Kanaalverbinding voor Twenthe. Heden heeft te Arnhem de installatie plaats gehad van de staatscommissie inzake kanaalverbinding van Twenthe met den IJssel. De voorzitter, de heer C. A. Jolles, hoofd-ingenieur -directeur van den rijkswaterstaat in de 6e directie te Arnhem, hield daarbij de volgende rede: De Minister van Waterstaat heeft mij uitgenoodigd, onze commissie namens Z. Exc. te installeeren en het is mij hoogst aangenaam u thans welkom te heeten in onze eerste vergadering. De taak, die ons bij het Kon. besluit van 3 Maart 1914, nr. 4 wordt opgelegd, brengt opnieuw de aangelegenheid van het met onze scheepvaartwegen in verbinding brengen van het Twentsche industriegebied aan de orde. Ik zeg „opnieuw", want het is u bekend, dat ook reeds vroeger tot het bereiken van dat doel meermalen pogingen zijn aangewend, welke trouwens ook ten deele resultaten hebben opgeleverd. 'Aanvankelijk waren die pogingen zeer beseheiden, want het in 1805 door den ingenieur Wildeman opgemaakte ontwerp had slechts ten doel door verbetering van de Kegge die rivier gedurende den zomer tot Schuilenburg voor kleine schuitjes, zompen genaamd, bevaarbaar te maken, waartoe dan verschillende stuwen zouden gebouwd moeten worden. In 1835 kwam dergelijk ontwerp wederom aan die orde, in verband met een plan voor een kanaal van Zwolle naar Almelo en voor de bevaarbaarmaking van de Schipbeek. In 1847 werd de kanalisatie van Salland en Twenthe opnieuw in de zomervergadering van Provinciale Staten ter sprake gebracht en de wenschelijkheid uitgesproken van het tot stand brengen van kanalen in Twenthe, ter verkrijging van een behoorlijke gemeenschap tusschen Zwolle en Deventer met Almelo, Hengelo, Denekamp en Haaksbergen. Daarover werd, ingevolge opdracht van Ged. Staten op 31 Mei 1848 een verslag uitgebracht door den ingenieur van den rijkswaterstaat, L. van de Kasteele en. den luitenant der artillerie ,T- J. Stieltjes. De kanaalverbinding van Twenthe met onze rivieren kwam echter eerst tot stand door de oprichting van de Overijsselsehe KanalisatieMaatschappij, welke, zonder geldelijken steun van het rijk, doob met krachtige medewerking van de provincie, in de jaren 1852 tot 1858, onder de technische leiding van Stieltjes, aanlegde en voor de scheepvaart openstelde: een kanaal van Zwolle naar Almelo, lang 48 K.M., met een zijtak van Lemele naar Deventer, lang 27 K.M. en een zijtak van Vroomshoop naar de .Vecht te Haandrik, lang 21 K.M. Al deze kanalen zijn bevaarbaar voor schepen van omstreeks 200 ton, de sluiswijdte is 6 M., de kanaaldiepte 2.60 M. De aanlegkosten hebben omstreeks 1% millioen gulden bedragen. De scheepsvaartbeweging op het drukst bevaren vak tusschen de Kegge en Almelo, bedroeg in, 1912, in beide richtingen te zamen, ruim 7000 vaartuigen met een inhoud van 226000 ton, daaronder zijn, dus veel kleine vaartuigen. In 1889 werd in gebruik gesteld de door de provincie met rijkssubsidie tot stand gebrachte verlenging van het kanaal Zwolle—Almelo tot de Pruisische grens bij Nordihorn, welk kanaal van hetzelfde type is als de andere. De aanlegkosten bedroegen ruim 1% mill ioe n gulden, waarvan het rijk omstreeks y 3 gedeelte bijdroeg. De scheepvaartbeweging bedroeg in 1912, in heide richtingen te zamen, ruim 600 vaartuigen met een inhoud van bijna 40000 ton. , In. de laatste jaren zijn verschillende ontwerpen opgemaakt, zoo voor een uitbreiding van de 'kanaalverbinding naar Twenthe, .als voor een verbetering van de bestaande verbindingen. Zoo verscheen enkele jaren geleden een ontwerp, uitgaande van de Kamer van Koophandel te Enschede voor ©en kanaal, verbindende Enschede met het kanaal Almelo—Nordhorn, met een zijtak naar Hengelo en een zijtak naar Oldenzaal. Daarna bracht het jaar 1913 ons een ontwerp voor een kanaal van Zutpihen naar Hengelo en Enschede, met een zijtak naar Winterswijk; voorts een ontwerp van Deventer naar Hengelo en Enschede, terwijl enkele dagen geleden ons bereikte een ontwerp voor een betere verbinding van Zwolle met het Twentsche industriegebied door ombouw en