De vrijheid van de caricatuur Wij laten haar nog een bijna onbeperkte vrijheid, zegt onze minister-president. Maar de beperking is grooter geworden door verandering in onze begrippen Colijn in de caricatuur HET is aangenaam te constateeren, dat wij in ons' goede land aan de caricatuur nog een 'bijna onbeperkte vrijheid kunnen laten. Het woord is van onzen minister-president, dr. H. Colijn. Met voorzichtigheid schr;ef hij „bijna", want juist- gisteren heeft een journalist terechtgestaan wegens het opnemen in zijn blad van een caricatuur, die tó:-leedigend werd geacht voor een bevriend staatshoofd. Maar in het algemeen is het toch zoo, dat de vrijheid van drukpers (ook in teekening) zeer ruim opgevat wordt bij ons. „Nog", schreef minister Colijn in zijn boven geciteerde uitspraak. Ligt in dit kleine woordje vervat de gedachte of misschien het vermoeden, dat het wel eens anders kan worden in een niet meer verre toekomst? Wij worden steeds voorzichtiger in onze uitingen, maar telkens weer blijkt, dat deze uitingen toch nog weer aanleiding \ geven tot misverstand en verkeerd begrip of als beleedigend voor andersdenkenden worden opgevat. Wanneer wij caricaturen uit vroeger tijd weer in handen krijgen, valt het ons op, hoe vrijmoedig deze vaak geweest zijn, en hoe weinig men in dien tijd een blad voor den mond nam. Daar is de tijd. van het Dreyfus-proces met zijn heftig bewogen gemoederen pro en contra. Daar is die andere van den Zuid-Afrikaanschen oorlog. Wat destijds toegelaten werd als caricatuur, niet alleen van staatslieden en andere hooggeplaatste personen, maar zelfs van hoofden van bevriende staten, komt ons nu welhaast ongelooflijk voor. Zooals in dien tijd koningen en keizers zijn afgebeeld, zoo zouden wij het nu niet meer aanvaarden als toelaatbaar. Ons gevoel voor wat toelaatbaar en passend is als critiek in woord en beeld heeft een verandering ondergaan en wel in de richting van een grootere beperking. Het gevolg is geweest, dat in de critiek op toestanden en daden in beeld en geschrift rekening wordt gehouden met onze grootere fijngevoeligheid. De uiting in caricatuur is minder fel geworden dan zij vroeger vaak was. En dat is in sommige opzichten jammer. Want afgezien van dat wat over de schreef ging, kreeg men door deze felle uiting ook wel heel duidelijk de kern der zaak te pakken. Maar het is zoo, dat men in een tijd als deze met zoo hevig oplaaiende gevoelens, zich moet intoomen. Wij kwamen tot deze gedachten bij het bekijken van het aardige boekje, dat door Bosch en Keuning te Baarn is uitgegeven als deel der Libellen-serie: Colijn in de Caricatuur. Het bevat honderd uitgezochte caricaturen en ook een voorwoord van dr. C-olijn zelf. Het bevat ook tegenover dit voorwoord het portret van onzen staatsman, een sigaar tusschen de vingers en genoegelijk lachend. Het is als een illustratie van dit voorwoord, waarin hij schreef, wat wij boven aanhaalden, maar ook nog het volgende: „en dat een der „slachtoffers" zelf nog „een woord vooraf" kan geven bij eene op hemzelf betrekking hebbende verzameling. Het doorbladeren heeft mij eenige genoegelijke oogenblikken geschonken". Ook dat noemt hij aangenaam te constateeren. Het is trouwens geen unicum, want ook zijn groote voorganger, de veel heftiger persoonlijkheid (en ook veel heftiger bestreden) dr. Abraham Kuyper heeft hetzelfde kunnen doen. Ook die stond hoog genoeg om zich te vermaken met deze spotprenten. Van Braakensiek tot G. van Roemsdonck is een heels afstand; van 