Advertentie In verband met de Nationale Feestdag zal het nummer van Dinsdag 6 op WOENSDAG 7 SEPTEMBER uitkomen. Onze kantoren, werkplaatsen en winkel zijn Dinsdag de geheele dag GESLOTEN. H.H. Correspondenten worden verzocht hun verslagen en berichten in beknopte vorm nog DINSDAGAVOND tijdig te posten en zoo dat niet kan, per telefoon Woensdagmorgen het voornaamste door te geven. DE ADMINISTRATIE. --- Algemeen Overzicht Koninklijke woorden. —■ De jeugd opgeroepen. Een verkeerde greep. Arbeidersgezinnen in moeilijkheden. Dr. Colijn en de graanhandelaren. De deining der stemmingen inde wereld. Zullen Engeland en Duitschland rechtstreeks onderhandelen inzake Tsjecho-Slowakije? Wat gaat er in Frankrijk gebeuren? Er is in het binnenland maar één onderwerp, dat de algemeene aandacht heeft: het Koninklijke jubileum. De veertig regeeringsjaren van Koningin Wilhelmina omvatten eender meestbewogen perioden in ons volksbestaan. Men 'denke maar aan de opkomst der sociale beweging, aan internationale spanningen als rondt>m de Boerenoorlog en tijdens de wereldbrand én wat daarop volgde, aan de stoffelijke ineenstorting na de oorlogswelvaart en de invloed, die deze had op de geestesprocessen. Er is in geen gelijk tijdperk eerder zooveel Voorgevallen, waarbij de houding van hen, die aan het hoofd van staten en volken staan, van zoo ovdrgroote beteekenis was. En nu weet het Nederlandsche volk, hoe verdeeld in inzicht en meening het overigens moge zijn, dit eene toch pvel: de houding van Koningin Wilhelmina is op groote oogenblikken nimmer weifelend ge.weest en Zij heeft heel vaak het rechte woord op de rechte plaats gezegd, de juiste daad op de juiste plaats gesteld. We zullen ons hier iniet vermeien in herinneringen, maar iedere meelevende lezer haalt zichzelf dadelijk voorbeelden yoor de geest. Deze voorbeelden van koninklijk optreden zijn het, die rondom dit jubileum de sfeer scheppen, een sfeer, die zich zeer onderscheidt van die, welke b.v. rondom verloving en huwelijk van het Prinselijke Paar en de geboorte van de kleine Beatrix aanwezig was. Nederland viert weer feest en een schoon feest, dat is waar. Maar het gaat rustiger, kalmer, er is meer diepte in, dat merkt men zoo aan alles. Dit is zonder twijfel in overeenstemming met het karakter en de wil van de jubileerende IVorstin; wie daaraan nog zou hebben kunnen twijfelen, doet dat na de rede van Woensdagmiddag niet meer. Ook van deze rede geldt: het rechte woord op de rechte plaats. De Koningin heeft niet tot aan het slot der feestviering gewacht, maar bij de aanvang de toon daarvan bepaald. Zelden heeft ons. en menigeen meer, een rede van Hare Majesteit zoo aangegrepen als deze met zooveel bewogenheid gezegde woorden van ernst en vertrouwen op de toekomst. We weten, dat het geen leege klanken waren, toen H. M. verklaarde, hoezeer de ernst Harer Verantwoordelijkheid reeds inde jeugd Haar doordrong, Haar veertig regeeringsjaren hebben er een te duidelijk getuigenis van afgelegd. De rede deed dat trouwens zelve ook. Weder, zooals telkens, sprak allereérst, na de zeer persoonlijke herdenking van het verleden, de Koningin over en tot hen, die het moeilijk hebben en voor wie de feestviering met bitterheid moet gepaard gaan, omdat er temidden van het volk voor hen geen plaatsmeer schijnt te zijn. De door de economische nood getroffenen: de werkloozen, de gedupeerden in Zaken, zij, die de grenzen over moeten om daar te zoeken naar een bestaan, dat eigen volk niet geeft, mogen niet dadelijk dooreen koninklijk •gelegenheidswoord geholpen zijn, dat dit woord tevens zegt: deze dingen zijn niet onoverkomelijk als er maarde bereidheid en de eenheid van krachten is om aan te pakken, zooals het moet, zie, dat is toch wel bemoedigend en zal niet nalaten indruk te maken. Hare Majesteit heeft zich dadelijk daarna met een opmerkelijke nadrukkelijkheid gewend tot de jeugd van Nederland. Zich niet tezeer verdiepende in bespiegelingen