verruiming V an de bestaande kanalen en het maken van een verbinding van uit het kanaal Almelo—Nordhorn naar Hengelo, Enschede en Oldenzaal. Het schijnt voorts dat in de gemeente Arnhem stemmen opgaan voor een kanaalverbinding van Twenthe met deze stad. Wij zuIleD ons met de studie van deze ontwerpen hebben bezig te houden en ongetwijfeld van den omvangrijiken arbeid die door de samenstelling daarvan verricht is veel nut kunnen hebben. Ik zal over deze ontwerpen thans echter niet in bijzonderheden treden." De regeering wenscbt leiding te ontvangen tot het vestigen van haar oordeel, een leiding, welke onze commissie de eer zal mogen hebben te geven, en waarbij, zooals blijkt uit de opdracht ons door H. M. de Koningin verstrekt, wij ons geenszins tot de bestaande ontwerpen zullen hebben te bepalen, doch ook daarbuiten, naar eigen inzicht, de aangelegenheid in haren geheelen omvang in studie moeten nomen. •Volgens die opdracht toch hebben wij te onderzoeken: welk tracé uit een technisch en economisch oogpunt in deze het meest in aanmerking komt. Verder zullen wij de afmetingen voor dezen nieuwen waterweg hebben aan te geven en de aanlegkosten globaal hebben te begrooten. Het zal overbodig zijn, dat ik thans in den breede voor u uiteenzet van hoeveel belang voor een industriegebied', als Twenthe in verloop van jaren geworden is, een goede verbinding langs een doelmatigen scheepvaartweg, zoo voor den aanvoer van steenkolen, ruwe stoffen, voornaamste voedingsmiddelen, bouwstoffen en dergelijke, als voor allerlei andere artikelen kan wezen. Ik wil er heden alleen nog op wijzen, dat men vooral niet de meening moet zijn toegedaan, dat in streken als Twenthe, waar een goede verbinding langs spoorwegen bestaat, eeD verbinding te water tamelijk overbodig is. Al mocht zulks allicht eenigermate kunnen worden toegegeven voor plaatsen waar handel en nijverheid nagenoeg geen beteekenis hebben, zoo ben ik overigens overtuigd, dat in de tegenwoordige tijden van ernstige concurrentie op de wereldmarkt slechts diegenen op den duur daar een goede plaats kunen veroveren en behouden, wier industrieele centra, behalve goede spoorwegverbinding, ook een goede verbinding te water bezitten. Laat mij daarover een paar punten uit mijn ervaring in de laatste jaren bijbrengen. Het heeft mij getroffen bij het internationale scheepvaart-congres in 1912, te Philadelphia gehouden, hoezeer men thans in de Vereenigde Staten van Noord-Amerika, het land der spoorwegen bij uitnemendheid, ernstig aan den arbeid is om den aanleg van goede waterwegen te bevorderen. Zelfs in hetgeen de Noord-Amerikaners zoo gaarne noemen „the centre of industry", in Pittsburg, waar men bovenop de steenkolen zit, is men thans ijverig bezig om door verbetering van de gebrekkige kanalisatie van de Ohio en verder door kanaalaanleg een goede verbinding te water tot stand te brengen naar de groote meren in het noorden, vanwaar de ertsen aangevoerd moeten worden. Toen ik in Pittsburg, bij gelegenheid van ons bezoek aan 'die stad, enkele woorden sprak over het belang van de scheepvaart in het algemeen, ontving ik van meerdere zijden betuigingen van instemming en de mededeeling van de pogingen die men bereids in 't werk had gesteld om den scheepvaartweg te verkrijgen. In den vorigen zomer mocht ik een congres voor binnenscheepvaart te Constanz bijwonen, waar men uit alle landen van Noord- en ZuidDuitschland, uit Oostenrijk, Hongarije en Zwitserland bijeen gekomen was om de belangen van goede scheepvaartwegen voor handel en industrie te bespreken, en elkander over ontwerpen en uitgevoerde werken mededeelingen te doen. Nu meene men niet dat die zeer talrijke belanghebbenden bij het goederenvervoer te water bepaaldelijk uit streken kwamen waar het aan spoorwegverbindingen eenigermate ontbreekt. Zulks was in geenen deele het geval en het mag op dit gebied wel te denken geven, dat een industrieel zoo hoog staand land als Pruisen, waar het spoorwegnet in nagenoeg alle deelen van het koninkrijk tot hoogen graad van volkomenheid is opgevoerd, thans