1911 tot 1936 is een heele tijd in de ontwikkeling der verhoudingen. De honderd teekeningen in dit bundeltje geven een overzicht van dezen tijd, van Colijn's eerste optreden als minister van oorlog af (een jolige prent van Braakensiek) tot Colijn's operatie van den gulden (Doeve in de Haagsche Post) zien wij de jaren weer voorbijgaan. En wij zien, hoe Colijn's uiterlijk geleidelijk verandert, hde het eerst weinig bijzondere gezicht steeds meer dat markante krijgt, dat ons nu zoo bekend is als typisch voor hem. Wij zien Colijn van partijman uitgroeien tot staatsman, van Nederlandsch politicus tot man van gezag ook op de internationale tribune te Genève (P. v. di Hem). Wij zien hem zich aanpassen aan de veranderingen, die in deze kwart eeuw zijn voorgekomen, en hoe. hij van de radio gebruik maakt om het Nederlandsche volk toe te spreken. Het is uit den aard der zaak een keu23, die gedaan is. Mevrouw Colijn verzamelt caricturen van haar man en heeft er veel meer. Maar als een „bloemlezing" geeft dit boekje toch een goeden indruk, en men kan er, evenals het ,,slachtoffer" zelf, genoegelijke oogenblikken mee beleven. --- HET WEER VAN MORGEN H Verwachting tot en met den avond H van 17 Oct.: Matige, in het Noorden jg nog krachtige Westelijke tot NoordH Westelijke wind, half tot zwaarbeU wolkt, weinig of geen regen, iets g§ kouder. ïlllllllli --- Belgie houdt zich aan Genève En beginsel der collectieve veiligheid Er bestaat echter speelruimte tusschen de oude verbindingen. Belgische regeering overweegt in hoeverre zij zich kan binden Een Fransche nota te verwachten In toevoegde Belgische diplomatieke kringen is aan een vertegenwoordiger van Havas de volgende interpretatie verstrekt van de redevoering van den Koning in den ministerraad. In deze kringen wordt er de nadruk op gelegd dat er voor België geen sprake van is de internationale verbintenissen te miskennen. Dientengevolge beoogt het geenszins zich terug te trekken uit den Volkenbond, waarvan het een zeer actief lid is en waaraan het tallooze bewijzen van trouw heeft gegeven. België denkt er niet aan het beginsel der collectieve veiligheid te miskennen. Maar er bestaat een speelruimte tusschen de oude verplichtingen in de accoorden van Locarno van 1925 en de verplichtingen van het Volkenbondspact. De Belgische regeering bestudeert dus op het oogenlik de kwestie tot hoever zij zich zal binden ten opzichte van het Pact van Genève eenerzijds en de later aan te gane verbintenissen anderzijds. Met andere woorden: het eenige probleem, hetwelk zich thans voordoet, is vast te stellen in welke mate België bij het zich aansluiten bij een nieuw westelijk pact de verbintenissen van het Volkenbondspact zou overschrijden. In Belgische diplomatieke kringen wordt verklaard, dat in geval de Belgische staat aan dit nieuwe westelijke pact zou deelnemen in hoedanigheid van gegarandeerde en niet van garant, hij zich niettemin gebonden zou achten door de verplichtingen van den Volkenbond. Uit deze verklaringen blijkt, aldus Havas, dat, ofschoon dit principe niet zoo duidelijk omschreven tot uiting is gebracht in het onderhoud met den vertegenwoordiger van Havas, België wenscht, dat de mogendheden zich garant stellen voor een eventueelen aanval, zonder dat België verplicht zou zijn deze mogendheden te hulp te komen, indien deze zouden worden aangevallen. Wat de afspraken betreft tusschen de Fransche en de Belgische generale staven, zoo is men in Belgische diplomatieke kringen van oordeel, dat deze