Uit vroeger tijd een PARADIJS on AARDE PIETER GROEN was nauwelijks 20 jaar oud, toen hij in 1828 zijn geboorteplaats Katwijk aan Zee verliet om over de wereldzeeën te gaan varen. Twintig jaar was niet oud, maar voor Pieter was het niets bijzonders. Zijn vader, Willem Groen, die getrouwd was met Jaapje Schaap, nam de kleine Pieter al op 10-jarige leef tijd mee op zijn boot om vis te vangen op de Noordzee. Terugkerend vaneen lange zwerftocht wilde hij zijn ouders bezoeken, doch beiden waren op 21 en 22 Augustus 1833 aan de alom in Holland heersende cholera gestorven. Pieter vertrok weer naar zee, ditmaal om nooit meer terug te keren. Lange tijd werd niets van hem vernomen totdat na jaren een briefje van zijn hand de mededeling bevatte, dat hij op 5 October 1836 schipbreuk leed inde Zuidelijke Atlantische Oceaan en was aangespoeld op een eilandje, genaaamd Tristan da Cunha. KLEINER dan Walcheren, midden inde Zuidelijke Atlantische Oceaan tussen Kaap de Goede Hoop en Rio de Janairo, 1200 mijl ten Zuiden van St Helena: Tristan da Cunha Een dode vulkaan, die iets meer dan 2000 meter boven de zeespiegel uitsteekt, waarin een krater met een meer met zoet water. Rondom de permanent besneeuwde top hangt ’n eeuwig aanwezige wolkenlaag, die voor een rijke regenval zorgt en het land vruchtbaar maakt. De helling, begroeid met bossen en beplant met vruchtbare velden, loopt uit ineen rotsachtige en gevaarlijke kust. Het was de Portugese ontdekkingsreiziger Tristan da Cunha, die dit eilandje in het jaar 1506 ontdekte. Enkele andere nationaliteiten meenden later opnieuw het eiland te hebben ontdekt, zo ook de zeevaarder Willem van Zaanen, die er 25 September 1601 de Nederlandse driekleur plantte. De eerste Nederlander, die er 8 dagen verbleef, was Claes Gerritz Bierenbroodspot uit Hoorn in I ebruari 1643. Ook anderen moesten er soms noodgedwongen wegens schipbreuk vertoeven, doch werden na enige tijd weer verlost. Pas in 1810 namen drie Amerikanen zich voor om er zich te vestigen. Er werd gewerkt en men kon er spreken vaneen cultivering. Echter een gemeenschap was het nog niet, want er waren geen mogelijkheden tot gezinsvorming Ze3 jaar later op 7 December 1816 togen na lange voorbereiding 72 Engelsen naar Tristan da Cunha. Onder hen bevonden zich 5 officieren, 9 burgers, 10 vrouwen en 12 kinderen. Een werkelijk Utopia EEN ware „vrouwen-invasie” deed zich voor op 12 April 1827, toen de Engelse kapitein Ham met toestemming van de Britse regering 5 vrouwen en 4 kinderen naar Tristan da Cunha bracht, die de "moderne” wereld wilden ontvluchten. De leider van de inwoners William Glass had de grondslag gelegd voor een werkelijke gemeenschap, hoewel hier en daar nog wel wat te wensen bleef. Maar het begin was er. Er bevonden zich toen, nadat er verscheidenen waren weggetrokken, die de eenzaamheid niet konden verdragen, 37 personen op het eilandje, verdeeld over 8 families. Pieter Groen werd. de assistent van William Glass en toonde zich een waardig regeerder. Zijn naam werd in het Engels uitgesproken en luidde Peter Green. In 1853 bij de dood van Class nam Peter het gouverneurschap over en tot aan zijn dood in April 1902 vervolmaakte hij het Utopia in-wording. ledereen die wilde w.erken kreeg een stuk land en mocht dit zolang in zijn bezit hebben, als hij is staat was om het goed te bewerken. Zijn zoons hielpen hem erbij en liet bezit ging over van vader op zoon. De mannen jaagden, visten en werkten, de vrouwen bemoeiden zich alleen met het huishouden. Wanneer een schip het eiland aandeed om verse proviand te laden, gaf ieder gezin om de beurt de producten die nodig waren. De goederen in ruil verkregen kwamen de gemeenschap ten goede. Ook Peter