik heeft onthouden van een bezoek aan het Vaticaan. Verder doet het gerucht de ronde, dat generaal Ludendorff, die te Romea ls een der verantwoordelijke leiders van het nieuwe heidendom beschouwd wordt, zeer binnenkort naar Rome zou komen. --- ITALIE DE SAMENWERKING MET DUITSCHLAND Wordt op denzelfden voet voortgezet Tijdens zijn bezoek aan Rome aldus he* door het agentschap Stefani gepubliceerde communiqué, heeft de Duitsche minister van buitenlandsche zaken, freiherr von Neurath, een reeks besprekingen gevoerd met den Duce en met graaf Ciano. De gedachtenwisseling heeft opnieuw den nauwen samenhang der belangen en de gelijkheid der voornemens van beide landen bevestigd. Dientengevolge heeft men opnieuw den wensen van beide regeeringen bevestigd, om in gemeenschappelijk overleg dezelfde kwesties, op grondslag en in den geest van de protocollen tusschen beide landen, geteekend te Berlijn verleden jaar October, welker practische toepassing een reden van voldoening vormt voor Italië en Duitschland en tevens een hechte bijdrage beteekent voor den vrede. Deze besprekingen hebben beide regeeringen in staat gesteld nog eens haar wensch vast te stellen in de toekomst de pogingen voort te zetten en te voltooien om tot een uitgebreider samenwerking met de andere mogendheden te geraken en in Europa de essentieele voorwaarden te scheppen voor een gróotêre en meer betrouwbare econmische stabiliteit. --- De anarchistische opstand in Barcelona Ze eischten de macht in Katalonië. De Katalaansche regeering verzette zich hiertegen. „Le Journal" bericht uit Perpignan, dat de opstand in Katalonië is ontstaan door een ultimatum van het anarchistisch comité te Barceiona aan de regeering-Companys. De anarchisten eischten, dat de generaliteit alle macht af zou staan aan hen, omdat zij, naar zij zeiden den oorlog leidden, zoodat zij ook de geheele macht in Katalonië moesten hebben. De generaliteit weigerde en eischte dat de comité's hun actie zouden staken en dat alle burgers ontwapend zouden worden, zij riepen de Katalaansche troepen aan het front van Aragon terug om de wettige regeering te steunen. De F.A.I. beantwoordde dit weer met het isoleeren van de generaliteit. Troepen gewapende anarchisten trokken door de straten en arresteerden alle soldaten en politiemannen, die zich voor de generaliteit verklaarden. Onder bedwang van geweren en handgranaten werden deze lieden naar ver verwijderde buitenwijken gebracht, waar zij onder bewaking van de arbeiders-comité's werden geplaatst. Na de generaliteit zoo van de meeste harer aanhangers te hebben berpofd, eischten de anarchisten dat hun kameraden, die de laatste dagen waren gearresteerd, vrijgelaten zouden worden. De generaliteit trachtte zich nog te verzetten en zond een afdeeling Guardia de Asalto naar het telefoongebouw in het centrum der stad, dat in handen van de F.A.I. was, doch deze afdeeling werd met zware verhezen teruggeslagen. Vervolgens trok een groep anarchisten naar het paleis van de generaliteit, de wacht poogde hen te verdrijven doch slaagde hierin niet. Er ontwikkelde zich een vuurgevecht waarbij verscheidene dooden en gewonden vielen. Companys vertoonde zich op het balkon doch hij werd uitgescholden en moest zich terugtrekken. „Le Journal" voegt hieraan toe, dat de telefoonverbindingen met Barceiona verbroken zijn. De prefect van het departement van de Oostelijke Pyreneeën heeft vergeefs getracht met den Franschen consul te spreken. Men heeft evenwel vernomen, dat het consulaat wordt bewaakt door matrozen van de oorlogsschepen, welke in de haven liggen. WEER EEN ANDERE LEZING. Naar men