bezig is meer dan zeshonderd millioen mark ten bate van binnenscheepvaartwegen te besteden. Een belangrijk punt, mijne heeren, bij onzen arbeid zal ongetwijfeld zijn het bestudeeren van de vraag voor welk type van vaartuigen de kanaalverbinding met Twenthe zal moeten kunnen dienen. Dat de zompen van 1805 ons niet meer zouden bevredigen is van zelve duidelijk, maar het mag ook wel nu reeds worden uitgesproken, dat te verwachten is, dat het zestig jaren geleden aangenomen kanaaltype ons thans niet meer zal kunnen bekoren. Er is trouwens in dat tijdperk in Twenthe heel wat veranderd. Waren in het begin der 19e eeuw voor de textielnijverheid in Twenthe landbouw en nijverheid innig vereenigd, de invoering van de snelspoel van Thomas Ainsworth in 1833 bracht daarin allengs verandering, en zoo ontstond in het midden der 19e eeuw in Twenthe de uitgebreide fabrieksnijverheid op dit gebied, welke thans de jaarlijksche opbrengst der weverijen reeds tot 60 a 70 millioen gulden heeft opgevoerd. Waar in het begin der 19e eeuw de bevolking van geheel Overijssel weinig meer dan 100,000 zielen bedroeg, daar hebben thans Enschede, Hengelo, Almelo, Lonneker, Borne en Oldenzaal, welke wij te samen het industrie-gebied van Twenthe kunnen noemen, reeds meer dan 120,000 inwoners. Naast- die textiel-inijverheid is ook de metaalindustrie te Hengelo van groote beteekenis geworden, terwijl de landbouw, toen haar het weefgetouw ontnomen werd, andere banen gezocht heeft, zoodat de veestapel in Twenthe in de laatste twintig jaren meer dan verdubbelde en talrijke zandgronden door kunstmest tot akkers en bosschen werden verbeterd, waartoe ook in belangrijke mate inkomsten uit de nijverheid verkregen, werden aangewend. Al deze omstandigheden, mijne 'heeren, man ' w 3a - m ^ n ineen i n S' onze 'taak eenerzijds gemakkelijker, maar ook andererzijds belangrijker en daardoor moeilijker. Ik mag er echter op rekenen dat bij u allen,, voor het onderwerp dat ons zal bezig houden, de ernstige belangstelling bestaat, welke noodig is om nuttigen arbeid te leveren, en ik vertrouw, dat de regeering door de samenstelling van deze commissie niet tevergeefs een beroep doet op uw kennis, uw ervaring en uw werkkracht en werklust, om door een samenwerken, .dat naar ik hoop, steeds van wederzijdsche welwillendheid zal getuigen, tot goede resultaten te komen. Het is dat vertrouwen, dat mij moed heeft gegeven om het voorzitterschap dezer commissie te aanvaardne, en ik geef u gaarne de verzekering, dat het mijn streven zal zijn onze vergaderingen aangenaam en onze gemeenschappelijken arbeid vruchtdragend te maken. Hiermede, mijne heeren, verklaar ik namens den Minister van Waterstaat, onze commissie geïnstalleerd. --- BINNENLAND. Officieele berichten. Bij K o n. b e s 1 u i t zijn benoemd tot ridder in de orde van Oranje-Nassau: R. Dorrestein, ontvanger der gemeente Woudenberg; F. Niemantsverdriet, secretaris der gemeente Numansdorp; F. A. Dee, academisch pedel aan de Rijksuniversiteit te Leiden; J. Bleeker Sr., ontvanger der gemeente Vledder en J. Lancée, hoofd der openbare lagere school te Wijk bij Duurstede; tot burgemeester van Jutphaas, E. C. Erzey, met toekenning van gelijktijdig eervol ontslag als burgemeester van BaarleNassau; tot gewoon hoogleeraar in de af deeling der mijnbouwkunde aan de Technische Hoogeschool te Delft, om onderwijs te geven in de mijnkunde, W. A. Knol, mijningenieur te Rotterdam; tot machinist aan boord van het stoomloodstransportvaartuig voor den algemeenen dienst van het loodswezen enz. in het 6e district J. K. S. Schönlau; bij de Algemeene Rekenkamer benoemd tot commies: G. J. Tinbergen, W. J. Hoogteyling, H. F. C. Berckenkamp, J. G. C. Jonker en H. Varenkamp, allen thans adjunct-commies; tot adjunctcommies: J. B. de Gou, J. W. Visée, A. J. D. Broer, P. A. Sernée Jr. en J. H. de Bruyn, allen thans klerk; tot directeur van het post- en telegraafkantoor te Zandvoort, M. C. Kuyper, thans hoofdcommies der telegraphie; tot directeur van het posten telegraafkantoor te