deelde mee en had in feite niets te zeggen over de anderen. Alleen was hij de baas over zijn gezin. Een afwisselende periode ontstond toen tussen 1869 en 18S3 niet minder dan negen schipbreuken inde buurt plaats vonden. Da geredden werden liefderijk verpleegd, totdat een ander schip hen vveer oppikte. Eiland der weduwen In 1885 teisterde een catastrophale rattenplaag het eilandje. De oogst verdween en hongersnood stond voor de deur. Redding meenden de bewoners te zien, toen ’n vreemd schip zijn anker liet vallen Inde baai. Terstond roeide een sloep van het eiland naar het schip, bemand met 15 mannen, waarvan 12 getrouwd en vaders van kinderrijke gezinnen. De achtergebleven bewoners moesten lijdelijk toezien, toen het vreemde schip weg voer met medeneming van hun mannen. Zij kwamen nooit meer terug 12 weduwen op een bevolking van 19 gezinnen! Op 19 November 1901 telde Tristan da Cunha 74 inwoners, 19. mannen. 26 vrouwen en 29 kinderen. Onnatuurlijke sterfgevallen hadden zich niet voorgedaan. De enige doodsoorzaak was ouderdom. En thans; een paradijs ineen ontredderde wereld. De Nederland-se duikboot K. XVIII kon dit constateren op 9 Maart 1936, toen ’t dit Utopia aandeed, terwijl ook rapporten van zeer recente datum ’t eilandleven prijzen. Er wonen 189 mensen, die in volmaakte harmonieleven, ondanks ’t gemis van ’n U.N.O. Tezamen met dein de buurt liggende eilandjes Ina-ccesible en Nightingale is ’t op 12 Januari 1938 gevoegd onder het bestuur van St Helena. Tristan da Cunha .... Vluchtoord kan het zijn voor velen die niet tegen de gecultiveerde wereld kunnen doch of het immigratie i.oes:aat, is een tweede vraag ! --- Jan Musch 80 jaar De bekende toneelspeler Jan Musch heeft dezer dagen zijn 80ste verjaardag gevierd. – Foto: De jubilaris ineen van zijn glansrollen: „De Spaanse Brabander”. --- Langs het IJzeren Gordijn Kleine stad verloor 500 mensen TANN Rhön Het stadje Tann in de Rhön ligt 5 kilometer van de zone-grens verwijderd. Het is op dit punt de laatste grotere plaats voor het prikkeldraad en de tienmeter brede strook niemandsland dwars door Duitsland, die de hermetische grens tussen Oost en West vormt. Een jong meisje staat vlak bij de prikkeldraadversperring naar de overkant te kijken. „Wie hier doorheen wil komen, moet geluk hebben” zegt zij. Nauwelijks 800 m. verwijderd verschenen twee agenten van de Oostduitse volkspolitie met karabijnen en patrouilleren langzaam langs de grens "Wacht U op iemand?” vraag ik. ”Nee, ik heb familie ginds. Mijn moeder woont daar.” Men kan het kleine huis met het blote oog zien, want het landschap is hier wijd en overzichtelijk. Ginds beweegt zich niets en niemand. Het meisje draait zich om. ”Ik moet naar Tann terug. Mijn moeder was j.l. Zondag bij ons op bezoek. Ze zou nu weer thuis moeten zijn. Tot het huis daarginds is het van Tann uit zeven kilometer. Wanneer mijn moeder mij komt bezoeken, moet zij een lange reis maken. Zij moet met de trein via Bad Salzungen, Eisenach, Bebra, Hersteld, Fulda tot Tann rijden. Dat is bijna 250 kilometer. De terugweg is even lang. Daarbij zouden we naar elkaar kunnen lopen. Te voet zou i3” weg nauwelijks meer dan een uur vergen. Maar hier komt niemand doorheen” De zonegrens is van Flensburg in het Noorden tot Hof in Beieren ongeveer twaalfhonderd kilometer lang. Op een paar punten is zij passeerbaar, net als een grens met het buitenland. Overal elders is zij gesloten. Potdicht. Duitsland wordt dooreen prikkeldraadversperring in twee delen gescheiden. Duitsland alleen? Of ook een continent ? Of de wereld ? VOLKSPOLITIE SCHIET DIRECT. Het stadje Tann ligt diep tussen twee beboste heuvels van het Rhöngebergte. De spitse kerktoren rijst op tussen