zijn geregeld door de briefwisseling van Maart j.1. tusschen de beide regeeringen, en dat de kwestie van het prijsgeven ervan niet aan de orde is, daar het accoorden geldt, die een zuiver technisch karakter dragen. Spaak, de minister van touitenlandsche zaken, heeft den Franschen ambassadeur Laroche ontvangen. Baron de Marchienne, de Belgische ambassadeur in Londen, heeft een bezoek aan Eden in het Foreign Office gebracht. Reuter meent te weten, dat kennis is gegeven, dat er geen sprake van is dat België geen zijner internationale verplichtingen zal verzaken. België zal loyaal tegenover den Volkenbond blijven. Alibert Devéze, oud-minister van nationale verdediging, die een belangrijke rol in de reorganisatie der Belgische strijdmacht heeft gespeeld, heeft in een interview met Havas o.a. verklaard: „Ik begrijp de emotie in Frankrijk niet. Er heeft nooit een bondgenootschap tusschen het bevriende Frankrijk en België bestaan. België heeft de uitsluitende verplichting om nooit toe te staan, zonder zich tot de uiterste grenzen van zijn macht te hebben verdedigd, dat een aanvaller zijn gebied zou doorschrijden om zijn buurman in het hart te treffen. Dit was de verdediging, die wij hebben voorbereid en die wij zullen voortgaan te versterken. Ik voeg hier zelfs aan toe, dat bij een dergelijke eventualiteit Frankrijk de plicht zou hebben zich niet te beperken tot het profijt trekken van de door den Belgischen weerstand veroorzaakte vertraging om zijn eigen bescherming te verzekeren, maar dat het integendeel bij een oproep onzerzijds onverwijld te onzer hulp moet komen met al zijn middelen. Wanneer men rekening houdt met het feit, dat onze militaire mogelijkheden ons stellig niet in staat stellen meer te verzekeren dan de integriteit van ons grondgebied, zal men de verklaring begrijpen dat wij bij geen enkele botsing kunnen worden betrokken buiten die, welke een hernieuwing zou zijn van den aanslag van 1914. Het was voor onze binnenlandsche politiek zoowel als voor onze internationale positie noodig dat dit duidelijk werd gezegd op het moment, waarop wij onze bewapening en onze fortificaties aanzienlijk vermeerderen, waarover Frankrijk zich slechts kan verheugen. --- Jean Batten heeft den gevaarlijken tocht volbracht Over de Tasman Zee gevlogen De Engelsche aviatrice, Jean Batten, die enkele dagen geleden gestart was voor een solovlucht van Engeland naar Nieuw-Zeeland, is hedenmorgen om vijf uur "vlot in Auckland geland. In Australië hadden vakkundige kringen bezwaren geopperd tegen het overvliegen van de Tasman Zee naar Nieuw Zeeland. De Australische luchtautoriteiten waren zelfs van plan een verbod af te kondigen voor het overvliegen van dit uiterst gevaarlijke traject. Op het laatste moment werd hiervan echter afgezien. Jean Batten is te Auckland met groote geestdrift ontvangen. Haar vader kwam haar op het vliegveld begroeten en zeide lachend: „Je had eigenlijk een flink pak slaag verdiend". Jean Batten heeft voor haar vertrek gezegd, dat zij vertrouwde te zullen slagen, maar zij wilde niet, dat het leven van anderen in gevaar werd gebracht of dat haar land onkosten zou moeten maken. Jean Batten had geen radio aan boord. --- TOESLAG VOOR NIEUWE WERKLOOZEN In een zevental groote gemeenten De minister van Sociale Zaken heeft gisteren een schrijven gezonden aan de gemeentebesturen van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Haarlem en Groningen, waarin wordt medegedeeld, dat door hem is bepaald, dat ook aan de in hun