Het Taal- en Letterkundig Kongres. Dordrecht , Vrijdag. In de eerste afdeling hield mej. Cornelia van Zanten noch een korte rede over Phonetiek. „Taal is klank", had Den Hertog op 'Letterkunde' gezegd. 2 ) Lezen hebben we wel geleerd, maar niet spreken. Daarom moet de fonetiek beoefend en er moet les gegeven in metodies spreken. Toen gaf dr. M. Sabbe zijn betoog over Luyken's Lyiiese Poëzie: die was natuurlik, oprecht, eenvoudig. Winkler Prins wilde zijn nieuwe Dagblad over litteratuur en kunst hebben; men vond dit onnodig: laat, zei men, W. P. ook schrijven in de gewone dag- en weekbladen, dan wordt vanzelf de kunstkrietiek beter! In de twede afdeling sprak dr. D. C. Nijhoff over Willem de Zwijger, die hij biezonder bewonderde. En daarna J. A. Bergmeijer (Dordrecht) over „Sociale Geschiedenis". Hij liet het al te veel voorkomen, alsof er noch niets aan gedaan werd hier in Nederland. De derde afdeling behandelde de stoffelike belangen van het Toneel: spreker, de heer Lejour uit Brussel. Hij stelt enige konkluzies; geld vragen, kontrole over de gelden, enz. enz.! Lans: debat. Dan komt J. R. Coets over het Liederenboek van Groot-Nederland aan 't woord' wat er nodig is en hoe dit er moet komen. De heer Vriesendorp bespreekt de toneelkrietiek: de criticus moest voortaan ook maar de 'repetities' bijwonen en hem moest invloed ge') D:t is een vergissing: d. H. bestreed dit juist 1 geven op de regie, etc.! dan had de heer v. Sorgen zeker wel zijn zin! In de Algemene Vergadering geeft de heer Bouchéry een overzicht van de Vlaamse Beweging. En Paul Fredericq over het Groot Nederlands Verbond. Er wordt nu op nieuw een grote Nederlandse Taalbond gesticht (haast het Algemeen Nederlands "V erbond!) Bestuurders worden prof. Kern, Fredericq, dr. Engelenberg (Frans Wal) en de heer Meert, stichter van het bestaande. Op de vraag van den Voorzitter werden alle aanwezige Dortenaars lid! — Er moet noch iets vermeld over de kwestie van de Vereenvoudiging, die op de "Woensdagmiddagse Algemene Vergadering in eens op de proppen kwam, en die door de heer Koopmans is besproken in de afdelingen. Prof. Te Winkel had het gehad over de taal in Zuid-Africa: hoe die was, en wat men daar nodig had; hij wou daar alvast vereenvoudiging toelaten, Nederland zal mischien wel volgen. Dr. Hendrik P. N. Mulder, Konsnl-generaal van de Oranje-Vrijstaat en vertegenwoordiger van Zuid-Africa, vroeg dringend dat men ook hier zou vereenvoudigen; anders gaf het niemedal! Zo vroeg't ook Hagen, uit Pretorie. Grappig was de verwarring van de heer Crots, die de volksdialecten niet onderscheidde van het algemeen in Zuid-Africa verstane en bekende Nederlands, o. a. gesproken door de heer Hagen, toen hij indertijd pas uit Holland was gekomen. Toen verklaarde Paul Fredericq dat de Vlamingen nimmer zouen meedoen; waaruit volgen moet dat mannen als Pol de Mont, Vercoullie, Wannyn, Meert, Pol Anri en zoveel andere warme vereenvoudigers in Belgieë geen Vlamingen zijn! Dat hield ook Max Rooses vol in zijn debat tegen Koopmans, en hij voegde er bij, dat in Vlaanderen elk de geslachten onderscheiden kon. Hij scheen dus niet te weten dat elk dorp en gehucht 't anders doet; zo dat er van Vlaams als éen geheel geen sprake is. ^Trouwens, wat hij beweerde, sloeg niet op de rede van de heer Koopmans: de hoofdpunten zijn bekend. En wat te denken van dit Roosesargument: andere talen worden ook wel op zo'n onredelike wijs geschreven en nu zou dit voor onze taal niet meer mogen! (Applaus.) En die talen breiden zich er even goed om uit. (Of desniettegenstaande? dan schuilt van 't uitbreiden — natuurlik — de oorzaak ergens anders!) Prof. Ten Brink zegt voor de zoveelste maal dat een kongres 't werk van een voorgaand niet mag veranderen! In de Algemene Vergadering werd noch een kommissie benoemd voor 't vervaardigen van een Historiese Atlas: Paul Fredericq, dr. J. Fredericks, dr. H. v. d. Linde, Willems; Fruin, Blok, Heeres, Hingman en Overvoorde. De Bestendige Kommissie zal bestaan uit: Ten Brink, Laurillard, Rooses, Fredericq, Obiie en Van Droogenbroek. En zo sloot het 24ste kongres met noch enige besluiten van weinig belang te nemen: b.v. dat in de 3e afdeling zo mogelik de Boekhandel op de 3e dag aan 't woord zal komen. In Gent zal men als 't 25ste bijeen te komen. Over de Emoreit doet men 't beste het tekstboekje na te lezen; mischien als toegift daarover noch een 'ietsje'. Men heeft toch plan om 'em noch eens op te voeren: wat door velen begeerd zal worden! B. H. ---