platte daken en kleine, popperige gevels. Op het kleine marktplein staat een protserig, bombastisch monument. Een man met baard, in helm en mantel, voorzien vaneen reusachtige sabel, blikt met bronzen oog op de smalle steegjes. Freiherr von und zu Tann, een nakomeling van het geslacht, dat eens dit kleine plaatsje stichtte. Jonge meisjes en jongelingen tuffen behendig op spiksplinternieuwe bromfietsen en scooters over het hobbelige plaveisel; voor de drie of vier café’s parkeren een paar auto’s. Uiteen ouderwetse school komt net een luidruchtige schare jongens, onbekommerd, opgewekt – het stadje maakt zo op het oog een zeer vredige indruk. En toch hebben de reiziger al lang voordat hij door de bergen en dalen van de Rhön Tann bereikte, grote gele borden met het opschrift; „Zonegrensgebied” gewaarschuwd, dat hij met iedere kilometer dichter bij het prikkeldraad van de grensstrook komt en dat ginds, achter dat prikkeldraad ook Duitsers staan, die met karabijnen schieten op een ieder, die poogt deze grens te overschrijden. Pas dezer dagen werd hier weer een vluchteling doodgeschoten, die zijn doel, de Westduitse bodem der vrijheid al had bereikt. ”Wie hier doorheen wil komen, moet geluk hebben ” Inde akkers van dit district langs de zonegrens is het winterkoren al gezaaid. Hier en daar wordt nog nageploegd; door ossen getrokken wagens vol mest rijden uit de kleine dorpen naar de heuvels. De wegen zijn smal, maar goed onderhouden. De diepe stilte valt me op, het geringe verkeer, ik ben nauwelijks een vrachtwagen tegengekomen, en de weinige mensen. Het heuvelland is hier heerlijk. Heuvels met donkere bossen, glooiende brede weiden en zwarte akkers. Dan komt Tann inzicht, vijf kilometer voor het einde van de vrije wereld. Het stadje telt thans 2000 inwoners drie jaar geleden waren het ruim 25.00 Meer dan vijfhonderd mensen zijn intussen naar Westelijke richting getrokken. De zonegrens heeft hen verdreven. Niet omdat ze bang W'aren, maar omdat ze hier geen werk vonden. HET ACHTERLAND GING VERLOREN. Een vriendelijke heer op leeftijd met witte baard vervangt de burgemeester, die ziek is. ”Was U morgen maar gekomen”, zegt hij, ”want morgen wijden wij. eindelijk onze nieuwe openbare school in”. Hij telt op hoeveel industriebedrijven net stadje nog heeft, het zijn er nog geen tien en in geen bedrijf werken meer dan 30 mensen. Hij haalt een lijst voor de dag en stelt met behulp daarvan vast hoeveel arbeiders en kantoorbedienden uit Tann elders werken. In Hilders, in Fulda, ja zelfs in Wiesbaden en Frankfort. Vervoersbedrijven zijn hier niet. Een paar bouwbedrijven, twee weverijen, een brouwerij. ”We hebben ons achterland verloren,, zegt hij. ”En ons vreemdelingenverkeer. De industrie, die hier was, verloor haar natuurlijk afzetgenen. Die lagen „ginds”. Wat wij vroeger vlak voor de deur konden kopen en verkopen, moeten wij tegenw< ordig honderden kilometers ver halen en brengen. Zij, daar ginds – hij maakt een beweging met zijn hand . wilden, toen zij in Mei 1952 de zonegrens hermetisch sloten, ons allemaal vernietigend treffen. Het ziin meer dan zeven millioen mensen, die net als wij inde grensdistricten langs de zonegrens wonen en die plotseling van hun natuurlijke levensbronnen werden afgesneden. Maar hun plan Is niet gelukt. De landen en de Bondsregering hebben ons geholpen – met honderden milli. oenen marken en vooral ook In cultureel opzicht – maar helemaal is de verlammende werking van de zonegrens wel niet op te heffen. „Oh zeker”, antwoordt hij op mijn vraag. ”de communisten hebben natuurlijk gepoogd hier invloed op de bevolking te krijgen, in het bijzonder bij de vele vluchtelingen en ontheemden. Het is nog niet zo lang