gemeente gevestigde „nieuwe" werkloozen (dat zijn zij, die niet vallen onder de circulaire van 6 October 1.1.), een toeslag zal worden gegeven, die in de plaats komt van de overgangstoelage, welke de andere werkloozen ontvangen. De bedragen van dien toeslag zijn als volgt vastgesteld: voor Amsterdam f 1.50 per week voor georganiseerden en f 1.25 per week voor ongeorganiseerden; voor Rotterdam, Den Haag en Utrecht een uniform bedrag van f 1 voor beide categorieën en voor Eindhoven, Haarlem en Groningen f 0.75 voor beide categorieën. Voor de overige gemeenten is niets bepaald. --- HOTEL TE BERGEN AFGEBRAND De bewoners moesten uit het raam springen om zich te redden Een zuurstofcylinder uit het brandende perceel gedragen Hedennacht omstreeks kwart over drie is brand uitgebroken in het hotelcafé-restaurant „Onder de Linden" in de Hoflaan te Bergen, in het centrum der gemeente gelegen. De 48-jarige eigenaar van Poeteren en zijn echtgenoote, die alleen thuis waren, werden door den rook wakker en wisten zich te redden door uit het raam te springen. Zij kregen slechts enkele ontvellingen. Door buren is hun onderdak verleend. Inmiddels had een der buren de brandweer gewaarschuwd. Deze was spoedig ter plaatse en tastte het gebouw, dat tengevolge van den sterken Westenwind reeds in lichter laaie stond, met twee stralen aan. Uiteraard hielp dat weinig meer. Het geheele gebouw is uitgebrand, alleen de muren staan nog. De belendende perceelen, die op slechts enkele meters afstand gelegen zijn, konden door de brandweer worden behouden. In verband met het feit, dat in het café zuurstofcylinders aanwezig waren, werd het publiek, dat ondanks het nachtelijk uur in grooten getale aanwezig was, op een afstand gehouden. De politie wist een der cylinders uit het café-te halen. De andere lag in den kelder en leverde geen gevaar qp. Omstreeks half vijf was men den brand meester. Van den inboedel kon niets gered worden. Hotel en inboedel waren verzekerd. --- De staking der Seine-schippers De sedert 21 September durende staking der Seineschippers neemt een steeds ernstiger karakter aan. Op verschillende plaatsen op de Seine wordt de weg versperd door rijen naast elkaar ligende schepen en sleeptoooten. --- De nieuwe troepenverdeeling. Te toevoegder plaatse worden de volgende mededeelingen gedaan over de nieuWe verdeeling der troepen: Het algemeen beginsel is, dat België in staat moet zijn het hoofd te bieden aan alle eventualiteiten en dat het zijn dekking moet versterken. Deze versterking zal in feite aan de noord-oostelijke grens geschieden. Zoo zullen twee regimenten uit het binnenland naar Turnhout en Tongeren gaan. Rondom Luik, het voornaamste centrum van verdediging aan de noord-oostgrens zullen negen regimenten infanterie komen, plus het corps Ardensche jagers. Aan de zuidgrens zullen drie regimenten infanterie komen, alsmede één in Vlaanderen. Tenslotte zullen drie regimenten gemotoriseerde cavalerie te Brussel worden geplaatst als element van steun. --- Een Fransche nota te verwachten. Het Fransche ministerie van buitenlandsche zaken is met een grondige studie begonnen van de rede van koning Leopold. Zoodra dit onderzoek zal zijn geëindigd is de Fransche regeering voornemens een nota, te richten aan de Belgische regeering, waarin zij zal vragen hoe deze de neutraliteit opvat, waarnaar zij schijnt te willen terugkeeren. Voorts zal naar haar houding worden gevraagd ten opzichte van Locarno, de overeenkomsten tusschen de generale staven en het