Roelofarendsveen, J. W. F. Huls, thans commies der posterijen en telegraphie 2e kl.; bij de Staatsmijnen in Limburg: tot chef van het bouwbureau, de bouwkundige J. van. Dillewijn; tot meester opzichter, de afdeelingsopzichter H. J. Hundscheidt en tot bureauchef, de bureaubeambte G. E. de la Bije; tot ridder in de orde van den Nederlandschen Leeuw, L. C. J. van Ogtop te Amsterdam; toegekend de eere-medaille der Oranje-Nassauorde, in zilver, aan: C. J. S. Wernert, zetter ter Algemeene Landsdrukkerij in Den Haag; J. Angevaare in Den Haag; A. Nagtegaal te Rietveld; M. C. H. Sindorff te Venlo; .T. M. Philippo te Hillegom en P. den Daas te Utrecht; bevorderd tot administrateur bij het Dep. Koloniën, de referendaris met den titulairen rang van administrateur, mr. L. M. Rollin Couquerque; idem tot opzieners tweede klasse der visscherijen op de Schelde en Zeeuwschc stroomen, de opzieners derde klasse dier visscherijen: J. C. Maas en M. A. van de Zande; de navolgende pensioenen toegekend, als aan: J. Smit, wed. F. Lankkamp, f 306; H. G. Bender, wed. H. W. Duytshoff, f 252; M. H. de Brouwer, wed. Q. van Lint of van Lent, f 180; A. M. Lutz, wed. J. J. Sjouken of Soukens, f 220; A .G. of M. G. Eydems, wed. K. Th. Grond, f 108; J. van Melle, wed. J. Goethals, f 531; M. H. van Gelderen, wed. P. J. Timmers, f 276; R. Nugteren, wed. J. Bestebreurtje, f 215; M. E. Peeters, wed. A. J. Franken f 187; J. Suskind, wed. H. van der Wijk, f 282; L. H. Roessingh, wed. C. L. Sloth Blaauboer, f 735; S. P. Roth, wed. W. C. van Setten van der Meer, f 261; A. J. E. Schild, wed. dr. A. L. Lamers, f 735; M. Vollebregt, wed. J. M. van Rijs, f 238; A. de Vries, wed. W. Muntjewerff, f 337; A. Dijkstra, wed. F. Carlebur, f 735; C. Poechter, wed. C. J. van den Broek, f 337; S. Haalstra, wed. J. Kwikkelo, f 238; J. P. Weber, wed. B. van der Sluys, f 568; J. J. ten Kate, wed. J. P. van Dalen, f 451; M. J. Looijestijn, wed. M. J. Hermans, f 331: A. Goers, wed. G. E. van Eimeren, f 432; M. M. G. Savelkouls, wed. S. W. Th. Lokerman, f 267; J. E. Jansen, wed. P. Bosma, f 490; A. Hijlkema, wed. J. Stoelinga of Stoelenga, f 515; A. 6. of M. G. Eydems, wed. K. Th. Grond, f 445; J. van Wijk, wed. G. J. Adelink, f 490. De Minister van Oorlog brengt ter kennis van belanghebbenden, dat er voor acht burgergeneesheeren (artsen), die voor den militairen geneeskundigen dienst physiek geschikt zijn, gelegenheid bestaat om te worden benoemd tot officier van gezondheid 2e kl. bij het personeel van den geneeskundigen dienst der landmacht. Belanghebbenden zullen zich met een op zegel geschreven request behooren te wenden tot H. M. de Koningin. Voor nadere bijzonderheden zie men Stct. no. 78. Aan J. F. Jansen, assistent bij het hoofdbestuur der posterijen en telegraphie, op zijn verzoek eervol ontslag verleend. Benoemd tot tweede klerk bij het hoofdbestuur der posterijen en telegraphie, F. W. A. Habermann, thans tijdelijk aldaar werkzaam. De directeur-generaal van den landbouw brengt ter algemeene kennis, dat aan den met ingang van 1 April 1914 beoemden rijkszuivelconsu1 e n t, dr. A. G. Breen, als ambtsgebied is aangewezen de provincie Overijssel, met standplaats te Zwolle. De Minister van Koloniën, brengt ter kennis van belanghebbenden, dat voor twee personen, die met goed gevolg het examen hebben afgelegd bedoeld bij artikel 17 der wet van 25 December 1878 (Staatsblad no. 222), gelegenheid bestaat om te worden aangenomen als militair apotheker-assistent der 3e kl. (gelijkstaande met den rang van militair opzichter der genie der 8e kl.). Gegadigden moeten zich vóór 1 Mei 1914 schriftelijk aanmelden bij het Dep. van Koloniën. Verdere bijzonderheden vindt men in Sfofe no. 78. D. Jansen in Den Haag is ter beschikking gesteld van den Gouverneur-Generaal van Ned.Indië, om te worden benoemd tot adspirant-adjunct -afdeelingschef bij den dienst der Staatsspoorwegen daar te lande. Marine. De torpedoboot jagers Panter en Vos, onder bevel van den luitenant ter zee le kl. B. Schreuders. zijn 31 Maar jj. van Catania vertrokken. (Gedeeltelijk gisteren