geleden, dat U hier voor één mark een in leer gebonden boek van Lenin kon kopen. Maar ze hadden geen succes. De bevolking van de grensdistricten is voor de communistische propaganda niet vatbaar, ook hier niet. Ik geloof, dat we hier op het ogenblik niet een communist hebben. Niemand gelooft het fabeltje, dat het de Bondsrepubliek en de Westelijke mogendheden zijn, die aan de scheuring van ons land en de waanzin van de zonegrens schuldig zjjn. Dat weten we allemaal wel beter. En overigens voelen wij ons hier niet bedreigd. Niemand is bang, dat ”zij” op de een of andere dag hier naar toekomen. Die komen niet. Maar desondanks, op de een of andere manier bedrukt het ons toch allemaal wel, dat de deur afgesloten is. Dat wij niet meer met elkaar in één en hetzelfde huis ons eigen huis w0nen..,...” --- De dierenbeschermingsvereni- Dedierenbeschermingsvereniging te Hamburg heeft de blindegeleidehonden een kerstmaal bereid. ledere trouwe viervoeter kon uiteen grote tobbe net zo lang zijn buikje vol eten als hij wou. --- Wetenswaardigheden over de maan Laat ons ditmaal eens „dicht bij huis” blijven en het hebben over de maan. Er wordt dezer dagen veel gesproken overeen kunstmaan, die men om de aarde wil laten cirkelen; men spreekt reeds van reizen naar de maan en van inter planetair vervoer. Maar wat weten wij van de echte maan? Wij weten van de maan zeer veel en toch bestaan er ten aanzien van dit meest nabije hemellichaam nog tal van geheimzinnigheden. Het is bekend, dat de maan een bol is, die gemiddeld 384.000 km. van ons af staat. Haar afstand tot de aarde is niet constant, doordat zij ineen ellipsvormige baan om de aarde draait. Zij heeft een middellijn van 3476 km. en volbrengt ongeveer eens inde vier weken haar kringloop om onze planeet, terwijl zij evenveel tijd nodig heeft voor één wenteling om haar eigen as, waardoor wij nooit meer dan ongeveer de helft van de maan zullen zien. Over de van ons afgekeerde maankant weten wij niets. Geen dode wereld. Lange tijd is de astronomie eensgezind geweest in haar oordeel, dat de maan een dode wereld is. Er bestaat immers geen dampkring, dagen nachttemperaturen verschillen meer dan 150 graden en ook plantengroei werd op de met vulkanische as bedekte maanbodem uitgesloten geacht. Tegenwoordig echter zijnde sterrenkundigen weer verdeeld in twee kampen, waarvan het ene vasthoudt aan de meer gangbare opvatting, terwijl men het in het andere voor mogelijk houdt, dat er nog veranderingen van „geologische” aard op de maan plaats hebben en zelfs vindt men er geleerden, die rekening houden met de mogelijkheid van primitief plantaardig leven. Vreemde vlekken. Hoe komt men daartoe? Geen kijker is sterk genoeg om de maan zo nabij te halen, dat men er mos kan zien groeien. Wel echter vertonen de grootste telescopen nu en dan kleine, schijnbaar onbetekenende veranderingen aan het maan-oppervlak, die niet te wijten zijn aan het spel van licht en schaduw, maar die wel degelijk reëel van aard zijn. Rondom kleine maankraters „ treft men b.v. plotseling witte vlekken aan, teweeggebracht door de een of andere materie, die uit het binnenste van de maan schijnt te komen, zich via de krater een uitweg baant en zich daaromheen verspreidt. Merkwaardig is nu, dat deze vlekken van omvang wisselen: zij worden kleiner naarmate de zon hoger aan de maanhemel komt te staan en groter bij het dalen der zon of wanneer het zonlicht plotseling door de aarde wordt onderschept (en wij hier dus een maansverduistering zien). Men denkt onwillekeurig aan een soort neerslag, zoals rijp, die smelt in de zonnewarmte. Behalve deze witte vlekken zijn er ook donkere waargenomen, die zich zelfs langzaam bewegen en van vorm