gedurende den nacht uit Barceiona heeft vernomen, is de oorzaak van de bloedige onlusten te zoeken in de poging van de generaliteit de wapenen van alle elementen, welke aan de controle van de generaliteit zijn ontsnapt, te verzamelen en een betere controle uit te oefenen op het telefoonverkeer. De anarchisten meenden, dat dit tegen hen gericht was en vielen de openbare orde-diensten op straat aan en maakten zich me*sler van een aantal gebouwen, in het bijzonder in de wijken Sans en Hospitaiet. Zij stelden mitrailleurs en batterijen geschut op op strategische plaatsen. Tusschen de ordebewakers en de opstandelingen kwam het tot hevige botsingen, vele leden van de socialistische organisaties kwamen de regeeringstroepen te hulp. Beide zijden hebben aanzienlijke verhezen geleden. Hoe groot dit aantal is, is niet bekend doch te oordeelen naar het aantal geneesheeren dat te hulp is geroepen, moet het aantal gewonden zeer groot zijn. BRITSCHE OORLOGSBODEMS NAAR BARCELONA. Behalve de torpedojager „Gipsy" welke reeds op de reede van Barceiona lag, zijn de kruiser „Despatch", een schip van 4150 ton, en de torpedojager „Hostille" naar Barceiona gezonden, om de Britsche onderdanen te beschermen, ingeval de onregelmatigheden een ernstiger vorm zouden aannemen. Hebben de anarchisten nog de overhand ? Valencia decreteert Volgens de enkele inlichtingen, die men door middel van den Radio-Omroep kan verkrijgen, is het de generaliteit niet gelukt, de overnand te krijgen bij de straatgevechten van Woensdag. De directeur van het blad „Solidaridad Obrera" zeide in eèn rede, dat een zeker aantal leden van de Civiele Garde en van de Guardia de Asalto gemeene zaak hadden gemaakt met de linksche opstandelingen. De beweging schijnt voorbereid te zijn. De anarchistische en uiterst-linksche elementen hebben zich wapens verschaft en trachtten hier en daar de troepen der generaliteit te ontwapenen. GENOEG VAN DE ANARCHIE? De vertegenwoordiger van de C. N. T., Vasquez, heeft een radiorede gehouden, waarin hij eischte, dat de strijd tusschen de arbeiders wordt gestaakt. Hij gaf aan alle gewapende mannen een uur den tijd om zich van de straat terug te trekken. Zij, die niet gehoorzamen, zullen worden gedesavoueerd. In Catalaansche kringen ziet men hierin de eerste schrede op den weg naar afwijzing donr de C. N. T. van de overheersching door de F. A. I. welker richtlijnen algemeen werden gevolgd. De neiging schijnt dus te bestaan tot terugkeer naar een normale orde, hetgeen de anarchisten niet kunnen toelaten. DE REGEERING GRIJPT IN. De regeering heeft bij decreet het volgende besloten: 1. alle openbare ordediensten in Catalonië zullen rechtstreeks onder de centrale regeering geplaatst worden; 2. het leger, dat wil zeggen, dat van het front van Aragon zal rechtstreeks geplaatst worden onder bevel van den generaal die het bevel voert over de vierde divisie; 3. generaal José Arangunren Roldan wordt uit zijn functie van commandant der vierde divisie ontheven en generaal Sebastian Pozes Perea wordt in zijn plaats benoemd. NIEUWE ONLUSTEN TE BARCELONA? Vernomen wordt dat de telegrafische en telefonische verbindingen tusschen Barceiona en het Catalaansche binnenland, die Woensdag hersteld waren, gisteren opnieuw zijn verbroken, naar men gelooft, tengevolge van nieuwe onlusten. 400 DOODEN EN 2000 GEWONDEN? Volgens een radio-bericht zouden bij de ongeregeldheden te Barceiona 400 dooden en 2000 gewonden zijn gevallen. De evacuatie van Bilbao De „Izara" is gisteren met ongeveer 500 uitgewekenen aan boord uit Bilbao vertrokken. Een ander schip vervoerde 2300 kinderen. ---