en min of meer gezochte verklaringen van oorzaak en gevolg der dingen, heeft Zij rechtuit gezegd, wat er moet gebeuren: de jongeren hebben hun karakter, flinkheid, voortvarendheid, aanpassingsvermogen, hun bereidheid en hun ernst in te zetten, dan zullen zich zeldzame perspectieven Openen. Deze woorden, voorafgegaan en gevolgd door een dringend beroep op de saamhoorigheid en de offervaardigheid, waar het gaat om de hoogste volksbelangen, geven Nederlands jeugd haar taak voor de toekomst aan en hebben haar gesteld voor een verantwoordelijkheid, die onze jongeren, naar men hopen mag, zullen aanvaarden. Aldus heeft Koningin Wilhelmina zichzelf gelijk blijvende, zooals Zij eenmaal het paroot uitgaf: wij willen onszelf zijn, niet geaarzeld, om temidden der feestelijkheid een zeer duidelijk beroep te doen op de levensernst van het jonge volk, opdat dit de heerschende nooden niet vei – doezele, maar aanpakke, zooals het moet en kan. Daarom behooren de Koninklijke woorden van Woensdagmiddag tot het beste jubileumgeschenk, dat het Nederlandsche Volk kon worden gegeven. Als ze nu maar worden toegepast Het is jammer, dat van verschillende kanten moest worden gewezen op een verkeerde greep in verband met het jubileum. Wij hebben er destijds al eens op gewezen, dat het niet juist was, de vervaardiging van de nationale film, die bij gelegenheid van het jubileum met steun van de rijksmicideleu tot stand gebracht zou worden, in handen te geven van in hoofdzaak niet-Nederlanders, zoodat er bij de repetities en de opnamen drie talen gesproken moesten worden. Dat kon geen film worden, die het Nederlandsche volkskarakter recht zou doen en het schijnt ook zoo’n film niet te zijn geworden. Het werd het verhaal vaneen familie, die het best ging in het leven: een succesvolle professor, een rijkwordende fabrikant, die op hun manier aan sociale zorgen doen. En in dit verhaal wordt dan iets van de gebeurtenissen van de laatste jaren gegeven, waarbij bet Vorstenhuis en Oranje tepas gebracht worden. Het mo.et wel een aardig kijkspel zijn, maar weinig met het wezenlijk nationale te maken hebben en althans is het zoetsappige verhaal van geborgen lieden niet een verbeelding van de groote dingen, die zich nationaal afspeelden. Zoo heeft men dus blijkbaar kans gezien, om met enkele tonnen regeeringsgeld een rolprent in elkaar te zetten, die oppervlakkig bioscooppubliek graag zal zien en die dus aan de vertooners grif geld opbrengt. Maar dat was de 'bedoeling niet en daarom is deze film een mislukking, waarvan met name de „Standaard” ; zegt, dat het hoofddoel: het Koninklijke jubileum, er in verlaagd werd tot een aanleiding om de historie van Nederland zeer flauw en zeer eenzijdig te belichten. En in andere bladen lazen w;e soortgelijke veroordeelingen. Temeer jammer is dit, wijl heel de regeering er door de financieele en moreele steun mee verantwoordelijk voor is. Er is iets niet in orde met de financieele afrekeningen tusschen Nederland en Duitschland. Een groot getal arbeidersgezinnen, waarvan het hoofd over de grens is gegaan om daar de kost te verdienen, ontving verleden week niets of maar een zeer klein deel van de loonen in marken, met de mededeeling, dat de stand van de clearing niet toeliet, de volle bedragen uitte betalen. Dat daardoor deze gezinnen er gek kwamen voor te staan, is duidelijk, want als niet meer werkloos hadden ze ook geen aanspraak op werkloozensteun. Vooral de visschersgezinnen inde kustplaatsen hebben die onaangename ondervinding moeten opdoen, tengevolge van het feit, dat deze loonen geen voorrang kregen bij de verrekening van de deviezen. Er zijn vragen over gesteld aan den desbetreffenden minister, maar van belang voor de betrokkenen is, dat er een regeling komt, waarbij het rijk, als de bedoelde voorrang onmogelijk is, den betrokken gezinnen met voorschotten helpt. Dr. Colijn zal de graanhandel wederom in audiëntie ontvangen. Dat is op zichzelf niets bijzonders