veranderen. Zwermen sprinkhanen, zoals een Amerikaanse astronoom in alle ernst beweert? Kortstondig opbloeiende vegetatie, die na één Maandag (d.w.z. twea aardse weken!) uitsterft? Het een lijkt nog gewaagder dan het ander. Maar geheel en al dood schijnt de maan niet te zijn. S. TELLA, --- De huwelijkswetgeving in Oostenrijk Het Oostenrijks constitutioneel gerechtshof heeft mededeling gedaan vaneen uitspraak volgens welke een wet van Juni 1945, bepalend, dat een priester, die een kerkelijk huwelijk voltrok voordat een burgerlijke huwelijksplechtigheid had plaats gehad, strafbaar was,- ongrondwettig en daarom ongeldig is. Volgens de Oostenrijkse wet is alleen het burgerlijk huwelijk geldig voor de burgerlijke autoriteiten. --- Uit de radiowereld Jan Corduwener’s ballroom-orkest Nog niet zo heel lang geleden gaven buitenlandse orkesten de toon aan inde Nederlandse ballroom-wereld. Ons eigen land was geen ballroom-orkest rijk en dat dit gemis een leemte betekende, kunnen de dansleraren bevestigen, die zich direct na de oorlog met hun lessen naar de gracieuze Engelse dans-stijl richtten. De ))-jarige Amsterdammer Jan Corduwener heeft de eer van Nederland gered – en meer dan dat. In 1951 vormde hij zijn ballroom-orkest. Door regelmatige uitzendingen voor de VARA, via het record aantal van zes langspeelplaten (getiteld „Dancing time”) en legio „normale” platen zijn het rustige rhythme en de beschaafde melodieuze klanken van dit orkest begrippen geworden. In balzalen en dans-instituten, maar ook in duizenden huiskamers wordt gedanst op Jan Corduwener’s muziek. In Engeland, het bolwerk van de ballroom muziek, kent men hem als Jan Cbrdew GRONDIGE OPLEIDING. Hoewel Jan inde oorlogsjaren tijdelijk als tabaksmakelaar de kost verdiende en pas in 19)5 – dank zij het fameuze kwartet – een grote naam inde radio-wereld werd, is hij geen vreemde eend inde muzikale bijt. Na een violisten-opleiding bij de Maatschappij tot bevordering van de Toonkunst werd deze kleermakerszoon toegelaten tot het Amsterdamse conservatorium. Dooreen langdurige ziekte van Corduwener Sr. moest Jan de studie er aan geven. Hij was toen net veertien, maar met zijn gedegen ondergrond kreeg hij gemakkelijk werk als musicus; zijn eerste engagement was bij „Astoria” inde Vijzelstraat. Zonder er een hand voor om te draaien leerde hij met het gemak vaneen geboren musicus piano, vibrafoon, diverse blaasinstrumenten en later Hammondorgel spelen. Bij het Tuschinki Theaterorkest – toen onder leiding van Max Tak – en het Metropole Orkest deed hij ervaring op inde strijkerssecties. (Het Metropole Orkest moet in die dagen een ware hogeschool voor beroemde orkestleiders geweest zijn, ook Jos Cleber heeft er een plaats in gehad.) MET HET KWARTET BEGON DE VICTORIE. Jan’s kwartet dat hij door zelf meerdere instrumenten te bespelen en te zingen, de allure vaneen groot orkest gaf, werd in 19)5 een favoriet. We herinneren ons levendig hoe de herkenningsmelodie „Among my souvenirs” uit de blikkige speaker van ons „Luistervinkje” klonk en ons deed voelen, dat de tijden zachtjes-aan weer normaal werden. Jan Corduwener, gelukkig echtgenoot en vader van drie flinke knapen en een lief meisje, leidt nu behalve zijn ballroom orkest zijn kwartet en kwintet, het ensemble „Sympathie” een vijftig-mans orkest-met-koor. Max van Praag en Willy Alberti maken hun succesplaten met Jan Corduwener als muzikaal ceremoniemeester. Ook met kinderkoren maakte hij opnamen. Verre van op zijn lauweren te rusten blijft hij inde weer om steeds interessante repertoires voor zijn platen en zijn talrijke radio-uitzendingen te hebben. Heel wat hits werden door Jan voor het eerst de Nederlandse aether ingestuurd.... ---