pact van den Volkenbond. Intusschen zal de Fransche regeering overleg plegen met de Britsch regeeting zooals begrijpelijk is, aangaande de bestaande samenwerking tusschen beide landen. --- Auto-ongeluk bij Voorthuizen Twee dooden Truck met aanhangwagen in volle vaart op stilstaande vrachtauto ingereden In den afgeloopen nacht omstreeks half één is op den Apeldoornschen straatweg te Voorthuizen, even voorbij café „Zondag", een ernstig auto-ongeluk gebeurd, dat aan twee menschen het leven heeft gekost. Een groote vrachtwagen met tractor van den dagelijkschen autobesteldienst „De Volharding" uit Zeist, stond wegens benzinegebrek aan den kant van den weg geparkeerd. De wagen was, naar later verklaard werd, voldoende verlicht. Even later is op die auto een even groote vrachtwagen met tractor van de N.V. P. Wijtenkamp, houthandel en expeditiebedrijf te Zaandam, op weg van Apeldoorn naar Zaandam, van achteren ingereden, waarbij de tractor er als het ware onder schoof, zoodat aangenomen moet worden, dat de auto een flinke vaart had. De cabine van den tractor werd totaal vernield. Hierin bevonden zich twee chauffeurs, de 55-jarige M. V. Visser en de 45-jarige G. van der Blom, beiden gehuwd en wonende te Zaan dam. Beiden moeten bij de botsing op slag gedood zijn. De aangereden wagen werd van achteren zeer ernstig beschadigd. Hoewel het midden in den nacht was, arriveerden de politie van Barneveld en Voorthuizen zeer spoedig. Ook dokter G. Mettrop uit Voorthuizen was spoedig ter plaatse. Hij kon, toen de slachtoffers uit de overblijfselen waren bevrijd, slechts bij beiden den dood constateeren. Voorloopig zijn de lijken overgebracht naar het lijkenhuisje te Voorthuizen. De politie heeft de beide vrachtwagens in beslag genomen. --- DE HAAGSCHE ZEDENZAAK Officier ziet van verdere vervolging af Mr. Bouman te Zwolle, raadsman van den thesaurier-generaal mr. L. A. Ries te 's-Gravenhage, deelt ons mede, dat hedenmorgen aan mr. Ries is beteekend, dat de rechter-commissaris het gerechtelijk vooronderzoek, dat eind Mei j.1. was geopend, heeft gesloten. Terzelfder tijd heeft de Officier van Justitie kennis gegeven, dat hij van verdere vervolging afziet. Hiermede is dus ingevolge artikel 246 van het Wetboek van Strafvordering deze zaak geëindigd. De aanvankelijke verdenking, die tot zulke ernstige maatregelen en sensationeele berichten heeft geleid, is dus onhoudbaar gebleken en van verdere vervolging is afgezien. Nadere uitvoerige mededeelingen over deze geruchtmakende zaak zijn zeer spoedig te verwachten. (Wij herinneren er aan dat mr. Ries 25 Mei is gearresteerd en na verhoor door de raadkamer op 3 Juni in vrijheid is gesteld. Red.) --- DE STAND VAN DEN GULDEN DEPRECIATIE-PERCENTAGES 16 Oct. 15 Oct. 14 Oct. 13 Oct. 12 Oct. t.o. £17.8 18.6 18.8 19.3 19.3 t.o. $20.5 21 21 21.4 21.4 --- BELANGRIJKSTE NIEUWS In Belgische diplomatieke kringen wordt medegedeeld, dat de Belgische regeering zich houdt aan Genève en de collectieve veiligheid. (Pag. 1). Jean Batten heeft de gevaarlijke Tasmanzee overvlogen. Zij is behouden in Auckland aangekomen. (Pag. 1). Instructie in Haagsche zedenzaak beëindigd. (Pag. 1.) De vergiftigingsgevallen te Spekholzerheide. (Pag. 3.) Hotelbrand te Bergen. (Pag. 1.) Verkeersproblemen in Zwolle. (Pag. 5.) --- BELANGRIJKE ARTIKELEN De toestand der democratie in Europa, door Sir Austen Chamberlain. (Pag. 5). Interview met Ras Imroe. (Pag. 7). Eilanden in den Stillen Oceaan krijgen plotseling groote beteekenis. (Pag. 7), ---