en er zou geen aanleiding zijn om er hier melding van te maken, ware het niet, dat wede vorige keer schreven overeen geschil tusschen den heer Schilthuis en minister Steenberghe over hetgeen bij een onderhoud tusschen beiden zou zijn gezegd of niet gezegd. Nu deelen de bladen mee, dat dr. Colijn den graanhandelaren berichtte, hen wel te willen ontvangen, maar dat er niets, in welke vorm ook, mocht uitlekken over het te besprekene. Dat is wel een ongewone publicatie, die betreurd moet worden, omdat zij zoo licht tot onjuiste conclusies leidt. Mag men niet weten, wat de regeering met de graanhandelaren in besloten kring overlegt?, zullen wantrouwigen vragen. En zulk wantrouwen is inde huidige gesteldheid niet gewenscht. Daarom doet men goed, te bedenken, dat het geen gewoonte is, om openbaarheid te geven aan in audiëntie besproken zaken, die immers als regel voor publicatie niet rijp zijn. Nu hebben de heeren handelaren zich aan deze gewoonte niet gehouden en dr. Colijn herinnert er hen dus aan. Niet prettig, maar toch ook weer niet onbegrijpelijk. Het blijft maar op en neer gaan met de stemming inde wereldpolitiek en inzonderheid in de Europeesche politiek. Men laat ons als 't ware op een golfslag deinen en dat menigeen er een beetje zeeziek bij wordt is niet zoo onverklaarbaar. De eene dag doet men net of het zoo op een oorlog aangaat, de andere dag ontspant men de gemoederen weer. Zoo blijven de kranten belangwekkend, de politici interessante figuren en de op buit belusten houden het jachtveld in orde, want hun jachtveld is de onrust der goedwillende volken. Tsjecho-Slowakije is nog steeds het meest beteekenende voorwerp, waarmee de golven in beweging worden gebracht. We zullen de opeenvolging van berichten over besprekingen, voorstellen, die de afgeloopen dagen brachten, niet op de voet volgen en volstaan met te zeggen, dat de regeering te Praag en Heinlein het contact onder leiding van Runciman onderhielden. Maar alle krachten zijn aan 't werk om teveel peper inde soep te werpen. Het is te Praag een komen en gaan van politici uit verschillende landen en allemaal probeeren zij invloed uitte oefenen. In werkelijkheid wordt er gewerkt aan een overeenkomst, die buiten Praag om in kannen en kruiken wordt gebracht, Engeland probeert om met medewerking van Italië, Duitschland, Frankrijk, Polen e.a. een oplossing te vinden, die men dan aan de partijen in Tsjecho-Slowakije wil voorleggen en die deze dan zullen hebben te aanvaarden. Of het daarmee vlotten zal, is een vraag, maarde noodzakelijkheid vaneen accoord dwingt tot het vertrouwen, dat het er ook komen zal. We hebben zoo het gevoel, dat het Tsjecho-Slowaaksche probleem nabij een oplossing komt, die meer is dan een accoord met de minderheden, die de grondslag vormt voor het al zoolang begeerde Europeesche accoord. Het nieuwste feitelijke nieuws is, dat Henlein in overleg met Runciman naar Duitschland is gereisd om met Hitler te gaap praten en naar men wil weten, diens goedkeuring te gaan halen voor verdere onderhandelingen. Henlein zal daarbij dan tevens vernemen, hoe Hitler zich de verdere ontwikkeling denkt en zoo niet, dan ligt thans Europa’s lot in handen van den man op de Ober Salzberg. En deze man wil de vrede, dit erkent thans ook Londen en elders begint men hem ook te verstaan. Het Fransche blad „Le Journal” heeft gisteren een uitvoerig onderhoud met Hitler bekend gemaakt, waarin deze wederom zijn vredes-wil uit en zegt, dat Duitschland en Frankrijk beide evenzeer gebaat zijn bij een goede samenwerking en al hebben zij in het verleden oorlog gevoerd, er geen reden is om dat ook inde toekomst te doen. Hitler dringt met klem aan op algemeene samenwerking in ’t belang van vrede en welvaart. Dat dit een en ander ineen Fransche krant wordt gezegd, is typeerend voor de veranderende gesteldheid. Even typeerend is een nieuwe Engelsche tactiek, die erop gericht is, zich los te maken van Rusland én nader te komen tot Duitschland. Het schijnt, dat Londen met Polen onderhandelt over overname door Warschau van de Russische raadszetel inde Volkenbond. Dit zou de Duitsch-Italiaansche eisch: los van Moskou, in vervulling doen gaan en practisch de baan openen voor het bovenbesproken Europeesche accoord. Er gebeuren belangrijke dingen op het oogenblik. Hierbij is het niet van belang ontbloot, hoe het in Frankrijk met de regeering van Daladier gaat. Schreven we Dinsdag, dat de premier voorloopig het terrein behield en het rustig bleef, die rust is maar betrekkelijk, want de communisten kondigen een scherpe actie aan, z.g. voor het behoud van de veertig-urenweek, in werkelijkheid tegen het Kabinet van Daladier. Straks, bij de hervatting van het parlementaire werk zal daarvan nader blijken, stakingen en uitsluitingen schijnen weer voor de deur te staan en een en ander zal moeten uitwijzen, hoe het er met communisme en socialisme in het land der crisissen bijstaat. Kan Daladier het terrein bëhouden en men geeft hem een goede kans dan zal de Europeesche samenwerking eerder een feit worden en daarom is de ontwikkeling inde naaste toekomst te Parijs veel beteekenend. Tokio, Yokohania en andere deelen van 0.1-Japan zijn Woensdag geteisterd dooreen taifoen, de hevigste sinds 1905, welke zich met een snelheid van meer dan 110 kilometer per uur verplaatst© en geweldige schade heeft aangericht aan de te velde staande gewassen. De rivieren wassen voortdurend. Het dreigt een nationale ramp te worden. Reeds thans is bekend, dat duizenden dakloos zijn geworden, vele schepen liepen op de kust te pletter en vergingen. Zoo kwam nieuwe zorg over het Oosten, dat reeds zoo lang onder oorlogsleed gebukt gaat. > --- Publicatien SLUITING GEMEENTE- BUREAUX. i In verband met de viering van het 40-jarig Regceringsjubileum van Hare Majesteit de Koningin, zullen de gemeente-bureaux op 6 September a.s. gesloten zijn. i Het bureau van den Burg. Stand zal op dien llag geopend zijn uitsluitend van 81/2—01/» uur V;oorm. 1 Enimen, 25 Augustus 1938. --- Advertentie In dit nummer. RADIOREDE VAN DE KONINGIN, in het Tweede Blad; NIEUWS OVER DE FEESTELIJKHEDEN, onder PI. Nieuws en elders in het Eerste Blad; DRENTHE EN KONINGIN WILHELMINA, geïllustreerd overzicht in het Derde Blad; HERINNERINGEN UIT 1898, POÓRTMAN'S VERVOLGVERHAAL en ARTIKEL VAN EEN HERHALINGSMILITAIR”, in Vrije Uren; NAAR RUST IN EUROPA ?, in Algemeen Overzicht; ONS WEEKPRAATJE, voor den boer, in het Tweede Blad; JAPAN DOOR STORM GETEISTERD, – -x~ ”~'4- ' * --- Het Koninginne- jubileum Allerwege groote geestdrift. Do verjaardag van de Koningin is Dinsdag in verband met het jubileum overal iin don lande met bijzondere geestdrift gevierd. 'Vooral Rotterdam en Den Haag hebben er veel Weitv van gemaakt, Amsterdam krijgt de volgende week. als H. M. de Koningin in die hoofdstad zal vertoeven Zij vertrekt daarheen, zooals men weet, Maandag zijn beurt. In Den Haag waren de hoofdnummers een zangauhade, waaraan 2000 zangeressen, en zangers deelnamen, een schitterende optocht van praalwagens enz. en een groote parade van het garnizoen, terwijl1 er ’s avonds inde Kon. Schouwburg oen gala-opvoering plaats vond en het nationale toneelspel „1813” werd gegeven. De aubade werd door de geheele Koninklijke Familie aangeboord, nadat die Koningin met Prinses en Prins per open auto door de rijm dier uitvoerenden waren gereden. Na de aubade ging de Haagsche gemeienteraaid ten paleize ter audiëntie en daarna begaf Hare Majesteit zich naar het P.T.T.-gebouw voor het uitspreken der radiorede. In Rotterdam was het voornaamste feestnummer de intocht van Piet Hein met de Zilvervloot, waartoe getrouwe nabootsingen dier vloot waren gemaakt. Op indrukwekkende wijze zijnde groote steden verlicht en versierd en drommen kijkers bewegen zich, vooral ’s avonds, door de straten. Maar ook in kleinere plaatsen wordt alom. veel werk gemaakt van de Oranjeviering in deze weken